Opening the text

Sukta 1.142
Dīrghatamas Āucathya (traditional for this adjoining Agni hymn cluster; attribution may vary by tradition)
Agni
Gāyatrī (probable for RV 1.142.1; verify by syllable count)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਅਗਨੀ-ਆਹਵਾਨ ਹੈ: ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ, ਰਿਤੁਅਲ ਦੀ “ਪੁਰਾਤਨ ਡੋਰ/ਤੰਤ” ਨੂੰ ਤਾਣੇ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜਨੀ ਘਾਹ) ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਲਿਟਰਜੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਰਾਤ-ਉਸ਼ਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤ (ਕੌਸਮਿਕ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ ਸੂਕਤ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
समिद्धो अग्न आ वह देवाँ अद्य यतस्रुचे । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं सुतसोमाय दाशुषे ॥
ਸਮਿੱਧ ਹੋਏ ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਆ; ਹੇ ਯਤਸ੍ਰੁਚੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਸ੍ਰੁਚਿ ਠੀਕ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੈ। ਸੁਤਸੋਮ ਲਈ, ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ—ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ ਲਈ—ਪੂਰਵ੍ਯ (ਪੁਰਾਤਨ) ਤੰਤੂ ਨੂੰ ਤਾਣ, ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਦਾ ਸੂਤਰ ਵਿਸਤਾਰ।
Mantra 2
घृतवन्तमुप मासि मधुमन्तं तनूनपात् । यज्ञं विप्रस्य मावतः शशमानस्य दाशुषः ॥
ਹੇ ਤਨੂਨਪਾਤ, ਘ੍ਰਿਤਵੰਤ—ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਅਤੇ ਮਧੁਮੰਤ—ਮਧੁਰ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਇਸ ਅਰਪਣ ਕੋਲ ਆ। ਵਿਪ੍ਰ ਦੇ, ਮਾਵਤ—ਬਲਵਾਨ/ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ, ਸ਼ਸ਼ਮਾਨ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ਃ—ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਰਪਣਕਰਤਾ ਦੇ—ਥਿਰ ਕਰ, ਉੱਚਾ ਕਰ।
Mantra 3
शुचिः पावको अद्भुतो मध्वा यज्ञं मिमिक्षति । नराशंसस्त्रिरा दिवो देवो देवेषु यज्ञियः ॥
ਸ਼ੁਚਿ, ਪਾਵਕ, ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਧ੍ਵਾ—ਮਧੁਰ ਰਸ ਨਾਲ—ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਰਾਸ਼ੰਸ, ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਰਾ ਦਿਵੋ—ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ/ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ—ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞਿਯ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । इयं हि त्वा मतिर्ममाच्छा सुजिह्व वच्यते ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਤੁਤ ਅਤੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਚਿਤ੍ਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ—ਲਿਆ ਆ। ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਸੁਜਿਹ੍ਵ (ਸੁੰਦਰ ਜੀਭ ਵਾਲੇ), ਮੇਰੀ ਇਹ ਮਤਿ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਣੀ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੈ-ਸੰਕਲਪ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Mantra 5
स्तृणानासो यतस्रुचो बर्हिर्यज्ञे स्वध्वरे । वृञ्जे देवव्यचस्तममिन्द्राय शर्म सप्रथः ॥
ਯਜ्ञ ਦੇ ਸੁਸੰਯਤ ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੁਚਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਵਿਛਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਦੇਵਵਾਚਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਸਜਾਂਦੇ ਹਾਂ—ਵੱਡਾ ਸ਼ਰਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਰੱਖਿਆ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਤਿਤਵ ਫੈਲ ਸਕੇ।
Mantra 6
वि श्रयन्तामृतावृधः प्रयै देवेभ्यो महीः । पावकासः पुरुस्पृहो द्वारो देवीरसश्चतः ॥
ਤ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ, ਪਾਵਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸਪ੍ਰਿਹਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਦਵਾਰਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹਣ; ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਮਹੀ ਪ੍ਰਯਾ—ਮਹਾਮਾਰਗ—ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਚਿਮੜ ਕੇ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਅਵਤਰਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣ।
Mantra 7
आ भन्दमाने उपाके नक्तोषासा सुपेशसा । यह्वी ऋतस्य मातरा सीदतां बर्हिरा सुमत् ॥
ਮਿਲਾਪ-ਥਾਂ ਨੇੜੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਉਣ। ਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਸੁਮਤਿ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤ ਦੀ ਲਯ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਾਜ਼ਗੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ।
Mantra 8
मन्द्रजिह्वा जुगुर्वणी होतारा दैव्या कवी । यज्ञं नो यक्षतामिमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् ॥
ਆਨੰਦਮਈ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੈਵੀ ਕਵੀ ਦੋ ਹોત੍ਰ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਨ: ਅੱਜ ਸਿੱਧ, ਦ੍ਯੌ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਕਰਮ ਉੱਚੇ ਮਨ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਪ੍ਰਤਿਉੱਤਰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੇ।
Mantra 9
शुचिर्देवेष्वर्पिता होत्रा मरुत्सु भारती । इळा सरस्वती मही बर्हिः सीदन्तु यज्ञियाः ॥
ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਤ੍ਰਾ-ਵਾਣੀ—ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ—ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਇਲਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ, ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ, ਠੀਕ ਪੋਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਦੀ ਵਰਗਾ ਵਹਾਉ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ।
Mantra 10
तन्नस्तुरीपमद्भुतं पुरु वारं पुरु त्मना । त्वष्टा पोषाय वि ष्यतु राये नाभा नो अस्मयुः ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਅਦਭੁਤ, ਤੁਰੰਤ-ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਆਸਰਾ ਬਣੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੋਵੇ; ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਇਸ ਨਾਭਿ-ਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਯ—ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਧਨ—ਨਾਲ ਜੋੜੇ; ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 11
अवसृजन्नुप त्मना देवान्यक्षि वनस्पते । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरः ॥
ਹੇ ਵਨਸਪਤੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਨੀ—ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਮੇਧਾਵੀ ਦੇਵ—ਹਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾ ਕੇ ਉੱਚੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਦ੍ਰਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 12
पूषण्वते मरुत्वते विश्वदेवाय वायवे । स्वाहा गायत्रवेपसे हव्यमिन्द्राय कर्तन ॥
ਪੋਸ਼ਣਵਾਨ ਪੂਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਮਰੁਤਵਾਨ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੇ ਆਹਵਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। “ਸ੍ਵਾਹਾ” ਦੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਨਾਦ ਨਾਲ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਵੇਪਸ—ਕੰਪਿਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ—ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਘੜੋ।
Mantra 13
स्वाहाकृतान्या गह्युप हव्यानि वीतये । इन्द्रा गहि श्रुधी हवं त्वां हवन्ते अध्वरे ॥
ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਵ੍ਯਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲਈ ਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆ; ਇਹ ਹਵ ਸੁਣ—ਅਧ੍ਵਰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ।
It is an opening-invocation hymn: Agni is kindled and asked to bring the gods, establish the rite’s correct order, and help the offerings reach the divine powers.
Night and Dawn are praised as paired goddesses who embody the daily rhythm of Ṛta (cosmic order). Their presence symbolizes renewal, right timing, and harmony in the sacrifice.
It is a ritual metaphor: the sacrifice is like a woven work. Agni is asked to extend the traditional, time-tested sequence correctly so the yajña proceeds without break or error.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.