Opening the text

Sukta 5.74
Atri
Aśvinau (Nā́satyā)
Triṣṭubh (probable)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲੀਨ ਪੁਕਾਰ ਹੈ: ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਜੁੜਵਾ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਸ਼ਵਿਨੌਂ (ਨਾਸਤਿਆ) ਉਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮਦਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਸਤੁਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਬੁਲਾਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਭੋਗ-ਆਨੰਦ, ਆਸਰਾ ਆਦਿ ਵਰਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਠੋਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਉਡੇਲਣ’ ਵਾਲੀ ਦਾਤਾਰਤਾ ਉਭਾਰੀ ਗਈ ਹੈ।
Mantra 1
कूष्ठो देवावश्विनाद्या दिवो मनावसू । तच्छ्रवथो वृषण्वसू अत्रिर्वामा विवासति ॥
ਅੱਜ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਠਿਕਾਣਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ—ਹੇ ਦ੍ਯੌਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਨ ਦੇ ਨਿਧੀ-ਸਰੂਪੋ। ਹੇ ਵೃಷਣ੍ਵਸੂ (ਵੀਰ੍ਯਵੰਤ ਦਾਤੇ), ਉਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੋ; ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
कुह त्या कुह नु श्रुता दिवि देवा नासत्या । कस्मिन्ना यतथो जने को वां नदीनां सचा ॥
ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਸਤ੍ਯੋ, ਦ੍ਯੌਲੋਕ ਵਿੱਚ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਜਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸਾਥ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ?
Mantra 3
कं याथः कं ह गच्छथः कमच्छा युञ्जाथे रथम् । कस्य ब्रह्माणि रण्यथो वयं वामुश्मसीष्टये ॥
ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਰਥ ਜੋੜਦੇ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ (ਮੰਤ੍ਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰਸ ਲੈਂਦੇ ਹੋ? ਯਜ्ञ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕ ਇਸ਼ਟੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 4
पौरं चिद्ध्युदप्रुतं पौर पौराय जिन्वथः । यदीं गृभीततातये सिंहमिव द्रुहस्पदे ॥
ਹੇ ਪੌਰੋ (ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰੋ), ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਜੋ ਨਗਰ-ਜਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਗਰਵਾਸੀ ਲਈ ਬਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੈਰੀ ਹਮਲੇ ਲਈ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਪੈਰ-ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਛੁਡਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
Mantra 5
प्र च्यवानाज्जुजुरुषो वव्रिमत्कं न मुञ्चथः । युवा यदी कृथः पुनरा काममृण्वे वध्वः ॥
ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋਏ ਚ੍ਯਵਾਨ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਉਤਾਰਨ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਵਧੂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।
Mantra 6
अस्ति हि वामिह स्तोता स्मसि वां संदृशि श्रिये । नू श्रुतं म आ गतमवोभिर्वाजिनीवसू ॥
ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤੋਤਾ ਹੈ; ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਵਾਜਿਨੀਵਸੂ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ।
Mantra 7
को वामद्य पुरूणामा वव्ने मर्त्यानाम् । को विप्रो विप्रवाहसा को यज्ञैर्वाजिनीवसू ॥
ਅੱਜ ਬਹੁਤੇ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੌਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਵਾਹਸਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਾਹਕ) ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਕਿਹੜੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ) ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਇਆ? ਹੇ ਵਾਜਿਨੀਵਸੂ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ), ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ?
Mantra 8
आ वां रथो रथानां येष्ठो यात्वश्विना । पुरू चिदस्मयुस्तिर आङ्गूषो मर्त्येष्वा ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਇੱਥੇ ਆਵੇ। ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭਦੀ ਬਹੁ-ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਆਂਗੂਸ਼ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Mantra 9
शमू षु वां मधूयुवास्माकमस्तु चर्कृतिः । अर्वाचीना विचेतसा विभिः श्येनेव दीयतम् ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਮਧੁਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਯੁਵਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਓ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਚੁਸਤ ਸਹਾਇਤਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਝਪਟੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਓ।
Mantra 10
अश्विना यद्ध कर्हि चिच्छुश्रूयातमिमं हवम् । वस्वीरू षु वां भुजः पृञ्चन्ति सु वां पृचः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਡਾ ਇਹ ਹਵ (ਆਹਵਾਨ) ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਧਨਾਢ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਵਹਿ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ-ਬਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਸਾਡੀ ਵਧੋਤਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
The hymn praises the Aśvinau (Nā́satyā), the divine twin healers and rescuers who are especially invoked at dawn.
He asks them to hear his invocation and come quickly with protective help—bringing strength, wellbeing, supportive power, and prosperity for increase.
It is best suited to dawn worship and early-morning rites, when the Aśvins are traditionally invited to arrive and bless the sacrificer with renewal and aid.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.