Adhyaya 8

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । मा गच्छध्वं सुरनदीं कालिंदीं मा सरस्वतीम् । गच्छध्वं च द्विजश्रेष्ठा गोमत्युदधिसंगमे

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଦେବନଦୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଅ ନାହିଁ; କାଳିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା) କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଅ ନାହିଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମକୁ ଯାଅ।

Verse 2

प्राप्यते हेलया यत्र सर्वे कामा न संशयः । गोमतीजलकल्लोलैः क्रीडते यत्र सागरः

ଯେଉଁଠାରେ ସହଜରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଗୋମତୀର ଜଳତରଙ୍ଗ-ଶିଖରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ଯେନେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 3

पापघ्नं गोमतीतीरं प्राप्यते पुण्यवन्नरैः । सागरेण च संमिश्रं महापातकनाशनम्

ଗୋମତୀର ପାପନାଶକ ତଟ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ସହ ମିଶିଲେ ସେ ସ୍ଥାନ ମହାପାତକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 4

गोमती संगता यत्र सागरेण द्विजोत्तमाः । मुक्तिद्वारं तु तत्प्रोक्तं कलिकाले न संशयः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋମତୀ ସମୁଦ୍ର ସହ ମିଳେ, ସେଠାକୁ କଳିକାଳରେ ‘ମୁକ୍ତିଦ୍ୱାର’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

यत्पुण्यं लभते तूर्णं गंगासागरसंगमे । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्युदधिसंगमे

ଗଙ୍ଗା–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 6

नमस्कृत्य च तोयेशं गोमतीं च सरिद्वराम् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान्

ଜଳାଧିପତି (ସମୁଦ୍ର) ଓ ସରିତ୍‌ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗୋମତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ହାତରେ କୁଶ ଧରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 7

मंत्रेणानेन विप्रेंद्रा दद्यादर्घ्यं विधानतः । ब्राह्मणैः सह संगत्य सदा तत्तीर्थवासिभिः

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ଓ ସେହି ତୀର୍ଥବାସୀମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ସଙ୍ଗତି କରି।

Verse 8

भक्त्या चार्घ्यं प्रदास्यामि देवाय परमा त्मने । त्राहि मां पापिनं घोरं नमस्ते सुररूपिणे

ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ପରମାତ୍ମା ଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବି। ମୋତେ—ଘୋର ପାପୀକୁ—ରକ୍ଷା କର; ହେ ସୁରରୂପୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 9

तीर्थराज नमस्तुभ्यं रत्नाकर महार्णव । गोमत्या सह गोविंद गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ହେ ତୀର୍ଥରାଜ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ରତ୍ନାକର ମହାର୍ଣ୍ଣବ! ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋମତୀ ସହ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 10

दत्त्वा चार्घ्यं शिखां बद्ध्वा संस्मृत्य जलशायिनम् । कुर्याच्च प्राङ्मुखः स्नानं ततः प्रत्यङ्मुखस्तथा

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ଜଳଶାୟୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ତାପରେ ସେହିପରି ପଶ୍ଚିମମୁଖ ହୋଇ ମଧ୍ୟ।

Verse 11

स्नात्वा च परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयेत्ततः । विश्वेदेवादि संपूज्य पितॄणां श्राद्धमाचरेत्

ସ୍ନାନ କରି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ବିଶ୍ୱେଦେବ ଆଦିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

यथोक्तां दक्षिणां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं विप्रसत्तमाः

ଯଥୋକ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ—“ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶେଷତଃ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

दंपत्योर्वाससी चैव कंचुकोष्णीषमेव च । लक्ष्म्या सह जगन्नाथो विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ କଞ୍ଚୁକ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ—“ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଜଗନ୍ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି।

Verse 14

महादानानि सर्वाणि गोमत्युदधिसंगमे । सप्तद्वीपपतिर्भूत्वा विष्णुलोके महीयते

ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ମହାଦାନ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେବାର ଫଳ ଦିଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ କରେ।

Verse 15

यस्तुलापुरुषं दद्याद्गोमत्युदधिसंगमे । सप्तद्वीपपतिर्भूत्वा विष्णुलोके महीयते

ଯେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ତୁଲାପୁରୁଷ ଦାନ କରେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 16

आत्मानं तोलयेद्यस्तु स्वर्णेन रजतेन वा । वस्त्रैर्वा कुंकुमैर्वापि फलैर्वापि तथा रसैः

ଯେ କେହି ସୁନା କିମ୍ବା ରୂପାରେ, ଅଥବା ବସ୍ତ୍ରରେ, କୁଙ୍କୁମରେ, ଫଳ ଓ ରସରେ ନିଜକୁ ତୁଳାରେ ତୋଳି ତଦନୁସାରେ ଦାନ କରେ—ସେ ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନ କରେ।

Verse 17

भुक्त्वा भोगान्सुविपुलांस्तथा कामान्मनोहरान् । संपूज्यमानस्त्रिदशैर्याति विष्ण्वालयं नरः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପୁଳ ଭୋଗ ଓ ମନୋହର କାମନା-ପୂର୍ତ୍ତି ଭୋଗ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 18

हिरण्यरूप्यदानं च ह्यश्वं धेनुं तथैव च । गोमतीसंगमे दत्त्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ସୁନା-ରୂପା ଦାନ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଓ ଧେନୁ (ଗାଈ) ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 19

भूमिदानं च यो दद्याद्गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा शुचिर्हरिं स्मृत्वा तस्माद्धन्यतरो नहि

ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମରେ ଯେ ଭୂମିଦାନ କରେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରେ—ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 20

कन्यादानं च यः कुर्याद्विद्यादानमथापि वा । गोमत्याः संगमे स्नात्वा याति ब्रह्मपदं नरः

ଯେ କନ୍ୟାଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟାଦାନ କରେ—ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 21

यो दद्यात्स्वर्णधेनुं च घृतधेनुं समाहितः । ब्रह्माण्डदानमपि वा तस्य पुण्यमनंतकम्

ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଧେନୁ ଓ ଘୃତଧେନୁ ଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଦାନ ମଧ୍ୟ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 22

तथा लवणधेनुं च जलधेनुमथापि वा । दत्त्वा याति परं स्थानं गोमत्युदधिसंगमे

ଏହିପରି ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ଲବଣଧେନୁ କିମ୍ବା ଜଳଧେନୁ ଦାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 23

युगादिषु च सर्वेषु गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा संतर्प्य च पितॄनक्षयं लोकमाप्नुयात्

ସମସ୍ତ ଯୁଗାଦି ଅବସରରେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ଅକ୍ଷୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

आषाढ्यां च तथा माघ्यां कार्तिक्यां संगमे नरः । पितॄणां तर्पणं स्नानं श्राद्धं पावकपूजनम् । कुर्याच्चैव तथा दानं यदीच्छेदक्षयं पदम्

ଆଷାଢ, ମାଘ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସଙ୍ଗମରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ, ପିତୃତର୍ପଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପାବକପୂଜନ (ଅଗ୍ନିପୂଜା) ଏବଂ ଦାନ କରୁ—ଯଦି ଅକ୍ଷୟ ପଦ ଇଚ୍ଛା କରେ।

Verse 25

पितॄणां चाक्षया तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै यथा । तद्वच्छ्राद्धान्महाभाग गोमत्युदधिसंगमे

ଯେପରି ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ସେପରି—ହେ ମହାଭାଗ—ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 26

कुर्य्यात्स्नानं तथा दानं पितॄणां तर्पणं तथा । पञ्चकासु द्विजश्रेष्ठास्तथा चैवाष्टकासु च

ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପଞ୍ଚକା ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ଅଷ୍ଟକା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

वैधृतौ च व्यतीपाते छायायां कुंजरस्य च । षष्ठ्यां च कपिलाख्यायां तथा हि द्वादशीषु च

ବୈଧୃତି ଓ ବ୍ୟତୀପାତ ଯୋଗରେ, ‘କୁଞ୍ଜରଛାୟା’ ନାମକ ଦିନରେ, ‘କପିଲା’ ନାମକ ଷଷ୍ଠୀରେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି କର୍ମ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ)।

Verse 28

गोमत्यां संगमे स्नात्वा दद्याद्दानं विशेषतः । निर्मलं स्थानमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

ଗୋମତୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେ ନିର୍ମଳ ଧାମକୁ ପାଏ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।

Verse 29

श्राद्धपक्षे त्वमावास्यां गोमत्युदधिसंगमे । हेलया प्राप्यते पुण्यं दत्त्वा पिण्डं गयासमम्

ଶ୍ରାଦ୍ଧପକ୍ଷର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଗୋମତୀ-ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ଗୟାସମ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 30

तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन त्वमावास्यां द्विजोत्तमाः । श्राद्धं हि पितृपक्षांते कार्य्यं गोमतिसंगमे

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପିତୃପକ୍ଷାନ୍ତ୍ୟ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

यद्यप्यश्रोत्रियं श्राद्धं यद्यप्युपहतं भवेत् । पक्षश्राद्धकृतं पुण्यं दिनेनैकेन लभ्यते

ଯଦି ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ ଏବଂ କିଛି ପ୍ରକାରେ ତାହା ଅପହତ ହୋଇଯାଏ, ତଥାପି ଏଠାରେ ଏକ ଦିନରେ ପକ୍ଷ-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 32

श्रद्धाहीनं मन्त्रहीनं पात्रहीनमथापि वा । द्रव्यहीनं कालहीनं मनसः स्वास्थ्यवर्जितम्

(ଯଦି କର୍ମ) ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ମନ୍ତ୍ରହୀନ, ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରବିହୀନ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟହୀନ, ଯଥାକାଳହୀନ, ଏବଂ ମନସିକ ସ୍ଥିରତା ବିନା କରାଯାଇଥାଏ—

Verse 33

श्राद्धपक्षे ह्यमायां तु गोमत्युदधिसंगमे । परिपूर्णं भवेत्सर्वं पितॄणां तृप्तिरक्षया

କିନ୍ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧପକ୍ଷର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମେ ସବୁ କିଛି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 34

गोमती कमला चैव चंद्रभागा तथैव च । तिस्रस्तु संगता नद्यः प्रविष्टा वरुणालयम्

ଗୋମତୀ, କମଳା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା—ଏହି ତିନିଟି ନଦୀ ସଙ୍ଗମ ହୋଇ ବରୁଣାଳୟ ଅର୍ଥାତ୍ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

Verse 35

गयायां पिंडदानेन प्रयागे ह्यस्थिपातने । तत्पुण्यं समवाप्नोति पक्षांते श्राद्धकृन्नरः

ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ପ୍ରୟାଗରେ ଅସ୍ଥି-ନିକ୍ଷେପରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ପକ୍ଷାନ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ନର ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 36

यदीच्छेत्सर्वतीर्थेषु हेलया त्वभिषेचनम् । स्नानं कुर्वीत भक्त्या वै गोमत्युदधिसंगमे

ଯେ କେହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନର ଫଳ ସହଜରେ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କରୁ।

Verse 38

श्राद्धे कृते त्वमावस्यां पितृपक्षे च वै द्विजाः । अपुत्रा चैव या नारी काकवंध्या च या भवेत्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପିତୃପକ୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଗଲେ, ପୁତ୍ରହୀନା ନାରୀ ଓ କାକବନ୍ଧ୍ୟା (ବନ୍ଧ୍ୟତ୍ୱପୀଡିତା) ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପ ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରିଣୀ ହୁଏ।

Verse 39

मृतपुत्रा तथा विप्राः संगमे स्नानमाचरेत् । दोषैः प्रमुच्यते सर्वैर्गोमप्युदधिसंगमे । स्नात्वा सुखमवाप्नोति प्रजां च चिरजीविनीम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ମୃତପୁତ୍ରା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରୁ। ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସୁଖ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ସନ୍ତାନ ପାଏ।

Verse 40

यानि कानि च दानानि पृथिव्यां सम्भवंति हि । तानि सर्वाणि देयानि गोमत्युदधिसंगमे

ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଦାନ ସମ୍ଭବ, ସେସବୁ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 41

सर्वदैव च विप्रेन्द्रा विशेषात्सर्वपर्वसु । स्नानं कुर्वीत नियतो गोमत्युदधिसंगमे

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ସଦା, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ସମସ୍ତ ପର୍ବଦିନରେ, ନିୟମପୂର୍ବକ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

दर्शनादेव पापस्य क्षयो भवति भो द्विजाः । प्रणामे मनसस्तुष्टिर्मुक्तिश्चैवावगाहने

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ। ପ୍ରଣାମ କଲେ ମନ ତୃପ୍ତ ହୁଏ, ଏହାର ଜଳରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ/ନିମଜ୍ଜନ) କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।

Verse 43

श्राद्धे कृते पितॄणां तु तृप्तिर्भवति शाश्वती । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ଦାନ କଲେ ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 44

कृतकृत्यास्तु ते धन्या यैः कृतं पितृतर्पणम् । श्राद्धं च ऋषिशार्दूला गोमत्युदधिसंगमे

ହେ ଋଷିଶାର୍ଦ୍ଦୂଳମାନେ! ଧନ୍ୟ ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ଲୋକ, ଯେମାନେ ଗୋମତୀ-ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ପିତୃତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି।

Verse 45

पितृपक्षे च वै केचिन्मातृपक्षे तथैव च । तथा श्वशुरपक्षे च ये चान्ये मित्रबांधवाः

କେହି ପିତୃପକ୍ଷର, ସେପରି କେହି ମାତୃପକ୍ଷର; ତଥା କେହି ଶ୍ୱଶୁରପକ୍ଷର, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ମିତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ।

Verse 46

स्थावरत्वं गता ये च पुद्गलत्वं च ये गताः । पिशाचत्वं गता ये च ये च प्रेतत्वमागताः

ଯେମାନେ ସ୍ଥାବରତ୍ୱକୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେହଧାରୀ ଅବସ୍ଥା (ପୁଦ୍ଗଲତ୍ୱ)କୁ ଗଲେ, ଯେମାନେ ପିଶାଚତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ପ୍ରେତତ୍ୱରେ ଆସିଛନ୍ତି—(ସମସ୍ତେ ଏହି ତୀର୍ଥର କୃପାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)।

Verse 47

तिर्य्यग्योनिगता ये च ये च कीटत्वमागताः । स्नानमात्रेण ते सर्वे मुक्तिं यांति न संशयः

ଯେମାନେ ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିକୁ ଗଲେ ଓ ଯେମାନେ କୀଟତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 48

किं पुनः श्राद्धदानादि गोमतीसंगमे तथा । कृत्वा मुक्तिमवाप्नोति मानवो नात्र संशयः

ତେବେ ଗୋମତୀ-ସଙ୍ଗମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦାନ ଆଦି କର୍ମ କଲେ କେତେ ଅଧିକ ଫଳ! ଏମିତି କରି ମାନବ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 49

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀର ଯୋଗରେ, ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁକ୍ତି ପାଏ; ସେହି ପଦକୁ ପାଇଲେ ପୁଣି ଶୋକ ନାହିଁ।

Verse 50

सन्त्यज्य सर्वतीर्थानि गोमत्युदधिसंगमे । स्नानं कृत्वा तथा श्राद्धं कृतकृत्यो भवेन्नरः । परं लोकमवाप्नोति ह्यर्चयित्वा तु वामनम्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଛାଡ଼ି ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ନର କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବାମନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରି ପରମ ଲୋକ ପାଏ।

Verse 51

सम्यक्स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेद्गरुडध्वजम् । पीतांबरधरो भूत्वा दिव्याभरणभूषितः

ଯେ ନର ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି ଗରୁଡଧ୍ୱଜ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୁଏ।

Verse 52

वीक्ष्यमाणः सुरस्त्रीभिर्नागारिकृतकेतनः । चतुर्भुजधरो भूत्वा वनमालाविभूषितः । संस्तूयमानो मुनिभिर्याति विष्ण्वालयं नरः

ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶିତ, ଦିବ୍ୟ ନିବାସରେ ବସୁଥିବା, ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇ ବନମାଳାରେ ଭୂଷିତ—ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ—ସେ ନର ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଏ।

Verse 53

गोमतीसंगमे स्नात्वा कृतकृत्यो भवेन्नरः । यत्र दैत्यवधं कृत्वा विष्णुना प्रभविष्णुना

ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନର କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ—ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପରମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦୈତ୍ୟବଧ କରିଥିଲେ।

Verse 54

चक्रं प्रक्षालितं पूर्वं कृष्णेन स्वयमेव हि । तेनैव चक्रतीर्थं हि ख्यातं लोकत्रये द्विजाः

ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ତ୍ରିଲୋକରେ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 55

भवंति यत्र पाषाणाश्चक्रांका मुक्तिदायकाः । यैः पूजितैर्जगन्नाथः कृष्णः सांनिध्यमाव्रजेत्

ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ରଚିହ୍ନିତ ପାଷାଣ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତଙ୍କ ପବିତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 56

तत्रैव यदि लभ्येत चक्रैर्द्वादशभिः सह

ଏବଂ ଯଦି ସେଠାରେ ହିଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ରଚିହ୍ନ ସହିତ ତାହା (ପାଷାଣ/ଚିହ୍ନ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 57

द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः सर्वदेहिनाम् । एकचक्रांकितो यस्तु द्वारवत्यां सुशोभनः

ସେ ଦ୍ୱାଦଶ-ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜ୍ଞେୟ; ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷଦାତା। ଯିଏ ଏକ ଚକ୍ରଚିହ୍ନିତ, ସେ ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଅତିଶୟ ଶୋଭିତ।

Verse 58

सुदर्शनाभिधानोऽसौ मोक्षैकफलदो हि सः । लक्ष्मीनारायणो द्वाभ्यां भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

ସେ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏକମାତ୍ର ପରମ ଫଳ—ମୋକ୍ଷ—ଦାନ କରେ। ଦୁଇ (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି—ଦୁହେଁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 59

त्रिभिस्त्रिविक्रमश्चैव त्रिवर्गफलदायकः । श्रीप्रदो रिपुहन्ता च चतुर्भिः संयुतः स हि

ତିନି (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ ସେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ତ୍ରିବର୍ଗର ଫଳଦାତା। ଚାରି ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ସେ ଶ୍ରୀ ଦେଉଛି ଓ ଶତ୍ରୁନାଶ କରେ—ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 60

पञ्चभिर्वासुदेवस्तु जन्ममृत्युभयापहः । प्रद्युम्नः षड्भिरेवासौ लक्ष्मीं कांतिं ददाति यः

ପାଞ୍ଚ (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ ସେ ବାସୁଦେବ; ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ହରେ। ଛଅରେ ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ; ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାନ୍ତି ଦାନ କରେ।

Verse 61

सप्तभिर्बलभद्रश्च चक्रगोऽत्र प्रकीर्तितः । लाच्छितश्चाष्टभिर्भक्तिं ददाति पुरुषोत्तमः

ସାତ (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ ସେ ବଳଭଦ୍ର; ଏଠାରେ ଚକ୍ରସ୍ଥ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ। ଆଠରେ, ବିଶେଷ ଲାଞ୍ଛନଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 62

सर्वं दद्यान्नवव्यूहो दुर्लभो यः सुरैरपि । दशावतारो दशमी राज्यदो नात्र संशयः

ନଅ ରୂପରେ ସେ ନବବ୍ୟୂହ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଦାନ କରନ୍ତି; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଦଶ ରୂପରେ ସେ ଦଶାବତାର; ଦଶମ ଚିହ୍ନ ରାଜ୍ୟଦାୟକ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 63

एकादशभिरैश्वर्यं चक्रगः संप्रयच्छति । निर्वाणं द्वादशात्मा च द्वादशभिर्ददाति च

ଏଗାର (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ ଚକ୍ରସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି। ବାର (ଚିହ୍ନ/ରୂପ)ରେ, ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା ହୋଇ, ସେ ନିର୍ବାଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 64

अत ऊर्ध्वं महाभागाः सौख्यमोक्षप्रदायकाः यतोऽत्र ते च पाषाणाः कृष्णचक्रेण चित्रिताः

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଏହାପରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ; କାରଣ ଏଠାରେ ସେହି ପାଷାଣଗୁଡ଼ିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚକ୍ରଚିହ୍ନରେ ଚିତ୍ରିତ।

Verse 65

तेषां स्पर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा कृष्णचक्रेण चिह्नितः

ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ କୃଷ୍ଣଚକ୍ରଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ।

Verse 66

पूजयित्वा चक्रधरं हरिं ध्यायेत्सनातनम् । नापुत्रो नाधनो रोगी न स संजायते नरः

ଚକ୍ରଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସନାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ମନୁଷ୍ୟ ପୁତ୍ରହୀନ, ଧନହୀନ କିମ୍ବା ରୋଗୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।

Verse 67

ब्रह्महत्यादिकं पापं मनोवाक्कायकर्मजम् । तत्सर्वं विलयं याति सकृच्चक्रांकदर्शनात्

ମନ, ବାଣୀ ଓ ଦେହକର୍ମଜନିତ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ପାପ—ଏସବୁ ଏକଥର ଚକ୍ରାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 68

म्लेच्छ देशे शुभे वापि चक्रांको दृश्यते यदि । तत्र चैव हरिक्षेत्रं मुक्तिदं नात्र संशयः

ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶରେ ହେଉ କି ଶୁଭ ପ୍ରଦେଶରେ—ଯଦି ଚକ୍ରାଙ୍କ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠା ନିଶ୍ଚୟ ହରିକ୍ଷେତ୍ର ହୋଇ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ହୁଏ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 69

मृत्युकालेऽपि सम्प्राप्ते यदि ध्यायेद्धरिं नरः । चक्रांकं धारयेदंगे स याति परमं पदम्

ମୃତ୍ୟୁକାଳ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ ଏବଂ ଦେହରେ ଚକ୍ରାଙ୍କ ଧାରଣ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 70

हृदयस्थे च चक्रांके पूतो भवति तत्क्षणात् । नोपसर्पंति तं भीता दूताः कृष्णायुधं तदा । वैष्णवं लोकमा प्नोति नात्र कार्या विचारणा

ହୃଦୟରେ ଚକ୍ରାଙ୍କ ଥିଲେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣାୟୁଧ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଭୀତ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 71

अपि पापसमाचारः किं पुनर्धार्मिकः शुचिः । गोमती संगमे स्नात्वा चक्रतीर्थे तथैव च । मुच्यते पातकैर्घोरै र्मानवो नात्र संशयः

ପାପାଚାରରେ ଲିପ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ—ଧାର୍ମିକ ଓ ଶୁଚିଙ୍କ କଥା ତ କହିବାକୁ କି—ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଘୋର ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 72

राजसाः सत्त्वमायांति विष्णुधर्मं सनातनम् । क्षेत्रस्य तस्य माहात्म्यात्सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्

ରଜୋଗୁଣପ୍ରଧାନ ଲୋକେ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସନାତନ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହା ସତ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ।

Verse 73

तामसं राजसं चापि यत्किञ्चिद्विष्णुपूजने । तच्च सत्त्वत्वमायाति निम्नगा च यथार्णवे

ବିଷ୍ଣୁପୂଜାରେ ଯାହା କିଛି ତାମସ କିମ୍ବା ରାଜସ ଥାଏ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଯେପରି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ତାହା ସହ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।

Verse 74

दुर्लभा द्वारका विप्र दुर्लभं गोमतीजलम् । दुर्लभं जागरो रात्रौ दुर्लभं कृष्णदर्शनम्

ହେ ବିପ୍ର! ଦ୍ୱାରକା ଦୁର୍ଲଭ, ଗୋମତୀର ଜଳ ଦୁର୍ଲଭ; ରାତିରେ ଜାଗରଣ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 317

पक्षेपक्षे समग्रा तु पितृपूजा कृता च यैः । सम्पूर्णा जायते तेषां गोमत्युदधिसंगमे

ଯେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷରେ ସମଗ୍ର ପିତୃପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସେହି କ୍ରିୟା ଗୋମତୀ-ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।