
Sukta 1.27
Agni
ਇਹ ਸੂਕਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਧਨ-ਦਾਤਾ ਅੱਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਜ್ಞ-ਯਾਤਰਾ (ਅਧਵਰ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਹੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਲ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ (ਇਸ਼ਃ) ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੰਤਿਮ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਗਾਇਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਆਕਾਂਖਾ ਕੱਟੀ ਨਾ ਜਾਵੇ।
Mantra 1
अश्वं न त्वा वारवन्तं वन्दध्या अग्निं नमोभिः । सम्राजन्तमध्वराणाम् ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਲਵਾਨ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨੇ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਛਿਤ ਦਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਤੈਨੂੰ—ਹੇ ਅਗਨੀ—ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੰਦਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਅਧਵਰਾਂ (ਯਜਨ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ) ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਹੈਂ।
Mantra 2
स घा नः सूनुः शवसा पृथुप्रगामा सुशेवः । मीढ्वाँ अस्माकं बभूयात् ॥
ਸ ਘਾ ਨਃ ਸੂਨੁḥ—ਸ਼ਵਸਾ ਬਲਵਾਨ, ਪૃਥੁਪ੍ਰਗਾਮਾ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਸ਼ੇਵਃ—ਸੁਖਦ ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ—ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ। ਮੀਢਵਾਂ—ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ—ਸਾਡਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
Mantra 3
स नो दूराच्चासाच्च नि मर्त्यादघायोः । पाहि सदमिद्विश्वायुः ॥
ਸ ਨਃ—ਵਿਸ਼ਵਾਯੁḥ, ਸਰਬ-ਜੀਵਨ-ਸਰੂਪ—ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੀ, ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਅਘਾਯੁḥ ਦੁਸ਼ਟਕਰਤਾ ਤੋਂ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਉਸ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਦੂਰ ਰੱਖ।
Mantra 4
इममू षु त्वमस्माकं सनिं गायत्रं नव्यांसम् । अग्ने देवेषु प्र वोचः ॥
ਇਮਮੂ ਸ਼ੁ—ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਨੀ, ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ; ਇਹ ਨਵਿਆਂਸੰ ਗਾਇਤ੍ਰੰ—ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਗਾਇਤ੍ਰੀ—ਹੇ ਅਗਨੇ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰ—ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਚਾਰ।
Mantra 5
आ नो भज परमेष्वा वाजेषु मध्यमेषु । शिक्षा वस्वो अन्तमस्य ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਭਾਗ ਦੇ; ਅਤੇ ਵਸੁ (ਧਨ) ਦਾ ਅੰਤਿਮ—ਅਤਿ-ਗੂੜ੍ਹ—ਭੇਦ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾ।
Mantra 6
विभक्तासि चित्रभानो सिन्धोरूर्मा उपाक आ । सद्यो दाशुषे क्षरसि ॥
ਹੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਤੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਸਿੰਧੂ ਦੀ ਊਰਮੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਤੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ (ਦਾਸ਼ੁਸ਼) ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 7
यमग्ने पृत्सु मर्त्यमवा वाजेषु यं जुनाः । स यन्ता शश्वतीरिषः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਪૃત્સੁ (ਟਕਰਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਅਨੰਤ ਇਸ਼ਃ (ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 8
नकिरस्य सहन्त्य पर्येता कयस्य चित् । वाजो अस्ति श्रवाय्यः ॥
ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ—ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਦੀ ਵਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਸੁਣਨਯੋਗ, ਸਤੁਤੀਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।
Mantra 9
स वाजं विश्वचर्षणिरर्वद्भिरस्तु तरुता । विप्रेभिरस्तु सनिता ॥
ਸਰਵ-ਜਨਾਧਿਪਤੀ ਉਹ, ਅਰਵਦ੍ (ਘੋੜਿਆਂ) ਨਾਲ ਵਾਜ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਕ ਬਣੇ; ਵਿਪ੍ਰਾਂ (ਸ਼ਿ-ਦ੍ਰਸ਼ਟਿਆਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਸਨਿਤਾ—ਵਿਜੇਤਾ ਬਣੇ।
Mantra 10
जराबोध तद्विविड्ढि विशेविशे यज्ञियाय । स्तोमं रुद्राय दृशीकम् ॥
ਹੇ ਜਰਾਬੋਧ, ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ; ਹਰ ਵਿਸ਼ ਲਈ, ਯਜ੍ਞਿਯ (ਪੂਜਨੀਯ) ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਦਰਸ਼ਿਕ—ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਜਨਿਤ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਘੜ।
Mantra 11
स नो महाँ अनिमानो धूमकेतुः पुरुश्चन्द्रः । धिये वाजाय हिन्वतु ॥
ਉਹ—ਮਹਾਨ, ਅਪਰਿਮਿਤ, ਧੂਮ-ਧਵਜ (ਧੂਮਕੇਤੁ), ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦਿਪਤ—ਸਾਡੀ ਧੀ (ਚਿੰਤਨ-ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨੂੰ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ।
Mantra 12
स रेवाँ इव विश्पतिर्दैव्यः केतुः शृणोतु नः । उक्थैरग्निर्बृहद्भानुः ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਕੇਤੁ, ਵਿਸ਼੍ਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਅਗਨੀ ਸਾਡੇ ਉਕਥਾਂ (ਉੱਚੇ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਨੁ (ਕਿਰਣ-ਤੇਜ) ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 13
नमो महद्भ्यो नमो अर्भकेभ्यो नमो युवभ्यो नम आशिनेभ्यः । यजाम देवान्यदि शक्नवाम मा ज्यायसः शंसमा वृक्षि देवाः ॥
ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੂਰਨ-ਵਿਕਸਿਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰੀਏ; ਹੇ ਦੇਵੋ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਆਸਾ-ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਸ਼ੰਸ (ਗਾਨ) ਕੱਟ ਨਾ ਦਿਓ।
It honors Agni as the guiding power of the sacrifice who carries offerings correctly and grants strength, protection, and enduring prosperity to the worshipper.
A strong horse symbolizes valued power and forward motion; the hymn says Agni is cherished in the same way because he swiftly carries the offering and leads the rite to success.
The hymn closes by widening reverence to the whole divine order and asking that human prayer and chanting not be interrupted by forces greater than the singer.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.