
Sukta 3.32
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.32)
Indra (Soma-pati)
Triṣṭubh
ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੋਮ-ਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ/ਪਾਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਸੋਮ ਪੀਏ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜੇਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜੇ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਜਨਮਜਾਤ, ਅਸੀਮ ਤਾਕਤ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੇ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਣਿ) ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਧਨ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Mantra 1
इन्द्र सोमं सोमपते पिबेमं माध्यंदिनं सवनं चारु यत्ते । प्रप्रुथ्या शिप्रे मघवन्नृजीषिन्विमुच्या हरी इह मादयस्व ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸੋਮਪਤੇ, ਇਹ ਸੋਮ ਪੀ—ਇਹ ਮੱਧਿਆਹਨ ਸਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਨ੍ਰਜੀਸ਼ਿਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ), ਗੱਲਾਂ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਵਿਮੁਚ੍ਯ (ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਇੱਥੇ ਇਸ ਮਦ ਵਿੱਚ ਰਮ।
Mantra 2
गवाशिरं मन्थिनमिन्द्र शुक्रं पिबा सोमं ररिमा ते मदाय । ब्रह्मकृता मारुतेना गणेन सजोषा रुद्रैस्तृपदा वृषस्व ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗਵਾਸ਼ਿਰ (ਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰ/ਸਾਰ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮੰਥਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮ ਪੀ—ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹ્મਕ੍ਰਿਤ (ਮੰਤਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਚਿਆ) ਮਾਰੁਤ ਗਣ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੋਸ਼ਾ (ਇਕੱਠੇ), ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਅਤੇ ਵೃಷ (ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਬਲ ਵਿੱਚ) ਵਧ।
Mantra 3
ये ते शुष्मं ये तविषीमवर्धन्नर्चन्त इन्द्र मरुतस्त ओजः । माध्यंदिने सवने वज्रहस्त पिबा रुद्रेभिः सगणः सुशिप्र ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਸ਼ਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਤਵਿਸ਼ੀ ਵਧਾਈ—ਹੇ ਇੰਦਰ—ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤ; ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਓਜ ਹਨ। ਮੱਧਿਆਹਨ ਦੇ ਸਵਨ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਜ੍ਰਹਸਤ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਸ਼ਿਪ੍ਰ, ਸੋਮ ਪੀ।
Mantra 4
त इन्न्वस्य मधुमद्विविप्र इन्द्रस्य शर्धो मरुतो य आसन् । येभिर्वृत्रस्येषितो विवेदामर्मणो मन्यमानस्य मर्म ॥
ਉਹੀ ਮਰੁਤ—ਮਧੁਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵਿਪ੍ਰ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਰਧ (ਦਲ) ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭੇਦ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਪਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧੱਕੇ ਗਏ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਰਮ—ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਿੰਦੂ, ਪ੍ਰਾਣ-ਰਹੱਸ—ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ।
Mantra 5
मनुष्वदिन्द्र सवनं जुषाणः पिबा सोमं शश्वते वीर्याय । स आ ववृत्स्व हर्यश्व यज्ञैः सरण्युभिरपो अर्णा सिसर्षि ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਨ ਨੂੰ ਰਸ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਦੀਵੀ ਵੀਰਯ ਲਈ ਸੋਮ ਪੀ। ਹੇ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ, ਸਾਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਆ; ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ—ਉੱਛਲਦੇ ਸੈਲਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ—ਵਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇ।
Mantra 6
त्वमपो यद्ध वृत्रं जघन्वाँ अत्याँ इव प्रासृजः सर्तवाजौ । शयानमिन्द्र चरता वधेन वव्रिवांसं परि देवीरदेवम् ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ, ਤਦ ਤੂੰ ਅਪਃ—ਜਲਾਂ ਨੂੰ—ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਣ ਲਈ ਛੱਡੇ ਧਾਵਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉੱਥੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚਲਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਵਧ ਕੀਤਾ—ਦੇਵੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ, ਦੇਵ-ਵਿਰੋਧੀ (ਅਦੇਵ) ਆਵਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ।
Mantra 7
यजाम इन्नमसा वृद्धमिन्द्रं बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । यस्य प्रिये ममतुर्यज्ञियस्य न रोदसी महिमानं ममाते ॥
ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯਜਦੇ ਹਾਂ—ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਮਹਾਨ, ਉੱਚਾ, ਅਜਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਜਵਾਨ। ਉਸ ਪ੍ਰਿਯ, ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਦਿਆਉਂ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਰੋਦਸੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
Mantra 8
इन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि व्रतानि देवा न मिनन्ति विश्वे । दाधार यः पृथिवीं द्यामुतेमां जजान सूर्यमुषसं सुदंसाः ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ—ਸੁਘੜ—ਕਰਮ ਅਨੇਕ ਹਨ; ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵ੍ਰਤਾਂ—ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ—ਨੂੰ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਪૃਥਵੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਆਉਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਦੰਸ—ਉਜਲੇ ਕੌਸ਼ਲ ਵਾਲਾ—ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
अद्रोघ सत्यं तव तन्महित्वं सद्यो यज्जातो अपिबो ह सोमम् । न द्याव इन्द्र तवसस्त ओजो नाहा न मासाः शरदो वरन्त ॥
ਹੇ ਅਦ੍ਰੋਘ (ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ), ਤੇਰਾ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਸੱਚ ਹੈ—ਜਨਮਦੇ ਹੀ ਤੂੰ ਸੋਮ ਪੀ ਲਿਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਬਲ ਦਾ ਓਜ ਨ ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨ ਦਿਨ, ਨ ਮਹੀਨੇ, ਨ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Mantra 10
त्वं सद्यो अपिबो जात इन्द्र मदाय सोमं परमे व्योमन् । यद्ध द्यावापृथिवी आविवेशीरथाभवः पूर्व्यः कारुधायाः ॥
ਤੂੰ ਜਨਮਦੇ ਹੀ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਪਰਮ ਵ੍ਯੋਮ ਵਿੱਚ ਮਦ (ਆਨੰਦ) ਲਈ ਸੋਮ ਪੀਤਾ। ਜਦ ਤੂੰ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋਇਆ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਾਇਕ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਧਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਨੀਂਹ।
Mantra 11
अहन्नहिं परिशयानमर्ण ओजायमानं तुविजात तव्यान् । न ते महित्वमनु भूदध द्यौर्यदन्यया स्फिग्या क्षामवस्थाः ॥
ਤੂੰ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ—ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ; ਹੇ ਬਹੁ-ਜਾਤ, ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਬਲ! ਤਦ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਹੋਰ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਥਾਂ ਟਿਕਾਇਆ।
Mantra 12
यज्ञो हि त इन्द्र वर्धनो भूदुत प्रियः सुतसोमो मियेधः । यज्ञेन यज्ञमव यज्ञियः सन्यज्ञस्ते वज्रमहिहत्य आवत् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਯਜ੍ਞ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਪਿਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ—ਮਿੱਠਾ ਹਵਿਸ। ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਯਜ੍ਞਿਯ (ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ); ਯਜ੍ਞ ਨੇ ਤੇਰਾ ਵਜ੍ਰ ਅਹਿ-ਹਤਿਆ ਅਰਥ—ਸਰਪ-ਬਲ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Mantra 13
यज्ञेनेन्द्रमवसा चक्रे अर्वागैनं सुम्नाय नव्यसे ववृत्याम् । यः स्तोमेभिर्वावृधे पूर्व्येभिर्यो मध्यमेभिरुत नूतनेभिः ॥
ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ, ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਧਰ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਹੈ; ਨਵੇਂ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੱਧ-ਕਾਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਵਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ।
Mantra 14
विवेष यन्मा धिषणा जजान स्तवै पुरा पार्यादिन्द्रमह्नः । अंहसो यत्र पीपरद्यथा नो नावेव यान्तमुभये हवन्ते ॥
ਧਿਸ਼ਣਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਨੇ ਜੋ ਜਨਮਾਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ: ਕਿ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂ—ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨੌਕਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਵਾਂਗ, ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 15
आपूर्णो अस्य कलशः स्वाहा सेक्तेव कोशं सिसिचे पिबध्यै । समु प्रिया आववृत्रन्मदाय प्रदक्षिणिदभि सोमास इन्द्रम् ॥
ਉਸ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਪੂਰਨ ਹੈ; ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦੇ ਅਰਪਣ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਨ-ਅਰਪਣ ਵਾਂਗ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ (ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ) ਭਰਦਾ ਹੋਵੇ—ਪੀਣ ਲਈ। ਪ੍ਰਿਯ ਸੋਮ-ਰਸ ਮਦ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦਾਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣ (ਸੂਰਜ-ਵਰਤੀ) ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮੱਤਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ।
Mantra 16
न त्वा गभीरः पुरुहूत सिन्धुर्नाद्रयः परि षन्तो वरन्त । इत्था सखिभ्य इषितो यदिन्द्रा दृळ्हं चिदरुजो गव्यमूर्वम् ॥
ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ! ਨਾ ਗਹਿਰਾ ਸਿੰਧੁ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦੇ ਪੱਥਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ—ਜਿੱਥੇ ਗਵ੍ਯ ਊਰ੍ਵ (ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ) ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Mantra 17
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ਇਸ ਯੁੱਧ-ਭਾਰ ਦੇ ਵਹਾਉ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਸਾਤਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਵਿਜਯ) ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦਾਨਵੀਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਨੂੰ—ਸੱਦੀਏ। ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਉਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਰੁਕਾਵਟਾਂ) ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨਾਂ ਦਾ ਸੰਜਿਤ—ਸੱਚੇ ਧਨ ਦਾ ਜੇਤੂ—ਬਣਦਾ ਹੈ।
It invites Indra to drink the midday Soma and praises his irresistible strength, asking him to remove obstacles and grant victory and wealth.
Because he is addressed as the lord and foremost drinker of Soma, whose power is intensified by the Soma offering, especially at the midday pressing.
It means “obstructions” or “blockers”—both outer hurdles (enemies, dangers) and inner hindrances—things Indra is asked to smash so success can flow.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.