Sukta 80
Sukta 10.80
Agni
ਇਹ ਛੋਟਾ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਦਿਵ੍ਯ ਅੱਗ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਰਚਨਾ/ਘੜਤ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ—ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਵਿ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇ, ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਗਾਇਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ‘ਮਹੱਤ ਦ੍ਰਵਿਣ’—ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ/ਸੱਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ—ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Mantras
Mantra 1
अग्निः सप्तिं वाजम्भरं ददात्यग्निर्वीरं श्रुत्यं कर्मनिष्ठाम् । अग्नी रोदसी वि चरत्समञ्जन्नग्निर्नारीं वीरकुक्षिं पुरंधिम् ॥
ਅਗਨੀ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਰਥ-ਟੋਲੀ (ਸਪਤੀ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦਿਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਵੀਰਕੁਖੀ—ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ—ਪੁਰੰਧੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
अग्नेरप्नसः समिदस्तु भद्राग्निर्मही रोदसी आ विवेश । अग्निरेकं चोदयत्समत्स्वग्निर्वृत्राणि दयते पुरूणि ॥
ਅਗਨੀ ਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸਮਿਧ (ਇੰਧਨ) ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ; ਅਗਨੀ ਮਹਾਨ ਦਿਉ-ਪૃਥਵੀ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਇਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਬਹੁਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ—ਰੋਕਾਂ—ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
अग्निर्ह त्यं जरतः कर्णमावाग्निरद्भ्यो निरदहज्जरूथम् । अग्निरत्रिं घर्म उरुष्यदन्तरग्निर्नृमेधं प्रजयासृजत्सम् ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਕਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਗਨੀ ਨੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਰੂਥ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਤਾਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕੀਤੀ; ਅਗਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਸਮੇਤ ਨ੍ਰਿਮੇਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
Mantra 4
अग्निर्दाद्द्रविणं वीरपेशा अग्निॠषिं यः सहस्रा सनोति । अग्निर्दिवि हव्यमा ततानाग्नेर्धामानि विभृता पुरुत्रा ॥
ਅਗਨੀ ਨੇ ਵੀਰ-ਰੂਪ ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਅਗਨੀ ਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ (ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ) ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੇ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਧਾਮ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
Mantra 5
अग्निमुक्थैॠषयो वि ह्वयन्तेऽग्निं नरो यामनि बाधितासः । अग्निं वयो अन्तरिक्षे पतन्तोऽग्निः सहस्रा परि याति गोनाम् ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਉਕਥਾਂ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨਾਂ) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੱਦੇ ਹਨ; ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਬੇ ਹੋਏ ਨਰ ਵੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ-ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਗੋਨਾਂ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ (ਗਾਂਵਾਂ)—ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਰਿਯਾਤ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो वि जाताः । अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यामृतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घृत आ निषत्ता ॥
ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਂ—ਮਨੁ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਹ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜੋ ਅਗਨੀ ਲਈ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ—ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਤ (ਸੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ) ਦਾ ਗੰਧਰਵੀ ਪਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਗਵ੍ਯੂਤੀ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਹ—ਘ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ੰਨ ਹੈ, ਦਿਪਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਤ।
Mantra 7
अग्नये ब्रह्म ऋभवस्ततक्षुरग्निं महामवोचामा सुवृक्तिम् । अग्ने प्राव जरितारं यविष्ठाग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥
ਅਗਨੀ ਲਈ ਰਿਭੂਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ—ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ—ਘੜੀ; ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ (ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ) ਅਗਨੀ, ਜਰਿਤਾ—ਸਤੁਤਿਕਾਰ—ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਵਿਣ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਧਨ-ਪੋਸ਼ਣ—ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਉਤਾਰ ਦੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਵਤਰਿਤ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the divine Fire who empowers human effort—giving strength, heroism, prosperity, and even seer-like insight—while linking earth and heaven through the sacrifice.
In Vedic thought, Agni carries offerings upward and brings divine help downward. Saying he moves through both worlds highlights his role as the connecting power between the human rite and the gods.
Draviṇa can mean wealth in a practical sense, but in hymns like this it also suggests a larger ‘plenitude’—resources, vitality, and fulfilled capacity granted by Agni to the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.