Adhyaya 17

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଯଶସ୍ୱିନି! ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜାବିଧାନ କହୁଛି; ଅର୍କସ୍ଥଳର ଦେବଙ୍କୁ ନରୋତ୍ତମମାନେ କିପରି ପୂଜନ କରନ୍ତି।

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ‘ଆଦି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାରଣ ସେଇ ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ତେଣୁ ସେ ‘ଆଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

ଆଦିତ୍ୟ ବିନା ନ ରାତ୍ରି ରହେ, ନ ଦିବା, ନ ତର୍ପଣାଦି କ୍ରିୟା; ନ ଧର୍ମ ଚାଲେ, ନ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଟିକି ରହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

ଆଦିତ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଆଦିତ୍ୟ ସଦା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି—ଏହିହେତୁ ସେ ତ୍ରୟୀ-ବେଦମୟ।

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ସେହି ମହାତ୍ମା ଭାସ୍କରଙ୍କ ଆରାଧନାବିଧିକୁ ବେଦୋକ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ମୁଁ କହୁଛି। ହେ ବରାରୋହେ! ଶୁଣ—ଏହା ସର୍ବପାପ ପ୍ରଣାଶକ।

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ! ଯେହି ବିଧାନରେ ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ଥ ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

ପ୍ରଥମେ ମୁଖଶୁଦ୍ଧି କରି, ପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବ; ବସ୍ତ୍ରଶୁଦ୍ଧି ଓ ଦେହଶୁଦ୍ଧି କରି, ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

ହେ ପ୍ରିୟେ, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠର ବିଧି କହୁଛି। ମଧୂକ ଡାଳିରେ ପୁତ୍ରଲାଭ ହୁଏ, ଅର୍କ ଡାଳିରେ ଚକ୍ଷୁସୁଖ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

କଦମ୍ବର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ରୋଗକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଅତିମୁକ୍ତକର ସେବା/ସେବନରେ ଧନଲାଭ ହୁଏ। ଆଟରୂଷକଜ ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ମରୁତ୍ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ—ଏହି ଫଳ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

ଜାତୀ (ଉଦ୍ଭିଦ) ସେବାରେ ନିଜ ଜାତିରେ ପ୍ରଧାନତା ମିଳେ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ଯଶ ଦେଇଥାଏ। ଶିରୀଷର ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ନିଷେବଣରେ ସମଗ୍ର ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ସେବା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳେ। ପ୍ଲକ୍ଷକୁ ନିତ୍ୟ ନିଷେବଣ କଲେ ଅଭୀଷ୍ଟ ଅର୍ଥର ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

ଫାଟିଥିବା ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଖାଇବା/ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଘାଉ-ଦୋଷଯୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅର୍ଧଶୁଷ୍କ, ବାଙ୍କା କିମ୍ବା ଛାଲ ବିହୀନ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

ବିତସ୍ତି-ପରିମାଣର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ଅତି ଲମ୍ବା କିମ୍ବା ଅତି ଛୋଟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତରମୁଖ କିମ୍ବା ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ସୁଖାସୀନ ରହି ମୌନ ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

ହୃଦୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ କାମନା ଧାରଣ କରି, ଦନ୍ତକାଷ୍ଠକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି କରି ଦନ୍ତଧାବନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

ହେ ବନସ୍ପତେ! ତୁମେ ବରଦାତା ଓ କାମନାପୂରକ। ମୋତେ ନିତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କର; ହେ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

ଏଭଳି ତିନିଥର ଜପ କରି ଦନ୍ତଧାବନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେହି କାଷ୍ଠକୁ ଧୋଇ ଶୁଚି ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

ହେ ଦେବେଶି! ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଦ୍ୱାରା ଜିଭକୁ ଘସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବିପୁଳ ଯଶ ଇଚ୍ଛା କଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଦାନ୍ତ-ମୁଖ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା, ଦନ୍ତକାଷ୍ଠର ଦୁରୁପଯୋଗ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ଲୁଣ ଗ୍ରହଣ, ମୃତ୍ତିକା ଭକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ପାପ ଗୋମାଂସଭକ୍ଷଣ ସମାନ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

ମୁଖରେ ପୁରୁଣା ମଳିନତା (ପର୍ୟୁଷିତ) ରହିଲେ ଦ୍ୱିଜ ସଦା ଶୌଚରେ ଅପ୍ରୟତ୍ନ ମନାଯାଏ। ତେଣୁ ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ତାଜା-ଆର୍ଦ୍ର ଦନ୍ତଧାବନ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ବର୍ଜିତ ଦିନରେ ଷୋଳ ଗଣ୍ଡୂଷ (କୁଳି/ଗରଗର) କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧ ଆଦି ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମୁଖଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

ମୁଖଶୁଦ୍ଧି ନ କରି ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ/ଉପାସନା କରେ, ସେ ନର ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ କୁଷ୍ଠୀ ହୁଏ—ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

ଏଭଳି ବସ୍ତ୍ରାଦିକୁ ଶୋଧନ କରି ପରେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଚି ଓ ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ ‘ଅସ୍ତ୍ର’ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ସ୍ନାନାର୍ଥେ ମୃତ୍ତିକା (ମାଟି) ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

ଅନୁସ୍ୱାରଯୁକ୍ତ ‘ଓ’କାରସହ ‘ହ’କାର, ‘ଫଟ୍’ସମନ୍ୱିତ—ଏହିଏ ଅସ୍ତ୍ର। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେ (ଶୁଦ୍ଧିମୃତ୍ତିକା) ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବ।

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

ଭଲଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ, ତୃଣ ଓ ପାଷାଣରହିତ ମୃତ୍ତିକାର ତିନି ଭାଗ ନିଅ। ଗୋଟିଏ ଭାଗକୁ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ପର୍ଶ କର, ଅନ୍ୟଟିକୁ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ମନ୍ତ୍ରରେ।

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

ତୃତୀୟ ଭାଗକୁ ଅଙ୍ଗ-ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କର। ପରେ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଜପି ଦିଗମାନଙ୍କୁ କ୍ଷେପ କର; ତେବେ ଜଳ ନିର୍ବିଘ୍ନ (ଦୋଷରହିତ) ହୁଏ।

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଭାଗଦ୍ୱାରା ‘ସୂର୍ଯ୍ୟତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପୁନଃପୁନଃ ଲେପନ କରି ଘସିବ। ତାପରେ ମାନବ ରବିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବ।

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

ତୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶଙ୍ଖନିନାଦ ସହ ଦେବ ଦିବାକରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର। ରାଜୋପଚାରପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଯତ୍ନରେ ପୁନର୍ବାର ଆଚମନ କର।

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

ହେ ଦେବୀ! ସ୍ନାନ କରି ପରେ ‘ମନ୍ତ୍ରରାଜ’ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବ—ଯାହା ‘ହ’ ଅକ୍ଷର ରେଫ (ର) ସହ ଯୁକ୍ତ, ବିନ୍ଦୁ (ଅନୁନାସିକ) ଓ ‘ଶ୍ରୀ/ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ସହିତ, ଦୀର୍ଘମାତ୍ରାଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷର ସହ ସମ୍ୟକ୍ ଗଠିତ।

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

ମାତ୍ରାଯୁକ୍ତ ରେଫ (ର) ସଂଯୁକ୍ତ ‘ହ’ ଅକ୍ଷର ବିନ୍ଦୁ ସହ; ଏବଂ ବିସର୍ଗଯୁକ୍ତ ‘ସ’ ଅକ୍ଷର—ଏହିଟିକୁ ‘ମନ୍ତ୍ରରାଜ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

ତାପରେ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ। ତୁଲନାସ୍ଥାନ (ବକ୍ଷ) ଉପର ଭାଗରୁ ସବ୍ୟ (ବାମ ହାତ) ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବ; ଏବଂ ଅପସବ୍ୟ ବିଧିରେ ହୃଦ୍ବୀଜ ପ୍ରୟୋଗ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବ।

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

ଲୋକରେ ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନୀଷୀମାନେ ଯାହାକୁ ଗାଇଛନ୍ତି, ସେଇ ଅକ୍ଷରଟି ଉନେଇଶ ମାତ୍ରାଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ବିଧାନାନୁସାରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବ। ପରେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳିରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

ତାପରେ ଯଥାଶକ୍ତି ତ୍ର୍ୟକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଷଣ୍ମୁଖ (ଷଡାନନ) ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବ। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ‘ମନ୍ତ୍ରରାଜ’ ବୋଲି ତୁମକୁ କହିଥିଲି—

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

ତାପରେ ତୀର୍ଥଜଳଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂହରି ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଏକତ୍ର କରି ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

ରକ୍ତଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ଭୂମିରେ ବୃତ୍ତାକାର ମଣ୍ଡଳ ଅଙ୍କନ କରି ଏକଚିତ୍ତରେ ସ୍ଥିର ରହିବ।

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

କରବୀର ଫୁଲ ନେଇ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ତିଳ ଓ ତଣ୍ଡୁଳ (ଚାଉଳ) ଯୋଗ କରି, କୁଶା-ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଓ ଧୂପ ଯୁକ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଶିର ଉପରେ ରଖି, ଉଭୟ ଜାନୁରେ ଭୂମିକୁ ନମସ୍କାର କରିବ।

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

ମୂଳମନ୍ତ୍ରସହିତ ଯୁକ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଭାନବ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଏଭଳି ନିବେଦନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ପୁଷ୍କରରେ ହଜାର ଯୁଗାଦି ଦିନ, ଶତ ବ୍ୟତୀପାତ ଓ ହଜାର ଅୟନ-ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନରେ ମିଳେ।

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

ଦୀକ୍ଷା ଓ ମନ୍ତ୍ର ବିହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିସହ ଏକ ବର୍ଷ ଏହା କଲେ, ଅର୍ଘ୍ୟାର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ପାଏ, ହେ ଦେବୀ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

କିନ୍ତୁ ଯେ ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ବିଦ୍ୱାନ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଳୟ (ମୋକ୍ଷ) ପାଏ।

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ସୌଭାଗ୍ୟ, ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ-ସମ୍ପଦ ପାଏ, ହେ ଦେବୀ; ପତ୍ନୀସହିତ ସେ ସୁଖର ପାତ୍ର ହୁଏ।

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

ଏହିପରି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସୌର-ସ୍ନାନବିଧି କୁହାଗଲା। ଏହା ମାନବେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ହିତକାରୀ ଏବଂ ସର୍ବପାପନାଶକ।

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଵେଦମାର୍ଗେ ସ୍ନାନ କରୁ। ଦୀକ୍ଷା ବିନା ମନ୍ତ୍ରବିସ୍ତାର କରିବାରେ ଯଦି ସେ ଅଶକ୍ତ, ତେବେ ଏହିପରି କରୁ।

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ! ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜାବିଧାନ କହୁଛି; ଦିବ୍ୟ ବେଦମାର୍ଗ ଅନୁସାରେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥ।

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

ଏହିପରି ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି, ପୁଷ୍ପାଦିକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରି, ପରେ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

ହେ ସୁବ୍ରତେ! ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାନ କରି—‘ଉଦୁତ୍ୟଂ ଜାତବେଦସମ୍’—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି।

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

ହେ ଭାମିନି! ‘ଅଗ୍ନିଂ ଦୂତେତି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ପରେ ‘ଆକୃଷ୍ଣେନ ରଜସା’ ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

‘ହଂସଃ ଶୁଚିଷତ୍…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ ହେ ଦେବୀ! ‘ଅପତ୍ୟେତେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରପୂଜା କରିବ।

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

ହେ ଦେବୀ! ‘ଅଦୃଶ୍ରମସ୍ୟ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ‘ତରଣିର୍ବିଶ୍ୱଦର୍ଶୀ…’ ମନ୍ତ୍ରର ସତତ ଜପ କରିବ।

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

‘ଚିତ୍ରଂ ଦେବାନାମୁଦେତି…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପାସକ ସଦା ଭଦ୍ରା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ‘ଯେନ ପାବକ-ଚକ୍ଷସା…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ବିଭୂତିକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

‘ବିଦ୍ୟାମେପୀ ରଜଃ ପୃଥ୍ୱି…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ବିମଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ହେ ସୁବ୍ରତେ! ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ଅମୋଘା ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ।

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

“ସପ୍ତ ତ୍ୱା ହରିତୋ’ନେନ” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧିଦା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ଏବଂ “ସପ୍ତ ତ୍ୱା ହରିତେନ” ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ୟୁତା ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

ସର୍ବତୋମୁଖୀ (ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିରାଜିତ) ନବମୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରିବ। ହେ ଦେବୀ, “ଉଦ୍ୱୟନ୍ତମ୍…” ରୁ ଆରମ୍ଭ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବ।

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

“ଉଦ୍ୟନ୍ନଦ୍ୟ ମିତ୍ରମହଃ…” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ ବୀଜାକ୍ଷର ଜପ କରିବ। ହେ ଦେବୀ, ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ “ଶୁକେଷୁ ମେ ହରିମ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

“ଉଦଗାଦୟମାଦିତ୍ୟଃ…” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ତୃତୀୟ ବୀଜକୁ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। “ତତ୍ସବିତୁର୍ବରେଣ୍ୟମ୍…” ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ବୀଜ ଘୋଷିତ।

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

“ମହାହିବୋ ମହା…” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚମ ବୀଜ ଘୋଷିତ। ଏବଂ “ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ ସମବର୍ତତ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଷଷ୍ଠ ବୀଜ ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

“ସବିତା ପଶ୍ଚାତାତ୍ ସବିତା…” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ସପ୍ତମ ବୀଜ ଦିଆଯାଏ। ଏଭଳି ବୀଜମନ୍ତ୍ର ବିନ୍ୟାସ କରି, ହେ ଶୁଭେ, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

ପ୍ରଥମେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ (ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ବିନ୍ୟାସ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ହୃଦୟ-ନ୍ୟାସ କରି, ଈଶାନ ଦିଗରେ ଶିର-ନ୍ୟାସ କର। ନୈଋତ୍ୟରେ ଶିଖା ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ (ବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳ)ରେ କବଚ-ନ୍ୟାସ କର।

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

ଦିଗମାନଙ୍କରେ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ବିନ୍ୟାସ କରି, ନିଜ ବୀଜଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣିକା (ମଧ୍ୟ) ବିନ୍ୟାସ କର। ‘ଅମୋସି ପ୍ରାଣିତେନେତି’ ଏହି ବିଧିରେ ହୃଦୟ ପୂଜା କର।

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

ହେ ଦେବୀ, ‘ଆୟୁଷ୍ୟଂ ବର୍ଚସେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିର ପୂଜା କର। ଏବଂ ନୈଋତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶିଖାକୁ ଗାୟତ୍ରୀଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର।

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

ଏହା ମେଘ ପରି ଆଶ୍ରୟ-ଆବରଣ ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କବଚକୁ ପୃଥକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ‘ଧନ୍ୱନ୍ନାଗା ଧନ୍ୱନେ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ଅସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

ହେ ଦେବୀ, ‘ଅଶ୍ୱିନା ତେଜସେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନେତ୍ରକୁ ପୂଜା କର। ତାପରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ସୋମକୁ ଏବଂ ସେହିପରି ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ବୁଧକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କର।

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି)କୁ ଏବଂ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର)କୁ ସ୍ଥାପନ କର। ଆଗ୍ନେୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ମଙ୍ଗଳକୁ ଏବଂ ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ଶନୈଶ୍ଚରକୁ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ରାହୁକୁ ଏବଂ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଗୋଚରରେ କେତୁକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ଦେବୀ, ‘ଆପ୍ୟାୟସ୍ୱ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସୋମଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

‘ଉଦ୍ବୁଧ୍ୟଧ୍ୱଂ’—ହେ ମହାଦେବୀ—ଏଭଳି କହି ସେଠାରେ ବୁଧଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କର। ‘ବୃହସ୍ପତେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି)ଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ପୂଜା କର।

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

ହେ ଦେବୀ, ‘ଶୁକ୍ରଃ ଶୁଶୁକ୍ୱାନ୍’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାର୍ଗବ (ଶୁକ୍ର)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ‘ଅଗ୍ନିର୍ମୂର୍ଧ୍ନି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ମଙ୍ଗଳ (କୁଜ)ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

‘ଶମଗ୍ନିରିତି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାସ୍କରାତ୍ମଜ (ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ‘କୟାନଶ୍ଚିତ୍ରେତି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ରାହୁଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

‘କେତୁଂ କୃଣ୍ୱେତି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସତତ କେତୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବାହ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଶୁକ୍ର, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ଯମ ଅଛନ୍ତି।

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

ଈଶାନ ଦିଗରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନୈଋତ୍ୟରେ ବିରୂପାକ୍ଷ; ଏବଂ ବାୟୁ-ଗୋଚରେ ପବନ (ବାୟୁ) ଅଛନ୍ତି।

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

‘ତମୁଷ୍ଟବାମ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ‘ଉଦୀରତାମବରେତି’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

ହେ ଦେବୀ, “ତତ୍ତ୍ୱାୟାମୀତି” ମନ୍ତ୍ରରେ ବରୁଣଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। “ଇନ୍ଦ୍ରାସୋମାବତ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ଯଜନ କରିବ।

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

ହେ ଦେବୀ, “ଅଗ୍ନିମୀଳେ ପୁରୋହିତମ୍” ମନ୍ତ୍ରରେ ପାବକ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। “ରକ୍ଷୋହଣଂ ବାଜିନେତି” ମନ୍ତ୍ରରେ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବ।

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

ହେ ଦେବୀ, “ବାୟବାୟାହି…” ମନ୍ତ୍ରରେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବ। ଏହିପରି କ୍ରମାନୁସାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

ହେ ଦେବୀ, ବାହ୍ୟଭାଗରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ—ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମନ୍ତତଃ ଘେରା—ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ (ରୂପ) ଅଛି।

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ; ଦ୍ୱିଭୁଜ, ଏକମୁଖ; ଏବଂ କରଦ୍ୱୟରେ ସୌମ୍ୟ ପଞ୍ଚକ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ତେଜୋମୟ ବୃତ୍ତାକାର ଜ୍ୟୋତିବିମ୍ବ—ଏହି ହେଉଛି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ରୂପ, ଯାହା ସର୍ବଲୋକରେ ପୂଜିତ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ସ୍ଥଣ୍ଡିଲ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ ମଣ୍ଡଳ ଆଶ୍ରୟେ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମଣ୍ଡଳସ୍ଥ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଯେଉଁ ବିଧିରେ ପୂଜନ୍ତି, ସେହି ବିଧି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି।

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

ହେ ଶଙ୍କର! ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ—ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବଙ୍କୁ—ଯେଉଁ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାଦେବୀ! ହେ ସୁବ୍ରତେ, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ହେ ଦେବୀ, ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ—ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ଥ ଦେବଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବିଧିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ।

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

‘ଇଷେତ୍ୱ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବଙ୍କ ଉତ୍ତମାଙ୍ଗ (ମସ୍ତକ) ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; ‘ଅଗ୍ନିମୀଳେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

‘ଅଗ୍ନ ଆୟାହି…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରିବ। ଏବଂ ‘ଆଜିଘ୍ରେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପମାଳା ଅର୍ପି ପୂଜା କରିବ।

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

‘ଯୋଗେ ଯୋଗେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁକ୍ତପୁଷ୍ପ ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବ। ଏବଂ ‘ସମୁଦ୍ରାଗଚ୍ଛ…’ ଭାବେ ଉପଦିଷ୍ଟ ବାକ୍ୟରେ ରବିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବ।

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

ଏବଂ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ‘ଇମଂ ମେ ଗଙ୍ଗେ…’ ଭାବେ ଉପଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ; ‘ସମୁଦ୍ରଜ୍ୟେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଧିମତେ ରବିଙ୍କୁ ଧୋଇ ଶୁଦ୍ଧ କରିବ।

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

‘ସିନୀବାଳୀ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶଙ୍ଖଜଳରେ (ରବିଙ୍କୁ) ସ୍ନାନ କରାଇବ। ‘ଯଜ୍ଞଂ ଯଜ୍ଞେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ କଷାୟାଦି କାଢ଼ାରସ ଦ୍ୱାରା ବିଧିମତେ ପରିରକ୍ଷା କରିବ।

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

ହେ ଦେବୀ, ‘ଆପ୍ୟାୟସ୍ୱ…’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଦୁଧରେ (ରବିଙ୍କୁ) ସ୍ନାନ କରାଇବ। ଏବଂ ‘ଦଧିକ୍ରାବ୍ଣେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦହି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ରବିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବ।

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ‘ଇମଂ ମେ ଗଙ୍ଗେ…’ ଭାବେ କଥିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏବଂ ‘ସମୁଦ୍ରଜ୍ୟେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ; ଔଷଧିଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ବିଧି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

ତାପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଦ୍ୱିପଦ ଶ୍ଲୋକଦ୍ୱାରା ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଉଦ୍ୱର୍ତ୍ତନ/ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବ; ଏବଂ ‘ମାନସ୍ତୋକେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଯୁଗପତ୍ ସ୍ନାନକର୍ମ ଆଚରିବ।

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

‘ବିଷ୍ଣୋରରାଟ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳଦ୍ୱାରା ସ୍ନାପନ କରିବ; ‘ସୌବର୍ଣ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

‘ଇଦଂ ବିଷ୍ଣୁର୍ବିଚକ୍ରମେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବ; ‘ବେଦୋऽସି…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପବୀତ (ଯଜ୍ଞୋପବୀତ) ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

‘ବୃହସ୍ପତେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବ; ପରେ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରକଟ ହେବାକୁ ପୁଷ୍ପମାଳାଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

“ଧୂରସୀତି” ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ସହିତ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏବଂ “ସମିଦ୍ଧୋଞ୍ଜନ” ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଞ୍ଜନ (କାଜଳ) ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

“ୟୁଞ୍ଜାନ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ରୋଚନା (ଶୁଭ ଦୀପ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣକ) ଲେପନ କରିବ; ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ପୁନଃ ଆରତି ମଧ୍ୟ କରିବ।

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

“ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିରୋଭାଗରେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ “ଶମ୍ଭବାୟ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ରବିଙ୍କ ନେତ୍ରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସମ୍ମାନ କରିବ।

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

“ବିଶ୍ୱତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାନୁଙ୍କ ଦେହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସମ୍ମାନ କରିବ; ଏବଂ “ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ରବିଙ୍କୁ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ହେ ସୁବ୍ରତେ! ଏବେ ମୁଁ ମେରୁର ଅଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗ (ଆଠ ଶିଖର) ରୂପର ପୂଜାବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହି ଏକେ ବିଧିରେ ଅଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ସୁବ୍ରତେ, ପ୍ରଥମେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କର।

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

ନାନାପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛରେ ‘ମହାହିବୋ ମହାୟେତି’ ମନ୍ତ୍ର ଜପି ପୂର୍ବ ଶୃଙ୍ଗକୁ ସଦା ପୂଜା କର। ଏବଂ ‘ତ୍ରାତାରମିନ୍ଦ୍ରମ୍…’ ଇନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷକ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ବନ୍ଦନା କର।

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ‘ତମୁଷ୍ଟବାମ୍…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କର। ଏବଂ ‘ଅଗ୍ନିମୀଳେ ପୁରୋହିତମ୍’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଗ୍ନେୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ) ଶୃଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

ଆଗ୍ନେୟୀ ଗାୟତ୍ରୀରେ କିମ୍ବା ଏହି ଏକେ ବିଧିରେ ପୂଜା କର। ‘ଯମାୟ ତ୍ୱା, ମଖାୟ ତ୍ୱା’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷିଣ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

‘ଉଦୀରତାମ୍…’ ମନ୍ତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଏହି ଏକେ ବିଧିରେ ପୂଜା କର। ‘ଆୟଂ ଗୌଃ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଶୃଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

ସେଇ ଶିଖର-ଦେବତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସହନ୍ତା ରୂପେ, କିମ୍ବା ବେଗବାନ ବିଜୟୀ (ବାଜିନ) ରୂପେ, ଅଥବା ଅସୁରାନ୍ତକ ରୂପେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା “ଇନ୍ଦ୍ରାସୋମା…” ଆରମ୍ଭ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁଟି, ସେହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜନ କର।

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

“ଅଭି ତ୍ୱା ସୂର…” ମନ୍ତ୍ରରେ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଶୃଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା “ଯେନେଦଂ ଭୂତମ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ, ଅଥବା ଏହି ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂତ୍ର/ବିଧିରେ ପୂଜନ କର।

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

“ନମୋଽସ୍ତୁ ସର୍ପେଭ୍ୟଃ” ମନ୍ତ୍ରରେ ମେରୁପୀଠକୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ପୁନର୍ବାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ “ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ ସମବର୍ତତ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ପୂଜନ କର।

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

ପୁଷ୍ପମାଳା ସହ “ସବିତା ପଶ୍ଚାତାତ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ତ୍ରିକାଳରେ ଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଆଦରରେ ଅର୍ଘ୍ୟଜଳ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

ପୂର୍ବାହ୍ନରେ “ମାତା ରୁଦ୍ରାଣାଂ, ଦୁହିତା ବସୂନାମ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ହେ ଦେବୀ, “ତଦ୍ବିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜନ କର।

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

ଅପରାହ୍ଣେ ‘ହଂସଃ ଶୁଚିଷତ୍…’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ସହିତ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଏଭଳି ପୂଜା କର।

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ନିତ୍ୟପୂଜାରେ କେଉଁ କେଉଁ ପୁଷ୍ପ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ? କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ପୁଷ୍ପସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନୁତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ କହୁଛି। ଯାହାଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବୀ, ଅର୍କସ୍ଥଳରେ ପୂଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

ମାଳତୀ ପୁଷ୍ପରେ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ମଲ୍ଲିକା ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

ପୁଣ୍ଡରୀକ (ପଦ୍ମ) ପୁଷ୍ପରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଧନ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ହେ ଦେବେଶୀ, କଦମ୍ବ ପୁଷ୍ପରେ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

ବକୁଳ ପୁଷ୍ପରେ ରବିଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ମଦାର ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରୋଗ ନାଶ ପାଏ।

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

ବିଲ୍ୱ ପତ୍ର ଓ କୁସୁମରେ (ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ) ପୂଜା କଲେ ମହାଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଅର୍କମାଳା ଅର୍ପଣେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ୍ୟ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଧନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

ବକୁଳ ମାଳାରେ ପୂଜିତ ରବି ରୂପବତୀ କନ୍ୟା (ଯୋଗ୍ୟ ବଧୂ) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, କିଂଶୁକ ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ହେଲେ ଭାସ୍କର ପୀଡା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

ସେହିପରି ଅଗସ୍ତି ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନୁକୂଳତା ଓ ସହାୟତା ଦିଅନ୍ତି। ହେ ଦେବେଶୀ, କରବୀର ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଭକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଚର ହୁଏ।

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

ହେ ଦେବୀ, ଶତପତ୍ର ମାଳାରେ ପୂଜା କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସାଲୋକ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ମହାଦେବୀ, ବକ ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

ଯେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଆୟତନକୁ ଗୈରିକ (ଲାଲ ଗେରୁ) ଦ୍ୱାରା ଲେପନ କରେ, ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପାଏ ଏବଂ ରୋଗରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

ଏଠାରେ ଥିବା ଅଷ୍ଟାଦଶ କୁଷ୍ଠରୋଗ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି, ଏହି ସ୍ଥାନର ପବିତ୍ର ମୃଦା (ମାଟି) ଲେପନ କଲେ ସବୁ ନଶିଯାଏ।

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

ହେ ବରାନନେ! ସମସ୍ତ ଲେପନଦ୍ରବ୍ୟମଧ୍ୟରେ କୁଙ୍କୁମ ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବଂ ପୁଷ୍ପମଧ୍ୟରେ କରବୀର (କନେର) ବିଶେଷ ପ୍ରଶସ୍ତ।

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

ଭାସ୍ୱତ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ—କୁଙ୍କୁମ, ଜାତୀ (ଜୁଇ), ଶତପତ୍ର (ପଦ୍ମ) ଏବଂ ଅଗୁରୁ।

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

ଯେ ଏହି ଉପଚାରଦ୍ୱାରା ରବିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ କ’ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହିବ? ଏବଂ ଯେ ଆଲୟକୁ ଲେପନ କରି ଶୁଦ୍ଧ କରି ଶୁଭ ମଣ୍ଡଳ ରଚେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

ଏକ ମଣ୍ଡଳ-ଆଚରଣରେ ତାହାର ଅର୍ଥସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଦୁଇରେ ଆରୋଗ୍ୟ ଲଭେ। ତିନିରେ ସର୍ବବିଦ୍ୟାରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ପାଏ; ଚାରିରେ ଭୋଗ-ସୁଖସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

ପାଞ୍ଚ (ମଣ୍ଡଳ)ରେ ବିପୁଳ ଧାନ୍ୟ ମିଳେ; ଛଅରେ ଆୟୁ, ବଳ ଓ ଯଶ ଲଭେ। ସାତରେ ସେ ‘ସପ୍ତମଣ୍ଡଳତାରୀ’ ହୋଇ ମଣ୍ଡଳାଧିପତି ସମାନ ହୁଏ।

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

ଘୃତପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଦୃଷ୍ଟି ଲଭେ। କଟୁ ତେଲର ଦୀପ ଅର୍ପଣ କଲେ ସେ ନିଜ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରେ।

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

ତେଲ ଦୀପ ଦାନ କଲେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ। ମଧୂକ ତେଲର ଦୀପ ଅର୍ପଣ କଲେ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

ପୁଷ୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀ (ଜୁହି) ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧୂପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ବିଜୟ’ ପରମ। ଗନ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁଙ୍କୁମ (କେଶର) ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଲେପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଉତ୍ତମ।

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

ଦୀପଦାନରେ ଘୃତ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୈବେଦ୍ୟରେ ମୋଦକ ପରମ। ଏହି ଦାନରେ ଦେବେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭକ୍ତକୁ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

ଏଭଳି ବିଧିବତ୍ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି ପିତୃପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମସ୍ତକ ନମାଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର; ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଅର୍କସ୍ଥଳକୁ ଯାଅ।

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

ତାପରେ ସୁଖାସୀନ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦର୍ଶନ କରିବ। ଗୋଟିଏ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ (ଧଳା ସୋରିଷ) ଜଳ ସହିତ କରି ହାତରେ ଧରିବ।

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

ଅର୍କସ୍ଥଳର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ହୃଦୟରେ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ଧାରଣ କରି, ସେହି ଜଳକୁ ଏକଥର ପିଇବ—ଦାନ୍ତର ସ୍ପର୍ଶ ନ ହେଉ।

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

ଏଭଳି କଲେ, ହେ ଦେବୀ, ନର କୋଟି ଯାତ୍ରାର ଫଳ ଲଭେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ, ଜ୍ୱଲନ (ଅଗ୍ନି) ଏବଂ ଧନଦ (କୁବେର) ମଧ୍ୟ (ଏହାର ସାକ୍ଷୀ)।

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

ହେ ସୁବ୍ରତେ! ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ କୌଣସି ଦେବକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

ହେ ମହାଦେବୀ! ଏହିପରି କରି ପୁନର୍ବାର ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବେଶୀ, ହେ ବରାନନେ! ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସାତଥର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

‘ତମୁଷ୍ଟବାମ’—ଏହା ପ୍ରଥମ ଋକ୍-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ‘ଏତୋନ୍ୱିନ୍ଦ୍ରଂ ସ୍ତବାମେ’—ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଋକ୍-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଦ୍ଧୋ ନ ଆଗହି’—ଏହା ତୃତୀୟ ଋକ୍-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ‘ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଶୁଦ୍ଧୋ ହି ନୋ ରୟିଂ’—ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଋକ୍-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

‘ଅସ୍ୟ ବାମସ୍ୟ’—ଏହା ଶୁଭ ପଞ୍ଚମୀ ଋକ୍ ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ‘ତ୍ରିଭିଷ୍ଟ୍ୱଂ ଦେବ’—ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଷଷ୍ଠୀ ଋକ୍ ଭାବେ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଦଶ ସାମଗାନ କହୁଛି—ହୁଂକାର, ପ୍ରଣବ-ଉଦ୍ଗୀଥ ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ; ଏମାନେ ଚାରିଟିର ଚତୁଷ୍ଟୟ।

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

ଯେ କ୍ରମରେ ପଞ୍ଚମଟି ‘ପ୍ରହର’, ଷଷ୍ଠଟି ‘ଆରଣ୍ୟକ’ ଏବଂ ସାମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମଟି ‘ନିଧନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ସେହିଟି ‘ସପ୍ତସିଦ୍ଧି’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

ହ୍ରୀଂକାର ଓ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଯୋଗରେ ଏହା ‘ପଞ୍ଚବିଧ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଅଷ୍ଟମଟି ‘ସାଧ୍ୟ’ ଏବଂ ନବମଟି ‘ବାମଦେବକ’।

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

ଦଶମ ସାମ ‘ଜ୍ୟେଷ୍ଠ’—ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଏବଂ ବେଧସ୍ (ସ୍ରଷ୍ଟା)ଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସାମମାନଙ୍କର ଜପ ବିଧିମତେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ସାମ ପରେ ଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ (ମନ୍ତ୍ର)ଟି ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟଟି ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁକ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

ଏହି ଜପ ପରମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ସ୍ୱୟଂ ଦେବ-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାନୁ ଏହା ଉପଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ବିନିଯୋଗ ଓ ଲକ୍ଷଣ ମୋଠାରୁ ଶୁଣ—ସ୍ତୋଭ-ଅକ୍ଷରରେ ଏହାର ସାର, ଶ୍ୱାସରେ ଲୀନ, ଓଁକାରରୁ ଆରମ୍ଭ—ଏମିତି ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସ୍ମରନ୍ତି।

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

‘ଊର୍ଭାନୁ’ ଏବଂ ତଦ୍ରୂପ ‘ଧର୍ମ’; ‘ଧର୍ମ’ ହିଁ ସତ୍ୟ, ସେହି ‘ଋତ’ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ମଧ୍ୟ। ଯେମାନେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ହିଁ ନିଧନ ପାଆନ୍ତି—ସେମାନେ ଧର୍ମଜ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

ଏହି ‘ଯଜେତ୍’ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମଗାନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଯାହା ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି—ସେହି ଏହି ପରମ ଜପ; ସ୍ୱୟଂ ଦେବ-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାନୁ ଏହା କହିଛନ୍ତି।

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ଯେ ଏହି ଜପକୁ ନିତ୍ୟ ଜପ କରେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଫେରେ ନାହିଁ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)। ସେ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୋଚିତ ହୁଏ।

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

‘ଆଜ୍ୟଦୋହାଦ୍ୟଦୋହେ’—ଏହା ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ-ସାମନର ଏକ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

ଏହିପରି ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂଜନ କରି, ପରେ ପାଞ୍ଚ ଋଗ୍‌ମନ୍ତ୍ରରେ ପରମ ସ୍ତୁତି କରିବ। ଏକାଗ୍ରମନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

‘ଉକ୍ଷାଣଂ ପୃଶ୍ନିମ୍’ ଏହା ପ୍ରଥମ ଋକ୍‌ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ‘ଚତ୍ୱାରି ବାକ୍ପରୀ’ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଋକ୍‌ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ଇନ୍ଦ୍ରଂ ମିତ୍ରଂ’ ଏହା ତୃତୀୟ ଋକ୍‌ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏବଂ ‘କୃଷ୍ଣଂ ନିୟାନଂ’ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ଥ ଋକ୍‌ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

‘ଦ୍ୱାଦଶପ୍ରଥମ’ ଏହା ପଞ୍ଚମ ଋକ୍‌ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ‘ଯୋ ରତ୍ନବାହୀ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ରବିଦେବଙ୍କ ଶିରେ କିରୀଟ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

‘ଗତେହନାମ୍’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ହେ ଦେବୀ, ଏହି ବିଧିରେ ବିଧିବତ୍ ରବିଙ୍କ ପୂଜା କରିବ।

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

ଏହିପରି ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜାର ବିଧି ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କହିଦେଲି।

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ସଦା ରବିଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ଅଧିକ କାମ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ର ପାଏ, ଧନାର୍ଥୀ ଧନ ପାଏ। କନ୍ୟାର୍ଥୀ କନ୍ୟା ପାଏ, ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବେଦବିଦ୍ ହୁଏ।

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

କିନ୍ତୁ ଯେ ନିଷ୍କାମଭାବେ ପୂଜେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଏହା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଅର୍କ-ସୂର୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ।

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

ଅନ୍ୟତ୍ର କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ଅର୍କସ୍ଥଳରେ ଗୋଟିଏକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

ସୂର୍ଯ୍ୟପର୍ବ ଦିନେ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ହୋମ—ଏ ସବୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କୋଟି-ପ୍ରଭାବରୁ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ମାଘମାସରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ରବିବାର ପଡୁଥିବା ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଯେ ନର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍କସ୍ଥଳ ସମୀପରେ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ ଗୋଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଏଠାରେ କେବଳ ଅର୍କସ୍ଥଳ ଦର୍ଶନରୁ ମିଳିଯାଏ।

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅର୍କସ୍ଥଳକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଜପା (ଜବା) ଓ ଅର୍କପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା; ବିଶେଷକରି ରୋଗୀମାନେ ଅଧିକ ଭାବେ।

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପତ୍ରୋର୍ଣ ପୁଷ୍ପ, ଉନ୍ମତ୍ତା ଉଦ୍ଭବ ପୁଷ୍ପ, ଏବଂ ଆମ୍ରାତକର ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

ଆମ୍ରାତକର କୁସୁମ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ପରି ଦିଶେ; ବାହ୍ୟରେ ତାଜା ନ ଲାଗୁଥିବାରୁ ତାହାକୁ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକ ଅଜଣା ବସ୍ତୁ, ମ୍ଲାନ କିମ୍ବା ଦୂଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟୁଷିତ (ପୁରୁଣା) ମାଳ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍ପଲୋଭରେ ଯଦି କୌଣସି ଭୋଜକ ଦେବତାଙ୍କ ଅର୍ପିତ ପୁଷ୍ପକୁ ସେହି କ୍ଷଣେ ଉଠାଇନେଉଛି—ପୁଷ୍ପ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ହେଉ—

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

ଲୋଭରେ ମୋହିତ ସେଇ ଭୋଜକ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଭ କରେ; ଏବଂ ମହାରୌରବ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚି ଅନନ୍ତ ବର୍ଷ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ।

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଧୂପଦାନର ପରମ ବିଧି କହିବି; ଦେବାଧିଦେବଙ୍କୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

ନିତ୍ୟ ଧୂପସହ ଆରାଧନା କଲେ ରବିଦେବ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସବୁ କାମନା ସେ ପୂରଣ କରନ୍ତି।

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

ସେହିପରି ଅଗରୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କଲେ ଅଭୀଷ୍ଟ ନିଧି ମିଳେ। ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ ଦହନ କରୁ।

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

ପିଣ୍ଡାତ ଧୂପଦାନ କଲେ ଭାନୁମାନ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନିଜେ ଆରୋଗ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରମ ସୁଖ ଉଦୟ ହୁଏ।

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

ଶ୍ରୀବାସକ ଧୂପ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଣିଜ୍ୟରେ ସଫଳତା ମିଳେ। ଏବଂ ରାଳ, ବିଶେଷକରି ସର୍ଜରାଳ, ଦହନ କରିଲେ ଧନାଗମନ ହୁଏ।

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

ଦେବଦାରୁ ଦହନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଅନ୍ନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏବଂ କୁଙ୍କୁମ ଲେପନ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖୀ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ। ଚନ୍ଦନ ଲେପନରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲଭେ।

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଲେପନରେ ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସବୁକିଛି ଦାନ କରନ୍ତି। ଶତ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷେମ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ପାଏ।

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

ମନୁଷ୍ୟ ମନୋହର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଲଭେ। କସ୍ତୁରୀ ମର୍ଦ୍ଦନ (ଉବଟନ) କଲେ ଅତୁଳ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଏ।

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

କର୍ପୂର-ସଂଯୁକ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ସେ ରାଜାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି ହୁଏ। ଚାରି ଦ୍ରବ୍ୟ ସମମିଶ୍ର ଗନ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ।

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

ହେ ଦେବୀ! ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମକୁ କହିଲି। ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି—ଏବେ ଆଉ କ’ଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

ଦେବୀ କହିଲେ—ଯଦି ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ହେ ଦେବ! ସିଂହିକାପୁତ୍ର ରାହୁ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଗ୍ରସେ?

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ସର୍ବ ପାପନାଶକ, ଗ୍ରହଣର ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କାରଣ, ଏବଂ ଭ୍ରମକୁ ଛେଦ କରୁଥିବା ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି।

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

ହେ ଭାମିନୀ! ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବର ତଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ବିମାନସ୍ଥ ହୋଇ ଅମୃତକାମୀ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମୃତଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ସେଠି ରହେ)।

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

ହେ ଦେବୀ! ମଧ୍ୟରେ ବିମ୍ବ ଆସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆବୃତ ହେଲେ ତାହାକୁ ‘ଆଦିତ୍ୟଗ୍ରହଣ’ କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ କେହି ଗ୍ରସି ପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଆଦିତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଦହନ କରନ୍ତି।

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

ଦେବତା ଓ ଦାନବ—ସମସ୍ତେ—ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିତ; ତଥା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ (ତାଙ୍କଠାରୁ) ଉଦ୍ଭବିତ।

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

ଯେହେତୁ ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ତେଣୁ ସେ ‘ଆଦିତ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ରଭାସରେ ସ୍ଥିତ ସେ ଦେବ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ।

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

ସେ ଦେବ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ରୋଗ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ପୁରାତନକାଳରେ ସିଦ୍ଧ, ଲୋକପାଳ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମୁନିମାନେ; ତଥା ଧନଦ (କୁବେର), ଭୀଷ୍ମ, ଯୟାତି ଏବଂ ଗାଲବ ମଧ୍ୟ (ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ସିଦ୍ଧି ସହ ଯୁକ୍ତ)।

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

ହେ ଦେବୀ, ସାମ୍ବ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ। ହେ ଦେବେଶୀ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟର ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ।

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

ଏହା ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନାସ୍ତିକକୁ ନୁହେଁ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁକୁ ନୁହେଁ, କ୍ରୂରକୁ ମଧ୍ୟ—କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

ଏହି ପୁଣ୍ୟକଥାକୁ ଶିବଭକ୍ତ ଓ ଅସୂୟାହୀନ ଜନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି କହିବା ଉଚିତ। ଏହା ଧର୍ମୀ ଓ ନ୍ୟାୟମାର୍ଗବର୍ତ୍ତୀ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ।

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

ହେ ମହାବ୍ରହ୍ମା! ସୂର୍ଯ୍ୟଭକ୍ତ ଓ ସୁବ୍ରତଧାରୀ ସାଧକଙ୍କୁ ଏହା କହିବା ଉଚିତ। ଅର୍କସ୍ଥଳ ଦେବଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

ହେ ଦେବୀ! ଯେ ପୁରୁଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳେ ସଂଯତବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଏ, ହେ ଦେବୀ, ତାହାର ଦାନପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

ସେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଦେଖି ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ଯାତୁଧାନମାନେ ତାହାକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

ପଂକ୍ତିକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ପଂକ୍ତି-ପାବନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟ ପୁତ୍ରବାନ୍ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କାମନାରେ ମନୋରମ ଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ପ୍ରବାସରେ ଥିବା ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ସହ ପୁନଃ ମିଳେ। ହରାଇଥିବା ଧନ ଓ ଦୀର୍ଘଦିନ ଚିନ୍ତିତ ଅନ୍ୟ ଲାଭମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

ସେ ଯାଗିନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରିୟବସ୍ତୁ/ପ୍ରିୟଜନରୁ ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ। ଆଚମନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଶ୍ରବଣ କରୁ; ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

ହେ ବରାନନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ବୈଶ୍ୟ ଅତୁଳ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୃଥିବୀପତି ହୁଏ; ଏବଂ ବଣିକର ବାଣିଜ୍ୟ ଶତଗୁଣା ହୋଇ ଅଖଣ୍ଡ ରହେ।

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

ହେ ଭାମିନୀ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଭିଲଷିତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଅପମୃତ୍ୟୁର ଘୋର ଭୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ: ରାଜଦ୍ୱାରରେ କୃତ ଦୋଷ/ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ। ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତରାତ୍ମାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ହେ ଦେବୀ, ଅର୍କସ୍ଥଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏହିପରି କୁହାଗଲା। ଏବେ ତୁମେ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

ଯେ ତେଜର ଶାଶ୍ୱତ ନିବାସ, ଜଳର ଗତି ଓ ଆଶ୍ରୟ, ଦିଗମାନଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ ଦୀପ, ମଳକୁ ଭେଦି ସିଦ୍ଧିର ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାଧାରଣ ଚକ୍ଷୁ—ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୀପ୍ତ ବିମ୍ବ ତୁମମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ମଧ୍ୟାକାଶ-ସରୋବରର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପରି, ଦିବର ଦୀପ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ପରି, କାଳମାନ ପ୍ରକାଶକ; ଯାହାର ସମ୍ମୁଖେ ଅଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଶେଷେ ଲୟ ପାଏ।