Sukta 18
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Apāmārga / the apotropaic power embodied in the plant and mantra
Chandas: Anuṣṭubh (probable; hymn style and cadence consistent with AV anuṣṭubh)
AV 4.18 ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਮੰਤ੍ਰ/ਪ੍ਰਤਿਮਾਇਆ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਘੜੀ ਹੋਈ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਦੀ ਕਰਤੂਤ) ਨੂੰ ਉਸੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਘਰਾਣੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਨਾਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਔਸ਼ਧੀ-ਬਲ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤ੍ਰ ਖੇਤਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ/ਨਿਸ਼ਫਲ’ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਕਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ/ਗ੍ਰਾਹਕ ਲਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अपामार्गः। स॒मं ज्योतिः॒ सूर्ये॒णाह्ना॒ रात्री॑ स॒मावती॑ । कृ॒णोमि॑ स॒त्यमू॒तये॑ऽर॒साः स॑न्तु॒ कृत्व॑रीः
ਅਪਾਮਾਰਗ! ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋਤ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਮਤੋਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ: ਕ੍ਰਿਤ੍ਵਰੀਆਂ (ਜਾਦੂ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ) ਰਸ-ਹੀਣ, ਸਵਾਦ-ਹੀਣ ਹੋਣ।
Mantra 2
यो दे॑वाः कृ॒त्यां कृ॒त्वा हरा॒दवि॑दुषो गृ॒हम्। व॒त्सो धा॒रुरि॑व मा॒तरं॒ तं प्र॒त्यगुप॑ पद्यताम्
ਹੇ ਦੇਵੋ! ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਜਾਦੂ-ਕਰਮ) ਰਚ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ-ਚੁਪਕੇ ਘੁੱਸਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਵੱਛਾ ਮਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੈਰ ਧਰੇ।
Mantra 3
अ॒मा कृ॒त्वा पा॒प्मानं॒ यस्तेना॒न्यं जिघां॑सति । अश्मा॑न॒स्तस्यां॑ द॒ग्धायां॑ बहु॒लाः फट् क॑रिक्रति
ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਪਮਾਨ (ਦੋਸ਼) ਕਰ ਕੇ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੇ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਿਆਕਰਮ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪੱਥਰ ‘ਫਟ੍’ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
सह॑स्रधाम॒न् विशि॑खा॒न् विग्री॑वां छायया॒ त्वम्। प्रति॑ स्म च॒क्रुषे॑ कृ॒त्यां प्रि॒यां प्रि॒याव॑ते हर
ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਧਾਮਨ (ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਾਲੇ), ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਇਆ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖਾ-ਵਿਹੀਣ (ਚੋਟੀ-ਵਿਹੀਣ), ਗ੍ਰੀਵਾ-ਵਿਹੀਣ (ਗਰਦਨ-ਵਿਹੀਣ) ਕਰ। ਤੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਤੂੰ ਲੈ ਜਾ।
Mantra 5
अ॒नया॒हमोष॑ध्या सर्वाः॑ कृ॒त्या अ॑दूदुषम्। यां क्षेत्रे॑ च॒क्रुर्यां गोषु॒ यां वा॑ ते॒ पुरु॑षेषु
ਇਸ ਔਸ਼ਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਕ੍ਰਿਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ/ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਉਹ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ (ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ) ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
यश्च॒कार॒ न श॒शाक॒ कर्तुं॑ श॒श्रे पाद॑म॒ङ्गुरि॑म्। च॒कार॑ भ॒द्रम॒स्मभ्य॑मा॒त्मने॒ तप॑नं॒ तु सः
ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲਟਾ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ—ਉਸ ਨੇ ਪੈਰ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਦ੍ਰ (ਕਲਿਆਣ) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਹਨ (ਤਪਨ)—ਵੈਰੀ ਲਈ।
Mantra 7
अ॒पा॒मा॒र्गोऽप॑ मार्ष्टु क्षेत्रि॒यं श॒पथ॑श्च॒ यः । अपाह॑ यातुधा॒नीरप॒ सर्वा॒ अरा॒य्यः
ਅਪਾਮਾਰਗ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਯਾਤੁਧਾਨੀਆਂ (ਟੋਣਾ-ਟੋਟਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ) ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸਭ ਅਰਾਯ੍ਯਃ (ਦੁਸ਼ਟਤਾਵਾਂ/ਅਪਸ਼ਕੁਨ) ਦੂਰ ਹੋਣ।
Mantra 8
अ॒प॒मृज्य॑ यातु॒धाना॒नप॒ सर्वा॑ अरा॒य्यः । अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॒ मृज्महे
ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਸਭ ਅਰਾਯ੍ਯਃ (ਦੁਸ਼ਟਤਾਵਾਂ) ਦੂਰ ਹੋਣ। ਹੇ ਅਪਾਮਾਰਗ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਾਰੇ (ਦੁਸ਼ਟ) ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
Frequently Asked Questions
Kṛtyā is a deliberately ‘made’ harmful act—witchcraft or hostile ritual construction—sent to injure a person, household, cattle, or crops. The hymn treats it as something that can be detected, undone, and forced to return to its maker.
Apāmārga is the ‘sweeper-away’ herb used as an oṣadhi-power that drives out and neutralizes harmful forces. In AV 4.18 it is the main ritual support for spoiling sorcery and protecting every affected domain (field, cattle, people).
It does both: it seeks welfare (bhadra) for the client while explicitly redirecting the harm so the sender bears the consequence. The hymn’s logic is reversal—harm is not kept in the household but sent back to its source.
Ask anything about Sukta 18 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.