Mantra 26
Rishi: RV Savitṛ hymn-stratum
Devata: Savitṛ
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; confirm by RV parallel)
Samhita Patha (Devanagari)
हिर॑ण्यहस्तो॒ असु॑रः सुनी॒थः सु॑मृडी॒कः स्ववाँ॑ यात्व॒र्वाङ् । अ॒प॒सेध॑न् र॒क्षसो॑ यातु॒धाना॒नस्था॑द्दे॒वः प्र॑तिदो॒षं गृ॑णा॒नः
Transliteration
hiraṇyahastō asuraḥ sunīthaḥ sumr̥ḍīkaḥ svavāṃ yātv arvāṅ | apasedhan rakṣaso yātudhānān asthād dēvaḥ pratidōṣaṃ gr̥ṇānaḥ ||
Translation
ਸੁਵਰਨ-ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ (ਪ੍ਰਭੂ), ਸੁਨੀਥ—ਚੰਗਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਸੁਮ੍ਰਡੀਕ—ਅਤਿ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਸਵਵਾਂ—ਸਵਾਧੀਨ—ਉਹ ਦੇਵ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਆਵੇ। ਰਾਖਸਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਤਿਦੋਸ਼ (ਹਰ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ) ਸਤੁਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ ਇੱਥੇ ਅਡਿੱਗ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
Padapatha (Word Analysis)
हि॒र॒ण्य॒ह॒स्तः । असु॑रः । सु॒नी॒थः । सु॒मृ॒डी॒कः । स्व॒वाँ॑ । या॒तु॒ । अ॒र्वाङ् । अ॒प॒-सेध॑न् । र॒क्षसः॑ । या॒तु॒धा॒नान् । अस्था॑त् । दे॒वः । प्र॒ति॒दो॒षम् । गृ॒णा॒नः
Word by Word
हिरण्यहस्तःgolden-handed
हिरण्यहस्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootहिरण्य-हस्त (प्रातिपदिक; समासः कर्मधारय/बहुव्रीहि)
असुरःthe Asura (a lordly being)
असुरः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
सुनीथःof good guidance / leading well
सुनीथः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-नीथ (प्रातिपदिक)
सुमृडीकःvery gracious / kindly
सुमृडीकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-मृडीक (प्रातिपदिक)
स्ववान्possessing one’s own (wealth/power)
स्ववान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्ववत् (प्रातिपदिक)
यातुlet him go / may he come
यातु:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
अर्वाङ्hither, towards us
अर्वाङ्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअर्वाञ्च् (अव्यय/दिक्शब्द)
अपसेधन्let (him) ward off / repel
अपसेधन्:
—
TypeVerb
Rootअप-सेध् (धातु)
रक्षसःthe demons (rakṣas)
रक्षसः:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
यातुधानान्the sorcerers / harmful beings (yātudhānas)
यातुधानान्:
Karma
TypeNoun
Rootयातुधान (प्रातिपदिक)
अस्थाৎhe stood / took his station
अस्थाৎ:
—
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रतिदोषम्each evening / night after night
प्रतिदोषम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्रतिदोष (अव्ययीभाव-समास; ‘दोष’ = सायं/रात्रिः)
गृणानःpraising / singing (hymns)
गृणानः:
Kartā
TypeVerb
Rootगृ (धातु) → गृणान (शतृ/शानच्-प्रत्यय; वर्तमान कृदन्त)
Entities Mentioned
S
SavitṛR
RākṣasasY
YātudhānasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes