Atharva Veda Anuvaka 2
Kanda 410 Suktas100 Mantras

Anuvaka 2

ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ—ਸਰੀਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ—ਅਥਰਵਣਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ-ਮੰਤਰਾਂ, ਸੱਚ-ਪਰਖ, ਵਰਖਾ-ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ-ਟੋਣੇ/ਪ੍ਰਤੀ-ਜਾਦੂ ਰਾਹੀਂ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ ਚਿਕਿਤਸਾ—ਹੱਡੀ ਜੋੜਨਾ, ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ “ਬੁਣ ਕੇ” ਗੰਢਣਾ, ਬਿਮਾਰ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣਾ; ਕ੍ਰਿਤਿਆ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਕੀਮੀਦਿਨ ਆਦਿ ਵਿਰੁੱਧ ਰਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਕਸ਼ੋਘਨ ਸੁਰੱਖਿਆ; ਅਪਾਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਔਸ਼ਧੀ ਵਜੋਂ—ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ, ਝਾੜ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਬੰਧਨ ਜੋੜਨ ਲਈ; ਵਰੁਣ ਨਿਆਂਕ ਜਾਂਚਕ—ਇਕਰਾਰ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼; ਪਰਜਨ੍ਯ ਦਾ ਵਰਖਾ-ਚਰਮ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ।

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

ਇਹ ਸੂਕਤ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਸੀਏ ‘ਤੇ ਪਰ ਰਿਤੁਅਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ—ਬਾਰਾਂ “ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਰਾਤਾਂ”—ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ ਨੂੰ “ਬੈਲ ਦਾ ਵ੍ਰਤ” (anaḍuho vratam) ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦীক্ষਾ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ: ਧੁਨੀ ਵਾਲਾ, ਮਿਹਨਤੀ ਹਲ-ਬੈਲ, ਦਾਤਾ–ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੀ ਧਰਮਸੰਗਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਗਿਆਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਉਰਵਰਤਾ ਅਤੇ ਰਿਤੁਅਲਿਕ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Rishi: Atharvanic/anonymous (Vrātya complex; traditional attribution varies by anukramaṇī) | Devata: Prajāpati (and implicitly Brahman as sacral power) | 12 Mantras

Sukta 12

ਇਹ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਚੰਗਿਆਈ-ਸੂਕਤ ਹੱਡੀ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਗੰਢਣ/ਸਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ-ਚਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਟੁੱਟਣ, ਜੋੜ ਉਖੜਣ ਜਾਂ ਕੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ “ਜੋੜ ਨਾਲ ਜੋੜ” ਮੁੜ ਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਜਾ, ਮਾਸ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਹਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਤ੍ਰ ਨੂੰ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ/ਨਿਯੰਤਾ ਨੂੰ—ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟੇ-ਬਿੱਖਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਔਸ਼ਧੀ (ਚੰਗਿਆਈ ਵਾਲਾ ਪੌधा, ਅਕਸਰ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਨੂੰ “ਇਕੱਠਾ ਜੋੜਣ” ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic tradition (healing seer; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī) | Devata: Dhātṛ (Creator/Ordainer) as restorer; implicitly the healing power of the remedy | 14 Mantras

Sukta 13

AV 4.13 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਆਥਰਵਣਿਕ ਚੰਗਿਆਈ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰੋਗ ਆਗਸ (ਦੋਸ਼/ਅਪਰਾਧ) ਜਾਂ ਰਿਤੁਅਲ-ਨੈਤਿਕ ਮੈਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਦੇਵਾਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ “ਸਭ ਭੂਤਾਂ/ਸਭ ਜੀਵਾਂ” ਵੱਲੋਂ ਰੋਗੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ-ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਥੈਰਾਪਿਊਟਿਕ ਸਪਰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ: ਸਹੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ ਹੱਥ ਅਨਾਮਯ (ਰੋਗ-ਰਹਿਤਤਾ) ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਕਾਰਨ (ਅਪਰਾਧ/ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ।

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attributions vary for AV 4.13). | Devata: Viśve Devāḥ (All Gods). | 7 Mantras

Sukta 14

AV 4.14 ਇੱਕ ਸਵਰਗਕਾਮ੍ਯ ਆਥਰਵਣਿਕ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ–ਅੰਤਰਿਕਸ਼–ਦ੍ਯੌਹ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਠਹਿਰਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ “ਆਰੋਹਣ” ਨੂੰ ਵਿਧੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰ (Svàr) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਕ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਯਜ્ઞ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ (ਪੰਜ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪਾਯਸ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਲਘੂ-ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਇੱਥੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਪਦਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਸਕੇ।

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition for AV 4.14) | Devata: Svàr / Nāka / cosmic ascent (implicit); also the three worlds as stations | 9 Mantras

Sukta 15

ਇਹ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਮੀਂਹ-ਮੰਤਰ ਪರ್ಜਨ੍ਯ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਣ ਲਈ ਬੱਦਲਾਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਡਕਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਟਰਟਰਾਹਟ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੁਣਨਯੋਗ ਸ਼ੁਭ-ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਹੁਕਮ ਨੂੰ, ਤਲਾਬ–ਮੇਡਕ–ਧੁਨੀ ਵਾਲੀ ਪਿੰਡ-ਪੱਧਰੀ ਰਸਮੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਅਨਾਜ/ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic tradition (often treated as anonymous/collective for this rain-charm cycle) | Devata: Parjanya/Varṣa (Rain) mediated through frogs as rain-messengers | 16 Mantras

Sukta 16

AV 4.16 ਇੱਕ ਨਿਆਂਕ ਅਥਰਵਣਿਕ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ–ਝੂਠ ਦੇ ਅਚੂਕ ਪਰਖਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਗਵਾਹਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਚੋਰੀ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰੁਣ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਲੁਕਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੇ/ਚੋਰ ਨੂੰ ਵਰੁਣ-ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਦੰਡਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਕਸਮ-ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ ਮਜਬੂਰ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜਕ ਕ੍ਰਮ (਋ਤ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic/anonymous | Devata: Varuṇa (as satyānṛta-samīkṣaka) and the Viśve Devāḥ as witnesses | 9 Mantras

Sukta 17

ਅਥਰਵਵੇਦ 4.17 ਵਿੱਚ ਅਪਾਮਾਰਗ ਨੂੰ “ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਅਧਿਪਤੀ” ਵਜੋਂ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜਨ/ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ (ਚਿਕਿਤਸਕ) ਅਤੇ ਰਕਸ਼ਾ (ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਨਿਕਾਸ/ਬਹਿਸਕਾਰ) ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਝਾੜੂ-ਵਾਂਗ ਝਾੜਨ/ਪੋਂਛਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਾਹੀਂ ਮਰੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਜੋ “ਟਿਕ ਗਿਆ” ਜਾਂ “ਜਮ ਗਿਆ” ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਪਾਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਗਦ (ਵਿਸ਼ਹਰ/ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼) ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬੋਲ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕੇ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic seer(s) of the Bhaisajya corpus | Devata: Apāmārga (personified Oṣadhi) | 8 Mantras

Sukta 18

AV 4.18 ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਮੰਤ੍ਰ/ਪ੍ਰਤਿਮਾਇਆ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਘੜੀ ਹੋਈ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਦੀ ਕਰਤੂਤ) ਨੂੰ ਉਸੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਘਰਾਣੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਨਾਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਔਸ਼ਧੀ-ਬਲ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤ੍ਰ ਖੇਤਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ/ਨਿਸ਼ਫਲ’ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਕਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ/ਗ੍ਰਾਹਕ ਲਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt) | Devata: Apāmārga / the apotropaic power embodied in the plant and mantra | 8 Mantras

Sukta 19

ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਪਾਮਾਰਗ (‘ਝਾੜੂ-ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ’ ਪੌधा) ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ, ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬੰਧਨ-ਪੁਨਰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸਾਲ-ਸਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਣੇ/ਵੰਸ਼-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਈ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਘੜੀ ਹੋਈ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਦੀ ਬਲਾਅ) ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਚਿਕਿਤਸਕ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—‘ਮਿੱਤਰ’ ਤੇ ‘ਸਾਕ’ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਓਜਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਸੌਗੁਣੀ/ਹਜ਼ਾਰਗੁਣੀ ਮਾਪੀ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ-ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਾਇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt) | Devata: Apāmārga | 8 Mantras

Sukta 20

ਇਹ ਸੂਕਤ ਰਾਕ੍ਸ਼ੋਘਨ–ਭੈਸ਼ਜ੍ਯ ਮੰਤ੍ਰ-ਚਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ-ਸਵਰੂਪ ਓਸ਼ਧੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਜੀਵਾਂ (ਕੀਮੀਦਿਨ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ) ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਆ ਸਕਣ ਅਤੇ ਭਜਾਏ ਜਾ ਸਕਣ। ਓਸ਼ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਧਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ‘ਦੇਖਣ-ਸ਼ਕਤੀ’ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਭੇਸ ਅਤੇ ਹਰ ਗਤੀ-ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਪਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਵਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ (ਆਵਿਸ਼ਕ੍ਰ-) ਕਰਵਾ ਕੇ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ, ਨਾਮ ਲੈਣਯੋਗ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Rishi: Atharvanic tradition (often ascribed to Atharvan/Angiras line for rakṣoghna hymns; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī) | Devata: Oṣadhi (the herb) as personified revealer; secondarily rakṣas/piśāca as targets | 9 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App