Adhyaya 36

Verse 1

ययातिरुवाच । चंडिकाया द्विजश्रेष्ठ कथं तत्राश्रमोऽभवत् । कस्मिन्काले फलं तेन किं दृष्टेन भवेन्नृणाम्

ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਚੰਡਿਕਾ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

पुरा देवयुगे राजन्महिषोनाम दानवः । पितामहवराद्दृप्तः सर्वदेवभयंकरः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੇਵਯੁਗ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਸੀ। ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 4

तेन शक्रादयो देवा जिताः संख्ये सहस्रशः । भयात्तस्य दिवं हित्वा गतास्ते वै यथादिशम्

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਧਰ-ਤਿਧਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 5

त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ‘ਇੰਦਰ’ ਬਣ ਬੈਠਾ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਨੂੰ ਹੜਪ ਲਿਆ।

Verse 6

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ मरुतां गणाः । कृतास्तेन तथा दैत्या यथार्हं बलवत्तराः

ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਤ੍ਯ (ਅਸ਼੍ਵਿਨ) ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਦੈਤ੍ਯ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

Verse 7

वह्निर्भयं समापन्नस्त्यक्त्वा देवगणांस्तदा । दानवेभ्यो हविर्भागं देवेभ्यो न प्रयच्छति

ਅਗਨੀ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਤਦ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਬੈਠਾ; ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਵਿ ਦਾ ਭਾਗ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

उद्द्योतं कुरुते सूर्यो यादृक्तस्याभिसंमतः । यज्ञभागं विनाऽप्येष भयात्पार्थिवसत्तम

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਯਜ੍ਞ-ਭਾਗ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

लोकपालास्तथा सर्वे तस्य कर्म प्रचक्रिरे । दासवत्पार्थिवश्रेष्ठ यज्ञभागं विनाकृताः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਯਜ੍ਞ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਕੇ ਦਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਾਏ ਗਏ।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वे देवाः समेत्य तु । पप्रच्छुर्विनयोपेता विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 11

भगवान्किं वयं कुर्मः कुत्र यामो निराश्रयाः । तस्माद्ब्रूहि क्षयोपायं महिषस्य दुरात्मनः

ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਆਸਰਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ? ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਉਪਾਯ ਦੱਸੋ।”

Verse 12

एवमुक्तो गुरुर्द्देवैर्ध्यात्वा कालं चिरं नृप । ततस्तांस्त्रिदशान्प्राह जीवयन्निव भूपतेः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ ਜਿਵੇਂ ਆਸ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच । ब्रह्मलब्धवरो दैत्यः पौरुषे च व्यवस्थितः । अवध्यः सर्वदेवानां मुक्त्वेकां योषितं सुराः । व्रजध्वं सहितास्तस्मादर्बुदं पर्वतोत्तमम्

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਉਹ ਦਾਨਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਅਰਬੁਦ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਓ।’

Verse 14

तपोऽर्थं तत्र संसिद्धिर्जायतामचिराद्धि वः । शक्तिरूपां परां देवीं चंडिकां कामरूपिणीम्

‘ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। (ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ) ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਚੰਡਿਕਾ ਦੀ—ਜੋ ਆਪੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।’

Verse 15

आराधयध्वमेकांते यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तुष्टा वै वधार्थं तु महिषस्य दुरात्मनः

‘ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਹੀਸ਼ ਦੈਤ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ (ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ) ਹੋਵੇਗੀ।’

Verse 16

करिष्यति समुद्योगमवतारसमुद्भवम् । तस्या हस्तेन सोऽवश्यं वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः

‘ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਵਤਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਦੈਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।’

Verse 17

अहं वः कीर्तयिष्यामि शक्तियं मंत्रमुत्तमम् । पूजाविधानसंयुक्तं भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਕਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਸ਼ੁਭ, ਪੂਜਾ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 18

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । तेनैव सहिता राजन्गताः पर्वतमर्बुदम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 19

तत्र स्नाताञ्छुचीन्सर्वान्दीक्षयामास गीष्पतिः । शक्तियैः परमैर्मंत्रैः सद्यःसिद्धिकरैर्नृप

ਉੱਥੇ, ਸਭ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਗੀਸ਼ਪਤੀ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ਾਕਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 20

सार्धयामत्रयं तत्र परिवारसमन्विताः । बलिपूजोपहारैश्च गंधं माल्यानुलेपनैः

ਉੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਸਹਾਇਕਾਂ) ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਹਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਨਾਲ।

Verse 21

मंत्रेण विविधेनैव चारुस्तोत्रेण भक्तितः । प्रार्थयंतस्तथा नित्यं दीपज्योतिः समाहिताः

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਦੀਪ ਦੀ ਜੋਤ ‘ਤੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ।

Verse 22

निर्ममा निरहंकारा गुरुभक्तिपरायणाः । अंगन्याससमायुक्ताः समदर्शित्वमागताः

ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ, ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਮਦਰਸ਼ਿਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 23

एवं संतिष्ठमानानां तेषां पार्थिवसत्तम । सप्त मासा व्यतिक्रांतास्ततस्तुष्टा सुरेश्वरी

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

Verse 24

दीपज्योतिःसमावेशात्तेषां गात्रेषु पार्थिव । मंत्रेण परिपूतानां परं तेजो व्यवर्धत

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੀਵੇ ਦੀ ਜੋਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ; ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਰਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ।

Verse 25

द्वादशार्कप्रभा जाताः षण्मासाभ्यंतरेण ते । अथ तांस्तेजसा युक्ताञ्ज्ञात्वा जीवो महीपते

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੀਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਣ ਕੇ…

Verse 26

मंडलं रचयामास सर्वसिद्धिप्रदायकम् उपवेश्य ततः सर्वान्समस्तांस्त्रिदशालयान्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਡਲ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

तेषां शरीरगं तेजः शक्तियैर्मंत्रसत्तमैः । आकृष्य न्यसयामास मंडले तत्र पार्थिव

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇਜ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਥੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 28

ततस्तेजोमयी कन्या तत्र जाता स्वरूपिणी । शक्तिरूपा महाकाया दिव्यलक्षणलक्षिता

ਤਦ ਉਥੇ ਤੇਜੋਮਈ ਕੁਆਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪਾ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

Verse 29

इंद्रस्तस्यै ददौ वज्रं स्वपाशं च जलेश्वरः । शक्तिं च भगवानग्निः सिंहयानं धनाधिपः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਸ; ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਭਾਲਾ; ਅਤੇ ਧਨਾਧਿਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਹ-ਵਾਹਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 30

अन्ये चैव गणाः सर्वे निजशस्त्राणि हर्षिताः । तस्यै ददुर्नृपश्रेष्ठ स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 31

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते कांचनप्रभे । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते जगदम्बिके

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵેશੀ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਕਾਂਚਨ-ਪ੍ਰਭਾ। ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪਦਮ-ਪੱਤਰ ਨੇਤ੍ਰੀ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਜਗਦੰਬਿਕੇ।

Verse 32

नमस्ते विश्वरूपे च नमस्ते विश्वसंस्तुते । त्वं मतिस्त्वं धृतिः कांतिस्त्वं सुधा त्वं विभावरी

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੇ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ-ਵੰਦਿਤੇ। ਤੂੰ ਹੀ ਮਤਿ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਧੀਰਜ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਕਾਂਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸੁਧਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਤ੍ਰੀ ਹੈਂ।

Verse 33

क्षमा ऋद्धिः प्रभा स्वाहा सावित्री कमला सती । त्वं गौरी त्वं महामाया चामुण्डा त्वं सरस्वती

ਤੂੰ ਖ਼ਮਾ ਹੈਂ, ਰਿੱਧੀ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਕਮਲਾ ਅਤੇ ਸਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗੌਰੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਚਾਮੁੰਡਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ।

Verse 34

भैरवी भीषणाकारा चंडमुंडासिधारिणी । भूतप्रिया महाकाया घटाली विक्रमोत्कटा

ਤੂੰ ਭੈਰਵੀ ਹੈਂ, ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ; ਚੰਡ-ਮੁੰਡ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਨ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਘੰਟੀ-ਧਾਰিণੀ, ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੈਂ।

Verse 35

मद्यमांसप्रिया नित्यं भक्तत्राणपरायणा । त्वया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਤੂੰ ਸਦਾ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ; ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਤਪਰ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ—ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਮੇਤ—ਵਿਆਪਤ ਹੈ।

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता सुरैः सर्वैस्ततो देवी प्रहर्षिता । तानब्रवीद्वरं सर्वा गृह्णंतु मम देवताः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮੇਰੇ ਦੇਵਗਣੋ, ਮੇਰਾ ਵਰਦਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।”

Verse 37

देवा ऊचुः । दानवो महिषो नाम पितामहवरान्वितः । अवध्यः सर्वभूतानां देवानां च तथा कृतः

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ‘ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਵਧ੍ਯ—ਅਜੈ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।’

Verse 38

मुक्त्वैकां योषितं देवि तस्मात्त्वं विनिपातय

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੇਵਲ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਕਰ—ਵਧ ਕਰ ਦੇ।

Verse 39

देव्युवाच । गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे स्वानि स्थानानि निर्वृताः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਓ; ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਓ।’

Verse 40

अहं तं सूदयिष्यामि समये पर्युपस्थिते । एवमुक्ता गताः सर्वे देवाः स्थानानि हर्षिताः

‘ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦਿਆਂਗੀ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 41

देवी तत्रैव संहृष्टा स्थिता पर्वतरोधसि । कस्यचित्त्वथकालस्य नारदो भगवान्मुनिः

ਦੇਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 42

तत्र देवीं च संदृष्ट्वा तीर्थयात्रापरायणः । त्रिविष्टपमनुप्राप्तो महिषो यत्र तिष्ठति

ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸੁਰਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਸ਼ਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 43

तत्र दृष्ट्वा मुनिं प्राप्तं प्रणम्य महिषासुरः । विनयेन समायुक्तो ह्यभ्युत्थानमथाकरोत्

ਉੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 44

ततस्तं पूजयामास मधुपर्कार्घविष्टरैः । सुखासीनं सुविश्रांतं ज्ञात्वा वाक्यमुवाच ह

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਧੁਪਰਕ, ਅਰਘ੍ਯ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਾ।

Verse 45

कुतो भवानितः प्राप्तः किमर्थं मुनिसत्तम । अमी पुत्रास्तथा राज्यं कलत्राणि धनानि च

“ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ? ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਰਾਜ, ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਵੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹਨ।”

Verse 46

अहं भृत्यसमायुक्तः किमनेन द्विजोत्तम । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि ब्रूहि येन प्रयोजनम्

“ਮੈਂ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕੀ ਹੈ।”

Verse 47

नारद उवाच । अभिनंदामि ते सर्वमेतत्त्वय्युपपद्यते । निःस्पृहा हि वयं नित्यं मुनिधर्मं समाश्रिताः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹਾਂ, ਮੁਨੀ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਆਸ੍ਰਿਤ ਹਾਂ।

Verse 48

कौतूहलादिह प्राप्तश्चिरात्ते दर्शनं गतः । मर्त्त्यलोकात्समायातो यास्यामि ब्रह्मणः पदम्

ਕੌਤੂਹਲ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮਰਤ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਦ—ਉਸ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 49

महिषासुर उवाच । क्वचिद्दृष्टं त्वया किञ्चिदाश्चर्यं भूतले मुने । दैवं वा मानुषं वापि दानवा लंभिता विभो

ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ—ਦੇਵਿਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹੋਣ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ?

Verse 50

नारद उवाच । अत्याश्चर्यं मया दृष्टं दानवेन्द्र धरातले । यत्र दृष्टं क्वचित्पूर्वं त्रैलोक्ये सचराचरे

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਾਨਵ-ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ, ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 51

सर्वर्तुपुष्पितैर्वृक्षैः शोभितः स्वर्गसन्निभः

ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਵਰਗ ਸਮਾਨ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।

Verse 52

बकुलैश्चंपकैश्चाम्रैरशोकैः कर्णिकारकैः । शालैस्तालैश्च खर्जूरैर्वटैर्भल्लातकैर्धवैः

ਉਹ ਥਾਂ ਬਕੁਲ ਤੇ ਚੰਪਕ, ਆਮ੍ਰ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਅਤੇ ਕਰਨਿਕਾਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਸ਼ਾਲ ਤੇ ਤਾਲ, ਖਜੂਰ, ਵਟ, ਭੱਲਾਤਕ ਅਤੇ ਧਵ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।

Verse 53

सरलैः पनसैर्वृक्षैस्तिंदुकैः करवीरकैः । मंदारैः पारिजातैश्च मलयैश्चंदनैस्तथा

ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਰਲ (ਚੀੜ) ਵਰਗੇ ਵ੍ਰਿਖਾਂ, ਪਨਸ (ਕਠਲ) ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਤਿੰਦੁਕ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕੀ ਮੰਦਾਰ ਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਲਯ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਭੀ।

Verse 54

पुष्पजातिविशेषैश्च सुगंधैरप्यनेककैः । खाद्यैः सर्वेस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः फलवरैर्वृतः

ਉਹ ਅਨੇਕ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਹਾਰ ਨਾਲ ਵੀ—ਖਾਣ ਯੋਗ, ਚਾਟਣ ਯੋਗ, ਚੂਸਣ ਯੋਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਫਲਾਂ ਨਾਲ।

Verse 55

न स वृक्षो न सा वल्ली नौषधी सा धरातले । न तत्र याऽसुरज्येष्ठ पर्वते वीक्षिता मया

ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਗ੍ਰਜ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵ੍ਰਿਖ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਲਤਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਔਸ਼ਧੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਨਾ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ।

Verse 56

पक्षिणो मधुरारावाश्चकोरशिखिचातकाः । कोकिला धार्तराष्ट्राश्च भ्रमराः श्वेतपत्रकाः

ਉੱਥੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਸਨ—ਚਕੋਰ, ਸ਼ਿਖੀ (ਮੋਰ) ਅਤੇ ਚਾਤਕ; ਕੋਇਲਾਂ ਵੀ, ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੰਛੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਭੌਰੇ ਤੇ ਸ਼ਵੇਤ-ਪੰਖੀ (ਸਫੈਦ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ) ਪੰਛੀ ਵੀ।

Verse 57

येषां शब्दं समाकर्ण्य मुनयोऽपि समाहिताः । क्षोभं यांति त्रिकालज्ञाः कंदर्पशरपीडिताः

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮੁਨੀ ਵੀ—ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ ਕੇ—ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ, ਅੰਦਰੋਂ ਕੰਬ ਉਠਦੇ ਹਨ।

Verse 58

निर्झराणि सुरम्याणि नद्यश्च विमलोदकाः । पद्मिनीखंडसंयुक्ता ह्रदाः शतसहस्रशः

ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਲੱਖਾਂ ਹ੍ਰਦ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

Verse 59

पद्मपत्रविशालाक्षा मध्यक्षामाः शुचिस्मिताः । विवेकिनो नरास्तत्र शास्त्रव्रतसमन्विताः

ਉੱਥੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਨਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਰੋਂ ਸੁਕੜੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ—ਜੋ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸਨ।

Verse 60

किं चात्र बहुनोक्तेन यत्किंचित्तत्र पर्वते । स्वेदजांडजसंज्ञेया उद्भिज्जाश्च जरायुजाः । सर्वलोकोत्तरास्तत्र दृश्यंते पर्वतोत्तमे

ਪਰ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅੰਕੁਰਿਤ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਜੀਵ—ਸਭ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਤੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

Verse 61

दशयोजनविस्तारो द्वाभ्यां संहितपर्वतः । उच्चैः पंच च स श्रीमान्मर्त्ये स्वर्गो व्यजायत

ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪਰਬਤ ਦਸ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ; ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵਰਗ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 62

तत्राऽहं कौतुकाविष्ट इतश्चेतश्च वीक्षयन् । सर्वाश्चर्यमयीं नारीमपश्यं लोकसुंदरीम्

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਕੌਤੁਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਕ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋਕ-ਮੋਹਿਨੀ ਸੁੰਦਰੀ।

Verse 63

न देवी नापि गंधर्वी नासुरी न च मानुषी । तादृग्रूपा मया दृष्टा न श्रुता च वरांगना

ਉਹ ਨਾ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਅਸੁਰੀ, ਨਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ। ਐਸਾ ਰੂਪ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਨਾ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਨਾ ਸੁਣਿਆ।

Verse 64

रतिः प्रीतिरुमा लक्ष्मीः सावित्री च सरस्वती । तस्या रूपस्य लेशेन नैतास्तुल्याः स्त्रियोऽखिलाः

ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਉਮਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਇਕ ਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਕਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ।

Verse 65

अहं दृष्ट्वा तथा रूपां नारीं कामेन पीडितः । तदा दानवशार्दूल वैक्लव्यं परमं गतः

ਐਸੀ ਰੂਪਵਤੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਾਮ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠਿਆ; ਤਦ, ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਬਾਘ, ਮੈਂ ਅਤਿ ਵਿਹਲਤਾ ਤੇ ਬੇਬਸੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 66

ततो धैर्यमवष्टभ्य मया मनसि चिंतितम् । न करिष्ये समालापं तया सह च कर्हिचित्

ਫਿਰ ਮੈਂ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: ‘ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 67

यस्या दर्शनमात्रेण कामो मे हृदि वर्द्धितः । तस्याः संभाषणेनेव किं भविष्यति मे पुनः

ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਭਾਸ਼ਣ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ?

Verse 68

चिरकालं तपस्तप्तं ब्रह्मचर्येण वै मया । नाशं यास्यति तत्सर्वं विषयैर्निर्जितस्य च । तस्माद्गच्छामि चान्यत्र यावन्न विकृतिर्भवेत्

ਚਿਰਕਾਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 69

नारीनाम तपोविघ्नं पूर्वं सृष्टं स्वयंभुवा । अर्गला स्वर्गमार्गस्य सोपानं नरकस्य च

ਸਵਯੰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਵਿਘਨ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ—ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਕਿਵਾੜ, ਅਤੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀੜ੍ਹੀ।

Verse 70

तावद्धैर्यं तपः सत्यं तावत्स्थैर्यं कुलत्रपा । यावत्पश्यति नो नारीमैकांते च विशेषतः

ਧੀਰਜ, ਤਪ, ਸਤ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਲਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ।

Verse 71

एतत्संचिंत्य बहुधा निमील्य नयने ततः । अप्रजल्प्य वरारोहां तामहं चात्र संस्थितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਲਈਆਂ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਬੋਲਿਆਂ, ਮੈਂ ਓਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 72

पुलस्त्य उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा महिषः कामपीडितः । श्रवणादपि राजेंद्र पुनः पप्रच्छ तं मुनिम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਹਿਸ਼ ਨੇ—ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ—ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 73

महिषासुर उवाच । काऽसौ ब्राह्मणशार्दूल तादृग्रूपा वरांगना । यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः

ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਾਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਹੋ?

Verse 74

देवी वा मानुषी वापि यक्षिणी पन्नगी मुने । कुमारी वा सकांता वा ब्रूहि सर्वं सविस्तरम्

ਹੇ ਮੁਨੇ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਦੱਸੋ: ਕੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਨਾਰੀ, ਜਾਂ ਯਕਸ਼িণੀ, ਜਾਂ ਨਾਗ-ਕੰਨਿਆ? ਕੀ ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਂਤਾ/ਪਤੀ ਵਾਲੀ?

Verse 76

नारद उवाच । न सा पृष्टा मया किंचिन्न जानामि तदन्वयम् । एतन्मे वर्त्तते वित्ते सा कुमारी यशस्विनी

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ।

Verse 77

सोऽहं यास्यामि दैत्येश ब्रह्मलोकं सनातनम् । नोत्सहे तत्कथां कर्तुं कामबाणभयातुरः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼, ਮੈਂ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 78

एवमुक्त्वा ततो राजन्ब्रह्मलोकं गतो मुनिः । महिषोऽपि स्मराविष्टश्चरं तस्याः समादिशत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਹੀਸ਼ ਵੀ ਕਾਮ-ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਚਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਬੈਠਾ।

Verse 79

गत्वा भवान्द्रुतं तत्र दृष्ट्वा तां च वरांगनाम् । किमर्थं सा तपस्तेपे को वै तस्याः परिग्रहः

“ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਜਾ; ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਵਰਾਂਗਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਜਾਣ: ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਰਿਗ੍ਰਹ/ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ?”

Verse 80

अथाऽसौ महिषादेशाद्दूतो गत्वार्बुदाचलम् । दृष्ट्वा तां पद्मगर्भाभां ज्ञात्वा सर्व विचेष्टितम्

ਫਿਰ ਮਹੀਸ਼ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਦੂਤ ਅਰਬੁਦਾਚਲ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਗਰਭ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਣ ਕੇ,

Verse 81

तस्मै निवेदयामास महिषाय सविस्मयः । दृष्टा दैत्यवर स्त्री च सर्वलक्षणलक्षिता

ਉਸ ਨੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਮਹੀਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ: “ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।”

Verse 82

देवतेजोभवा कन्या साऽद्यापि वरवर्णिनी । त्वद्वधार्थं तपस्तेपे कौमारव्रतमाश्रिता

“ਉਹ ਦੇਵ-ਤੇਜ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਕੁਆਰੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੌਮਾਰ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 83

एवं तत्र भवंती स्म पृष्टाः सर्वे तपस्विनः । सत्यमेतन्महाभाग कुरुष्व यदनंतरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਜਦੋਂ ਸਭ ਤਪਸਵੀ ਪੁੱਛੇ ਗਏ, ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ—ਹੁਣ ਜੋ ਅਗਲਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।

Verse 84

तस्या रूपं वयः कांतिर्वर्णितुं नैव शक्यते । नालापं कुरुते बाला सा केनापि समं विभौ

ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ, ਯੌਵਨ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਬਾਲਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

Verse 85

पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा महिषो वाक्यं भूयः कामनिपीडितः । दूतं संप्रेषयामास दानवं च विचक्षणम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿਸ਼—ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ—ਵਿਚਕਸ਼ਣ ਨਾਮਕ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 86

विचक्षण द्रुतं गत्वा मदर्थे तां तपस्विनीम् । सामभेदप्रदानेन दंडेनापि समानय

“ਵਿਚਕਸ਼ਣ, ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆ—ਸਾਮ ਨਾਲ, ਭੇਦ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲੋੜ ਪਏ ਤਾਂ ਦੰਡ ਨਾਲ ਵੀ।”

Verse 87

अथाऽसौ प्रययौ शीघ्रं प्रणिपत्य विचक्षणः । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे यत्र सा परमेश्वरी । प्रणम्य विनयोपेतो वाक्यमेतदुवाच ताम्

ਤਦੋਂ ਵਿਚਕਸ਼ਣ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਰਬੁਦ—ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 88

महिषो नाम विख्यातस्त्रैलोक्याधिपतिर्बली । दनुवंशसमुद्भूतः कामरूपसमन्वितः

ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਨੁ-ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 89

स त्वां वांछति कल्याणि धर्मपत्नीं स्वधर्मतः । तस्माद्वरय भद्रं ते सर्वकामप्रदं पतिम्

ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ-ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਰ ਲੈ—ਜੋ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਤੀ ਹੈ।

Verse 90

यदि स्यात्तव कांतोऽसौ त्वं च तस्य तथा प्रिया । तत्कृतार्थं द्वयोरेव यौवनं नात्र संशयः

ਜੇ ਉਹ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 91

एवमुक्ता ततस्तेन देवी वचनमब्रवीत् । किञ्चित्कोपसमायुक्ता मुहुः प्रस्फुरिताधरा

ਇਉਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੰਬਦੇ ਰਹੇ।

Verse 92

देव्युवाच । अवध्यः सर्वथा दूतः सर्वत्र परिकीर्तितः । अवस्थासु ततो न त्वं सहसा भस्मसात्कृतः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੂਤ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਅਵਧ੍ਯ—ਅਰਥਾਤ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਯੋਗ—ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 93

गत्वा ब्रूहि दुराचारं महिषं दानवाधमम् । नाहं शक्या त्वया पाप लब्धुं नान्येन केनचित्

ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਅਧਮ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇ: ‘ਹੇ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਕਦੇ।’

Verse 94

वधार्थं ते समुद्योग एष सर्वो मया कृतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महिषं स पुनर्ययौ

ਤੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਰਾਲਾ ਮੈਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮਹਿਸ਼ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 95

भयेन महताविष्टस्तस्या रूपेण विस्मितः । सर्वं निवेदयामास महिषाय विचेष्टितम् । तस्याश्चैव तथाऽलापानस्पृहत्वं च कृत्स्नशः

ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ, ਬੋਲਚਾਲ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਤੇ ਅਸਪ੍ਰਿਹਤਾ।

Verse 96

तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਪੀੜਤ ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 97

अर्बुदे पर्वते सेनां कल्पयस्व सुदुर्धराम् । हस्त्यश्वकल्पितां भीमां रथपत्तिसमाकुलाम्

‘ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਰਧਰ ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰ—ਭਿਆਨਕ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।’

Verse 98

ततोऽसौ कल्पयामास चतुरंगां वरूथिनीम् । पताकाच्छत्रशबलां वादित्रारावभूषिताम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ ਸਜਾਈ—ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ, ਅਤੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 99

ततो द्विपाश्च संनद्धा दृश्यंतेऽधिष्ठिता भटैः । इतश्चेतश्च धावन्तः सपक्षाः पर्वता इव

ਫਿਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਸੰਨੱਧ ਹਾਥੀ ਦਿਸੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ; ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਰ ਲੱਗੇ ਪਹਾੜ।

Verse 100

अश्वाश्चैवाप्यकल्माषा वायुवेगाः सुवर्चसः । अंगत्राणसमायुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः

ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ—ਨਿਰਮਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗੇ ਤੀਬਰ, ਤੇਜਸਵੀ—ਅੰਗ-ਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 101

विमानप्रतिमाकारा रथास्तेन प्रकल्पिताः । किंकिणीजालसद्घंटापताकाभिरलंकृताः

ਉਸ ਨੇ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ, ਜੋ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਕਿੰਕਣੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ।

Verse 102

पत्तयश्च महाकाया महेष्वासा महाबलाः । असिचर्मधराश्चान्ये प्रासपट्टिशपाणयः

ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਸਨ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ; ਹੋਰ ਤਲਵਾਰ-ਢਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਟੀਸ਼ ਲਏ ਹੋਏ।

Verse 103

लक्षमेकं मतंगानां रथानां त्रिगुणं ततः । अश्वा दशगुणा राजन्नसंख्याताः पदातयः

ਇੱਕ ਲੱਖ ਮਤੰਗ (ਹਾਥੀ) ਸਨ; ਰਥ ਉਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ; ਘੋੜੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ, ਹੇ ਰਾਜਨ—ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਅਗਣਿਤ ਸਨ।

Verse 104

ततश्चार्बुदमासाद्य वेष्टयित्वा स दूरतः । संमितैः सचिवैः सार्धं तदंतिकमुपाद्रवत्

ਫਿਰ ਅਰਬੁਦ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਚਿਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 105

ध्यानस्थां वीक्ष्य तां देवीं कन्दर्पशरपीडितः । ततोऽब्रवीत्स तां वाक्यं विनयेन समन्वितः

ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਤ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ।

Verse 106

श्रुत्वा तवेदृशं रूपमहं प्राप्तो वरानने । गांधर्वेण विवाहेन तस्माद्वरय मां द्रुतम्

‘ਤੇਰੇ ਐਸੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਵਾਹ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਲੈ।’

Verse 107

षष्टिभार्यासहस्राणि मम संति शुचिस्मिते । कृत्वा मां दर्पितं कांतं तासां त्वं स्वामिनी भव

‘ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਏ, ਮੇਰੀਆਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਗਰਵਿਤ ਤੇ ਕਾਂਤਿਮਾਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਣਾ ਦੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਤੂੰ ਸਵਾਮਿਨੀ ਬਣ।’

Verse 108

अनर्हं ते तपो बाले भुंक्ष्व भोगान्यथेप्सितान् । त्रैलोक्यस्वामिनी भूत्वा मया सार्धमहर्निशम्

ਹੇ ਬਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਪ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਭੋਗ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਹ ਭੋਗ। ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਸਵਾਮਿਨੀ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਿਨ ਰਾਤ ਰਹੁ।

Verse 109

एवमुक्ताऽपि सा तेन नोत्तरं प्रत्यभाषत । ततः कामसमाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

ਉਸ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।

Verse 110

ततस्तं लोलुपं दृष्ट्वा सा देवी कोपसंयुता । अस्मरद्वाहनं सिंहं समायातः स साऽरुहत्

ਤਦ ਉਸ ਲੋਭੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ; ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ।

Verse 111

अब्रवीत्परुषं वाक्यं गच्छगच्छेति चासकृत् । नो चेत्त्वां च वधिष्यामि स्थानेऽस्मिन्दानवाधम

ਉਸ ਨੇ ਕਰੜੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਿਆ, ‘ਜਾ, ਜਾ!’ ‘ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗੀ, ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਮ!’

Verse 112

अथाऽसौ सचिवैः सार्द्धं समंतात्पर्यवेष्टयत् । प्रग्रहार्थं तु तां देवीं कामबाणप्रपीडितः

ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਚਿਵਾਂ ਸਮੇਤ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ।

Verse 113

ततो जहास सा देवी सशब्दं परमेश्वरी । तस्मादहर्निशं सार्द्धं निष्क्रांता पुरुषा घनाः

ਤਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ; ਉਸ ਹਾਸੇ ਤੋਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਕੱਠੇ ਘਣੇ ਪੁਰਸ਼-ਸਮੂਹ ਨਿਕਲ ਪਏ।

Verse 114

सुसन्नद्धाः सशस्त्राश्च रोषेण महताऽन्विताः । ततस्तानब्रवीद्देवी पापोऽयं वध्यतामिति

ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਧਜ ਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਪਾਪੀ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।”

Verse 115

ततस्ते सहिताः सर्वे महिषं समुपाद्रवन् । तिष्ठतिष्ठेति जल्पन्तो मुंचन्तोऽस्त्रणि भूरिशः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ, “ਠਹਿਰ! ਠਹਿਰ!” ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਦੇ ਗਏ।

Verse 116

ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । ततस्ते सचिवाः सर्वे वैवस्वतगृहं गताः

ਤਦੋਂ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 117

अथाऽसौ महिषो रुष्टः सचिवैर्विंनिपातितैः । स्वसैन्यमानयामास तस्मिन्पर्वतरोधसि

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਦਰਰੇ/ਰੋਕ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।

Verse 118

रथप्रवरमारुह्य सारथिं समभाषत । नय मां सारथे तूर्णं यत्र साऽस्ते व्यवस्थिता

ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਥਿਰ ਖੜੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚੱਲ।”

Verse 119

हत्वैनामद्य यास्यामि पारं रोषस्य दुस्तरम् । एवमुक्तस्ततो राजन्प्रेरयामास सारथिः

“ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਇਸ ਦੁਸਤਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।

Verse 120

रथं तेनैव मार्गेण यत्र सा तिष्ठते ध्रुवम् । एतस्मिन्नेव काले तु तत्रोत्पाताः सुदारुणाः

ਉਸੇ ਹੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਰਥ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਿਸਚਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 121

बहवस्तेन मार्गेण येनासौ प्रस्थितो नृप । सम्मुखः प्रववौ वातो रूक्षः कर्करसंयुतः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਚਲਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦਿਸੇ। ਰੁੱਖਾ, ਕਣਕਣੇ ਰੇਤ-ਕੰਕੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵਾਯੂ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਵੱਗਿਆ।

Verse 122

पपात महती चोल्का निहत्य रविमंडलम् । अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तस्य मार्गे नृपोत्तम

ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਲਕਾਪਿੰਡ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਹੀ ਵੱਜ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗ ਅਪਸਵ੍ਯ—ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ—ਅਮੰਗਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇ।

Verse 123

उपविष्टास्तथा वांता बहुमूत्रं प्रसुस्रुवुः । रथध्वजे समाविष्टो गृध्रः शब्दमथाकरोत्

ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉਲਟੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੂਤਰ ਵੀ ਵਹਿ ਗਿਆ। ਰਥ ਦੇ ਧੁੱਜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠਿਆ ਗਿਧ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਚੀਖ ਮਾਰਣ ਲੱਗਾ।

Verse 124

स तान्सर्वाननादृत्य महोत्पातान्सुदारुणान् । प्रययौ सम्मुखस्तस्या देव्याः कोपपरायणः

ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਭਿਆਨਕ, ਅਤਿ ਦਾਰੁਣ ਅਪਸ਼ਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧ ਗਿਆ।

Verse 125

विमुंचंश्च शरान्नादांस्तिष्ठतिष्ठेति च ब्रुवन् । न कश्चिद्दृश्यते तत्र तेषां मध्ये नृपोत्तम

ਉੱਚੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ “ਠਹਿਰੋ! ਠਹਿਰੋ!” ਕਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਰਪਤੀ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਿਆ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਦਿਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।

Verse 126

महिषं रोषसंयुक्तं यो वारयति संगरे । तेन हत्वा गणगणान्कृतं रुधिरकर्दमम्

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਗਣ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਹੂ ਦੇ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 127

ततो देवी समासाद्य प्रोक्ता गर्वेण पार्थिव । न त्वया संगरो भीरु नूनं कर्तुं ममोचितः

ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਡਰਪੋਕ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 128

न च बालिशि मे वीर्यं न सौभाग्यं न वा धनम् । न करोषि हि तेन त्वं मम वाक्यं कथञ्चन

ਹੇ ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਨਾ ਮੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਨੂੰ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 129

नूनं तत्त्वेन जानामि अवलिप्तासि भामिनि । कुरुष्वाद्यापि मे वाक्यं भार्या भव मम प्रिया

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ—ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈਂ। ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨ; ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਜਾ।”

Verse 130

स्त्रियं त्वां नोत्सहे हंतुं पौरुषे च व्यवस्थितः । असकृन्निर्जितः संख्ये मया शक्रः सुरैः सह

ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਪੁਰਖਾਰਥ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਾਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

Verse 131

त्रैलोक्ये नास्ति मत्तुल्यः पुमान्कश्चिच्च बालिशि । एवमुक्ता ततो देवी कोपेन महताऽन्विता

ਹੇ ਮੂਰਖੇ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 132

प्रगृह्य सशरं चापं वाक्यमेतदुवाच ह । नालापो युज्यते पाप कर्तुं सह मम त्वया

ਤੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਾਪੀ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕਰਤੱਬ—ਯੁੱਧ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।”

Verse 133

कुमार्याः कामयुक्तेन तथापि शृणु मे वचः । न त्वया निर्जितः शक्रः स्ववीर्येण रणाजिरे

ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰੀ ਵੱਲ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਉਤੇਜਿਤ ਹੈਂ, ਤੱਥਾਪਿ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਸੁਣ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ।

Verse 134

पितामह वरं देवा मन्यंते दानवाधम । गौरवात्तस्य तेन त्वमात्मानं मन्यसेऽधिकम्

ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਮ! ਦੇਵਤਾ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਗੌਰਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।

Verse 135

मुक्त्वैकां कामिनीं पाप त्वं कृतः पद्मयोनिना । अवध्यः सर्वसत्त्वानां पुंसः जातौ धरातले

ਹੇ ਪਾਪੀ! ਇਕੋ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਦਮਯੋਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ ਤੂੰ ਅਵਧ੍ਯ ਰਹੇ।

Verse 136

पितामहवरः सोऽत्र जयशीलोऽसि दानव । यदि ते पौरुषं चास्ति तच्छीघ्रं संप्रदर्शय

ਇੱਥੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਉਹ ਵਰ ਹੀ ਖੜਾ ਹੈ; ਹੇ ਦਾਨਵ, ਤੂੰ ਜੈ-ਗਰਵ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪੌਰੁਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਦਿਖਾ।

Verse 137

एषा त्वामिषुभिस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् । एवमुक्त्वा ततो देवी शरानष्टौ मुमोच ह

“ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਭੇਜਾਂਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਦੋਂ ਅੱਠ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।

Verse 138

चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् । सारथेश्च शिरः कायाच्छरेणैकेन चाक्षिपत्

ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 139

ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः

ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਝੰਡੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।

Verse 140

मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।

Verse 141

देवी सखीसमायुक्ता सर्वदेशेष्वताडयत् । ततः क्षुरप्रबाणेन धनुस्तस्य द्विधाऽकरोत्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਥਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

Verse 142

छिन्नधन्वा ततो दैत्यश्चर्मखङ्गसमन्वितः । विद्राव्य सहसा देवीं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

ਫਿਰ ਦੈਂਤ, ਜਿਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਢਾਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਚੀਕਿਆ, "ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ! ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ!"

Verse 143

तस्य चापततस्तूर्णं खड्गं द्वाभ्यां ह्यकृन्तयत् । शराभ्यामर्धबाणेन प्रहस्य प्रासमेव च

ਜਦ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਝਪਟਿਆ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ; ਹੱਸਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਭਾਲਾ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 144

विशस्त्रो विरथो राजन्स तदा दानवाधमः । ततोऽस्मरच्छरान्भूप शस्त्राणि विविधानि च

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਨੀਚ ਦਾਨਵ ਨਿਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਨਿਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ।

Verse 145

ब्रह्मास्त्रं मनसि ध्यायंस्तृणं तस्यै मुमोच सः । मुक्तेनास्त्रेण तस्मिंस्तु धूमवर्तिर्व्यजायत

ਮਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਤ੍ਰਿਣ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਅਸਤਰ ਛੁੱਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਠ ਪਈ।

Verse 146

एतस्मिन्नेव काले तु स ब्रह्मास्ते दिवौकसः । परं भयमनुप्राप्ता दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ—ਉਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਂ ਭੈ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ।

Verse 147

ततो देवी क्षणं ध्यात्वा तदस्त्रं पार्थिवोत्तम । ब्रह्मास्त्रेणाहनत्तूर्णं ततो व्यर्थं व्यजायत

ਤਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਕ ਖ਼ਣ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 148

ब्रह्मास्त्रे विफले जाते ह्याग्नेयं दानवोत्तमः । प्रेषयामास तां क्रुद्धो ह्यहनद्वारुणेन सा

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਅਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟਿਆ; ਦੇਵੀ ਨੇ ਵਾਰੁਣ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 149

एवं नानाप्रकाराणि तेन मुक्तानि सा तदा । अस्त्राणि विफलान्येव चक्रे देवी सहस्रशः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 150

एवं निःशेषितास्त्रोऽसौ दानवो बलवत्तरः । चकार परमां मायां दिव्यैरस्त्रैः सुरेश्वरी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਦਾਨਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਪਰਮ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

Verse 151

व्यक्षिपच्च महाकायं महिषं पर्वताकृतिम् । दीर्घतीक्ष्णविषाणाभ्यां युक्तमंजनसंनिभम्

ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਸ਼ ਸੁੱਟਿਆ—ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਲੰਮੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 152

सिंहस्कंधं च सा देवी ततस्तमध्यरोहत । खड्गेन तीक्ष्णेन शिरो देवी तस्य न्यकृंतत

ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਿੰਹ-ਸਕੰਧੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ; ਤੇਜ਼ ਖਡਗ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 153

शूलेन भेदयामास पृष्ठदेशे सुरेश्वरी । ततः कलेवरात्तस्मान्निश्चक्राम महान्पुमान्

ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਕਲੇਵਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 154

चर्मखड्गधरो रौद्रस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । तमप्येवं गृहीत्वा तत्केशपाशे सुरेश्वरी

ਚਮੜੇ ਦੀ ਢਾਲ ਤੇ ਖਡਗ ਧਾਰੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੋਧਾ ਚੀਖਿਆ, “ਠਹਿਰੋ! ਠਹਿਰੋ!” ਪਰ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਲਟ ਫੜ ਕੇ ਜਕੜ ਲਿਆ।

Verse 155

निस्त्रिंशेनाहनत्प्रोच्चैः स च प्राणैर्व्ययुज्यत । दानवः पार्थिवश्रेष्ठ पार्श्वे सिंहविदारिते

ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਤ੍ਰਿੰਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਸਿੰਹ ਵਾਂਗ ਫਾੜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 156

ततो जघान भूयोऽपि दानवान्सा रुषान्विता । हतशेषाश्च ये दैत्या निर्भिद्य धरणीतलम्

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਅਤੇ ਜੋ ਦੈਤ ਬਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 157

प्रविष्टा भयसंत्रस्ताः पातालं जीवितैषिणः । ततो देव गणाः सर्वे वसवो मरुतोऽश्विनौ

ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਕੇਵਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਤਦ ਦੇਵਗਣ ਸਭ—ਵਸੁ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ—ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 158

विश्वेदेवास्तथा साध्या रुद्रा गुह्यककिन्नराः । आदित्याः शक्रसंयुक्ताः समेत्य परमेश्वरीम्

ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਧ੍ਯ, ਰੁਦ੍ਰ, ਗੁਹ੍ਯਕ ਤੇ ਕਿੰਨਰ, ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰ ਸਮੇਤ—ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 159

समंताद्दिव्यपुष्पैश्च तां देवीं समवाकिरन् । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रैर्नमंतो भक्तितत्पराः

ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਪ ਵਰਸਾਏ; ਨਾਨਾ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 160

युक्तं कृतं महेशानि यद्धतः पापकृत्तमः । त्रैलोक्यं सकलं ध्वस्तं पापेनानेन सुंदरि

“ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨੀ, ਇਹ ਯੋਗ੍ਯ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਇਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਨਾਸ ਵੱਲ ਧਕੇਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।”

Verse 161

त्वया दत्तं पुना राज्यं वासवस्य त्रिविष्टपे । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसीप्सितम् । सर्वे देवाः प्रसन्नास्ते प्रदास्यंति न संशयः

“ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਵਾਸਵ ਦਾ ਰਾਜ ਫਿਰੋਂ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ—ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ—ਮਨ-ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਦੇਣਗੇ।”

Verse 162

देव्युवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे यदि देयो वरो मम । आश्रमोऽत्रैव मे पुण्यो जायतां ख्यातिसंयुतः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ—ਯਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।”

Verse 163

अस्मिंश्चाहं सदा देवाः स्थास्यामि वरपर्वते

ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵਰਪਰਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 164

रूपेणानेन देवेशि ये त्वां द्रक्ष्यंति मानवाः । आश्रमेऽत्र महापुण्ये ते यास्यंति परां गतिम्

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮਹਾਪੁੰਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 165

ब्रह्मज्ञानसमायुक्तास्ते भविष्यंति मानवाः

ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 166

यस्माच्चंडं कृतं कर्म त्वया दानवसूदनात् । तस्मात्त्वं चंडिकानाम लोके ख्यातिं गमिष्यसि

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦਾਨਵ-ਸੂਦਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ—ਦੈਤ ਦਾ ਵਧ—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਚੰਡਿਕਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗੀ।

Verse 167

तव नाम्ना तथा ख्यात आश्रमोऽयं भविष्यति

ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 168

येऽत्र कृष्ण चतुर्द्दश्यामाश्विने मासि शोभने पिंडदानं करिष्यंति स्नानं कृत्वा समाहिताः

ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਣਗੇ,

Verse 169

गयाश्राद्धफलं कृत्यं तेषां देवि भविष्यति त्वद्दर्शनात्तथा मुक्तिः पातकस्य भविष्यति

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 170

कृष्ण उवाच । एकरात्रिं भविष्यंति येऽत्र श्रद्धासमन्विताः । उपवासपरास्तेषां पापं यास्यति संक्षयम्

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਤ ਵਸਣਗੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 171

पुत्रहीनश्च यो मर्त्यो नारी वापि समाहिता । तन्मनाः पिंडदानं वै तथा स्नानं करिष्यति । अपुत्रो लभते शीघ्रं सुपुत्रं नात्र संशयः

ਜੋ ਮਰਦ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਤਤਪਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ—ਉਹ ਨਿਸੰਤਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁਪੁੱਤਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 172

इन्द्र उवाच । भ्रष्टराज्यो नृपो योऽत्र स्नानं दानं करिष्यति । सर्वशत्रुक्षयस्तस्य राज्यावाप्तिर्भविष्यति

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਸ਼ਤਰੂ ਨਾਸ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਜ-ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 173

अग्निरुवाच । अत्रागत्य शुचिः श्राद्धं यः करिष्यति मानवः । आत्मवित्तानुसारेण तस्य यज्ञफलं भवेत्

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਜ્ઞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 174

यम उवाच । अत्र स्नात्वा तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । अल्पमृत्युभयं तस्य न कदाचिद्भविष्यति

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 175

राक्षसा ऊचुः । पिंडदानं नरा येऽत्र करिष्यंति तवाऽश्रमे । प्रेतोत्थं न भयं तस्य देवि क्वापि भविष्यति

ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਨਰ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਡਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 176

वरुण उवाच । स्नानार्थं ब्राह्मणेंद्राणां योऽत्र तोयं प्रदास्यति । विमलस्तु सदा भावि इह लोके परत्र च

ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਜਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 177

वायुरुवाच । विलेपनानि शुभ्राणि सुगंधानि विशेषतः । योत्र दास्यति विप्रेभ्यो नीरोगः स भविष्यति

ਵਾਯੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ-ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 178

धनद उवाच । योऽत्र वित्तं यथाशक्त्या ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । न भविष्यति लोके स वित्तहीनः कथंचन

ਧਨਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਧਨ-ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 179

ईश्वर उवाच । योऽत्र व्रतपरो भूत्वा चातुर्मास्यं वसिष्यति । इह लोके परे चैव तस्य भावि सदा सुखम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 180

वसव ऊचुः । त्रिरात्रं यो नरः सम्यगुपवासं करिष्यति । आजन्ममरणात्पापान्मुक्तः स च भविष्यति

ਵਸੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 181

आदित्य उवाच । अत्राश्रमपदे पुण्ये ये नरा भक्तिसंयुताः । छत्रोपानत्प्रदातारस्तेषां लोकाः सनातनाः

ਆਦਿਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਛਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 182

अश्विनावूचतुः । मिष्टान्नं श्रद्धयोपेतो ब्राह्मणाय प्रदास्यति । योऽत्र तस्य परा प्रीतिर्भविष्यत्यविनाशिनी १

ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 183

तीर्थान्यूचुः । अद्यप्रभृति सर्वेषां तीर्थानामिह संस्थितिः । भविष्यति विशेषेण ह्याश्रमे लोकविश्रुते

ਤੀਰਥਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਿਤੀ ਰਹੇਗੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

Verse 185

गंधर्वा ऊचुः । गीतवाद्यानि यश्चात्र प्रकरिष्यति मानवः । सप्तजन्मांतराण्येव रूपवान्स भविष्यति

ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ-ਗਾਇਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 186

ऋषय ऊचुः । आश्रमेऽस्मिंस्त्रिरात्रं य उपवासं करिष्यति । चांद्रायणसहस्रस्य फलं तस्य भविष्यति

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 187

पुलस्त्य उवाच । एवं सर्वे वरान्दत्त्वा देव्यै देवा नृपोत्तम । तदाज्ञया दिवं जग्मुर्देवी तत्रैव संस्थिता

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹੀ।

Verse 188

अथ मर्त्त्या दिवं जग्मुर्दृष्ट्वा देवीं तदाश्रमे । अनायासेन संपूर्णास्ततो मर्त्यैस्त्रिविष्टपः

ਫਿਰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 189

अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टा धरातले । धर्मक्रियास्तथा चान्या मुक्त्वा देव्याः प्रपूजनम्

ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਯਜ્ઞ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਹੋਰ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਵੀ ਮਿਟ ਗਏ—ਕੇਵਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਭਰੀ ਪੂਜਾ ਹੀ ਬਚੀ।

Verse 190

ततो भीतः सहस्राक्षः संमंत्र्य गुरुणा सह । आह्वयामास वेगेन कामं क्रोधं भयं मदम्

ਤਦੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਭਯ ਅਤੇ ਮਦ ਨੂੰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 191

व्यामोहं गृहपुत्रोत्थं तृष्णामायासमन्वितम् । गत्वा यूयं द्रुतं मर्त्ये स्थातुकामान्नरान्स्त्रियः

ਘਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਮੋਹ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਸਮੇਤ, ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਵੋ।

Verse 192

चंडिकायतने पुण्ये सेवध्वं हि ममाज्ञया । विशेषेणाश्विने मासि कृष्णपक्षेंऽत्यवासरे

ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰੋ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ।

Verse 193

एवमुक्तास्ततः सर्वे कामाद्यास्ते द्रुतं ययुः । मर्त्यलोके महाराज रक्षां चक्रुश्च सर्वशः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਾਮ ਆਦਿ ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ‘ਰਖਿਆ’ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਈ।

Verse 194

एवं ज्ञात्वा द्रुतं गच्छ तत्र पार्थिवसत्तम । यदीच्छसि परं श्रेय इह लोके परत्र च

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 195

यो याति चंडिकां द्रष्टुमबुर्दं प्रति पार्थिव । नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਨੱਚਦੇ-ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 196

तारयिष्यति नः सर्वान्स पुत्रो य इहाश्रमे । चंडिकायाः प्रगत्वाऽथ कुर्याच्छ्राद्धं समाहितः

‘ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਚੰਡਿਕਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।’

Verse 197

एकया लभ्यते राज्यं स्वर्गश्चैव द्वितीयया । तृतीयया भवेन्मोक्षो यात्रया तत्र पार्थिव

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਰਾਜ-ਪਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ, ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 198

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे सर्वतीर्थमये शुभे

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਅਰਬੁਦ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਸਰੂਪ।

Verse 200

पुनंत्येवान्यतीर्थानि स्नानदानैरसंशयम् । अर्बुदालोकनादेव विपाप्मा तत्र जायते

ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਰਬੁਦ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 201

यः शृणोति सदाख्यानमेत च्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति नरश्रेष्ठ कामान्मनसि वांछितान्

ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸਦਾ-ਆਖਿਆਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਕਾਮਨਾ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 202

यस्यैतत्तिष्ठते गेहे लिखितं पुस्तकं नृप । तस्यापि वांछिताः कामाः संपद्यते दिनेदिने

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਸਤਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਭੀ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 203

पठति श्रद्धयोपेतो यो वा भूमिपते नरः । सोऽपि यात्राफलं राजंल्लभते पुरुषोत्तमः

ਹੇ ਭੂਮਿਪਤੇ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਹੈ।