Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

नारद उवाच । मा खेदं देव देवेशि देवि त्वदधिपे पतौ । दूरीकृते विप्रशापात्कुरु कल्याणि धीरताम्

Transliteration

nārada uvāca | mā khedaṃ deva deveśi devi tvadadhipe patau | dūrīkṛte vipraśāpātkuru kalyāṇi dhīratām

Translation

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଦେବଦେବେଶ୍ୱରୀ! ଶୋକ କରନି। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ-ପତି ବିପ୍ରଶାପକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି; ହେ କଲ୍ୟାଣି, ଧୈର୍ୟ ଧର।

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)

• खेदम्: grief
• खेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचनम्

• देव-देवेशि: O goddess, lord of gods
• देव-देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देवेशिन्/देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (देवानां देवेशी)

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचनम्

• त्वत्-अधिपे: in/with your lord
• त्वत्-अधिपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (त्वया अधिपः)

• पतौ: in the husband (i.e., when he is)
• पतौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• दूरी-कृते: when removed
• दूरी-कृते: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: दूरी (अव्यय/प्रातिपदिक-भाव) + कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्यय/Past passive participle) 'दूरीकृत'—सप्तमी एकवचनम्, पुं/नपुंसक-सम्भवम्; अर्थः—'when (it is) removed'

• विप्र-शापात्: from the brāhmaṇa's curse
• विप्र-शापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादान), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (विप्रस्य शापः)

• कुरु: do, adopt
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कल्याणि: O auspicious one
• कल्याणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचनम्

• धीरताम्: steadfastness, composure
• धीरताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धीरता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as devadeveśī)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, compassionate yet firm, addresses the Devī with raised hand in reassurance (abhaya/āśvāsana gesture), while the Ocean remains as a calming presence behind her.

Characters & Entities

• Nārada
• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa
• brāhmaṇa (vipra)
• curse (śāpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadiness arises from faith in the Lord’s sovereignty: even severe afflictions like a brāhmaṇa’s curse are ultimately resolved by divine will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is the sacred backdrop where the Lord’s protective power and the sages’ guidance are showcased.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual; the instruction is ethical-spiritual—cultivate dhairya and trust in the Lord.