Anuvaka 1
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ: ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਦੀ ਲਿਤੁਰਜੀ—ਮੌਤ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਯਾਤਰਾ/ਗਤੀ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: ਦੇਵਯਾਨ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਮਨ; ਯਜ್ಞ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ‘ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਹ’ (ਪੂਰਵਪਥ) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ; ਜੀਵਤਾਂ ਲਈ ਆਯੁ/ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ; ਠੀਕ ਅਰਪਣਾਂ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ; ਸ਼ੁਭ ਸਾਈਕੋਪੋਮਪ ਪ੍ਰਤੀਕ (ਅਘਨਿਆ/ਗੋ-ਪ੍ਰਤੀਕ ਆਦਿ)।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AV 18.1 ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ (ਤ) ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੈਧ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਯਾਨ (ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼–ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਸੂਰਯ/ਜ੍ਯੋਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਸੁਚੱਜਾ, ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੀਮਾਂਤ ਪਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡ ਦੀ ਸਥਿਰ ਲੈ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਥਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਰਪਾਲੂ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Sukta 2
AV 18.2 ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਆਥਰਵਣਿਕ ਆਯੁਸ਼੍ਯ-ਅਤੇ-ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (transition) ਭਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਦੀ “ਮਾਤਰਾ” (ਮਾਤ੍ਰਾ) ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੌ ਸ਼ਰਦਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਆਯੁ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਸ਼੍ਯ (ਜੀਵਨ-ਵਾਧਾ) ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ/ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼੍ਟੀ (ਪੂਰਵਜ–ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ-ਮਾਤਰਾ ਆਪ, ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਕਵਚ-ਰੂਪ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਅਗਨੀ—ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਸੀਮਾਵਰਤੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
Sukta 3
ਇਹ ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਭਜਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਤੋਂ ਦੇਵਯਾਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋ-ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀ ‘ਅਘਨ੍ਯਾ’ ਨੂੰ ਆਤਮਾ-ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ (psychopomp) ਵਜੋਂ ਸੱਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਪਥ-ਖੋਜੀ ਮੰਨ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਯਜਮਾਨ/ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰ ਕੇ ਜੀਵਤ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ, ਗੋ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਮਾਜਿਕ ਘੇਰਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ‘ਠੀਕ ਸਥਾਪਨਾ’ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਥਾਨ, ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਵਾਪਸੀ ਜਾਂ ਵਿਘਨ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਕੇ ਰੋਕਣਾ।
Sukta 4
AV 18.4 ਇਕ ਲੰਬੀ ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ–ਪਿਤ੍ਰ੍ਯ ਲਿਟਰਜੀ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਪਣਾਂ ਤੇ ਪਰਲੋਕਗਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ‘ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਰਗ’ ਉੱਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰੰਵਾਰ ਹਵਿ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੰਦੀ, ਹੱਕਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਿਆਂ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਕ੍ਰਿਤ/ਪਥਿਕ੍ਰਿਤ (‘ਲੋਕ-/ਮਾਰਗ-ਨਿਰਮਾਤਾ’) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ—ਸੱਦਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ-ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਕੁਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਗਮਨ, ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਵੰਡ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.