Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

यथोक्तां दक्षिणां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं विप्रसत्तमाः

Transliteration

yathoktāṃ dakṣiṇāṃ dadyādviṣṇurme prīyatāmiti | viśeṣataḥ pradātavyaṃ suvarṇaṃ viprasattamāḥ

Translation

ଯଥୋକ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ—“ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶେଷତଃ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• यथोक्ताम्: as prescribed
• यथोक्ताम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यथा (अव्यय) + उक्त (कृदन्त; वच्/उच् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘दक्षिणाम्’ इत्यस्य विशेषण; अव्ययीभाव-समासः (यथा उक्ता)

• दक्षिणाम्: the fee/gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; दद्याद् इत्यस्य कर्म

• दद्याद्: should give
• दद्याद्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विष्णुः: Vishnu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रीयताम् इत्यस्य कर्ता

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th) एकवचन (मे = मम); सम्बन्ध

• प्रीयताम्: may (he) be pleased
• प्रीयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्री (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आशीर्वादार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘may (he) be pleased’

• इति: thus
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Adverbial (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय; विशेष + तसिल्)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (especially)

• प्रदातव्यम्: should be given
• प्रदातव्यम्: Kriya (Obligation)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/कर्तव्यता), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (to be given)

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रदातव्यम् इत्यस्य विषय/कर्म

• विप्रसत्तमाः: O best of Brahmins
• विप्रसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्रसत्तम (प्रातिपदिक; विप्र + सत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः (विप्रेषु सत्तमाः)

Speaker

Unspecified (contextual narrator within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (Gomatī-tīra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After śrāddha, the yajamāna offers dakṣiṇā to learned brāhmaṇas, holding a small gold piece in a cloth, uttering ‘Viṣṇur me prīyatām’.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Dakṣiṇā
• Suvarṇa (gold)
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity seals ritual with ethical giving—dāna offered for Viṣṇu’s pleasure completes the tīrtha act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā tīrtha context where post-rite dakṣiṇā and dāna are emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give dakṣiṇā as enjoined, with the sankalpa “May Viṣṇu be pleased,” and especially donate gold.