Adhyaya 36

Verse 1

ययातिरुवाच । चंडिकाया द्विजश्रेष्ठ कथं तत्राश्रमोऽभवत् । कस्मिन्काले फलं तेन किं दृष्टेन भवेन्नृणाम्

ଯୟାତି କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କିପରି ହେଲା? କେଉଁ କାଳରେ ତାହାର ଫଳ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଏବଂ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି। ଯାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

पुरा देवयुगे राजन्महिषोनाम दानवः । पितामहवराद्दृप्तः सर्वदेवभयंकरः

ହେ ରାଜନ୍, ପୁରାତନ ଦେବଯୁଗରେ ‘ମହିଷ’ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲା। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରରେ ଦର୍ପିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।

Verse 4

तेन शक्रादयो देवा जिताः संख्ये सहस्रशः । भयात्तस्य दिवं हित्वा गतास्ते वै यथादिशम्

ତାହାଦ୍ୱାରା ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁନଃପୁନଃ ସହସ୍ରଶଃ ପରାଜିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ସମ୍ଭବ ସେହି ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 5

त्रैलोक्यं स वशे कृत्वा स्वयमिन्द्रो बभूव ह

ତ୍ରିଲୋକକୁ ବଶ କରି ସେ ନିଜେ ‘ଇନ୍ଦ୍ର’ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗାଧିପତ୍ୟ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 6

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ मरुतां गणाः । कृतास्तेन तथा दैत्या यथार्हं बलवत्तराः

ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ନାସତ୍ୟ (ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର) ଏବଂ ମରୁତ୍‌ଗଣ—ଏମାନଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲା; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତାନୁସାରେ ଆହୁରି ବଳବାନ କରିଦେଲା।

Verse 7

वह्निर्भयं समापन्नस्त्यक्त्वा देवगणांस्तदा । दानवेभ्यो हविर्भागं देवेभ्यो न प्रयच्छति

ଭୟାକୁଳ ଅଗ୍ନି ସେତେବେଳେ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲା; ସେ ହବିର୍ଭାଗ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦେଲା, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଲା ନାହିଁ।

Verse 8

उद्द्योतं कुरुते सूर्यो यादृक्तस्याभिसंमतः । यज्ञभागं विनाऽप्येष भयात्पार्थिवसत्तम

ହେ ପାର୍ଥିବସତ୍ତମ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେ ତାହାର ଅଭିସମ୍ମତ, ସେତେଇ ଆଲୋକ କରେ; ଭୟରୁ ଯଜ୍ଞଭାଗ ନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଚାଲେ।

Verse 9

लोकपालास्तथा सर्वे तस्य कर्म प्रचक्रिरे । दासवत्पार्थिवश्रेष्ठ यज्ञभागं विनाकृताः

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ; ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଜ୍ଞଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଦାସ ପରି କରାଗଲେ।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वे देवाः समेत्य तु । पप्रच्छुर्विनयोपेता विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

କିଛି ସମୟ ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହୋଇ, ବିନୟସହିତ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

Verse 11

भगवान्किं वयं कुर्मः कुत्र यामो निराश्रयाः । तस्माद्ब्रूहि क्षयोपायं महिषस्य दुरात्मनः

ଭଗବନ୍! ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ? ଆଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ କେଉଁଠି ଯିବୁ? ତେଣୁ ସେ ଦୁରାତ୍ମା ମହିଷର ବିନାଶ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 12

एवमुक्तो गुरुर्द्देवैर्ध्यात्वा कालं चिरं नृप । ततस्तांस्त्रिदशान्प्राह जीवयन्निव भूपतेः

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଯାଇ, ତାଙ୍କର ଗୁରୁ, ହେ ନୃପ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପରେ ସେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କୁ, ହେ ଭୂପତେ, ଆଶା ଦେଇ ଯେପରି ଜୀବନ ଫେରାଇଦେଉଛନ୍ତି, ସେପରି କହିଲେ।

Verse 13

बृहस्पतिरुवाच । ब्रह्मलब्धवरो दैत्यः पौरुषे च व्यवस्थितः । अवध्यः सर्वदेवानां मुक्त्वेकां योषितं सुराः । व्रजध्वं सहितास्तस्मादर्बुदं पर्वतोत्तमम्

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ସେ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ ପୌରୁଷରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ। ହେ ସୁରମାନେ, ଏକ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ। ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ।

Verse 14

तपोऽर्थं तत्र संसिद्धिर्जायतामचिराद्धि वः । शक्तिरूपां परां देवीं चंडिकां कामरूपिणीम्

ତପସ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ସେଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହେଉ। (ତୁମେ) ପରାଦେବୀ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର—ସେ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 15

आराधयध्वमेकांते यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तुष्टा वै वधार्थं तु महिषस्य दुरात्मनः

ଏକାନ୍ତରେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମା ମହିଷର ବଧାର୍ଥେ (ପ୍ରବୃତ୍ତ) ହେବେ।

Verse 16

करिष्यति समुद्योगमवतारसमुद्भवम् । तस्या हस्तेन सोऽवश्यं वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः

ସେ ନିଜ ଅବତାରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମହା ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ସେଇ ଦୁର୍ମତି ତାଙ୍କ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବଧ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 17

अहं वः कीर्तयिष्यामि शक्तियं मंत्रमुत्तमम् । पूजाविधानसंयुक्तं भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्

ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଶାକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଘୋଷଣା କରିବି—ଏହା ଶୁଭ, ପୂଜାବିଧାନସହିତ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 18

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । तेनैव सहिता राजन्गताः पर्वतमर्बुदम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ସହ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 19

तत्र स्नाताञ्छुचीन्सर्वान्दीक्षयामास गीष्पतिः । शक्तियैः परमैर्मंत्रैः सद्यःसिद्धिकरैर्नृप

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ହେ ନୃପ, ଗୀଷ୍ପତି (ବୃହସ୍ପତି) ପରମ ଶାକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ—ଯାହା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 20

सार्धयामत्रयं तत्र परिवारसमन्विताः । बलिपूजोपहारैश्च गंधं माल्यानुलेपनैः

ସେଠାରେ ପରିବାର/ପରିଚାରକ ସହିତ ସେମାନେ ତିନି ଯାମ ଓ ଅଧିକ ସମୟ ପୂଜା କଲେ—ବଳି, ପୂଜା, ଉପହାର, ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା।

Verse 21

मंत्रेण विविधेनैव चारुस्तोत्रेण भक्तितः । प्रार्थयंतस्तथा नित्यं दीपज्योतिः समाहिताः

ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ନିତ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦୀପଜ୍ୟୋତିରେ ମନକୁ ସମାହିତ କରିଥିଲେ।

Verse 22

निर्ममा निरहंकारा गुरुभक्तिपरायणाः । अंगन्याससमायुक्ताः समदर्शित्वमागताः

ସେମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାରରହିତ, ଗୁରୁଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ; ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସମଦର୍ଶିତ୍ୱ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 23

एवं संतिष्ठमानानां तेषां पार्थिवसत्तम । सप्त मासा व्यतिक्रांतास्ततस्तुष्टा सुरेश्वरी

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେମାନେ ଏଭଳି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ସାତ ମାସ ବ୍ୟତୀତ ହେଲା, ତାପରେ ଦେବେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 24

दीपज्योतिःसमावेशात्तेषां गात्रेषु पार्थिव । मंत्रेण परिपूतानां परं तेजो व्यवर्धत

ହେ ରାଜନ୍! ଦୀପଜ୍ୟୋତି ତାଙ୍କ ଗାତ୍ରମାନଙ୍କରେ ସମାବେଶ ହେବାରୁ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହେବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ପରମ ତେଜ ଅତ୍ୟଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 25

द्वादशार्कप्रभा जाताः षण्मासाभ्यंतरेण ते । अथ तांस्तेजसा युक्ताञ्ज्ञात्वा जीवो महीपते

ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାବାନ୍ ହେଲେ। ତାପରେ, ହେ ମହୀପତେ! ଜୀବ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି…

Verse 26

मंडलं रचयामास सर्वसिद्धिप्रदायकम् उपवेश्य ततः सर्वान्समस्तांस्त्रिदशालयान्

ତାପରେ ସେ ସର୍ବସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାୟକ ମଣ୍ଡଳ ରଚନା କଲା; ଏବଂ ପରେ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଦଶାଳୟବାସୀଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ବସାଇଲା।

Verse 27

तेषां शरीरगं तेजः शक्तियैर्मंत्रसत्तमैः । आकृष्य न्यसयामास मंडले तत्र पार्थिव

ହେ ପାର୍ଥିବ! ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ମନ୍ତ୍ରବଳେ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରସ୍ଥ ତେଜକୁ ଆକର୍ଷି ସେଠାରେ ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟସିଲେ।

Verse 28

ततस्तेजोमयी कन्या तत्र जाता स्वरूपिणी । शक्तिरूपा महाकाया दिव्यलक्षणलक्षिता

ତାପରେ ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ତେଜୋମୟୀ କନ୍ୟା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ସେ ଶକ୍ତିରୂପା, ମହାକାୟା ଓ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।

Verse 29

इंद्रस्तस्यै ददौ वज्रं स्वपाशं च जलेश्वरः । शक्तिं च भगवानग्निः सिंहयानं धनाधिपः

ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦେଲେ; ଜଲେଶ୍ୱର ନିଜ ପାଶ ଦେଲେ; ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ପ୍ରଦାନ କଲେ; ଧନାଧିପ ସିଂହଯାନ ଦେଲେ।

Verse 30

अन्ये चैव गणाः सर्वे निजशस्त्राणि हर्षिताः । तस्यै ददुर्नृपश्रेष्ठ स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଶସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ; ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 31

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते कांचनप्रभे । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते जगदम्बिके

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବେଶୀ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭେ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷି! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଜଗଦମ୍ବିକେ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 32

नमस्ते विश्वरूपे च नमस्ते विश्वसंस्तुते । त्वं मतिस्त्वं धृतिः कांतिस्त्वं सुधा त्वं विभावरी

ହେ ବିଶ୍ୱରୂପିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱସ୍ତୁତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ମତି, ତୁମେ ଧୃତି, ତୁମେ କାନ୍ତି; ତୁମେ ସୁଧା, ତୁମେ ରାତ୍ରି।

Verse 33

क्षमा ऋद्धिः प्रभा स्वाहा सावित्री कमला सती । त्वं गौरी त्वं महामाया चामुण्डा त्वं सरस्वती

ତୁମେ କ୍ଷମା, ତୁମେ ଋଦ୍ଧି, ତୁମେ ପ୍ରଭା, ତୁମେ ସ୍ୱାହା। ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀ, କମଳା ଓ ସତୀ। ତୁମେ ଗୌରୀ; ତୁମେ ମହାମାୟା; ତୁମେ ଚାମୁଣ୍ଡା; ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀ।

Verse 34

भैरवी भीषणाकारा चंडमुंडासिधारिणी । भूतप्रिया महाकाया घटाली विक्रमोत्कटा

ତୁମେ ଭୈରବୀ, ଭୀଷଣାକାରା, ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡବଧକାରିଣୀ ଖଡ୍ଗଧାରିଣୀ। ତୁମେ ଭୂତପ୍ରିୟା, ମହାକାୟା, ଘଣ୍ଟାଧାରିଣୀ, ବିକ୍ରମେ ଉତ୍କଟା।

Verse 35

मद्यमांसप्रिया नित्यं भक्तत्राणपरायणा । त्वया व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ତୁମେ ନିତ୍ୟ ମଦ୍ୟ-ମାଂସ ନୈବେଦ୍ୟରେ ପ୍ରୀତ, ଏବଂ ଭକ୍ତତ୍ରାଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣା। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ—ଚର ଓ ଅଚର ସହିତ—ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 36

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता सुरैः सर्वैस्ततो देवी प्रहर्षिता । तानब्रवीद्वरं सर्वा गृह्णंतु मम देवताः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦେବୀ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ପରମା ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମୋ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ବର ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 37

देवा ऊचुः । दानवो महिषो नाम पितामहवरान्वितः । अवध्यः सर्वभूतानां देवानां च तथा कृतः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—‘ମହିଷ’ ନାମର ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରପ୍ରାପ୍ତ। ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି।

Verse 38

मुक्त्वैकां योषितं देवि तस्मात्त्वं विनिपातय

ଏହେ ଦେବୀ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ତାହାକୁ ନିପାତ କର।

Verse 39

देव्युवाच । गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे स्वानि स्थानानि निर्वृताः

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ତ୍ରିଦଶମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।

Verse 40

अहं तं सूदयिष्यामि समये पर्युपस्थिते । एवमुक्ता गताः सर्वे देवाः स्थानानि हर्षिताः

ଯଥାସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମୁଁ ତାହାକୁ ବଧ କରିବି। ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।

Verse 41

देवी तत्रैव संहृष्टा स्थिता पर्वतरोधसि । कस्यचित्त्वथकालस्य नारदो भगवान्मुनिः

ଦେବୀ ସେଠାରେଇ ପର୍ବତର ଢାଳରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଭଗବାନ ମୁନି ନାରଦ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 42

तत्र देवीं च संदृष्ट्वा तीर्थयात्रापरायणः । त्रिविष्टपमनुप्राप्तो महिषो यत्र तिष्ठति

ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପରାୟଣ ସେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମହିଷ ରହିଥିଲା।

Verse 43

तत्र दृष्ट्वा मुनिं प्राप्तं प्रणम्य महिषासुरः । विनयेन समायुक्तो ह्यभ्युत्थानमथाकरोत्

ସେଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ମହିଷାସୁର ପ୍ରଣାମ କଲା; ବିନୟଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ମାନରେ ଉଠି ଦାଁଡାଇଲା।

Verse 44

ततस्तं पूजयामास मधुपर्कार्घविष्टरैः । सुखासीनं सुविश्रांतं ज्ञात्वा वाक्यमुवाच ह

ତାପରେ ସେ ମଧୁପର୍କ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆସନ ଆଦିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା। ମୁନି ସୁଖାସୀନ ଓ ସୁବିଶ୍ରାନ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 45

कुतो भवानितः प्राप्तः किमर्थं मुनिसत्तम । अमी पुत्रास्तथा राज्यं कलत्राणि धनानि च

‘ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଏଠାକୁ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ? ଏଠାରେ ପୁତ୍ରମାନେ, ରାଜ୍ୟ, ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଧନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।’

Verse 46

अहं भृत्यसमायुक्तः किमनेन द्विजोत्तम । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि ब्रूहि येन प्रयोजनम्

‘ମୁଁ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛି; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତେବେ ଏହାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁକିଛି ଦେବି—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରୟୋଜନ କ’ଣ କହନ୍ତୁ।’

Verse 47

नारद उवाच । अभिनंदामि ते सर्वमेतत्त्वय्युपपद्यते । निःस्पृहा हि वयं नित्यं मुनिधर्मं समाश्रिताः

ନାରଦ କହିଲେ—ତୁମର ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ମୁଁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରୁଛି; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ମୁନିମାନେ ସଦା ନିଃସ୍ପୃହ ରହି, ମୁନିଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 48

कौतूहलादिह प्राप्तश्चिरात्ते दर्शनं गतः । मर्त्त्यलोकात्समायातो यास्यामि ब्रह्मणः पदम्

କୌତୁହଳବଶେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଲି। ମର୍ତ୍ୟଲୋକରୁ ଆସି ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦକୁ (ଧାମକୁ) ଯିବି।

Verse 49

महिषासुर उवाच । क्वचिद्दृष्टं त्वया किञ्चिदाश्चर्यं भूतले मुने । दैवं वा मानुषं वापि दानवा लंभिता विभो

ମହିଷାସୁର କହିଲା—ହେ ମୁନେ! ଭୂତଳରେ କେଉଁଠି କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖିଛ କି—ଦୈବ କିମ୍ବା ମାନବ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ବିଭୋ?

Verse 50

नारद उवाच । अत्याश्चर्यं मया दृष्टं दानवेन्द्र धरातले । यत्र दृष्टं क्वचित्पूर्वं त्रैलोक्ये सचराचरे

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର! ମୁଁ ଧରାତଳରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି; ଏହା ପୂର୍ବେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରେ—ଚରାଚର ସହିତ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା।

Verse 51

सर्वर्तुपुष्पितैर्वृक्षैः शोभितः स्वर्गसन्निभः

ସେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିଲା।

Verse 52

बकुलैश्चंपकैश्चाम्रैरशोकैः कर्णिकारकैः । शालैस्तालैश्च खर्जूरैर्वटैर्भल्लातकैर्धवैः

ସେ ଅରଣ୍ୟ ବକୁଳ ଓ ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ର ଓ ଅଶୋକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଶାଳ, ତାଳ, ଖଜୁର, ବଟ, ଭଲ୍ଲାତକ ଓ ଧବ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶୋଭିଥିଲେ।

Verse 53

सरलैः पनसैर्वृक्षैस्तिंदुकैः करवीरकैः । मंदारैः पारिजातैश्च मलयैश्चंदनैस्तथा

ସେ ପର୍ବତ ସରଳ (ଚିରସଦୃଶ) ଓ ପନସ (କଠାଳ) ବୃକ୍ଷ, ତିନ୍ଦୁକ ବୃକ୍ଷ ଓ କରବୀର ଝାଡ଼ିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା; ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦାର–ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ମଲୟ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭିଥିଲା।

Verse 54

पुष्पजातिविशेषैश्च सुगंधैरप्यनेककैः । खाद्यैः सर्वेस्तथा लेह्यैश्चोष्यैः फलवरैर्वृतः

ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିଶେଷ ପୁଷ୍ପଜାତି ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଘେରା ଥିଲା; ଏବଂ ଭୋଜ୍ୟ, ଲେହ୍ୟ, ଚୋଷ୍ୟ ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆହାର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା।

Verse 55

न स वृक्षो न सा वल्ली नौषधी सा धरातले । न तत्र याऽसुरज्येष्ठ पर्वते वीक्षिता मया

ହେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି କୌଣସି ବୃକ୍ଷ, କୌଣସି ଲତା କିମ୍ବା କୌଣସି ଔଷଧି ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସେ ପର୍ବତରେ ଦେଖିନଥିଲି।

Verse 56

पक्षिणो मधुरारावाश्चकोरशिखिचातकाः । कोकिला धार्तराष्ट्राश्च भ्रमराः श्वेतपत्रकाः

ସେଠାରେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ—ଚକୋର, ଶିଖୀ (ମୟୂର) ଓ ଚାତକ; କୋକିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ, ସହିତ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ପକ୍ଷୀ, ଭ୍ରମର ଏବଂ ଶ୍ୱେତପତ୍ରକ (ଧଳା ପଙ୍ଖ) ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ।

Verse 57

येषां शब्दं समाकर्ण्य मुनयोऽपि समाहिताः । क्षोभं यांति त्रिकालज्ञाः कंदर्पशरपीडिताः

ସେମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଧ୍ୟାନସମାହିତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ—ତ୍ରିକାଳଜ୍ଞ ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା—କନ୍ଦର୍ପର ଶରବିଦ୍ଧ ପରି ପୀଡିତ ହୋଇ କ୍ଷୋଭ ପାଆନ୍ତି।

Verse 58

निर्झराणि सुरम्याणि नद्यश्च विमलोदकाः । पद्मिनीखंडसंयुक्ता ह्रदाः शतसहस्रशः

ସେଠାରେ ଅତି ସୁରମ୍ୟ ଝରଣା ଓ ବିମଳ ଜଳବହିନୀ ନଦୀମାନେ ଥିଲେ; ପଦ୍ମିନୀ-ଖଣ୍ଡରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଶତସହସ୍ର ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 59

पद्मपत्रविशालाक्षा मध्यक्षामाः शुचिस्मिताः । विवेकिनो नरास्तत्र शास्त्रव्रतसमन्विताः

ସେଠାରେ ବିବେକୀ ପୁରୁଷମାନେ ବସୁଥିଲେ—ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବିଶାଳ ନୟନ, ସୁକୁମାର କଟି, ଶୁଚି ହାସ୍ୟ—ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଓ ବ୍ରତାଚାରରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 60

किं चात्र बहुनोक्तेन यत्किंचित्तत्र पर्वते । स्वेदजांडजसंज्ञेया उद्भिज्जाश्च जरायुजाः । सर्वलोकोत्तरास्तत्र दृश्यंते पर्वतोत्तमे

ଏଠାରେ ଅଧିକ କ’ଣ କହିବି? ସେହି ପର୍ବତରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି—ସ୍ୱେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଓ ଜରାୟୁଜ—ସବୁ ଏହି ପର୍ବତୋତ୍ତମରେ ସର୍ବଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଅଲୌକିକ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ।

Verse 61

दशयोजनविस्तारो द्वाभ्यां संहितपर्वतः । उच्चैः पंच च स श्रीमान्मर्त्ये स्वर्गो व्यजायत

ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ପର୍ବତ ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଓ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା; ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଯେନେ ସ୍ୱର୍ଗ ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 62

तत्राऽहं कौतुकाविष्ट इतश्चेतश्च वीक्षयन् । सर्वाश्चर्यमयीं नारीमपश्यं लोकसुंदरीम्

ସେଠାରେ ମୁଁ କୌତୁହଳରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଏଦିକ-ସେଦିକ ଚାହୁଁଥିଲି; ତେବେ ସର୍ବାଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟୀ ସେଇ ଲୋକସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀକୁ ଦେଖିଲି।

Verse 63

न देवी नापि गंधर्वी नासुरी न च मानुषी । तादृग्रूपा मया दृष्टा न श्रुता च वरांगना

ସେ ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନ ଅସୁରୀ, ନ ମାନୁଷୀ। ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗିନୀ! ଏପରି ରୂପ ମୁଁ ନ ପୂର୍ବେ ଦେଖିଛି, ନ ଶୁଣିଛି।

Verse 64

रतिः प्रीतिरुमा लक्ष्मीः सावित्री च सरस्वती । तस्या रूपस्य लेशेन नैतास्तुल्याः स्त्रियोऽखिलाः

ରତି, ପ୍ରୀତି, ଉମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ତାହାର ରୂପର ଲେଶମାତ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ କେହି ସମତୁଳ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 65

अहं दृष्ट्वा तथा रूपां नारीं कामेन पीडितः । तदा दानवशार्दूल वैक्लव्यं परमं गतः

ଏପରି ରୂପବତୀ ନାରୀକୁ ଦେଖି ମୁଁ କାମନାରେ ପୀଡିତ ହେଲି; ତେବେ, ହେ ଦାନବଶାର୍ଦୂଳ! ମୁଁ ପରମ ବ୍ୟାକୁଳତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି।

Verse 66

ततो धैर्यमवष्टभ्य मया मनसि चिंतितम् । न करिष्ये समालापं तया सह च कर्हिचित्

ତାପରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ମୁଁ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲି—‘ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସହିତ ସମ୍ବାଦ କରିବି ନାହିଁ।’

Verse 67

यस्या दर्शनमात्रेण कामो मे हृदि वर्द्धितः । तस्याः संभाषणेनेव किं भविष्यति मे पुनः

ଯାହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୋ ହୃଦୟରେ କାମ ବଢ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କ ସହ କଥାହେଲେ ପୁଣି ମୋର କଣ ହେବ?

Verse 68

चिरकालं तपस्तप्तं ब्रह्मचर्येण वै मया । नाशं यास्यति तत्सर्वं विषयैर्निर्जितस्य च । तस्माद्गच्छामि चान्यत्र यावन्न विकृतिर्भवेत्

ମୁଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ତପ କରିଛି; ବିଷୟମାନେ ଯଦି ମୋତେ ଜିତିନେବେ, ସେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେବ। ତେଣୁ ମନୋବିକାର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଉଛି।

Verse 69

नारीनाम तपोविघ्नं पूर्वं सृष्टं स्वयंभुवा । अर्गला स्वर्गमार्गस्य सोपानं नरकस्य च

ନାରୀକୁ ତପସ୍ୟାର ବିଘ୍ନ ଭାବେ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗରେ ଅର୍ଗଳା, ନରକର ସୋପାନ।

Verse 70

तावद्धैर्यं तपः सत्यं तावत्स्थैर्यं कुलत्रपा । यावत्पश्यति नो नारीमैकांते च विशेषतः

ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ତପ, ସତ୍ୟ, ସ୍ଥିରତା ଓ କୁଳମର୍ଯ୍ୟାଦା—ଏସବୁ ତେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ, ଯେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀକୁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ଏକାନ୍ତରେ।

Verse 71

एतत्संचिंत्य बहुधा निमील्य नयने ततः । अप्रजल्प्य वरारोहां तामहं चात्र संस्थितः

ଏହିପରି ବହୁବାର ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ତେବେ ଆଖି ବୁଜିଲି। ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାଯୁକ୍ତା ନାରୀଙ୍କୁ କିଛି ନ କହି ମୁଁ ସେଠାରେ ଦାଁଡି ରହିଲି।

Verse 72

पुलस्त्य उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा महिषः कामपीडितः । श्रवणादपि राजेंद्र पुनः पप्रच्छ तं मुनिम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କାମପୀଡିତ ମହିଷ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରବଣମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପଚାରିଲା।

Verse 73

महिषासुर उवाच । काऽसौ ब्राह्मणशार्दूल तादृग्रूपा वरांगना । यस्याः संदर्शनादेव भवानेव स्मरान्वितः

ମହିଷାସୁର କହିଲା—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ଏପରି ରୂପବତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ କିଏ? ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରାନ୍ୱିତ ହୋଇଗଲେ।

Verse 74

देवी वा मानुषी वापि यक्षिणी पन्नगी मुने । कुमारी वा सकांता वा ब्रूहि सर्वं सविस्तरम्

ହେ ମୁନି, ସବୁ କଥା ସବିସ୍ତରେ କୁହ—ସେ ଦେବୀ କି ମାନୁଷୀ, ଯକ୍ଷିଣୀ କି ନାଗକନ୍ୟା? ସେ କୁମାରୀ କି କାନ୍ତ/ପତିଯୁକ୍ତା?

Verse 76

नारद उवाच । न सा पृष्टा मया किंचिन्न जानामि तदन्वयम् । एतन्मे वर्त्तते वित्ते सा कुमारी यशस्विनी

ନାରଦ କହିଲେ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିଛି ମଧ୍ୟ ପଚାରିନଥିଲି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୱୟ-ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣେନି। ମୋ ମନରେ ଏତିକି ଅଛି—ସେ ଯଶସ୍ୱିନୀ କୁମାରୀ।

Verse 77

सोऽहं यास्यामि दैत्येश ब्रह्मलोकं सनातनम् । नोत्सहे तत्कथां कर्तुं कामबाणभयातुरः

ଏହେତୁ, ହେ ଦୈତ୍ୟେଶ, ମୁଁ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବି। କାମବାଣର ଭୟରେ ଆତୁର ହୋଇ, ତାଙ୍କ କଥା ଆଗକୁ କହିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରୁନି।

Verse 78

एवमुक्त्वा ततो राजन्ब्रह्मलोकं गतो मुनिः । महिषोऽपि स्मराविष्टश्चरं तस्याः समादिशत्

ଏପରି କହି, ହେ ରାଜନ୍, ମୁନି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ମହିଷ ମଧ୍ୟ କାମାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଜଣେ ଚରକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲା।

Verse 79

गत्वा भवान्द्रुतं तत्र दृष्ट्वा तां च वरांगनाम् । किमर्थं सा तपस्तेपे को वै तस्याः परिग्रहः

ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ; ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଦେଖି ଜାଣ—ସେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପ କଲା, ଏବଂ ତାହାର ପରିଗ୍ରହ/ପତି କିଏ?

Verse 80

अथाऽसौ महिषादेशाद्दूतो गत्वार्बुदाचलम् । दृष्ट्वा तां पद्मगर्भाभां ज्ञात्वा सर्व विचेष्टितम्

ତାପରେ ମହିଷର ଆଦେଶରେ ଦୂତ ଅର୍ବୁଦାଚଳକୁ ଗଲା। ପଦ୍ମଗର୍ଭ ପରି ଦୀପ୍ତିମତୀ ତାକୁ ଦେଖି, ତାହାର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାକଳାପ ଜାଣି,

Verse 81

तस्मै निवेदयामास महिषाय सविस्मयः । दृष्टा दैत्यवर स्त्री च सर्वलक्षणलक्षिता

ସେ ବିସ୍ମୟସହିତ ମହିଷ ପାଖକୁ ଯାଇ ନିବେଦନ କଲା—“ହେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖିଛି; ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।”

Verse 82

देवतेजोभवा कन्या साऽद्यापि वरवर्णिनी । त्वद्वधार्थं तपस्तेपे कौमारव्रतमाश्रिता

ସେ ଦେବତେଜରୁ ଜନ୍ମିତ କନ୍ୟା, ଆଜି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣବତୀ। ତୋର ବଧାର୍ଥେ ସେ କୌମାରବ୍ରତ ଆଶ୍ରୟ କରି ତପ କରିଛି।”

Verse 83

एवं तत्र भवंती स्म पृष्टाः सर्वे तपस्विनः । सत्यमेतन्महाभाग कुरुष्व यदनंतरम्

ଏଭଳି ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହା ସତ୍ୟ—ଏବେ ପରେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ତାହା କର।

Verse 84

तस्या रूपं वयः कांतिर्वर्णितुं नैव शक्यते । नालापं कुरुते बाला सा केनापि समं विभौ

ତାହାର ରୂପ, ଯୌବନ ଓ କାନ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଇ କନ୍ୟା କାହା ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମାନଭାବେ କଥା କହେନାହିଁ।

Verse 85

पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा महिषो वाक्यं भूयः कामनिपीडितः । दूतं संप्रेषयामास दानवं च विचक्षणम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେଇ କଥା ଶୁଣି ମହିଷ ପୁଣି କାମନାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ‘ବିଚକ୍ଷଣ’ ନାମକ ଦାନବକୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଲା।

Verse 86

विचक्षण द्रुतं गत्वा मदर्थे तां तपस्विनीम् । सामभेदप्रदानेन दंडेनापि समानय

‘ବିଚକ୍ଷଣ, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ମୋ ପାଇଁ ସେଇ ତପସ୍ବିନୀକୁ ଆଣ—ସାମ ଦ୍ୱାରା, ଭେଦ ଦ୍ୱାରା, ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।’

Verse 87

अथाऽसौ प्रययौ शीघ्रं प्रणिपत्य विचक्षणः । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे यत्र सा परमेश्वरी । प्रणम्य विनयोपेतो वाक्यमेतदुवाच ताम्

ତାପରେ ବିଚକ୍ଷଣ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ପ୍ରଣାମ କରି ଅର୍ବୁଦ ନାମକ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିନୟସହିତ ସେ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 88

महिषो नाम विख्यातस्त्रैलोक्याधिपतिर्बली । दनुवंशसमुद्भूतः कामरूपसमन्वितः

ମହିଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ବଳବାନ ଅଛି; ସେ ତ୍ରିଲୋକର ଅଧିପତି ବୋଲି ଅଭିମାନ କରେ। ସେ ଦନୁ-ବଂଶଜ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 89

स त्वां वांछति कल्याणि धर्मपत्नीं स्वधर्मतः । तस्माद्वरय भद्रं ते सर्वकामप्रदं पतिम्

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ସେ ନିଜ କଥିତ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ତୁମକୁ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାବେ ଚାହୁଁଛି। ତେଣୁ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ସର୍ବକାମପ୍ରଦ ସେହି ପୁରୁଷକୁ ପତି ଭାବେ ବରଣ କର।

Verse 90

यदि स्यात्तव कांतोऽसौ त्वं च तस्य तथा प्रिया । तत्कृतार्थं द्वयोरेव यौवनं नात्र संशयः

ଯଦି ସେ ତୁମର କାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତେଣୁପରି ପ୍ରିୟା ହୁଅ, ତେବେ ତୁମ ଦୁହଙ୍କର ଯୌବନ ନିଶ୍ଚୟ କୃତାର୍ଥ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 91

एवमुक्ता ततस्तेन देवी वचनमब्रवीत् । किञ्चित्कोपसमायुक्ता मुहुः प्रस्फुरिताधरा

ସେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଦେବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଅଳ୍ପ କ୍ରୋଧରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଧର ପୁନଃପୁନଃ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 92

देव्युवाच । अवध्यः सर्वथा दूतः सर्वत्र परिकीर्तितः । अवस्थासु ततो न त्वं सहसा भस्मसात्कृतः

ଦେବୀ କହିଲେ—ଦୂତ ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବଥା ଅବଧ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମକୁ ସହସା ଭସ୍ମ କରାଯାଇନାହିଁ।

Verse 93

गत्वा ब्रूहि दुराचारं महिषं दानवाधमम् । नाहं शक्या त्वया पाप लब्धुं नान्येन केनचित्

ଯାଇ ସେଇ ଦୁରାଚାରୀ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧମ ମହିଷକୁ କୁହ— ‘ହେ ପାପୀ! ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ କେବେ ନୁହେଁ।’

Verse 94

वधार्थं ते समुद्योग एष सर्वो मया कृतः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महिषं स पुनर्ययौ

ତୋର ବଧ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟୋଗ ମୁଁ କରିଛି। ତାହାର ସେଇ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ପୁଣି ମହିଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 95

भयेन महताविष्टस्तस्या रूपेण विस्मितः । सर्वं निवेदयामास महिषाय विचेष्टितम् । तस्याश्चैव तथाऽलापानस्पृहत्वं च कृत्स्नशः

ମହାଭୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ଓ ତାହାର ରୂପ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେ ମହିଷଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଜଣାଇଲା—ତାହାର ଚେଷ୍ଟା, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାହାର ନିସ୍ପୃହତା।

Verse 96

तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

ହେ ରାଜନ୍! ତାହା ଶୁଣି କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ମହିଷ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 97

अर्बुदे पर्वते सेनां कल्पयस्व सुदुर्धराम् । हस्त्यश्वकल्पितां भीमां रथपत्तिसमाकुलाम्

ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଧର ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର—ଭୟଙ୍କର, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ାରେ ସଜ୍ଜିତ, ରଥ ଓ ପଦାତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 98

ततोऽसौ कल्पयामास चतुरंगां वरूथिनीम् । पताकाच्छत्रशबलां वादित्रारावभूषिताम्

ତତଃ ସେ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କଲେ—ପତାକା ଓ ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ନଗାଡ଼ା-ବାଦ୍ୟର ନିନାଦରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 99

ततो द्विपाश्च संनद्धा दृश्यंतेऽधिष्ठिता भटैः । इतश्चेतश्च धावन्तः सपक्षाः पर्वता इव

ତାପରେ କବଚଧାରୀ ହାତୀମାନେ ଭଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରୋହିତ ଦେଖାଗଲେ; ସେମାନେ ଏଠି-ସେଠି ଧାଉଥିଲେ—ଯେନ ପକ୍ଷ ଲାଗିଥିବା ପର୍ବତ।

Verse 100

अश्वाश्चैवाप्यकल्माषा वायुवेगाः सुवर्चसः । अंगत्राणसमायुक्ताः शतशोऽथ सहस्रशः

ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ—ନିର୍ମଳ, ବାୟୁବେଗରେ ଧାଉଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ—ଅଙ୍ଗରକ୍ଷା କବଚରେ ଯୁକ୍ତ, ଶତଶଃ ଏବଂ ପରେ ସହସ୍ରଶଃ।

Verse 101

विमानप्रतिमाकारा रथास्तेन प्रकल्पिताः । किंकिणीजालसद्घंटापताकाभिरलंकृताः

ସେ ବିମାନସଦୃଶ ଆକାରର ରଥମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ—ଝଙ୍କାରମୟ କିଙ୍କିଣୀଜାଲ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଫଡ଼ଫଡ଼ାଉଥିବା ପତାକାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 102

पत्तयश्च महाकाया महेष्वासा महाबलाः । असिचर्मधराश्चान्ये प्रासपट्टिशपाणयः

ପଦାତିମାନେ ମହାକାୟ, ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ମହାବଳୀ ଥିଲେ; ଅନ୍ୟେ ଖଡ଼୍ଗ-ଢାଳ ଧାରି, ହାତରେ ବର୍ଛା ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଧରିଥିଲେ।

Verse 103

लक्षमेकं मतंगानां रथानां त्रिगुणं ततः । अश्वा दशगुणा राजन्नसंख्याताः पदातयः

ହାତୀ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥିଲେ; ରଥ ତାହାର ତିନିଗୁଣ; ଘୋଡ଼ା ଦଶଗୁଣ, ହେ ରାଜନ୍—ପଦାତି ସେନା ତ ଅଗଣନୀୟ ଥିଲା।

Verse 104

ततश्चार्बुदमासाद्य वेष्टयित्वा स दूरतः । संमितैः सचिवैः सार्धं तदंतिकमुपाद्रवत्

ତାପରେ ସେ ଅର୍ବୁଦକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୂରରୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଘେରିଲା; ଏବଂ ଚୟିତ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହ ତାହାର ନିକଟକୁ ଧାଇଗଲା।

Verse 105

ध्यानस्थां वीक्ष्य तां देवीं कन्दर्पशरपीडितः । ततोऽब्रवीत्स तां वाक्यं विनयेन समन्वितः

ଧ୍ୟାନସ୍ଥା ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କାମଦେବଙ୍କ ଶରବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ବିନୟଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 106

श्रुत्वा तवेदृशं रूपमहं प्राप्तो वरानने । गांधर्वेण विवाहेन तस्माद्वरय मां द्रुतम्

ତୁମର ଏପରି ରୂପ ଶୁଣି, ହେ ସୁମୁଖୀ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ତେଣୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ବର କର।

Verse 107

षष्टिभार्यासहस्राणि मम संति शुचिस्मिते । कृत्वा मां दर्पितं कांतं तासां त्वं स्वामिनी भव

ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ! ମୋର ଷାଠି ହଜାର ପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି; ମୋତେ ଗର୍ବିତ ଓ କାନ୍ତ ପ୍ରିୟ କରି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ୱାମିନୀ ହେଉ।

Verse 108

अनर्हं ते तपो बाले भुंक्ष्व भोगान्यथेप्सितान् । त्रैलोक्यस्वामिनी भूत्वा मया सार्धमहर्निशम्

ହେ ବାଲେ, ତୋ ପାଇଁ ତପ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ ସେପରି ଭୋଗ ଭୋଗ କର; ତ୍ରିଲୋକର ସ୍ୱାମିନୀ ହୋଇ ମୋ ସହ ଦିନରାତି ରୁହ।

Verse 109

एवमुक्ताऽपि सा तेन नोत्तरं प्रत्यभाषत । ततः कामसमाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

ସେ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲା ନାହିଁ। ତାପରେ କାମରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତାହାର ନିକଟକୁ ଗଲା।

Verse 110

ततस्तं लोलुपं दृष्ट्वा सा देवी कोपसंयुता । अस्मरद्वाहनं सिंहं समायातः स साऽरुहत्

ତାହାପରେ ସେଇ ଲୋଭୀକୁ ଦେଖି ଦେବୀ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ବାହନ ସିଂହକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସିଂହ ଆସିଲାପରେ ସେ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 111

अब्रवीत्परुषं वाक्यं गच्छगच्छेति चासकृत् । नो चेत्त्वां च वधिष्यामि स्थानेऽस्मिन्दानवाधम

ସେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି ବାରମ୍ବାର—‘ଯା, ଯା!’ ବୋଲିଲେ। ‘ନହେଲେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ତୋତେ ବଧ କରିଦେବି, ହେ ଦାନବାଧମ!’

Verse 112

अथाऽसौ सचिवैः सार्द्धं समंतात्पर्यवेष्टयत् । प्रग्रहार्थं तु तां देवीं कामबाणप्रपीडितः

ତାପରେ ସେ ନିଜ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲା—କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।

Verse 113

ततो जहास सा देवी सशब्दं परमेश्वरी । तस्मादहर्निशं सार्द्धं निष्क्रांता पुरुषा घनाः

ତେବେ ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଉଚ୍ଚଶବ୍ଦରେ ହସିଲେ। ସେହି ହାସ୍ୟରୁ ଦିନରାତି ଏକାସାଥି ଘନ ପୁରୁଷସମୂହ ବାହାରିଲେ।

Verse 114

सुसन्नद्धाः सशस्त्राश्च रोषेण महताऽन्विताः । ततस्तानब्रवीद्देवी पापोऽयं वध्यतामिति

ସେମାନେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ମହାରୋଷରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ। ତେବେ ଦେବୀ କହିଲେ—“ଏ ପାପୀ; ଏହାକୁ ବଧ କର।”

Verse 115

ततस्ते सहिताः सर्वे महिषं समुपाद्रवन् । तिष्ठतिष्ठेति जल्पन्तो मुंचन्तोऽस्त्रणि भूरिशः

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ମହିଷ ଉପରେ ଧାଇଲେ। “ଠିଆ ରୁହ, ଠିଆ ରୁହ” ବୋଲି କହି ବହୁ ଅସ୍ତ୍ର ପୁନଃପୁନଃ ଛାଡ଼ିଲେ।

Verse 116

ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । ततस्ते सचिवाः सर्वे वैवस्वतगृहं गताः

ତେବେ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାପରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 117

अथाऽसौ महिषो रुष्टः सचिवैर्विंनिपातितैः । स्वसैन्यमानयामास तस्मिन्पर्वतरोधसि

ସଚିବମାନେ ନିପାତିତ ହେବାରୁ ମହିଷ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା। ସେହି ପର୍ବତ-ଅବରୋଧ/ଗିରିଦ୍ୱାରରେ ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ଡାକି ଆଣିଲା।

Verse 118

रथप्रवरमारुह्य सारथिं समभाषत । नय मां सारथे तूर्णं यत्र साऽस्ते व्यवस्थिता

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲା— “ହେ ସାରଥି, ଯେଉଁଠି ସେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ନେଇ ଚାଲ।”

Verse 119

हत्वैनामद्य यास्यामि पारं रोषस्य दुस्तरम् । एवमुक्तस्ततो राजन्प्रेरयामास सारथिः

“ଆଜି ତାକୁ ବଧ କରି ମୁଁ ଦୁସ୍ତର କ୍ରୋଧର ପାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି।” ଏମିତି କହିବା ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସାରଥି ରଥକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।

Verse 120

रथं तेनैव मार्गेण यत्र सा तिष्ठते ध्रुवम् । एतस्मिन्नेव काले तु तत्रोत्पाताः सुदारुणाः

ସେଇ ଏକେ ମାର୍ଗରେ ସେ ରଥକୁ ନେଇଗଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଉତ୍ପାତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 121

बहवस्तेन मार्गेण येनासौ प्रस्थितो नृप । सम्मुखः प्रववौ वातो रूक्षः कर्करसंयुतः

ହେ ନୃପ, ଯେ ମାର୍ଗରେ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା, ସେଇ ମାର୍ଗରେ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା। ସମ୍ମୁଖରୁ ରୁକ୍ଷ, କଣ୍କର-ଧୂଳିଯୁକ୍ତ କଠୋର ପବନ ବହିଲା।

Verse 122

पपात महती चोल्का निहत्य रविमंडलम् । अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तस्य मार्गे नृपोत्तम

ଏକ ମହା ଉଲ୍କା ଯେନ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଆଘାତ କରି ପଡ଼ିଲା। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ତାହାର ମାର୍ଗରେ ମୃଗମାନେ ଅପସବ୍ୟ—ବାମପଟେ—ଚାଲିଲେ।

Verse 123

उपविष्टास्तथा वांता बहुमूत्रं प्रसुस्रुवुः । रथध्वजे समाविष्टो गृध्रः शब्दमथाकरोत्

ସେଠାରେ ବସିଥିବା ସେମାନେ ବାନ୍ତି କଲେ ଓ ବହୁତ ମୁତ୍ର ଝରିଲା। ରଥଧ୍ୱଜ ଉପରେ ବସି ଗୃଧ୍ରଟି ତେବେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କଲା।

Verse 124

स तान्सर्वाननादृत्य महोत्पातान्सुदारुणान् । प्रययौ सम्मुखस्तस्या देव्याः कोपपरायणः

ସେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ମହୋତ୍ପାତକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, କ୍ରୋଧପରାୟଣ ହୋଇ ସେ ସିଧାସଳଖ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 125

विमुंचंश्च शरान्नादांस्तिष्ठतिष्ठेति च ब्रुवन् । न कश्चिद्दृश्यते तत्र तेषां मध्ये नृपोत्तम

ଉଚ୍ଚ ନାଦ କରି ଶର ବିସର୍ଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ‘ଠିଆ ହେଅ, ଠିଆ ହେଅ’ ବୋଲି କହୁଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।

Verse 126

महिषं रोषसंयुक्तं यो वारयति संगरे । तेन हत्वा गणगणान्कृतं रुधिरकर्दमम्

ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତ ସେଇ ମହିଷାସୁରକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ? ସେ ଗଣେ ଗଣେ ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରି ଭୂମିକୁ ରକ୍ତକର୍ଦ୍ଦମ କରିଦେଲା।

Verse 127

ततो देवी समासाद्य प्रोक्ता गर्वेण पार्थिव । न त्वया संगरो भीरु नूनं कर्तुं ममोचितः

ତାପରେ ଦେବୀ ସମୀପକୁ ଆସି ଗର୍ବରେ କହିଲେ—‘ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଭୀରୁ; ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।’

Verse 128

न च बालिशि मे वीर्यं न सौभाग्यं न वा धनम् । न करोषि हि तेन त्वं मम वाक्यं कथञ्चन

ହେ ମୂର୍ଖ! ତୁମେ ମୋର ପରାକ୍ରମ, ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ମୋର ଧନ—କିଛିକୁ ମାନୁନାହ; ତେଣୁ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁନାହ।

Verse 129

नूनं तत्त्वेन जानामि अवलिप्तासि भामिनि । कुरुष्वाद्यापि मे वाक्यं भार्या भव मम प्रिया

ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଜାଣିଲି—ହେ ଭାମିନୀ, ତୁମେ ଅହଂକାରିଣୀ। ତଥାପି ଏବେ ମୋ କଥା ମାନ; ମୋର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ହେଉ।

Verse 130

स्त्रियं त्वां नोत्सहे हंतुं पौरुषे च व्यवस्थितः । असकृन्निर्जितः संख्ये मया शक्रः सुरैः सह

ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହେଁନି, ଯଦିଓ ମୁଁ ପୌରୁଷରେ ଦୃଢ଼। ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ମୁଁ ଅନେକଥର ପରାଜିତ କରିଛି।

Verse 131

त्रैलोक्ये नास्ति मत्तुल्यः पुमान्कश्चिच्च बालिशि । एवमुक्ता ततो देवी कोपेन महताऽन्विता

ହେ ମୂର୍ଖ! ତ୍ରିଲୋକରେ ମୋ ସମାନ କୌଣସି ପୁରୁଷ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ମହାକ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 132

प्रगृह्य सशरं चापं वाक्यमेतदुवाच ह । नालापो युज्यते पाप कर्तुं सह मम त्वया

ସେ ବାଣସହିତ ଧନୁଷ ଧରି କହିଲେ—ହେ ପାପୀ! ମୋ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ତୋତେ ଶୋଭେ ନାହିଁ; ମୋ ସହିତ ଯୋଗ୍ୟ କେବଳ କର୍ମ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯୁଦ୍ଧକ୍ରିୟା ମାତ୍ର।

Verse 133

कुमार्याः कामयुक्तेन तथापि शृणु मे वचः । न त्वया निर्जितः शक्रः स्ववीर्येण रणाजिरे

କୁମାରୀ ପ୍ରତି କାମବଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୁମେ ନିଜ ବୀର୍ୟରେ ରଣଭୂମିରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ଜିତିନାହ।

Verse 134

पितामह वरं देवा मन्यंते दानवाधम । गौरवात्तस्य तेन त्वमात्मानं मन्यसेऽधिकम्

ହେ ଦାନବାଧମ! ଦେବମାନେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ପରମ ବୋଲି ମାନନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଗୌରବରୁ ତୁମେ ନିଜକୁ ଅଧିକ ଭାବୁଛ।

Verse 135

मुक्त्वैकां कामिनीं पाप त्वं कृतः पद्मयोनिना । अवध्यः सर्वसत्त्वानां पुंसः जातौ धरातले

ହେ ପାପୀ! ଗୋଟିଏ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି, ପଦ୍ମଯୋନି (ବ୍ରହ୍ମା) ତୁମକୁ ଏମିତି ଗଢ଼ିଛନ୍ତି ଯେ ଧରାତଳରେ ମନୁଷ୍ୟଜାତିରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ।

Verse 136

पितामहवरः सोऽत्र जयशीलोऽसि दानव । यदि ते पौरुषं चास्ति तच्छीघ्रं संप्रदर्शय

ଏଠାରେ ପିତାମହଙ୍କ ବର ଅଛି; ହେ ଦାନବ, ତୁମେ ଜୟଗର୍ବ କରୁଛ। ଯଦି ତୁମର ପୌରୁଷ ଅଛି, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଅ।

Verse 137

एषा त्वामिषुभिस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् । एवमुक्त्वा ततो देवी शरानष्टौ मुमोच ह

“ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେବି।” ଏମିତି କହି ଦେବୀ ତେବେ ଆଠଟି ଶର ଛାଡ଼ିଲେ।

Verse 138

चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम् । सारथेश्च शिरः कायाच्छरेणैकेन चाक्षिपत्

ଚାରୋଟି ବାଣରେ ସେ ଚାରି ଅଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯମାଳୟକୁ ପଠାଇଦେଲେ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସାରଥୀର ମସ୍ତକକୁ ଶରୀରରୁ ପୃଥକ କରିଦେଲେ ।

Verse 139

ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः

ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସେ ତାହାର ଧ୍ୱଜା କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବାଣରେ ତାହାର ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ । ଶରୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା ।

Verse 140

मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्

ହେ ରାଜନ୍! ମୂର୍ଚ୍ଛା କାରଣରୁ ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଖ ନତ କରି ରହିଲା । ତା’ପରେ ଚେତନା ଫେରିପାଇ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା ।

Verse 141

देवी सखीसमायुक्ता सर्वदेशेष्वताडयत् । ततः क्षुरप्रबाणेन धनुस्तस्य द्विधाऽकरोत्

ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆଘାତ କଲେ । ତା’ପରେ କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ଧନୁକୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ ।

Verse 142

छिन्नधन्वा ततो दैत्यश्चर्मखङ्गसमन्वितः । विद्राव्य सहसा देवीं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

ତେବେ ଧନୁ କଟିଯିବା ପରେ ସେହି ଦୈତ୍ୟ ଢାଲ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରି ହଠାତ୍ ଦେବୀଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲା ଏବଂ କହିଲା, "ରୁହ! ରୁହ!"

Verse 143

तस्य चापततस्तूर्णं खड्गं द्वाभ्यां ह्यकृन्तयत् । शराभ्यामर्धबाणेन प्रहस्य प्रासमेव च

ସେ ତୁରନ୍ତ ଧାଇ ଆସୁଥିବାବେଳେ ଦେବୀ ଦୁଇଟି ଶରରେ ତାହାର ଖଡ୍ଗ କାଟିଦେଲେ; ହସିହସି ଶର ଓ ଅର୍ଧବାଣରେ ତାହାର ପ୍ରାସକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରିଦେଲେ।

Verse 144

विशस्त्रो विरथो राजन्स तदा दानवाधमः । ततोऽस्मरच्छरान्भूप शस्त्राणि विविधानि च

ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସମୟରେ ସେଇ ଦାନବାଧମ ନିଃଶସ୍ତ୍ର ଓ ରଥହୀନ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, ହେ ଭୂପ, ସେ ଶର ଓ ନାନାବିଧ ଶସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲା।

Verse 145

ब्रह्मास्त्रं मनसि ध्यायंस्तृणं तस्यै मुमोच सः । मुक्तेनास्त्रेण तस्मिंस्तु धूमवर्तिर्व्यजायत

ସେ ମନରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତୃଣ ପରି ଦେବୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଲା; କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ ଧୂମର ଘୂର୍ଣ୍ଣିଳ କୁଣ୍ଡଳୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 146

एतस्मिन्नेव काले तु स ब्रह्मास्ते दिवौकसः । परं भयमनुप्राप्ता दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम्

ସେଇ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ତାହାର ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ମହାଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।

Verse 147

ततो देवी क्षणं ध्यात्वा तदस्त्रं पार्थिवोत्तम । ब्रह्मास्त्रेणाहनत्तूर्णं ततो व्यर्थं व्यजायत

ତାପରେ ଦେବୀ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି, ହେ ପାର୍ଥିବୋତ୍ତମ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁରନ୍ତ ନିବାରଣ କଲେ; ତେଣୁ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।

Verse 148

ब्रह्मास्त्रे विफले जाते ह्याग्नेयं दानवोत्तमः । प्रेषयामास तां क्रुद्धो ह्यहनद्वारुणेन सा

ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବିଫଳ ହେବା ପରେ କ୍ରୋଧିତ ଦାନବୋତ୍ତମ ଅଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲା; ଦେବୀ ବାରୁଣାସ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିହତ କରି ପତିତ କଲେ।

Verse 149

एवं नानाप्रकाराणि तेन मुक्तानि सा तदा । अस्त्राणि विफलान्येव चक्रे देवी सहस्रशः

ଏହିପରି ସେ ତେବେ ଯେ ନାନାପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲା, ଦେବୀ ସହସ୍ରଶଃ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରିଦେଲେ।

Verse 150

एवं निःशेषितास्त्रोऽसौ दानवो बलवत्तरः । चकार परमां मायां दिव्यैरस्त्रैः सुरेश्वरी

ଏହିପରି ସେଇ ବଳବାନ ଦାନବର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନିଃଶେଷ ହେଲା; ତେବେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର-ସମର୍ଥିତ ପରମ ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।

Verse 151

व्यक्षिपच्च महाकायं महिषं पर्वताकृतिम् । दीर्घतीक्ष्णविषाणाभ्यां युक्तमंजनसंनिभम्

ତାପରେ ଦେବୀ ପର୍ବତାକୃତି ମହାକାୟ ମହିଷକୁ ପ୍ରକଟ କରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ—ଅଞ୍ଜନସମ କଳା, ଦୀର୍ଘ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱୟରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 152

सिंहस्कंधं च सा देवी ततस्तमध्यरोहत । खड्गेन तीक्ष्णेन शिरो देवी तस्य न्यकृंतत

ତାପରେ ସିଂହସ୍କନ୍ଧା ଦେବୀ ତାହାର ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗରେ ତାହାର ଶିର ଛେଦ କଲେ।

Verse 153

शूलेन भेदयामास पृष्ठदेशे सुरेश्वरी । ततः कलेवरात्तस्मान्निश्चक्राम महान्पुमान्

ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତ୍ରିଶୂଳରେ ତାହାର ପିଠିଦେଶକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ ସେହି ଦେହରୁ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 154

चर्मखड्गधरो रौद्रस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । तमप्येवं गृहीत्वा तत्केशपाशे सुरेश्वरी

ଚର୍ମଢାଳ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ରୌଦ୍ର “ଠିଆ ରୁହ, ଠିଆ ରୁହ” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା। କିନ୍ତୁ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କେଶପାଶରେ ଧରିଲେ।

Verse 155

निस्त्रिंशेनाहनत्प्रोच्चैः स च प्राणैर्व्ययुज्यत । दानवः पार्थिवश्रेष्ठ पार्श्वे सिंहविदारिते

ଦେବୀ ଖଡ୍ଗରେ ତାକୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରାଣବାୟୁରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହେଲା। ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଂହ ଫାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପରି ପାର୍ଶ୍ୱ ଚିରି ଯାଇ ସେ ଦାନବ ପତିତ ହେଲା।

Verse 156

ततो जघान भूयोऽपि दानवान्सा रुषान्विता । हतशेषाश्च ये दैत्या निर्भिद्य धरणीतलम्

ତାପରେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତା ସେ ଆଉଥରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ। ଯେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶେଷ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ଧରଣୀତଳକୁ ଭେଦି ତଳକୁ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 157

प्रविष्टा भयसंत्रस्ताः पातालं जीवितैषिणः । ततो देव गणाः सर्वे वसवो मरुतोऽश्विनौ

ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ, କେବଳ ଜୀବନ ରକ୍ଷାର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେମାନେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ବସୁ, ମରୁତ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ ସହ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ (ଏକତ୍ର ହେଲେ)।

Verse 158

विश्वेदेवास्तथा साध्या रुद्रा गुह्यककिन्नराः । आदित्याः शक्रसंयुक्ताः समेत्य परमेश्वरीम्

ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଗୁହ୍ୟକ ଓ କିନ୍ନର, ଏବଂ ଶକ୍ରସହିତ ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 159

समंताद्दिव्यपुष्पैश्च तां देवीं समवाकिरन् । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रैर्नमंतो भक्तितत्पराः

ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ସେମାନେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପରେ ଆବୃତ କଲେ; ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରି ଭକ୍ତିଭାବେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 160

युक्तं कृतं महेशानि यद्धतः पापकृत्तमः । त्रैलोक्यं सकलं ध्वस्तं पापेनानेन सुंदरि

ହେ ମହେଶାନୀ! ଏହି ମହାପାପୀର ବଧ ଯଥାଯଥ ହୋଇଛି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଏହାର ପାପରେ ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଧ୍ୱଂସମୁଖୀ ହେଉଥିଲା।

Verse 161

त्वया दत्तं पुना राज्यं वासवस्य त्रिविष्टपे । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसीप्सितम् । सर्वे देवाः प्रसन्नास्ते प्रदास्यंति न संशयः

ତୁମେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ବାସବଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ରାଜ୍ୟ ଦେଇଛ। ତେଣୁ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ମନୋଇଚ୍ଛିତ ବର ବାଛ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ; ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ଦେବେ।

Verse 162

देव्युवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे यदि देयो वरो मम । आश्रमोऽत्रैव मे पुण्यो जायतां ख्यातिसंयुतः

ଦେବୀ କହିଲେ—ଯଦି ଦେବମାନେ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏଠିଏ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଖ୍ୟାତିସହିତ ଜନ୍ମ ନେଉ।

Verse 163

अस्मिंश्चाहं सदा देवाः स्थास्यामि वरपर्वते

ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରପର୍ବତରେ ମୁଁ ସଦା ସର୍ବଦା ବାସ କରିବି।

Verse 164

रूपेणानेन देवेशि ये त्वां द्रक्ष्यंति मानवाः । आश्रमेऽत्र महापुण्ये ते यास्यंति परां गतिम्

ହେ ଦେବେଶୀ, ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ଯେ ମାନବମାନେ ତୁମକୁ ଏହି ରୂପରେ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଇବେ।

Verse 165

ब्रह्मज्ञानसमायुक्तास्ते भविष्यंति मानवाः

ସେ ମାନବମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ସମାୟୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 166

यस्माच्चंडं कृतं कर्म त्वया दानवसूदनात् । तस्मात्त्वं चंडिकानाम लोके ख्यातिं गमिष्यसि

ଦାନବବଧ କରି ତୁମେ ଉଗ୍ର କର୍ମ କରିଥିବାରୁ, ତୁମେ ଲୋକେ ‘ଚଣ୍ଡିକା’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

Verse 167

तव नाम्ना तथा ख्यात आश्रमोऽयं भविष्यति

ତୁମ ନାମରେ ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିବ।

Verse 168

येऽत्र कृष्ण चतुर्द्दश्यामाश्विने मासि शोभने पिंडदानं करिष्यंति स्नानं कृत्वा समाहिताः

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଶୁଭ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବେ,

Verse 169

गयाश्राद्धफलं कृत्यं तेषां देवि भविष्यति त्वद्दर्शनात्तथा मुक्तिः पातकस्य भविष्यति

ହେ ଦେବୀ, ସେମାନଙ୍କର ଏହି କୃତ୍ୟ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳକୁ ଦେବ; ଏବଂ ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ପାପମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହେବ।

Verse 170

कृष्ण उवाच । एकरात्रिं भविष्यंति येऽत्र श्रद्धासमन्विताः । उपवासपरास्तेषां पापं यास्यति संक्षयम्

କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଏକ ରାତି ରହି ଉପବାସରେ ନିରତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 171

पुत्रहीनश्च यो मर्त्यो नारी वापि समाहिता । तन्मनाः पिंडदानं वै तथा स्नानं करिष्यति । अपुत्रो लभते शीघ्रं सुपुत्रं नात्र संशयः

ପୁତ୍ରହୀନ ପୁରୁଷ ହେଉ କି ସମାହିତା ନାରୀ ହେଉ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ସ୍ନାନ କଲେ, ନିଃସନ୍ତାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ସୁପୁତ୍ର ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 172

इन्द्र उवाच । भ्रष्टराज्यो नृपो योऽत्र स्नानं दानं करिष्यति । सर्वशत्रुक्षयस्तस्य राज्यावाप्तिर्भविष्यति

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଯେ ରାଜା ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛି, ସେ ଯଦି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରେ, ତେବେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ କ୍ଷୟ ହେବ ଏବଂ ସେ ପୁନଃ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 173

अग्निरुवाच । अत्रागत्य शुचिः श्राद्धं यः करिष्यति मानवः । आत्मवित्तानुसारेण तस्य यज्ञफलं भवेत्

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସି ଶୁଚି ହୋଇ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ, ସେ ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଇବ।

Verse 174

यम उवाच । अत्र स्नात्वा तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । अल्पमृत्युभयं तस्य न कदाचिद्भविष्यति

ଯମ କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କରିବ, ତାହାର ଅକାଳମୃତ୍ୟୁଭୟ କେବେ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 175

राक्षसा ऊचुः । पिंडदानं नरा येऽत्र करिष्यंति तवाऽश्रमे । प्रेतोत्थं न भयं तस्य देवि क्वापि भविष्यति

ରାକ୍ଷସମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ! ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ଏଠାରେ ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତୋତ୍ଥ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 176

वरुण उवाच । स्नानार्थं ब्राह्मणेंद्राणां योऽत्र तोयं प्रदास्यति । विमलस्तु सदा भावि इह लोके परत्र च

ବରୁଣ କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବ, ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସଦା ବିମଳ ରହିବ।

Verse 177

वायुरुवाच । विलेपनानि शुभ्राणि सुगंधानि विशेषतः । योत्र दास्यति विप्रेभ्यो नीरोगः स भविष्यति

ବାୟୁ କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପନଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରିବ, ସେ ନିରୋଗ ହେବ।

Verse 178

धनद उवाच । योऽत्र वित्तं यथाशक्त्या ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यति । न भविष्यति लोके स वित्तहीनः कथंचन

ଧନଦ କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ଯଥାଶକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରିବ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ କେବେ ନିର୍ଧନ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 179

ईश्वर उवाच । योऽत्र व्रतपरो भूत्वा चातुर्मास्यं वसिष्यति । इह लोके परे चैव तस्य भावि सदा सुखम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ବ୍ରତପରାୟଣ ହୋଇ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କାଳ ରହିବ, ତାହାର ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ସଦା ସୁଖ ହେବ।

Verse 180

वसव ऊचुः । त्रिरात्रं यो नरः सम्यगुपवासं करिष्यति । आजन्ममरणात्पापान्मुक्तः स च भविष्यति

ବସୁମାନେ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ବିଧିପୂର୍ବକ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 181

आदित्य उवाच । अत्राश्रमपदे पुण्ये ये नरा भक्तिसंयुताः । छत्रोपानत्प्रदातारस्तेषां लोकाः सनातनाः

ଆଦିତ୍ୟ କହିଲେ—ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନରେ ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଛତ୍ର ଓ ପାଦୁକା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସନାତନ ଲୋକ ମିଳେ।

Verse 182

अश्विनावूचतुः । मिष्टान्नं श्रद्धयोपेतो ब्राह्मणाय प्रदास्यति । योऽत्र तस्य परा प्रीतिर्भविष्यत्यविनाशिनी १

ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ କହିଲେ—ଯେ ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଦାନ କରିବ, ତାହାର ଅବିନାଶୀ ପରମ ପ୍ରୀତି ହେବ।

Verse 183

तीर्थान्यूचुः । अद्यप्रभृति सर्वेषां तीर्थानामिह संस्थितिः । भविष्यति विशेषेण ह्याश्रमे लोकविश्रुते

ତୀର୍ଥମାନେ କହିଲେ—ଆଜିଠାରୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଙ୍କର ନିବାସ ଏଠାରେ ହେବ; ବିଶେଷତଃ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ।

Verse 185

गंधर्वा ऊचुः । गीतवाद्यानि यश्चात्र प्रकरिष्यति मानवः । सप्तजन्मांतराण्येव रूपवान्स भविष्यति

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟସେବା କରିବ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୂପବାନ୍ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ହେବ।

Verse 186

ऋषय ऊचुः । आश्रमेऽस्मिंस्त्रिरात्रं य उपवासं करिष्यति । चांद्रायणसहस्रस्य फलं तस्य भविष्यति

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବ, ସେ ସହସ୍ର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ସମାନ ଫଳ ପାଇବ।

Verse 187

पुलस्त्य उवाच । एवं सर्वे वरान्दत्त्वा देव्यै देवा नृपोत्तम । तदाज्ञया दिवं जग्मुर्देवी तत्रैव संस्थिता

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ବର ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଦେବୀ ସେଠାରେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିଲେ।

Verse 188

अथ मर्त्त्या दिवं जग्मुर्दृष्ट्वा देवीं तदाश्रमे । अनायासेन संपूर्णास्ततो मर्त्यैस्त्रिविष्टपः

ତାପରେ ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏଭଳି ଅନାୟାସେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 189

अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टा धरातले । धर्मक्रियास्तथा चान्या मुक्त्वा देव्याः प्रपूजनम्

ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ପୃଥିବୀରୁ ଲୁପ୍ତ ହେଲା, ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ; କେବଳ ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା।

Verse 190

ततो भीतः सहस्राक्षः संमंत्र्य गुरुणा सह । आह्वयामास वेगेन कामं क्रोधं भयं मदम्

ତେବେ ଭୀତ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଶୀଘ୍ର କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ ଓ ମଦକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।

Verse 191

व्यामोहं गृहपुत्रोत्थं तृष्णामायासमन्वितम् । गत्वा यूयं द्रुतं मर्त्ये स्थातुकामान्नरान्स्त्रियः

ଘର ଓ ସନ୍ତାନଜନିତ ମୋହ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ସହ—ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ନର-ନାରୀଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରେ ପକାଅ।

Verse 192

चंडिकायतने पुण्ये सेवध्वं हि ममाज्ञया । विशेषेणाश्विने मासि कृष्णपक्षेंऽत्यवासरे

ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ପୁଣ୍ୟ ଚଣ୍ଡିକା ମନ୍ଦିରରେ ସେବା-ଉପାସନା କର; ବିଶେଷକରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଶେଷ ଦିନରେ।

Verse 193

एवमुक्तास्ततः सर्वे कामाद्यास्ते द्रुतं ययुः । मर्त्यलोके महाराज रक्षां चक्रुश्च सर्वशः

ଏଭଳି କୁହାଯାଇବା ପରେ କାମ ଆଦି ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ; ହେ ମହାରାଜ, ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସେମାନେ ସବୁଦିଗରେ ନିଜ ‘ପହରା’ (ପ୍ରଭାବ) ବିସ୍ତାର କଲେ।

Verse 194

एवं ज्ञात्वा द्रुतं गच्छ तत्र पार्थिवसत्तम । यदीच्छसि परं श्रेय इह लोके परत्र च

ଏହା ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଦି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।

Verse 195

यो याति चंडिकां द्रष्टुमबुर्दं प्रति पार्थिव । नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଅର୍ବୁଦକୁ ଯାଇ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ପିତାମହମାନେ ଜୟଧ୍ୱନି କରନ୍ତି।

Verse 196

तारयिष्यति नः सर्वान्स पुत्रो य इहाश्रमे । चंडिकायाः प्रगत्वाऽथ कुर्याच्छ्राद्धं समाहितः

‘ଯେ ପୁତ୍ର ଏହି ଆଶ୍ରମରୁ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାରିବ।’

Verse 197

एकया लभ्यते राज्यं स्वर्गश्चैव द्वितीयया । तृतीयया भवेन्मोक्षो यात्रया तत्र पार्थिव

ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ଏକ ଯାତ୍ରାରେ ରାଜ୍ୟ ମିଳେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ତୃତୀୟ ଯାତ୍ରାରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 198

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । अर्बुदे पर्वतश्रेष्ठे सर्वतीर्थमये शुभे

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ—ଶୁଭ, ସର୍ବତୀର୍ଥମୟ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ବୁଦରେ।

Verse 200

पुनंत्येवान्यतीर्थानि स्नानदानैरसंशयम् । अर्बुदालोकनादेव विपाप्मा तत्र जायते

ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର କରେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ବୁଦର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 201

यः शृणोति सदाख्यानमेत च्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति नरश्रेष्ठ कामान्मनसि वांछितान्

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହି ସଦାଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷିତ କାମନାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 202

यस्यैतत्तिष्ठते गेहे लिखितं पुस्तकं नृप । तस्यापि वांछिताः कामाः संपद्यते दिनेदिने

ହେ ନୃପ, ଯାହାର ଘରେ ଏହି ଲିଖିତ ପୁସ୍ତକ ରହେ, ତାହାର ଇଚ୍ଛିତ କାମନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 203

पठति श्रद्धयोपेतो यो वा भूमिपते नरः । सोऽपि यात्राफलं राजंल्लभते पुरुषोत्तमः

ହେ ଭୂମିପତି, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଏ; ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।