Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

क्व मंगलालयः श्रीमाननवद्यगुणो हरिः । अल्पपुण्या सुसंबाधा कामिनी क्वातिचञ्चला

Transliteration

kva maṃgalālayaḥ śrīmānanavadyaguṇo hariḥ | alpapuṇyā susaṃbādhā kāminī kvāticañcalā

Translation

କେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳାଳୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ନିର୍ଦୋଷଗୁଣଧର ହରି—ଆଉ କେଉଁଠି ମୁଁ, କାମବଶା ଅତିଚଞ୍ଚଳ କାମିନୀ, ଅଳ୍ପପୁଣ୍ୟା ଓ ସୀମାବଦ୍ଧତାରେ ବନ୍ଧା?

Word by Word

• क्व: where
• क्व: Discourse (question)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb of place)

• मङ्गलालयः: abode of auspiciousness
• मङ्गलालयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: मङ्गलस्य आलयः

• श्रीमान्: splendid/fortunate
• श्रीमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अनवद्यगुणः: of flawless qualities
• अनवद्यगुणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: अनवद्याः गुणाः यस्य (as adjective)

• हरिः: Hari (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अल्पपुण्या: of little merit
• अल्पपुण्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अल्प (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: अल्पं पुण्यं यस्याः

• सुसंबाधा: greatly distressed/hemmed in
• सुसंबाधा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + संबाध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: सु + संबाधा (very constrained/afflicted)

• कामिनी: woman/beloved
• कामिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्व: where
• क्व: Discourse (question)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• अति: very/excessively
• अति: Modifier
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (intensifier)

• चञ्चला: restless/fickle
• चञ्चला: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चञ्चल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Rukmiṇī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solitary heroine in Dvārakā’s palace-courtyard or seashore, hands clasped, gazing toward Kṛṣṇa’s absent presence; the city’s gateways, flags, and ocean wind underscore separation.

Characters & Entities

• Hari (Kṛṣṇa)
• Rukmiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility deepens devotion: recognizing the gulf between divine perfection and human weakness becomes a catalyst for surrender.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā Māhātmya frame situates the lament within Dvārakā’s sacred tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is a devotional self-assessment.