Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अहो ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्यामिततेजसः । महिमा यदयं नैव मृषा चक्रे मुनेर्वचः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆହା! ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ମହିମା ଯେ ସେ ମୁନିଙ୍କ ବଚନକୁ ମିଥ୍ୟା ହେବାକୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 2

तेन चक्रे न रोषं स सेतुपालो जनार्दनः । भृगोर्यश्चरणाघातं दधार हृदि लाञ्छनम्

ସେହି କାରଣରୁ ସେତୁପାଳ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କ୍ରୋଧ କଲେ ନାହିଁ; ଭୃଗୁଙ୍କ ପାଦାଘାତକୁ ସେ ହୃଦୟସ୍ଥଳରେ ଲାଞ୍ଛନ ଭାବେ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 3

सा तु देवी कथं तेन प्रेयसा विप्रयोजिता । एकाकिनी स्थिता तत्र कथ्यतामसुरेश्वर

କିନ୍ତୁ ସେହି ଦେବୀ କିପରି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବିୟୋଗିନୀ ହେଲେ? ସେଠାରେ ଏକାକି ରହିଛନ୍ତି—ହେ ଅସୁରେଶ୍ୱର, କହନ୍ତୁ।

Verse 4

उत्कण्ठिता अति वयं श्रोतुं द्वारवतीं मुदा । इदमादौ बुभुत्सामश्चित्तखेदापनुत्तये

ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱାରବତୀର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ପ୍ରଥମେ ଏହା ଜାଣି ହୃଦୟର ଖେଦ ଦୂର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

Verse 5

प्रह्लाद उवाच । श्रूयतामृषयः सर्वे गदतो मम विस्तरात् । यथा शापोद्भवं दुःखं मुमोच हरिवल्लभा

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ମୋ କଥାକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଶାପଜନିତ ଦୁଃଖରୁ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା (ରୁକ୍ମିଣୀ) କିପରି ମୁକ୍ତ ହେଲେ ତାହା କହୁଛି।

Verse 6

अथ दुर्वाससः शापमवाप्यारुन्तुदं तदा । यादवेन्द्रस्य गृहिणी सहसा पर्यदेवयत्

ତାପରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ହୃଦୟକୁ ବିଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଶାପ ପାଇ ଯାଦବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହିଣୀ (ରୁକ୍ମିଣୀ) ହଠାତ୍ ବିଲାପ କଲେ।

Verse 7

रुक्मिण्युवाच । कल्याणी बत वाणीयं लौकिकी संविभाव्यते । कूपके चैव सिन्धौ च प्रमाणान्नाधिकं जलम्

ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ—ହାୟ! ଏହି ‘କଲ୍ୟାଣୀ’ ବାଣୀକୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକିକ ଭାବେ ମାପାଯାଉଛି; କୂପରେ ହେଉ କି ସମୁଦ୍ରରେ, ପ୍ରମାଣ ଯେତେ ଧରେ ଜଳ ସେତେଇ।

Verse 8

यासाहं भूरिभाग्या वै प्राप्य नाथं जगत्पतिम् । इयमेकाकिनी जाता पौलस्त्याद्देवहेलनात्

ମୁଁ ଯେ ସତ୍ୟରେ ଅତିଭାଗ୍ୟବତୀ—ଜଗତ୍ପତି ନାଥଙ୍କୁ ପାଇ—ଏବେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ଦୁର୍ବାସା)ଙ୍କ ଦେବହେଳନାରୁ ଏକାକିନୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।

Verse 9

क्व मंगलालयः श्रीमाननवद्यगुणो हरिः । अल्पपुण्या सुसंबाधा कामिनी क्वातिचञ्चला

କେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳାଳୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ନିର୍ଦୋଷଗୁଣଧର ହରି—ଆଉ କେଉଁଠି ମୁଁ, କାମବଶା ଅତିଚଞ୍ଚଳ କାମିନୀ, ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟା ଓ ସୀମାବଦ୍ଧତାରେ ବନ୍ଧା?

Verse 10

तथापि घटयामास धाता वंचनकोविदः । विधानमशुभाया मे वियोगविषमव्यथम्

ତଥାପି, ଭ୍ରମ-ବଞ୍ଚନାରେ କୁଶଳ ଧାତା, ମୁଁ ଅଭାଗିନୀ—ମୋ ପାଇଁ ବିୟୋଗଜନିତ କଠୋର ବ୍ୟଥାଭରା ବିଧାନ ଘଟାଇଲେ।

Verse 11

अन्यथा वर्णगुरवः स्नातास्त्रैविद्यवर्त्मनि । कथं नु शप्तुमर्हन्ति स्वयं खिन्नामनागसम्

ନଚେତ୍, ତ୍ରିବେଦମାର୍ଗରେ ସ୍ନାତ ହୋଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣଗୁରୁମାନେ—ନିଜେ ଖିନ୍ନ ଓ ନିର୍ଦୋଷାକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ?

Verse 12

विदधे वज्रमयं तु किं न्विदं हृदयं मेऽतिकठोरमेव हि । शतधा न विदीर्यते यतो विरहे दुर्विषहे मधुद्विषः

ବିଧାତା କି ମୋ ହୃଦୟକୁ ବଜ୍ରମୟ କରିଛନ୍ତି? ଏହା ଅତି କଠୋର; କାରଣ ମଧୁଦ୍ୱିଷ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ଦୁର୍ବିଷହ ବିୟୋଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶତଧା ଭାଙ୍ଗେ ନାହିଁ।

Verse 13

अधिकृत्य सुदुश्चरं तपः प्रतिलब्धः प्रथमं मयात्मजः । तनयेन विनाकृताऽप्यहं न मृता पंचसु वासरेष्विह

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କରି ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ପୁତ୍ରକୁ ପାଇଥିଲି; ତଥାପି, ପୁତ୍ରବିହୀନା ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ମୁଁ ମରିନାହିଁ।

Verse 14

उपलभ्य सुदारुणामिमामपि पीडामवितास्म्यहं तदा । यदिदं विधुनोति कल्मषं खलु तन्मां समुपेत्य लक्षवृद्धिम्

ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ପୀଡାକୁ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ ମୁଁ ସେତେବେଳେ ବଞ୍ଚି ରହିବି; କାରଣ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପାପମଳକୁ ଝାଡ଼ିଦିଏ। ତେଣୁ ଏହା ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ ଏବଂ ମୋର ପୁଣ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷଗୁଣ ବଢ଼ାଉ।

Verse 15

इति साऽतिविलप्य दुःखितार्था कुररीतुल्यतया शुशोच वेगात् । विरहेण विघूर्णिताशया द्विजशापापहता मुमूर्च्छ सद्यः

ଏହିପରି କହି ସେ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଳାପ କଲା ଏବଂ ହଠାତ୍ ବେଗରେ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଶୋକ କଲା। ବିରହରେ ତାହାର ମନ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ଦ୍ୱିଜର ଶାପରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ସତ୍ୱରେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା।

Verse 16

अथ दुर्वाससा शप्ता रुक्मिणी कृष्णवल्लभा । मूर्च्छनामाप तत्रैव ह्याजगाम पयोनिधिः

ତେବେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ ଶପ୍ତ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀ ସେଠାରେଇ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେହି କ୍ଷଣରେ ପୟୋନିଧି—ସମୁଦ୍ର—ସେଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 17

सुधाशीकरगर्भेण पद्मकिंजल्कवायुना । न्यवीजयदिमां देवीं रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम्

ଅମୃତସଦୃଶ ବିନ୍ଦୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ପଦ୍ମପରାଗର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ପବନ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଏହି ଦେବୀ, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ମୃଦୁଭାବେ ପଖା କଲା।

Verse 18

एतस्मिन्नन्तरे तत्र व्योममार्गेण नारदः । गायन्गुणान्भगवतो वीणापाणिः समागतः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ନାରଦ ମୁନି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ହାତରେ ବୀଣା ଧରି, ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିବାବେଳେ।

Verse 19

स दृष्ट्वा सिंधुनाऽश्वास्यमानां विश्वस्य मातरम् । अवतीर्य श्रुतकथो बोधयामास नारदः

ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଉଥିବା ବିଶ୍ୱମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କଥା ଶୁଣି ନାରଦ ଅବତରି ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 20

नारद उवाच । मा खेदं देव देवेशि देवि त्वदधिपे पतौ । दूरीकृते विप्रशापात्कुरु कल्याणि धीरताम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଦେବଦେବେଶ୍ୱରୀ! ଶୋକ କରନି। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ-ପତି ବିପ୍ରଶାପକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି; ହେ କଲ୍ୟାଣି, ଧୈର୍ୟ ଧର।

Verse 21

त्वं हि साक्षाद्भगवती कृष्णश्च पुरुषोत्तमः । अवतीर्णो धराभारमपनेतुं यदृच्छया

ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭଗବତୀ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବାକୁ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।

Verse 22

देवो ह्यसौ परं ब्रह्म सदाऽनिर्विण्णमानसः । मायाशक्तिस्त्वमेतस्य सर्गस्थित्यन्तकारिणः

ସେଇ ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ସଦା ଅକ୍ଲାନ୍ତ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ମାୟାଶକ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ପ୍ରଳୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 23

संहृत्य निखिलं शेते ययाऽसौ कलया स्वराट् । तदापि न वियुज्येत त्वया विश्वपतिः प्रभुः

ଯେ କଳାଂଶରେ ସେ ସ୍ୱରାଟ୍ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ସଂହାର କରି ଶୟନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱପତି ପ୍ରଭୁ ତୁମଠାରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 24

अवियुक्तस्त्वया नित्यं देवदेवो जगत्पतिः । लीलावतारेष्वेतस्य सर्वेषु त्वं सहायिनी

ଦେବଦେବ ଜଗତ୍ପତି ନିତ୍ୟ ତୁମଠାରୁ କେବେ ବି ବିୟୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଲୀଳା-ଅବତାରରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହଚରୀ ଓ ସହାୟିନୀ।

Verse 25

योगं वियोगं च तथा न यात्येष त्वयाऽनघे । विडंबयति भूतानामुपकाराय चेश्वरः

ହେ ଅନଘେ, ସେ ତୁମ ସହିତ ପ୍ରକୃତରେ ନ ଯୋଗକୁ ଯାଏ, ନ ବିୟୋଗକୁ। ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପକାର ଓ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ କେବଳ ଏମିତି ଭାବ ଦେଖାନ୍ତି।

Verse 26

आराधनीयाः सततं भूदेवा भूतिमीप्सता । प्रकोपनीया नैवैते तत्त्वज्ञा हि तपस्विनः

ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ‘ଭୂଦେବ’ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସଦା ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ବି କ୍ରୋଧିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ତପସ୍ବୀମାନେ ହିଁ ସତ୍ୟଦ୍ରଷ୍ଟା।

Verse 27

इत्येवं शिक्षयंल्लोकं वियोगं तेऽनुमन्यते । मुनि शापाद्धरिः साक्षाद्गूढः कपटमानुषः

ଏଭଳି ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସେ ତୁମ ସହିତ ବିୟୋଗକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି। ମୁନିଙ୍କ ଶାପରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ହରି କପଟ-ମାନୁଷ ରୂପେ ଗୁପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 28

अपि स्मरसि कल्याणि जातो रघुकुले स्वयम् । लोकानुग्रहमन्विच्छन्भूभारहरणोत्सुकः

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ କି ସ୍ମରଣ କରୁଛ—ସେ ସ୍ୱୟଂ ରଘୁକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଁ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ।

Verse 29

तं हरिं जगतामीशं रुक्मिणि त्वं न वेत्सि किम् । प्राणेभ्योऽपि गरीयांसमयं देवः स एव हि

ହେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ହରିଙ୍କୁ ତୁମେ ଚିହ୍ନୁନାହ କି? ସେ ଦେବ ପ୍ରାଣବାୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ସେଇ ତୁମର ପରମ ଶରଣ।

Verse 30

येनेदं पूरितं विश्वं बहिरन्तश्च सुव्रते । असंगस्य विभोः संगः कथं स्यादिति मन्मतिः

ହେ ସୁବ୍ରତେ, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ପୂରିତ, ସ୍ୱଭାବତଃ ଅସଙ୍ଗ ସେଇ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ବିଭୁଙ୍କୁ ‘ଆସକ୍ତି’ କିପରି ହେବ? ଏହି ମୋର ମତ।

Verse 31

तया त्वया नियुक्तोऽसाविति प्रत्येमि सर्वशः । तद्विमुञ्चाऽधिमत्यर्थमात्मानमनुसंस्मर । प्रसीद मातः संधेहि धीरतां स्वमनीषया

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ତୁମେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ—ଏହାକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ କରୁଛି। ତେଣୁ ଅତିଶୋକ ଛାଡ଼; ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କର। ହେ ମାତା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ—ନିଜ ବିବେକରେ ଧୈର୍ୟ ସଂଧାନ କର।

Verse 32

इति ब्रुवति देवर्षाववसाने नदीपतिः । प्रोवाच वचनं तस्यै वाचा मृदुसुवर्णया

ଦେବର୍ଷି ଏପରି କହି ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ନଦୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ତାହାକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—ତାଙ୍କ ବାଣୀ ମୃଦୁ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣସମ ମଧୁର ଥିଲା।

Verse 33

समुद्र उवाच । यदाह देवि देवर्षिर्नत्वा त्वां सत्यमेव तत् । गीयसे त्वं हि वेदेषु नित्यं विष्णुः सहायिनी

ସମୁଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଦେବର୍ଷି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେହିଟା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ। ତୁମେ ବେଦମାନଙ୍କରେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସହାୟିନୀ ଭାବେ ଗୀତ ହେଉଛ।

Verse 34

परः पुमानेव निरस्तविग्रहो गूढोऽधिपस्ते विदधाति भूयः । विश्वं व्यवस्थापयति स्वरोचिषा त्वया सहायेन बिभर्ति मूर्तिम्

ସେ ପରମ ପୁରୁଷ—ସ୍ୱଭାବତଃ ନିରାକାର—ତଥାପି ଅଧିପତିରୂପେ ଗୁପ୍ତ ରହି ପୁନଃପୁନଃ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସ୍ୱପ୍ରଭାରେ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମକୁ ସହାୟ କରି ସାକାର ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 35

तदेष परिखेदस्ते न मनागपि युज्यते । वक्षःस्थलस्था भवती नित्यं श्रीवत्सलक्ष्मणः

ଏହେତୁ ତୁମର ଏହି ଶୋକ କଣମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ସଦା ଶ୍ରୀବତ୍ସ-ଲାଞ୍ଛନଧାରୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବିରାଜିତ।

Verse 36

इयं भागीरथी देवी मदादेशादुपागता । विनोदयिष्यत्यनिशं त्वां हि देवि शरीरिणी

ଏହି ଭାଗୀରଥୀ ଦେବୀ ମୋ ଆଦେଶରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ସେ ଶରୀରଧାରିଣୀ ହୋଇ ନିରନ୍ତର ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ।

Verse 37

एतस्याः स्यान्मृदु स्वादु पयः पूरोपशोभितम् । प्रदेशोऽयमशेषोऽपि भविता त्वत्सुखप्रदः

ତାଙ୍କର ଜଳ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର ହେବ, ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ପ୍ରବାହରେ ଶୋଭିତ ହେବ। ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟ ନିଃଶେଷରେ ତୁମକୁ ସୁଖ ପ୍ରଦାନକାରୀ ହେବ।

Verse 38

नानाद्रुमलताकीर्णं निकुंजैरुपशोभितम् । मातंगैश्च समाजुष्टं मंजुगुंजन्मधुव्रतम्

ସେ ଅଞ୍ଚଳ ନାନାପ୍ରକାର ଦ୍ରୁମ ଓ ଲତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିକୁଞ୍ଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଲା। ସେଠାରେ ମାତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଥିଲା ଏବଂ ମଧୁଲୋଭୀ ଭ୍ରମରମାନଙ୍କ ମଞ୍ଜୁଳ ଗୁଞ୍ଜନ ନିନାଦିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 39

नवपल्लवभङ्गीभिः कुसुमस्तबकैः शुभैः । फलैरमृतकल्पैश्च मंजरी राजिभिस्तथा

ନବ ପଲ୍ଲବର ମନୋହର ଭଙ୍ଗି, ଶୁଭ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛ, ଅମୃତସମ ଫଳ ଏବଂ ମଞ୍ଜରୀର ପଙ୍କ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାୟମାନ ଥିଲା।

Verse 40

नंदनस्य श्रिया जुष्टं मनोनयननन्दनम् । वनं रम्यतरं चात्र ह्यचिरेण भविष्यति

ନନ୍ଦନବନର ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ମନ ଓ ନୟନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଏହି ବନ ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ପୂର୍ବପେକ୍ଷା ଅଧିକ ରମଣୀୟ ହେବ।

Verse 41

त्वया संबोधनीयाः स्म वयं मातः सदैव हि । अगम्यरूपा विद्या त्वमस्माभिर्बोध्यसे कथम्

ହେ ମାତଃ, ଆମେ ସଦା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଅଗମ୍ୟରୂପା ସ୍ୱୟଂ ବିଦ୍ୟା—ଆମେ ତୁମକୁ କିପରି ବୋଧ କରାଇବୁ?

Verse 42

तदा वामनुजानीहि प्रसीद परमेश्वरि । नमस्ते विश्वजननि भूयो ऽपि च नमोनमः

ତେବେ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ; ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ହେ ବିଶ୍ୱଜନନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ପୁନଃ ପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 43

प्रह्लाद उवाच । एवमुक्त्वा जगद्धात्रीं जग्मतुस्तौ यथागतम् । आजगाम च तत्रैव देवी भागीरथी स्वयम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି ସେ ଦୁଇଜଣ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଦେବୀ ଭାଗୀରଥୀ ସ୍ୱୟଂ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 44

वनं समभवत्तत्र दिव्यभूरुहसेवितम् । सेव्यं समस्तलोकानां फलपुष्पसमृद्धिमत्

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ସେବିତ ଏକ ବନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେବ୍ୟ ଏବଂ ଫଳ-ପୁଷ୍ପରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 45

प्रसादेन च भूतानां गंगाऽशेषाघहारिणी । भूषयामास तद्देशं सा च विष्णुपदी सरित्

ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କରି, ଅଶେଷ ପାପହାରିଣୀ ଗଙ୍ଗା ସେହି ଦେଶକୁ ଭୂଷିତ କଲା; ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ସରିତ୍ ଭୂମିକୁ ଶୋଭାୟିତ କଲା।

Verse 46

देवो च मुनिवाक्येन गंगायाश्च विनोदनात् । सौन्दर्या तस्य देशस्य किञ्चित्स्वास्थ्यमवाप ह

ମୁନିଙ୍କ ବଚନରେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେହି ଦେଶର ସୌନ୍ଦର୍ୟ କିଛି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମତୁଳନ ପୁନର୍ଲାଭ କଲା।

Verse 47

अथ विष्णुपदीं देवीं श्रुत्वा सागरसंगताम् । इतस्ततः समाजग्मुः श्रद्दधानाः पयस्विनीम्

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଦେବୀ (ଗଙ୍ଗା) ସାଗର ସହିତ ସଙ୍ଗମ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଲୋକେ ଏଦିକ-ସେଦିକ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେହି ଜଳସମୃଦ୍ଧ ନଦୀ ପାଖକୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 48

द्वारकावासिनश्चैव जनाः काननशोभया । हृष्टचित्ताः समाजग्मुरनिशं रुक्मिणीवनम्

ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଲୋକେ ବନର ଶୋଭାରେ ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତ ହୋଇ, ନିରନ୍ତର ଆନନ୍ଦମନେ ରୁକ୍ମିଣୀବନକୁ ଯାଉଥିଲେ।

Verse 49

श्रुत्वा तदखिलं सर्वं दुर्वासाः शांभवी कला । चुकोप स्मयमानश्च भूय एतदभाषत

ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି ଶାମ୍ଭବୀ-ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପ ଦୁର୍ବାସା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତଥାପି ସ୍ମିତ କରି ପୁନର୍ବାର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 50

दुर्वासा उवाच । कः प्रभुस्त्रिषु लोकेषु मह्यं वचनमन्यथा । विधातुमपि देवानामाद्यो लोकपितामहः

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ତ୍ରିଲୋକରେ କିଏ ଏମିତି ପ୍ରଭୁ ଯେ ମୋର ବଚନକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରିବ? ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦ୍ୟ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 51

किं न जानाति लोकोऽयं मयि रोषकषायिते । शक्रं प्रति त्रिभुवनं भ्रष्टश्रीकमभूत्तदा

ମୋର କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହେଲେ କ’ଣ ହୁଏ, ଏହି ଲୋକ କି ଜାଣେନି? ଏକଥର ଶକ୍ରଙ୍କ କାରଣରେ ତ୍ରିଭୁବନ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇଥିଲା।

Verse 52

मम शापमविज्ञाय नन्दनप्रतिमे वने । कथं सा रुक्मिणी तत्र रमते जनसेविते

ମୋର ଶାପକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ନନ୍ଦନସଦୃଶ ସେଇ ବନରେ—ଜନସେବିତ ସ୍ଥାନରେ—ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ କିପରି ରମଣ କରୁଛି?

Verse 53

तदेते तरवः सर्वे संत्वभोज्यफला नृणाम् । विभ्रष्टसर्वसौभाग्याः कुसुमस्तबकोज्झिताः

ଏହେତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଗଛ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭୋଜ୍ୟ ଫଳଧାରୀ ହେଉନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛବିହୀନ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 54

इयं तु शापनिर्दग्धा हरचूडामणिः सरित् । वार्यस्याः स्यादपेयं तु नैवेह स्थातुमर्हति

ଏହି ହରଚୂଡାମଣି ନଦୀ ଶାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି; ଏହାର ଜଳ ଅପେୟ ହେଉ, ଏବଂ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 55

प्रह्लाद उवाच । तदा सर्वमभूत्तत्र यद्यदाह च वै मुनिः । वाचि वीर्यं हि विप्राणां निर्मितं विष्णुना स्वयम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ତେବେ ସେଠାରେ ମୁନି ଯାହା ଯାହା କହିଥିଲେ, ସବୁ ତାହାହିଁ ଘଟିଲା; କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବାଣୀରେ ଥିବା ଶକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 56

सा तु देवी तथा वृत्तमवेक्ष्य भृशदुःखिता । मेने दुरत्ययं दैवमापतत्तत्पुनःपुनः

ଦେବୀ ଏପରି ଘଟଣା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ଦୁରତ୍ୟୟ ଦୈବ ପୁନଃପୁନଃ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପତିତ ହେଉଛି।

Verse 57

ततस्तु सा विनिश्चित्य मरणं दुःखभेषजम् । उत्तरीयांबरेणैव बहिः किञ्चित्प्रबद्ध्य तु

ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ଔଷଧ; ଏବଂ ନିଜ ଉତ୍ତରୀୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାହାରେ କିଛି ବାନ୍ଧି (ଫାସ) ଦୃଢ଼ କଲେ।

Verse 58

अथावबुध्य तत्सर्वं सर्वभूतगुहाशयः । तां ज्ञात्वा सत्वरं चाऽगात्सुपर्णेन दयानिधिः

ତେବେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ସେ ଭଗବାନ ସବୁ କଥା ଅବବୋଧ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦଶା ଜାଣି କରୁଣାନିଧି ସୁପର୍ଣ (ଗରୁଡ) ଉପରେ ଚଢ଼ି ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 59

ददर्श तादृशीं देवीं कण्ठपाशकरां विभुः । अधस्तात्तरुशाखायां निमीलितविलोचनाम्

ପ୍ରଭୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—କଣ୍ଠରେ ପାଶ ଧାରଣ କରି, ବୃକ୍ଷଶାଖା ତଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ନୟନ ନିମୀଳିତ।

Verse 60

विभ्रष्टभूषणगणां कृशदेहवल्लीं म्लानाननांबुजरुचं मरणे प्रसक्ताम् । मेने स विग्रहवतीं करुणां कृपालुस्तां सौख्यदां गुणवतीं प्रणतार्तिहन्त्रीम्

ଭୂଷଣମାଳା ଖସିପଡ଼ିଥିଲା, ଦେହ ଶୁଷ୍କ ଲତା ପରି କୃଶ, ମୁଖ-କମଳର ଜ୍ୟୋତି ମ୍ଲାନ, ଏବଂ ସେ ମରଣେ ଆସକ୍ତ। ତାକୁ ଦେଖି କୃପାଳୁ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେହଧାରିଣୀ କରୁଣା ବୋଲି ମନେ କଲେ—ସୁଖଦାତ୍ରୀ, ଗୁଣବତୀ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତିହନ୍ତ୍ରୀ।

Verse 61

संश्रुत्य साऽपि पतगाधिपते रवं वै प्रोन्मील्य नेत्रकमलेऽथ ददर्श कृष्णम् । सामन्यत त्रिकविवर्तितलोचनाब्जं प्राप्तं तमिष्टसुहृदं निजजीवनाथम्

ପତଗାଧିପତି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ନାଦ ଶୁଣି ସେ ମଧ୍ୟ କମଳନୟନ ଖୋଲି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ନିଜ ଇଷ୍ଟସୁହୃଦ ଓ ଜୀବନନାଥ ତାହାଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ବିସ୍ମୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ ନିହାରିଲା।

Verse 62

सा रोमहर्षविवशा त्रपया परीता कोपानुरागकलुषा कृतविप्रलापा । संवर्द्धितद्विगुणशोकभरा च देवी नानारसं बत दृशोर्विषयं प्रपेदे

ଦେବୀ ରୋମାଞ୍ଚରେ ବିବଶ, ଲଜ୍ଜାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନୁରାଗର ମିଶ୍ର କଲୁଷରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଅସଂଗତ କଥା କହିଉଠିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୋକଭାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେଲା, ଏବଂ ନୟନଗୋଚରେ ନାନା ରସର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 63

तस्याः ससाध्वसविसर्गचिकीर्षितायाः पाशं व्यपोह्य करचारु सरोरुहेण । आदाय पाणिममृतोपमया च वाचा संजीवयन्निदमुदारमुदाजहार

ସେ ଭୟରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସୁନ୍ଦର କମଳହସ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପାଶକୁ ହଟାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଅମୃତସଦୃଶ ବାଣୀରେ ସଞ୍ଜୀବିତ କରି, ସେ ଏହି ଉଦାର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 64

श्रीकृष्ण उवाच । किमेतत्साहसं भीरु चिकीर्षत्यविचारितम् । ननु देवि ममाचक्ष्व किं नु ते खेदकारणम्

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଭୀରୁ! ଅବିଚାରେ ତୁମେ କେଉଁ ଦୁସ୍ସାହସ କରିବାକୁ ଯାଉଛ? ହେ ଦେବୀ, ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ—ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ କ’ଣ?

Verse 65

त्वं विद्याऽहं परो बोधस्त्वं माया चेश्वरस्त्वहम् । त्वं च बुद्धिरहं जीवो वियोगः कथमावयोः

ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ବିଦ୍ୟା, ମୁଁ ପରମ ବୋଧ; ତୁମେ ମାୟା, ମୁଁ ଈଶ୍ୱର। ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି, ମୁଁ ଜୀବ—ତେବେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିୟୋଗ କିପରି ହେବ?

Verse 66

त्वया विमोहितात्मानो भ्राम्यन्त्यजभवादयः । सा कथं क्षुभ्यसि त्वं तु किं स्वधाम न बुध्यसे

ତୁମେ ମୋହିତ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଘୁରନ୍ତି; ତେବେ ତୁମେ ନିଜେ କିପରି ବିକଳ ହେବ? ନିଜ ସ୍ୱଧାମ—ନିଜ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ—କୁ କ’ଣ ଚିହ୍ନୁନାହ?

Verse 67

त्वया हि बद्धा ऋषयस्ते चरन्तीह कर्मभिः । तां त्वां कथमृषिः शप्तुं शक्नुयाद्वरवर्णिनि

ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ବଦ୍ଧ ହୋଇ କର୍ମବଶେ ଏଠାରେ ବିଚରନ୍ତି; ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ତେବେ କେଉଁ ଋଷି ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ?

Verse 68

शिक्षार्थं त्विह लोकानामेवं मे देवि चेष्टितम् । मन्मायया समाविष्टः कुरुते विवशः पुमान् । पश्य कोपपरीतात्मा यः स शान्तो मुनीश्वरः

ଲୋକମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଏଭଳି ଆଚରଣ କରିଛି। ମୋ ମାୟାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ବିବଶ ହୋଇ କର୍ମ କରେ। ଦେଖ—ଯାହାର ମନ ଏବେ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ, ସେଇ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ମୁନୀଶ୍ୱର ଅଟେ।

Verse 69

प्रह्लाद उवाच । सोऽभ्येत्य भक्तिनम्रोऽथ दुर्वासा मुनिसत्तमः । विचार्य मनसा सर्वं पश्चात्तापानुपाश्रयत्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ତେବେ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା ସମୀପକୁ ଆସିଲେ। ମନରେ ସବୁ ବିଚାର କରି ପରେ ସେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 70

किं मया कृतमित्युक्त्वा तत्समीपमुपागमत् । अपतद्विलुठन्भूमौ दण्डवच्चाश्रुसंप्लुतः

“ମୁଁ କ’ଣ କରିଦେଲି?” ବୋଲି କହି ସେ ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲା। ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଗଡ଼ାଗଡ଼ି କରି, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଗଲା।

Verse 71

पितरौ जगतो देवौ क्षामयामास दीनवत् । तुष्टाव सूक्तवाक्यैस्तु रहस्यैर्भक्तिसंयुतः

ସେ ଜଗତର ପିତାମାତା ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୀନଭାବେ କ୍ଷମା ମାଗିଲା। ଭକ୍ତିସହିତ ଗୁହ୍ୟ ଓ ସୁକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 72

आह चेदं जगन्नाथं यदि मय्यस्त्यनुग्रहः । तदा पुरेव संयोगो देव देव्या विधीयताम्

ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କହିଲା—“ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ଅଛି, ତେବେ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ସଂଯୋଗ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନଃ ବିଧିତ ହେଉ।”

Verse 73

अथ प्रहस्य गोविन्दस्तमाह मुनिसत्तमम् । न हि ते वचनं जातु मृषा भवितुमर्हति

ତାପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମ ବଚନ କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।”

Verse 74

मयैवं विहितः सेतुः कथमुच्छेद्यतां द्विज । सद्भिराचरितः सेतुः सिद्धो लोकस्य पालकः

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ସେତୁ-ଧର୍ମ ମୁଁ ନିଜେ ସ୍ଥାପନ କରିଛି; ତେବେ ଏହା କିପରି ଛେଦ୍ୟ ହେବ? ସଦ୍ଜନମାନେ ଆଚରିତ ଏହି ସେତୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଲୋକର ପାଳକ।

Verse 75

दिनेदिने द्विकालं च आयास्ये मुनिसत्तम । विनोदयिष्ये तां तां तु मुनिकन्यां च काम्यया

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଦିନେଦିନେ, ଦ୍ୱିକାଳରେ (ପ୍ରାତଃ-ସାୟଂ) ଆସିବି ଏବଂ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସେଇ ମୁନିକନ୍ୟାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦିତ କରିବି।

Verse 76

तुष्यामि साधनैर्नान्यैर्मत्कथाकथनैरपि । यथा संपूज्य मामत्र मम प्रीतिर्भविष्यति

ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସାଧନରେ—ମୋ କଥାକଥନରେ ମଧ୍ୟ—ସେତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏନି; ଯେପରି ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ମୋର ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା ହେଲେ ମୋ ପ୍ରୀତି ଉଦିତ ହେବ।

Verse 77

यदा च मयि वै कुण्ठमधिरूढे महामुने । प्रवेक्ष्यति तदा तेजो मम सर्वं त्रिविक्रमे

ହେ ମହାମୁନି! ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଅଧିରୂଢ ହେବି, ସେତେବେଳେ ମୋର ସମସ୍ତ ତେଜ ତ୍ରିବିକ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ।

Verse 78

रुक्मिणीयं च मन्मूर्तेः संयोगं पुनरेष्यति । इयं भागीरथी चापि सागरेण समा गुणैः । त्यक्त्वा ह्यशेषदुःखानि सुखं चैव गमिष्यति

ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ମୋର ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତି ସହ ପୁନଃ ସଂଯୋଗ ପାଇବ। ଏହି ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ମଧ୍ୟ—ଗୁଣରେ ସାଗରସମାନ—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଶ୍ଚୟ ସୁଖକୁ ଗମନ କରିବ।

Verse 79

अनुग्रहं विधायैवमृषिणा सह केशवः । विवेश स्वपुरीं तत्र विधायोपांतिकं मुनिम्

ଏହିପରି ଋଷିଙ୍କ ସହ କେଶବ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ସମୀପରେ ଉପସ୍ଥିତ ରଖି, ନିଜ ପୁରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 80

सापि देवी च संबुध्य तदा तस्य विचेष्टितम् । अनुग्रहाद्भगवतो बभूव विगत ज्वरा

ସେ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ତାହାର କ୍ରିୟାକଳାପ ବୁଝିଲେ; ଭଗବାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ଜ୍ୱର-କ୍ଲେଶମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 81

यतश्च मुक्ता दुःखेन तत्र देवी हरिप्रिया । ततो भागीरथी सा तु गदिता दुःखमोचिनी

ଯେହେତୁ ସେଠାରେ ହରିପ୍ରିୟା ଦେବୀ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେଇ ଭାଗୀରଥୀ ‘ଦୁଃଖମୋଚିନୀ’ ବୋଲି କୁହାଗଲା।

Verse 82

अमावास्यां पौर्णमास्यां यस्तस्याः संगमे शुभे । स्नायादशेषदुःखात्तु स नरः परिमुच्यते

ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ଯେ ତାହାର ଶୁଭ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 83

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चावलोकिता । नराणां रुक्मिणी देवी सर्वान्कामा न्प्रयच्छति

ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ନବମୀ ତିଥିରେ ଦେବୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ, ସେ ନରମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 84

इत्येतत्कथितं देव्या ऋषयो दुःखमोचनम् । अनुग्रहश्च देवस्य किं भूयः श्रोतुमिच्छथ

ହେ ଋଷିମାନେ! ଦେବୀଙ୍କ ଦୁଃଖନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଏପରି କହିଦିଆଗଲା। ଏବେ ତୁମେ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?