Anuvaka 13
ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ—ਪਾਪ/ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਟੋਣਿਆਂ/ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣਾ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: ਵਰੁਣ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ; ਦੁਸਵਪਨਿਆਂ ਦੀ ਨਿਵਾਰਣ। ਦਾਨ–ਯਜ੍ਞ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਰੂਪ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਾਲ ਉੱਚ ਗਤੀ। ਸੌਮਨਸ (ਇਕ-ਮਨਤਾ) ਅਤੇ ਸਭਾ-ਸਮਰਸਤਾ। ਕਾਲ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ੁਭਤਾ (ਭਦ੍ਰਾਹੰ)। ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਯੋਗ ਹਿੱਸਾ (ਭਗ)। ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਗ/ਦੋਸ਼-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢ।
Suktas in Anuvaka 13
Sukta 121
ਇਹ ਚਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਕਤ ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਆਂਕ ਪਾਸ਼ (ਦੋਸ਼-ਬੋਧ, ਸ਼ਪਥ-ਭੰਗ ਅਤੇ ਬੰਧਨ/ਰੋਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ) ਢਿੱਲੇ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੁਸ੍ਵਪ੍ਨ੍ਯ (ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ) ਤੇ ਦੁਰਿਤ (ਅਪਸ਼ਗੁਨ/ਬਦਕਿਸਮਤੀ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਏ। ਅਮੰਗਲ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਤ-ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਿਹਤ, ਜੀਵਨ ਦੇ “ਰਾਹਾਂ” ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਚਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ-ਲੋਕ (ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੋਕ) ਵੱਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਤੀ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
Sukta 122
ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਾਨ (ਉਪਹਾਰ) ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ‘ਡੋਰ/ਸੂਤਰ’, ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸਵਰਗ-ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਬੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਸਰੂਪ ਸੰਸਕਾਰਕ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਪਰਿਣਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ (ਦਾਨ, ਪੁਰੋਹਿਤੀ ਮੱਧਸਥਤਾ, ਯਾਗ) ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਛਿੜਕਾਵਟ-ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਕਰਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੂਕਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ-ਸੰਸਕਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਮਾਰਗ—ਦੋਵੇਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਿਕ ਰਿਤੁਅਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 123
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ “ਇੱਕੋ ਆਸਨ ਦੇ ਸਾਥੀ” (ਸਧਸਥਃ) ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਸੌਮਨਸ—ਸਾਂਝੀ ਸੁਭਾਵਨਾ, ਏਕਮਤਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ-ਚਿੱਤ ਸਹਿਮਤੀ—ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ “ਖਜ਼ਾਨੇ” ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਤੋਂ “ਰਾਜਸੀ” (ਰਾਜਨ) ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੁਦਾਇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨਮਈ ਦਾਨ (ਪੂਰਤ) ਮੰਨੇ ਜਾਣ।
Sukta 124
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਆਥਰਵਣਿਕ ਟੋਣਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਲਾਂ, ਅਗਨੀ-ਸਹਾਇਤ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਰਿਤੁਅਲ ਵਚਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ—ਬਦਕਿਸਮਤੀ, ਖ਼ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਮੌਤ-ਸਮਾਨ ਅਸ਼ੁਭਤਾ—ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਿੱਗਦੇ ਫਲ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਛੂਹ ਵਰਗੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ “ਸੰਪਰਕ” ਨੂੰ ਹਟਾਈ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਮੈਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਧੋ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਦਾਇਕ ਮੰਗਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 125
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਯੁੱਧ–ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸੂਕਤ ਵਨਸਪਤੀ (ਵ੍ਰਿੱਖ/ਲੱਕੜ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਅਧਿਪਤੀ) ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰਥ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਏਕਰੂਪ ਕਰਕੇ ਯੋਧੇ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਲੱਕੜ, ਗੋ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜਲ-ਵੀਰ੍ਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁੱਧ-ਬਲ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਥਾਰੂੜ੍ਹ ਯੋਧਾ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ‘ਲਾਭ’ (ਯੁੱਧ-ਸੰਪਾਦ/ਸਪੋਇਲਜ਼) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
Sukta 126
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਯੁੱਧ-ਸੂਕਤ ਯੁੱਧ-ਨਗਾਰੇ (ਦੁੰਦੁਭਿ) ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ, ਸਾਹ-ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਗੱਜਣ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਇਹ ਨਗਾਰਾ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਦੁਰਿਤ (ਬੁਰਾਈ/ਅਪਸ਼ਕੁਨ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 127
ਇਹ ਛੋਟਾ ਆਥਰਵਣਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ-ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਵੈਦਿਕ ਉਪਚਾਰ-ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਯਕਸ਼ਮ (ਖ਼ਪਤ/ਖ਼ਸਾਰਾ ਰੋਗ) ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ—ਵਿਦ੍ਰਧ (ਫੋੜਾ/ਐਬਸੈਸ), ਬਲਾਸ-ਕਫ਼, “ਲਾਲ” ਸੋਜ/ਸੂਜਨ, ਅਤੇ ਵਿਸਲਪਕ (ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਚਮੜੀ ਦਾ ਫੁੱਟ/ਦਾਣੇ)—ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਚਤ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਔਸ਼ਧੀ/ਵਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ‘ਚੀਪੁਦ੍ਰੁ’ ਨਾਮਕ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਗ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਰੀਰ-ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ “ਚੀਰ ਕੇ ਕੱਢੋ” ਅਤੇ ਅਜਾਣ (ਅਣਪਛਾਤੇ) ਯਕਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿਓ।
Sukta 128
ਇਹ ਛੋਟਾ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਟੋਣਾ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਕਧੂਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਦਿਨ/ਰਾਤ ਅਤੇ ਸੂਰਜ/ਚੰਦਰਮਾ—ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਪਲ ਨੂੰ “ਭਦ੍ਰਾਹੰ” — ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ-ਦਾਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਉਪਰਾਲੇ ਨੂੰ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਸੀ/ਜਨਤਕ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ) ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ (ਤ) ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਅਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ-ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਟਿਕਾਊ ਸੁਭਾਗਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 129
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੂਕਤ ਭਗ ਨੂੰ—ਆਪਣਾ ਹੱਕੀ “ਹਿੱਸਾ” ਵਜੋਂ ਭਾਗ/ਭਾਗ੍ਯ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਦਾਤੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ “ਭਾਗਿਨ” (ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ) ਬਣੇ। ਇਹ ਵਨਸਪਤੀ ਲੋਕ ਤੋਂ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ—ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਰਾਤੀ (ਬੁਰੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ, ਮੁਕਾਬਲਤੀ, ਅੜਚਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਭਗ ਦੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ—even ਲੁਕੇ ਹੋਏ—ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਨਿਕਾਸ/ਨਿਰਬਾਸਨ ਨਾਲ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 130
AV 6.130 ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਆਥਰਵਣਿਕ ਪ੍ਰੇਮ-ਟੋਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਰ (ਕਾਮ) ਨੂੰ “ਭੇਜਿਆ” ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ-ਰੋਗੀ, ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਪ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਰਹੇ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਨੂੰ ਹਰੀਫ਼ਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰਕੱਢ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਲਕਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਦੇਵਤੇ ਸਮਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਤੇ ਅਗਨੀ ਲਕਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਉਨਮਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
