Adhyaya 65

Verse 1

सूत उवाच । उषित्वा सप्तरात्राणि तीर्थेस्मिन्भ्रातृभिः सह । युधिष्ठिरो महातेजा गमनायोपचक्रमे

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵੱਸ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।

Verse 2

प्रभाते विमले स्नात्वा देवीर्लिंगान्यथार्च्य च । कृत्वा प्रदक्षिणं क्षेत्रं देवीस्तोत्रं जजाप सः । प्रयाणकालेषु सदा जप्यं कृष्णेन कीर्तितम्

ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ-ਸਤੋਤਰ ਜਪਿਆ—ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਸਮੇਂ ਸਦਾ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । देवि पूज्ये महाशक्ते कृष्णस्य भगिनि प्रिये । नत्वा त्वां शरणं यामि मनोवाक्कायकर्मभिः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੂਜਣਯੋਗ; ਹੇ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਭੈਣ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਨ, ਬਚਨ, ਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 4

संकर्षणाभयदाने कृष्णच्छविसमप्रभे । एकानंशे महादेवि पुत्रवत्त्राहि मां शिव

ਹੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਛਵੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਏਕਾਨੰਸ਼ਾ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 5

त्वया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तरूपया । इति मत्वा त्वां गतोऽस्मि शरणं त्राहि मां शुभे

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਤੂੰ ਅਵ੍ਯਕਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਤ ਹੈਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 6

कार्यारम्भेषु सर्वेषु सानुगेन मया तव । स्व आत्मा कल्पितो भद्रे ज्ञात्वैतदनुकंप्यताम

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ! ਹਰ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਸਿਮਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਦਇਆ ਦਿਖਾ।

Verse 7

सूत उवाच । इति ब्रुवाणं राजानं शिरोबद्धाजलिं तदा । वायुपुत्रः प्रहस्यैव सासूयमिदमब्रवीत्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਤਦ ਵਾਯੁਪੁੱਤਰ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿਅੰਗਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 8

ये त्वां राजन्वदंत्येवं सर्वज्ञोऽयं युधिष्ठिरः । वृथैव वचनं तेषां यतस्त्वं वेत्सि नाण्वपि

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—‘ਇਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ’—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 9

को हि प्रज्ञावतां मुख्यः सर्वशास्त्रविदांवरः । स्त्रीणां शरणमापद्येदृजुर्बुद्धिर्यथा भवान्

ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੌਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਲਿਆ ਹੈਂ—ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸਿੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

Verse 10

यतस्त्वमेव वेत्सीदं सर्वशास्त्रेषु कीर्त्यते । जडेयं प्रकृतिर्मूढा यया संमोह्यते जगत्

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਗੱਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ: ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜੜ ਅਤੇ ਮੂੜ ਹੈ; ਇਸੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

सचेतनं च पुरुषं प्रकृतिं च विचेतनाम् । प्राहुर्बुधा नराध्यक्ष पुंसश्चप्रकृतिः प्रिया

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰੁਸ਼ ਚੇਤਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਚੇਤਨ। ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—ਵਿਅਰਥ ਮਤ ਵਾਲੇ—ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

आरोहयेच्छिरो नैव क्वचिद्धित्वा उपानहौ । यथा स मूढो भवति देवीभक्तिरतस्तथा

ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕੇਵਲ ਦੇਵੀ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ) ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗੀ ਭਕਤੀ ਮੂਰਖਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 14

यदि ते बन्दिवत्पार्थ तिष्ठेद्वाण्यनिवारिता । तत्किमर्थं महादेवं न स्तौषि त्रिपुरान्तकम्

ਜੇ ਤੇਰੀ ਵਾਣੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਬੰਦੀ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਟੋਕ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?

Verse 15

अलक्ष्यमिति वा मत्वा महेशानं महामते । ततः किमर्थ दाशार्हं न स्तौषि पुरुषोत्तमम्

ਜਾਂ ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਅਲੱਖ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ—ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ—ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?

Verse 16

यस्य प्रसादादस्माभिः प्राप्ता द्रुपदनंदिनी । इन्द्रप्रस्थे तथा राज्यं राजसूयस्त्वया कृतः

ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ್ಞ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 17

विजयेन धनुर्लब्धं जरासन्धो मया हतः । प्रत्याहर्तुं तथेच्छामः कौरवेभ्यः स्वकां श्रियम्

ਵਿਜੈ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਯੋਗ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 18

यस्य प्रसादात्तं मुक्त्वा कृष्णं हा स्तौषि यज्जयी । अथ स्वयं कौरवाणामुत्पन्नं कुलसत्तमे

ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੇਤੂ ਹੈਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ! ਹੇ ਕੁਲ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਹੀ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਇਹੀ ਵਿਘਨ ਉਪਜ ਆਇਆ।

Verse 19

जानन्नात्मानमल्पत्वाद्बुद्धेर्न स्तौषि यादवम् । तत्किमर्थं महावीर्यं न स्तौष्यर्जुनमुत्तमम्

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਲਪ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਯਾਦਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਵੀਰਯੁਕਤ, ਸਰਵੋਤਮ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?

Verse 20

येन विद्धं पुरा लक्ष्यं येन कर्णादयो जिताः । येन तत्खांडवं दग्धं यज्ञे येन नृपा जिताः

ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਧਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਨ ਆਦਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਸਾੜਿਆ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਯਜ್ಞ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ—

Verse 21

श्रूयते येन विक्रम्य महेशानोऽपि निर्जितः । स्वर्लोकसंस्थितस्यास्य शरणं याहि स्तौषि च

ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਵਿਕਰਮ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਵੀ ਕਰ।

Verse 22

अथवा तेन शक्रेण राज्यं मे नार्पितं कुतः । इति मत्वा वृथैव त्वं न स्तौषि भ्रातरं मम

ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਿਆ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 23

ततो मां वा कथं वीरं न स्तौषि त्वं युधिष्ठिर । येन त्वं रक्षितः पूर्वं लाक्षागेहाग्निमध्यतः

ਫਿਰ, ਹੇ ਵੀਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ—ਉਸ ਯੋਧੇ ਨੂੰ—ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ?

Verse 24

वृक्षेणाहत्य मद्रेशो नदीं शुष्कां प्रसारितः । राजराजस्तथा येन जरासंधो निपातितः

ਜਿਸ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਮਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਸੁੱਕੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਨ ਕਰਾਇਆ।

Verse 25

पूर्वा दिङ्निर्जिता येन येन पूर्वं बको हतः । हिडम्बश्च महावीरः किर्मीरश्चाधुना वने

ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵੀਰ ਹਿਡੰਬਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੀਰਮੀਰ ਨੂੰ ਵੀ—

Verse 26

कालेकाले च रक्षामि त्वामेवाहं सदानुगः । न तां पश्यामि रक्षंतीं नत्वा यां स्तौषि भारत

ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 27

अथ क्षुधाबलं ज्ञात्वा मामौदरिकसत्तमम् । क्रूरं साहसिकं चैव न स्तौषि क्षमिणां वरः

ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ-ਜਨਿਤ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ—ਮੈਨੂੰ, ਲਾਲਚੀ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ—ਮੈਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤੇ ਬੇਧੜਕ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 28

ततः सुसंयतो भूत्वा प्रणवं समुदीरयन् । कथं न यासि मार्गे त्वं वृथालापो हि दोषभाक्

ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ? ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 29

प्रेताः पिशाचा रक्षांसि वृथालापरतं नरम् । आविशंति तदाविष्टो वक्ताबद्धं पुनः पुनः

ਭੂਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਤੇ ਬੇਸਿਰਪੈਰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੇਲਗਾਮ ਤੇ ਅਸੰਗਤ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

वृथालापी यदश्नाति यत्करोति शुभं क्वचित् । प्रेतादितृप्तये सर्वमिति शास्त्रविनिश्चयः

ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿਕ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

नायं तस्यास्ति वै लोकः कुत एव परो भवेत् । तस्माद्विजानता यत्नात्त्याज्यमेव वृथा वचः

ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਪਰਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਵਿਅਰਥ ਬਚਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।

Verse 32

एवं संस्मारितोऽपि त्वं यदि भूयः प्रवर्तसे । भूताविष्टश्चिकित्स्यो नो विविधैरौषधैर्भवान्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਭੀ ਜੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਅਡਿੱਗ ਰਹੇਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 33

सूत उवाच । इति प्रवर्णितां श्रुत्वा भीमसेनेन भारतीम् । पटीमिव प्रविततां विहस्याह युधिष्ठिरः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹੇ ਬਚਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਪੜਾ ਫੈਲਾਇਆ ਹੋਵੇ—ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਬੋਲੇ।

Verse 34

नूनं त्वमल्पविज्ञानो वेदाधीतास्त्वया वृथा । मातरं सर्वभूतानामंबिकां यन्न मन्यसे

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।

Verse 35

स्त्रीपक्ष इति मत्वा तामवजानासि भोः कथम् । स्त्री सती न प्रणम्या किं त्वया कुन्ती वृकोदर

‘ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਹੈ’ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਈ? ਕੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ—ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ?

Verse 36

यदि न स्यान्महामाया ब्रह्मविष्णुशिवार्चिता । तव देहोद्भवः पार्थ कथं स्यात्तत्त्वतो वद

ਜੇ ਮਹਾਮਾਇਆ—ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਾਰਥ! ਤੇਰੇ ਦੇਹ-ਜਨਮ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ? ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਦੱਸ।

Verse 37

ईश्वरः परमात्मा तां त्यक्तुं शक्तः कथं न हि । पुनर्भेजे यतो देवीं तेन मन्ये महोर्जिताम्

ਈਸ਼ਵਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ? ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

वासुदेवोऽपि नित्यं तां स्तौति शक्तिं परात्पराम् । अहं यदि चिकित्स्यः स्यां चिकित्स्यः सोऽपि किं भवान्

ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਨਿੱਤ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ‘ਇਲਾਜਯੋਗ’ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਵੀ ‘ਇਲਾਜਯੋਗ’ ਹੋਵੇਗਾ? ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?

Verse 39

नैवं भूयः प्रवक्तव्यं मौर्ख्यात्प्रति महेश्वरीम् । भूमौ निपत्य शरणं याहि चेत्सुखमिच्छसि

ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੋਲ ਮੁੜ ਨਾ ਬੋਲ। ਜੇ ਸੁਖ-ਕੁਸ਼ਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।

Verse 40

भीम उवाच । सर्वोपायैर्बोधयंति चाटा हस्तगतं नरम् । इदमेवौषधं तत्र तैः सार्धं जल्पनं न हि

ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਾਟੂਕਾਰ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ‘ਸਮਝਾਉਂਦੇ’ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਐਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕੋ ਦਵਾਈ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰ।

Verse 41

मुण्डे मुण्डे मतिर्भिन्ना सत्यमेतन्नृप स्फुटम् । स्वाभीष्टं कुरुते सर्वः कुर्मोऽभीष्टं वयं तथा

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿਰ ਦੀ ਮਤਿ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 42

नागायुतसमप्राणो वायुपुत्रो वृकोदरः । न स्त्रियं शरणं गच्छेद्वाङ्मात्रेण कथंचन

ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ—ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਕਿਸੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

Verse 43

इत्युक्त्वा वचनं भीमो ह्यनुवव्राज तं नृपम् । राजापि सानुगो यातो न साध्विति मुहुर्ब्रुवन्

ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਭੀਮ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, “ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।”

Verse 44

ततः क्षणेन विकलस्त्वितश्चेतश्च प्रस्खलत् । उवाच वचनं भीमः सुसंभ्रांतो नृपं प्रति

ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਇਧਰ ਉਧਰ ਡੋਲਣ ਲੱਗਾ। ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੀਮ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 45

धर्मराज महाबुद्धे पश्य मां नृपसत्तम । चक्षुर्भ्यां नैव पश्यामि वैकल्यं किमिदं मम

ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖੋ! ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਗਾੜ ਆ ਪਿਆ ਹੈ?

Verse 46

राजोवाच । भीमभीम ध्रुवं देवी कुपिता ते महेश्वरी । तेन नष्टे चक्षुषी ते महासाहसवल्लभ

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਭੀਮ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੈ। ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸਾਹਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ।

Verse 47

तत्सांप्रतमभिप्रैहि शरणं परमेश्वरीम् । पुनः प्रसन्ना ते दद्यात्कदाचिन्नयने पुनः

ਇਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ। ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨੇਤਰ ਫਿਰੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 48

भीम उवाच । अहमप्यंग जानामि समो देव्या न कश्चन । प्रभावप्रत्ययार्थं हि सदा निन्दामि तां पुनः

ਭੀਮ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 49

तस्मात्प्रभावं दृष्ट्वैवं निपत्य वसुधातले । मनोवाग्बुद्धिभिर्नत्वा शरणं स्तौमि मातरम्

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 50

सूत उवाच । इत्युक्त्वा भ्रातरं ज्येष्ठं साष्टांगं प्रणिपत्य च । गत्वैव देव्याः शरणं भीमस्तुष्टाव मातरम्

ਸੂਤ ਬੋਲਿਆ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅੱਗੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 51

भीम उवाच । सर्वभूतांबिके देवि ब्रह्मांडशतपूरके । बालिशं बालकं स्वीयं त्राहित्राहि नमोऽस्तु ते

ਭੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਅੰਬਿਕਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੀ; ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਬਚਾ—ਆਪਣੇ ਮੂਰਖ ਬਾਲਕ ਨੂੰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 52

त्वं ब्राह्मी ब्रह्मणः शक्तिर्वैष्णवी त्वं च शांभवी । त्रिमूर्तिः शक्तिरूपा त्वं रक्षरक्ष नमोऽस्तु ते

ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਹੈਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ; ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਵੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਰੂਪਾ ਹੈਂ; ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 53

त्वमैन्द्री च त्वमाग्नेयी त्वं याम्या त्वं च नैरृती । त्वं वारुणी त्वं वायव्या त्वं कौबेरी नमोऽस्तु ते

ਤੂੰ ਐਂਦਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਗਨੇਈ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਯਾਮਿਆ ਅਤੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਵਾਰੁਣੀ, ਤੂੰ ਵਾਯਵਿਆ, ਤੂੰ ਕੌਬੇਰੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 54

ऐशानि देवि वाराहि नारसिंहि जयप्रदे । कौमारि कुलकल्याणि कृपेश्वरि नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਦੇਵੀ ਐਸ਼ਾਨੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਨਾਰਸਿੰਹੀ—ਜੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਕੌਮਾਰੀ, ਕੁਲ ਦੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 55

त्वं सूर्ये त्वं तथा सोमे त्वं भौमे त्वं बुधे गुरौ । त्वं शुक्रे त्वं स्थिता राहौ त्वं केतुषु नमोऽस्तु ते

ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੰਗਲ, ਬੁੱਧ, ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਰਾਹੁ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 56

वससि ध्रुवचक्रे त्वं मुनिचक्रे च ते स्थितिः । भचक्रेषु खचक्रेषु भूचक्रे च नमोऽस्तु ते

ਤੂੰ ਧ੍ਰੁਵ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ; ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਤਾਰਾ-ਚੱਕਰਾਂ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਮੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 57

सप्तद्वीपेषु त्वं देवि समुद्रेषु च सप्तसु । सप्तस्वपि च पातालेष्ववसंस्थे नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਸੱਤੋਂ ਪਾਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਤੂੰ ਹੀ ਅਵਸਥਿਤ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 58

त्वं देवि चावतारेषु विष्णोः साहाय्यकारिणी । विष्णुनाभ्यर्थ्यसे तस्मात्त्राहि मातर्नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 59

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रे फलदे चत्वरप्रिये । चराचरस्तुते देवि चरणौ प्रणमामि ते

ਹੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 60

महाघोरे कालरात्रि घंटालि विकटोज्वले । सततं सप्तमीपूज्ये नेत्रदे शरणं भव

ਹੇ ਮਹਾ-ਭਯਾਨਕਾ, ਹੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਹੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਵਿਕਟ ਤੇਜਸਵੀ ਜ੍ਵਾਲਾ! ਹੇ ਸਦਾ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਤ, ਹੇ ਨੇਤਰ-ਦਾਤ੍ਰੀ—ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਬਣ।

Verse 61

मेरुवासिनि पिंगाक्षि नेत्रत्राणैककारिणि । हुंहुंकारध्वस्तदैत्ये शरण्ये शरणं भव

ਹੇ ਮੇਰੂ-ਨਿਵਾਸਿਨੀ, ਹੇ ਪਿੰਗਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਕਰਤਰੀ! ‘ਹੁੰ ਹੁੰ’ ਨਾਦ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸ਼ਰਣਯੇ—ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਬਣ।

Verse 62

महानादे महावीर्ये महा मोहविनाशिनि । महाबन्धापहे देवि देहि नेत्रत्रयं मम

ਹੇ ਮਹਾਨਾਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਵੀਰਯੇ! ਹੇ ਮਹਾ ਮੋਹ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਮੈਨੂੰ ਨੇਤਰ-ਤ੍ਰਯ (ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 63

सर्वमंगलमंगल्या यदि त्वं सत्यतोंबिके । ततो मे मंगलं देहि नेत्रदानान्नमोस्तु ते

ਹੇ ਸਰਵਮੰਗਲਮੰਗਲਿਆ, ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਤਾ! ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੰਬਿਕਾ ਮਾਤਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼; ਨੇਤਰ-ਦਾਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 64

यदि सर्वकृपालुभ्यः सत्यतस्त्वं कृपावती । ततः कृपां कुरु मयि देहि नेत्रे नमोऽस्तु ते

ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਦਇਆਯੋਗਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੈਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਕਿਰਪਾ-ਮਈ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਮੈਨੂੰ ਨੇਤਰ ਬਖ਼ਸ਼। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 65

पापोयमिति यद्देवि प्रकुप्यसि वृथैव तत् । त्वं मां मोहयसि त्वेवं न ते तत्किं नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ‘ਇਹ ਪਾਪੀ ਹੈ’ ਸੋਚ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੁਭਾਉ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 66

स्वयमुत्पाद्य यो रेणुं वेष्टितस्तेन कुप्यति । तथा कुप्यसि मे मातरनाथस्यास्य दर्शय

ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਧੂੜ ਉਡਾਏ ਅਤੇ ਉਸੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੇ—ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਰੁੱਸਦੀ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਥ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ।

Verse 67

इति स्तुता पांडवेन देवी कृष्णच्छविच्छविः । रामा रामाभिवदना प्रत्यक्षा समजायत

ਇਉਂ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਦੇਵੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਵਰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ—ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਐਸਾ ਮੁਖ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਮਾ (ਸੁੰਦਰਤਾ) ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 68

विद्युत्कोटिसमाभास मुकुटेनातिशोभिता । सूर्यबिंबप्रभाभ्यां च कुण्डलाभ्यां विभूषिता

ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਚਮਕਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਦੋ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ।

Verse 69

प्रवाहेनेव हारेण सुरनद्या विराजिता । कल्पद्रुमप्रसूनैश्च पूर्णावतंसमंडिता

ਉਹ ਦੇਵ-ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਹਮਾਨ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੂਰਨ ਅਵਤੰਸ (ਸਿਰ-ਸਜਾਵਟ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 70

दन्तेन्दुकांतिविध्वस्तभक्तमोहमहाभया । खड्गचर्मशूलपात्रचतुर्भुजविराजिता

ਉਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਕਤਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਮਹਾਂ-ਭੈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ—ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖਡਗ, ਚਰਮ, ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰੇ।

Verse 71

वाससा तडिदाभेन मेघलेखेव वेष्टिता । मालया सुममालिन्या भ्राजिता सालिमालया

ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਪਦੀ ਸੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਪੁਸ਼ਪ-ਹਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ।

Verse 72

सतां शरणदाभ्यां च पद्भ्यां नूपुरराजिता । जयेति पुष्पवर्षैश्च शक्राद्यैरभिपूजिता

ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਚਮਕਦੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ; ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ‘ਜੈ!’ ਕਹਿ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 73

गणैर्देवीभिराकीर्णा शतपद्मैर्महामलैः । तां तादृशीं व्योम्नि दृष्ट्वा मातरं व्योमवाहिनीम्

ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਮਹਾਨ, ਨਿਰਮਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ—ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਵਤੀ—ਵੇਖ ਕੇ,

Verse 74

भूमौ निपत्य राजेंद्रो नमोनम इति स्थितः । भीमोपि मातरं दृष्ट्वा यथा बालोऽभिधावति

ਰਾਜੇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ‘ਨਮੋ ਨਮਹ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਠਹਿਰ ਗਿਆ; ਭੀਮ ਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 76

प्रणिपत्य नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं मुहुर्जगौ । प्रसीद देवि पद्माक्षि पुनर्मातः प्रसीद मे

ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ, ‘ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!’ ‘ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ; ਫਿਰ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।’

Verse 77

पुनः प्रसीद पापस्य क्षमाथीले प्रसीद मे

ਫਿਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪਾਪੀ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਖ਼ਿਮਾ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।

Verse 78

एवं स्तुता भगवती स्वयमुत्थाय पार्थिवम् । भीमं चोत्संगमारोप्य कृपयेदं वचोऽब्रवीत्

ਇਉਂ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਆਪ ਉੱਠੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 79

तथा सम्मुखमाधावज्जय मातरिति ब्रुवन् । दर्शनेनैव देव्याश्च शुभनेत्रत्रयस्तदा

ਤਦ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ‘ਜੈ ਮਾਤਾ!’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤ੍ਰਿਣੇਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 80

नाहं कोपं यत्र तत्र दर्शयामि वृकोदर । त्वं तु प्रमाणपुरुषस्त्वत्तः क्रोधमदर्शयम्

ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਤੁਕਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਂਦੀ; ਪਰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਮਾਪ ਤੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 81

नैतत्प्रियं च कृष्णस्य भ्रातुर्मे क्रोधमाचरम् । भवन्तो वासुदेवस्य यत्र प्राणा बहिश्चराः

ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ—ਉਸ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਵਿਸਤਾਰ ਬਣ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋ।

Verse 83

त्वं च निन्दसि मां नित्यं तच्च जाने वृकोदर । मत्प्रभावपरिज्ञानहेतवे कीदृशस्त्विति

ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ। ਇਹ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ: ‘ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੱਤਾ ਹੈ?’

Verse 84

तदेवं नैव भूयस्ते प्रकर्तव्यं कथंचन । अक्षिक्षेपो हि पूज्यानामावहत्यधिकं रुजम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਨਾ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹਾਨੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 85

तदिदानीं सर्वमेवं क्षन्तव्यं च परस्परम् । यच्च ब्रवीमि त्वां वीर तन्निशामय भारत

ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸੇ ਹੀ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲੋਂ। ਅਤੇ ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 86

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिराविर्भवेद्धरिः । तदातदावतीर्याहं विष्णोरस्य सहायिनी

ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਦੀ ਹਾਂ—ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਹਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀ ਬਣ ਕੇ।

Verse 87

इदानीं च हरिर्जातो वसुदेवसुतो भुवि । अहं च गोपनन्दस्य एकानंशाभिधा सुता

ਹੁਣ ਹਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਗੋਪਨੰਦ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਏਕਾਨੰਸ਼ਾ ਹੈ।

Verse 88

तद्यथा भगवान्कृष्णो मम भ्राताभिपूजितः । भवन्तोऽपि तथा मह्यं भ्रातरः पांडवा सदा

ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਦਾ ਆਦਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਾ ਬਣੇ ਰਹੋ—ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਯੋਗ।

Verse 89

ये भीमभगिनीत्येवं मां स्तोष्यंति नरोत्तमाः । आबाधा नाशयिष्यामि तेषां हर्षसमन्विता

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਭੀਮ ਦੀ ਭੈਣ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨਗੇ, ਮੈਂ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।

Verse 90

त्वं च भ्रातुर्जयं वीर प्रदास्यसि महारणे । भुजयोस्ते वसिष्यामि धार्तराष्ट्रनिपातने

ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮਹਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਜੈ ਲਿਆਵੇਂਗਾ। ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਾਂਗੀ—ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਂਦੀ ਹੋਈ।

Verse 91

कृत्वा राज्यं च वर्षाणि षट्त्रिंशत्तदनन्तरम् । महाप्रस्थानधर्मेण पृथिवीं परिचरिष्यथ

ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਭਟਕੋਗੇ।

Verse 92

अस्मिन्नेव ततो देशे लोहोनाम महासुरः । भवतां न्यस्तशस्त्राणां वधार्थं प्रक्रमिष्यति

ਫਿਰ ਇਸੇ ਹੀ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ‘ਲੋਹਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾ-ਅਸੁਰ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ।

Verse 93

ततस्तं सर्वभूतानामवध्यं भवतां कृते । अन्धं कृत्वा पातयिष्ये ततो यूयं प्रयास्यथ

ਤਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ—ਜੋ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ ਹੈ—ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਾਹ ਦਿਆਂਗਾ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੋਗੇ।

Verse 94

निस्तीर्य च हिमं सर्वं निमग्नाः बालुकार्णवे । स्वर्गं यास्यति राजैकः सशरीरो गमिष्यति

ਸਾਰੀ ਹਿਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੇਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਗਾ।

Verse 95

अन्धो यत्र कृतो लोहो लोहाणाभिधया पुरम् । भविष्यति च तत्रैव स्थास्येऽहं कलया सदा

ਜਿੱਥੇ ਲੋਹਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੋਹਾਣਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਉੱਭਰੇਗੀ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।

Verse 96

ततः कलियुगे प्राप्ते केलो नाम भविष्यति । मम भक्तस्तस्य नाम्ना भाव्या केलेश्वरीत्यहम्

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆਵੇਗਾ, ਕੇਲੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਜਣੇ ਹੋਵੇਗਾ—ਮੇਰਾ ਭਗਤ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ‘ਕੇਲੇਸ਼ਵਰੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗੀ।

Verse 97

वैलाकश्चापरो भक्तो भविष्यति ममोत्तमः । तस्याराधनतः ख्यातिं प्रयास्यामि कलौ युगे

ਅਤੇ ਵੈਲਾਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਭਗਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ; ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 98

लोहाणासंस्थितां चैव येर्चयिष्यंति मां जनाः । श्रद्धया सितसप्तम्यां तैश्च सर्वत्र पूजिता

ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਲੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਿਵਾਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 99

अंधानां च प्रदास्यामि भावीनि नयनान्यहम् । तस्मिन्दिने तर्पिताहं भक्तिभावेन पांडव

ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ।

Verse 100

पादांगुष्ठेन च भवांस्तत्र कुंडं विधास्यति । सर्वतीर्थस्नान तुल्यं तत्र स्नानं च तद्दिने

ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਬਣਾਵੇਂਗਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

Verse 101

मत्स्यानां नेत्रनेत्रस्थतेजस्तन्मात्रमुत्तमम् । उद्धृत्य योजयिष्यामि प्रत्यक्षं तद्भविष्यति

ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ, ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਮੈਂ ਥਾਂ ਤੇ ਜੋੜ ਦਿਆਂਗਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸ ਪਵੇਗਾ।

Verse 102

एवं मम महास्थानं कलौ ख्यातं भविष्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 103

लोहाणाख्यं महाबाहो नाम केलेश्वरीति च । दुर्गमाख्यं ततो हत्वा अस्मिन्क्षेत्रे च भारत

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ‘ਦੁਰਗਮ’ ਨਾਮਕ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ‘ਲੋਹਾਣਾ’ ਨੂੰ ਵੀ—ਜੋ ‘ਕੇਲੇਸ਼ਵਰੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 104

दुर्गा नाम भविष्यामि महीसागरपूर्वतः । धर्मारण्ये वसिष्यामि भवतां त्राणकारणात्

ਮਹੀਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੈਂ ‘ਦੁਰਗਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗੀ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲਈ ਮੈਂ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 105

धर्मारण्ये स्थितां चैव येऽर्चयिष्यंति मानवाः । आश्विने मासि चैत्रे वा नवम्यां शुक्लपक्षके ऽ

ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ—ਚਾਹੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਚੈਤਰ ਵਿੱਚ—ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਨੂੰ…

Verse 106

स्नात्वा महीसागरे च तेषां दास्यामि वांछितम् । विधिना येऽर्चयिष्यंति मां च श्रद्धास मन्विताः

ਮਹੀਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿਆਂਗੀ—ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ।

Verse 107

पुत्रपौत्रान्प्रदास्यामि स्वर्गं मोक्षं न संशयः । प्रवेशे च कलेः काले भवतां वंशसंभवः । वत्सराजः पांडवानां तोषयिष्यति यत्नतः

ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗੀ—ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਰਾਜਾ ਵਤਸਰਾਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ (ਸਨਮਾਨਿਤ) ਕਰੇਗਾ।

Verse 108

यस्य नाम्ना ततः ख्याता भविष्यामि कलौ युगे । वत्सेश्वरीति वत्सस्य राज्ञः सर्वार्थदायिनी

ਫਿਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗੀ—‘ਵਤਸੇਸ਼ਵਰੀ’—ਰਾਜਾ ਵਤਸ ਲਈ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ।

Verse 109

मत्प्रसादात्स राजा वै भवनोत्तापकारिणीम् । अट्टालयांनाम तदा राक्षसीं निहनिष्यति

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਦ ‘ਅੱਟਾਲਯਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਪਤ ਪੀੜਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 110

तस्याश्चापि वधस्थानमट्टालजमिति स्थितम् । भविष्यति पुरं तत्र मां च संस्थापयिष्यति

ਉਸ ਦੇ ਵਧ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਅੱਟਾਲਜ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 111

अट्टालयाजग्रामे मामर्चयिष्यंति ये जनाः । वत्सेश्वरीं सिताष्टम्यामाश्विने तैः सदार्चिता

ਅੱਟਾਲਯਾਜ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ—ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ—ਉਹ ਵਤਸੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪੂਜਿਤ ਹਾਂ।

Verse 112

वत्सेश्वरीं च ये देवीं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सर्वफलावाप्तिर्भविष्यति न संशयः

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਤਸੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 113

इत्थमट्टालये वासो लोहाणे च भविष्यति । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे महीसागरसंनिधौ

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਅੱਟਾਲਯ ਅਤੇ ਲੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਹੀਸਾਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ।

Verse 114

मम लोकहितार्थाय लोहस्य च निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਲੋਹਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਤਪ ਕੇ, ਲੋਹਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 115

वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਵਾਂਗ ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜੇਗਾ ਅਤੇ ਉਜਾੜੇਗਾ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਹਰਿ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਤਰਣਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨਗੇ।

Verse 116

यत्र हंता तत्र ग्रामं लोहाटीति भविष्यति । गयोनाम महादैत्यो भवतां विघ्नकृत्तदा

ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਓਥੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ‘ਲੋਹਾਟੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ‘ਗਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਗਾ।

Verse 117

प्रस्थाने लोहवद्भावी करिष्ये तं नपुंसकम् । गयत्राडेति मां तत्र पूजयिष्यंति मानवाः

ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਵੇਲੇ, ਲੋਹਾ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨਪੁੰਸਕ ਨੂੰ ਨਪੁੰਸਕ ਹੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅਤੇ ਓਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ‘ਗਯਤ੍ਰਾਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜਣਗੇ।

Verse 118

ग्रामं चापि गयत्राडं तत्र ख्यातं भविष्यति । गयत्राडे गयत्राडां येऽर्चयिष्यंति मानवाः

ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉੱਥੇ ‘ਗਯਤ੍ਰਾਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਗਯਤ੍ਰਾਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਯਤ੍ਰਾਡਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ…

Verse 119

माघाष्टम्यां न शिष्यंति तस्य सर्वेऽप्युपद्रवाः । ये च मां कोपयिष्यंति पांडवाराधितां सदा

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ (ਮਾਘਾਸ਼ਟਮੀ) ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰਨਗੇ—ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਾਂਡਵ ਸਦਾ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 120

तेषां पुंस्त्वं हरिष्यामि महारौद्राधितिष्ठति । परिवारश्च मे चात्र षण्ढः सर्वो भविष्यति

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਹਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਖੁਸਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 121

तस्मिन्कलियुगे घोरे रौद्रे रुद्रेऽतिनिर्घृणे । एवं तृतीयं तन्मह्यं स्थानमत्र भविष्यति

ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਰੌਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਨਿਰਦਈ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਤੀਜਾ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 122

भवत्सु च स्वर्गतेषु गयोऽपि सुमहत्तपः । तप्त्वा प्राप्य पुनः पुंस्त्वं लोकान्संपीडयिष्यति

ਅਤੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ, ਤਦ ਗਯਾ ਵੀ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਕੇ ਮੁੜ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 123

गयातीर्थं गतं तं च गयाध्वंसनकाम्यया । बुध एव जगत्स्वामी तत्र तं सूदयिष्यति

ਜਦ ਉਹ ਗਯਾ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਯਾ (ਵੈਰੀ) ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਬੁਧ ਦੇਵ ਆਪ—ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦੇਣਗੇ।

Verse 124

इत्थं श्रीमान्पीतवासा अवतीर्य बुधः प्रभुः । बहूनि कृत्वा कर्माणि स्वस्थानं प्रतिपत्स्यते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਬੁਧ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਤਰਣਗੇ; ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।

Verse 125

इति संक्षेपतः प्रोक्तं भविष्यं पांडवा मया । भवतां चित्तनिर्वृत्यै श्रूयतां भूय एव च

ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹੁਣ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।

Verse 126

इदं तीर्थवरं मह्यं संसेव्यं सर्वदा प्रियम् । कृतं यदत्रागमनं तेन प्रीतिः परा मम

ਇਹ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਪਜੀ ਹੈ।

Verse 127

भीमस्य चापि पौत्रेण दृढं संतोषिताऽस्मि च । देव्यः सर्वाश्च मद्रूपं नैतज्ज्ञेयम तोऽन्यथा

ਭੀਮ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਇਉਂ ਹੀ ਸਮਝੋ, ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 128

व्रजध्वं चापि तीर्थानि यानि वो न कृतानि च । आबाधास्वस्मि सर्वासु स्मरणीया स्वसेव च

ਉਹ ਤੀਰਥ ਵੀ ਜਾਓ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਹਰ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਥ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ।

Verse 129

आपृच्छे चापि वः सर्वान्यूयं कृष्णसमा मम

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਾਨ ਹੋ।

Verse 130

सूत उवाच । इति देव्या वचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । पुनःपुनः प्रणम्यैनां नापश्यन्दीपवद्गताम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ—ਉਹ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 131

ततस्ते बर्बरीकं च संस्थाप्यात्रैव निष्ठितम् । आगच्छ योगे चोक्त्वेदं चक्रुस्तीर्थानि मुख्यशः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਰਬਰੀਕ ਨੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।