Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 139
Devanagari script
ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः
Transliteration
dhvajaṃ ciccheda caikena tato'nyena hṛdi kṣataḥ | sa gātraviddho vyathito dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ
Translation
ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସେ ତାହାର ଧ୍ୱଜା କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ବାଣରେ ତାହାର ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ । ଶରୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା ।
Word by Word
ध्वजम्banner/standard
ध्वजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिच्छेदcut (off)
चिच्छेद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एकेनwith one (arrow)
एकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (शरेण इत्यध्याहारः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तर-कालवाचक
अन्येनwith another (arrow)
अन्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (शरेण इत्यध्याहारः)
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
क्षतःwounded
क्षतः:
Visheshya (Predicate adjective/विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कृदन्त-प्रायः: √क्षद्/क्षत् ‘to wound’ से निष्पन्न)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गात्रविद्धःpierced in the limbs
गात्रविद्धः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगात्र (प्रातिपदिक) + विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, √व्यध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः (गात्रे विद्धः)
व्यथितःpained, distressed
व्यथितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यथित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √व्यथ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
ध्वजयष्टिम्the flagstaff
ध्वजयष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक) + यष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्वजस्य यष्टिः)
समाश्रितःhaving taken refuge/leaning on
समाश्रितः:
Karta (Agent as participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्रि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आत्मनेपद-प्रयोगार्थः
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King (rājan)
Visual Art Cues
Scene: An arrow slices the enemy banner; a second arrow strikes his chest/heart. The wounded warrior, limbs pierced, leans and clutches the banner-pole for support as it tilts.
Characters & Entities
D
DevīD
Dānava (implied)D
Dhvaja (banner)FAQs
The ‘banner’ of ego and conquest falls first; inner injury follows when pride confronts dharma.
No specific tīrtha is referenced in this verse.
None.