Anuvaka 1
ਸੋਮ-ਯਾਗ ਦੀਆਂ ਨਿਯੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸ্তুਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਧੀ ਦੀ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਫਲਤਾ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: ਸ਼੍ਰੌਤ ਸੋਮ ਲਿਟਰਜੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ “ਸਥਾਨਾਂ” ਤੇ ਸੱਦਣਾ ਅਤੇ ਤੁ (ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ) ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ; ਸੋਮ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਵਰਧਨ (ਆਪ੍ਯਾਯਨ/ਆਵਾਹਨ) ਅਤੇ ਸ্তুਤੀ (ਸਤੋਮ) ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਅਘ (ਅਸ਼ੁਭ/ਹਾਨੀ) ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪੁਨਰ-ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ/ਦਸ੍ਯੁ-ਸਰੂਪ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AVŚ 20.1 ਰਿਗਵੇਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਖੇਪ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮ-ਯਾਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤ-ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠਾ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ’ ਵਜੋਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, ਰੱਖਿਆ, ਬਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਸ਼੍ਰੌਤ ਤਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਠੀਕ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਆਹਵਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਵਿ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਗਮਨ ਹੀ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੱਖਿਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Sukta 2
AV 20.2 ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੌਤ-ਸੋਮ ਆਹਵਾਨ-ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਾਜਕੀ “ਸਥਾਨਾਂ” (ਜਿਵੇਂ ਪੋਤ੍ਰ, ਆਗਨੀਧ੍ਰ) ਵੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਤੁ—ਠੀਕ ਰੁੱਤ/ਕ੍ਰਮ—ਅਨੁਸਾਰ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ/ਠੀਕ ਪਾਠ) ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ, ਇਹ ਸਹੀ ਲਿਤੁਰਜਿਕ ਵੰਡ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਪੀੜ੍ਹਨ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ।
Sukta 4
ਅਥਰਵਵੇਦ 20.4 ਇੰਦਰ ਸ਼ਿਪ੍ਰਿਨ ਨੂੰ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸੋਮ-ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਡੋਲ੍ਹਣ, ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਪੀਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਦੈਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ।
Sukta 5
AV 20.5 ਇੰਦਰ–ਸੋਮ ਸ਼ਕਤੀ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਭਜਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਐਸੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੂ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੱਲ ਧੱਕਦੀ ਹੈ। ਪਦ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ (ਉਸ ਦਾ “ਅੰਕੁਸ਼/ਗੋਡਾ”) ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਵੱਲ ਫੈਲੇ, ਧਨ, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਜਿੱਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਨਸ ਯਜਮਾਨ/ਕਰਮ-ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਪਿਆ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Sukta 6
AV 20.6 ਇੱਕ ਇੰਦਰ-ਆਹਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰਿਗਵੇਦੀ ਇੰਦਰ-ਸੂਕਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਯਜ्ञ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਮੁੜ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸਮੂਹਕ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਯਾਗ-ਸਭਾ ਵੱਲ “ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ” (ਟਿਕਾਊ ਮਹਿਮਾ/ਤੇਜ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 7
AV 20.7 ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਰਿਗਵੇਦ-ਆਧਾਰਿਤ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਜੈਮਈ ਉਦਯ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਅਘ (ਹਾਨੀ, ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ, ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ) ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਪਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਗਤੀ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ, ਤੇਜ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਪਕਾਰਕ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੋਮ-ਪੋਸ਼ਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪਾਠ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਰੁਕਾਵਟ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ।
Sukta 8
ਇਹ ਛੋਟਾ ਇੰਦਰ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸੂਤਰ-ਰੂਪ ਹੈ। “ਪੁਰਾਤਨ ਢੰਗ” ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਖਣਯੋਗ ਸ਼ੁਭਤਾ (“ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ”) ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੋ-ਧਨ/ਸੰਪੱਤੀ ਤੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣਾ—ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 9
ਅਥਰਵਵੇਦ 20 ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ (ਗਵੇਦ ਤੋਂ ਆਇਆ) ਇਹ ਛੋਟਾ ਇੰਦਰ-ਸੂਕਤ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਧਨ-ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਬੱਛੇ ਵੱਲ ਧੱਕ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰ ਵੀਰ-ਪੂਰਵਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਮੁਕਤੀ—ਤਾਂ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਰੰਗੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇ।
Sukta 10
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਇੰਦਰ-ਸਤੁਤੀ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ/ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ) ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਚਾਲੂ ਕਰਦੀ ਹੈ: “ਸ਼ਹਿਦ-ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ” ਭਜਨ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਧਨ, ਇਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਣਵ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਆਯਵ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਦਾਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
