Mantra 20
Rishi: RV-source dependent; Soma praise strata.
Devata: Soma
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verify against RV original)
Samhita Patha (Devanagari)
अषा॑ढं यु॒त्सु पृत॑नासु॒ पप्रि॑ᳪ स्व॒र्षाम॒प्सां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम् । भ॒रे॒षु॒जाᳪ सु॑क्षि॒तिᳪ सु॒श्रव॑सं॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम
Transliteration
aṣā́ḍhaṃ yútsu pṛ́tanāsu pápriṃ svarṣā́m apsā́ṃ vṛ́janasya gopā́m | bhareṣujā́ṃ sukṣítiṃ suśrávasaṃ jáyantaṃ tvā́m ánu madema soma ||
Translation
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ, ਪ੍ਰਿਤਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਵਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ; ਅਪਸਾਂ (ਜਲਾਂ) ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਵ੍ਰਜਨ (ਕੁਲ/ਗੋਤਰ) ਦਾ ਗੋਪ। ਭਰੇਸ਼ੁਜ (ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ), ਸੁਕ੍ਸ਼ਿਤਿ (ਚੰਗਾ ਨਿਵਾਸ) ਅਤੇ ਸੁਸ਼੍ਰਵਸ (ਸੁਯਸ਼) ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਹੇ ਸੋਮ, ਜੇਤੂ ਤੈਨੂੰ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈਏ।
Padapatha (Word Analysis)
अषाढम् । युत्सु । पृतनासु । पप्रिम् । स्वर्षाम् । अप्साम् । वृजनस्य । गोपाम् । भरेषुजाम् । सुक्षितिम् । सुश्रवसम् । जयन्तम् । त्वाम् । अनु । मदेम । सोम
Word by Word
अषाढम्unconquered, invincible
अषाढम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअषाढ (प्रातिपदिक) < √सह् (सहने) से व्युत्पन्न
युत्सुin battles
युत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक) → युत्सु (युद्ध-स्थल/युद्धेषु)
पृतनासुin combats/hostile encounters
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
पप्रिम्(you) have filled / have pervaded
पप्रिम्:
कर्तृ (अन्तर्निहित ‘त्वम्’)
TypeVerb (finite; perfect) used as epithet
Root√पॄ (पूरणे) → पप्रि (परिपूर्ण/पूरयिता)
स्वर्षाम्winner of light/heaven; radiant victor
स्वर्षाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootस्वर्षा (प्रातिपदिक; ‘स्वर्’ + ‘षा’)
अप्साम्of the waters
अप्साम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वृजनस्यof the community/host; of the clan
वृजनस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
गोपाम्protector/guardian
गोपाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + √पा ‘पालने’)
भरेषुin struggles/burdens; in contests
भरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक)
जाम्the people/offspring (as one’s own)
जाम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun
Rootजा (प्रातिपदिक; ‘जन’/‘जा’ = जनाः/प्रजा)
सुक्षितिम्good dwelling/prosperous settlement
सुक्षितिम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeNoun/Adjective (object-epithet)
Rootसु-क्षिति (प्रातिपदिक; सु + क्षिति ‘निवास/स्थिति/भूमि’)
सुश्रवसम्of good fame; renowned
सुश्रवसम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक; सु + श्रवस् ‘यशस्/कीर्ति’)
जयन्तम्victorious; conquering
जयन्तम्:
कर्म (स्तुत्य-विशेषण; ‘त्वाम्’ का विशेषण)
TypeParticiple (present)
Root√जि (जये) → जयन्त् (वर्तमान कृदन्त)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter; following; in accordance with
अनु:
उपपद/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
मदेमmay we rejoice/gladden (ourselves)
मदेम:
कर्तृ (वयं)
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/प्रमोदे)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes