
Sukta 5.16
Agni
ਇਹ ਛੋਟਾ ਵਸਿਸ਼ਠ-ਹਿਮਨ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚਮਕਦੀ, ਸਦਾ ਵਧਦੀ ਜਵਾਲਾ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਾਂਗ “ਅੱਗੇ” ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਨੀ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਬਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ, ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਵਾਰ੍ਯ (ਇੱਛਿਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਿਆਵੇ, ਅਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤੀ (ਕੁਸ਼ਲ-ਮੰਗਲ) ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਠਿਕਾਣਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Mantra 1
बृहद्वयो हि भानवेऽर्चा देवायाग्नये । यं मित्रं न प्रशस्तिभिर्मर्तासो दधिरे पुरः ॥
ਚਮਕਦੇ ਭਾਨੁਵੰਤ ਨੂੰ—ਦੇਵਤ੍ਵ-ਸਰੂਪ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਗਾਓ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਭਰੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ।
Mantra 2
स हि द्युभिर्जनानां होता दक्षस्य बाह्वोः । वि हव्यमग्निरानुषग्भगो न वारमृण्वति ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ—ਦਕਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ। ਅਗਨੀ ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ; ਭਗ ਵਾਂਗ ਇੱਛਿਤ ਘੇਰਾ/ਆਵਰਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ—ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
अस्य स्तोमे मघोनः सख्ये वृद्धशोचिषः । विश्वा यस्मिन्तुविष्वणि समर्ये शुष्ममादधुः ॥
ਇਸ ਸਤੋਮ ਵਿੱਚ, ਮਘਵਨ (ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ) ਦੀ ਸਖਿਆਈ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਿੱਧ-ਸ਼ੋਚਿਸ਼ (ਵਧਦੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ) ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਗੂੰਜਦੇ ਆਰਯ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ੌਰਯ-ਬਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਰ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਅੰਦਰਲਾ ਵੀਰ ਧਾਰ ਸਕੇ।
Mantra 4
अधा ह्यग्न एषां सुवीर्यस्य मंहना । तमिद्यह्वं न रोदसी परि श्रवो बभूवतुः ॥
ਤਦ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਵੀਰਯ (ਸੱਚੇ ਵੀਰਯ) ਦੇ ਉਦਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ, ਉਹੀ ਯਹਵ (ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ) ਜਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਕੀਰਤੀ) ਬਣ ਕੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨੀ ਵਰਗਾ ਯਸ਼।
Mantra 5
नू न एहि वार्यमग्ने गृणान आ भर । ये वयं ये च सूरयः स्वस्ति धामहे सचोतैधि पृत्सु नो वृधे ॥
ਹੁਣ ਆ, ਹੇ ਅਗਨੀ; ਸਤੁਤ ਹੋਂਦਾ ਤੂੰ ਇੱਛਿਤ ਵਾਰਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਰਯਃ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੇਤਾ), ਜੋ ਸਵਸਤੀ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਿਆਣ) ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਾਮ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ—ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿ; ਪ੍ਰਿਤ੍ਸੁ (ਯੁੱਧਾਂ) ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਧਦਾ ਰਹਿ।
It presents Agni as a trusted Friend and leader placed at the forefront, and it asks him to unite the community’s strength, protect them in struggles, and grant well-being and abundance.
Because Agni leads the rite and the journey—like a guide at the head of a procession—showing the way, guarding the path, and making human prayer effective.
The hymn asks Agni to “come now” and bring vārya—desirable plenitude—while staying allied with the worshippers and increasing their strength in conflicts.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.