Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 81

Devanagari script

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

Transliteration

pūjayedvidhinā yena bhāskaraṃ padmasaṃbhavam | mūrttisthaṃ sarvagaṃ devaṃ tanme kathaya śaṃkara

Translation

ହେ ଶଙ୍କର! ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ—ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବଙ୍କୁ—ଯେଉଁ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Word by Word

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Vidhi (Injunction/विधेय)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विधिना: by the method
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• भास्करम्: the Sun
• भास्करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पद्मसंभवम्: lotus-born
• पद्मसंभवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्म + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: पद्म-सम्भव (पञ्चमी/सप्तमी-तत्पुरुष: पद्मात्/पद्मे सम्भवः)

• मूर्त्तिस्थम्: present in an image/form
• मूर्त्तिस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूर्ति + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मूर्ति-स्थ (सप्तमी-तत्पुरुष: मूर्तौ स्थितः)

• सर्वगम्: all-pervading
• सर्वगम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: सर्व-ग (उपपद-तत्पुरुष: सर्वत्र गच्छति/व्याप्नोति)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that (procedure)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• मे: to me; of me
• मे: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• कथय: tell
• कथय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaṅkara

Visual Art Cues

Scene: Devī asks Śaṅkara for the detailed procedure to worship Bhāskara, described as lotus-born and all-pervading though installed in a form; the scene balances icon and cosmic radiance.

Characters & Entities

• Devī
• Śaṅkara (Śiva)
• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The all-pervading deity can be approached through a consecrated form (mūrti) using scriptural procedure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where prescribed worship practices are taught as part of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the exact vidhāna (step-by-step method) for Sūrya/Bhāskara pūjā.