Adhyaya 8

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स्वर्गमनुप्राप्ते त्रिशंकौ नृपसत्तमे । सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଭଳି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମହାଉଦ୍ୟମରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ସଶରୀରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 2

तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये । ततःप्रसूति लोकानां धर्मकामार्थमोक्षदम्

ସେଇ ତୀର୍ଥ ତ୍ରିଭୁବନରେ ସମସ୍ତତ୍ର ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା; ତାହାରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 3

अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः । ब्रह्महत्यादिकैश्चैवत्रिपुरारेः प्रभावतः

ଏହି ତୀର୍ଥ କଳିଦୋଷରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟ ଉପପାତକରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ପାପ ମଧ୍ୟ ଲାଗେ ନାହିଁ—ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ।

Verse 4

यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा । स मोक्षमाप्नुयान्मर्त्यो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମର୍ତ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ସେ ଯଦିଓ ମହାପାପୀ ହୋଇଥାଉ।

Verse 5

कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि तत्र मृता यांति शिवलोकमसंशयम्

କୃମି, ପକ୍ଷୀ, ପତଙ୍ଗ, ପଶୁ ଓ ବନ୍ୟମୃଗ—ଯେ କେହି ସେଠାରେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 6

स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा । त्रिशंकुरिव ते स्वर्गे प्रयांत्यपि विधर्मिणः

ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଯେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି—ବିଧର୍ମୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 7

घर्मार्त्ता वा तृषार्ता वा येऽवगाहंति तज्जलम् । तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ତାପରେ ପୀଡିତ ହେଉନ୍ତୁ କି ତୃଷାରେ ବ୍ୟାକୁଳ—ଯେ ସେହି ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ବିରାଜନ୍ତି ସେହି ପରମ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

Verse 8

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कुरुक्षेत्रं परित्यज्य तत्र वासमथाकरोत्

ସେହି ତୀର୍ଥର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେଠାରେ ନିବାସ କଲେ।

Verse 9

तथान्ये मुनयः शांतास्त्यक्त्वा तीर्थानि दूरतः । तत्राश्रमपदं कृत्वा प्रयाताः परमं पदम्

ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଶାନ୍ତ ମୁନିମାନେ ଦୂରସ୍ଥ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 10

तथैव मनुजाः सर्वे दूरादागत्य सत्वराः । तत्र स्नात्वा दिवं यांति कृत्वा पापशतान्यपि

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦୂରରୁ ତ୍ୱରାରେ ଆସି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶତଶତ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 11

एवं तस्य प्रभावेण तीर्थस्य द्विजसत्तमाः । गच्छमानेषु लोकेषु सुखेन त्रिदिवालयम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକେ ଏହି ଲୋକରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ସହଜରେ ତ୍ରିଦିବାଳୟକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

Verse 12

अग्निष्टोमादिका सर्वाः समुच्छेदं गताः क्रियाः । न कश्चिद्यजते मर्त्यो न व्रतं कुरुते नरः

ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ହେଲା; କେହି ମର୍ତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ ନାହିଁ, କେହି ନର ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 13

न यच्छति तथा दानं न च तीर्थं निषेवते । केवलं कुरुते स्नानं लिंगभेदे समाहितः

ସେ ବିଧିମତ ଦାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ତୀର୍ଥକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ନିଷେବଣ କରେ ନାହିଁ; କେବଳ ଲିଙ୍ଗଭେଦର ଆସକ୍ତିରେ ସ୍ନାନମାତ୍ର କରେ।

Verse 14

ततः प्रगच्छति स्वर्गं विमानवरमाश्रितः

ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କରେ।

Verse 15

ततः प्रपूरिताः सर्वे स्वर्गलोका नरैर्द्विजाः । ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्रादीन्स्पर्धमानैः सुरोत्तमान्

ତେବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପୂରିଦେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଶିବ-ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଧା କରି ସବୁଦିଗରୁ ଭିଡ଼ କଲେ।

Verse 16

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । कृच्छ्रं परमनुप्राप्ता मन्त्रं चक्रुः परस्परम्

ତାପରେ ଯଜ୍ଞଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 17

हाटकेश्वरमाहात्म्यात्स्वर्गलोकः प्रपूरितः । ऊर्ध्वबाहुभिराकीर्णः स्पर्धमानैः समंततः

ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପୂରିଗଲା; ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିବା ଲୋକେ ସବୁଦିଗରେ ଭିଡ଼ କଲେ।

Verse 18

तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनोच्छेदं प्रगच्छति । तीर्थमेद्धरापृष्ठे हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ଏହିପରି, ଯେ କର୍ମ କଲେ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ସେହି ତୀର୍ଥର ଉଚ୍ଛେଦ ହେବ, ସେହି କର୍ମ କରାଯାଉ।

Verse 19

ततः संवर्तको वायुः शक्रादेशात्समंततः । तत्क्षेत्रं पूरयामास पांसुभिर्द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସଂବର୍ତ୍ତକ ବାୟୁ ସବୁଦିଗରୁ ବହିଲା ଏବଂ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଧୂଳିରେ ପୂରିଦେଲା।

Verse 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

ଏହିପରି ଯେତେବେଳେ ସେହି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳର ନାଶ ଘଟିଲା, ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରତୁଜନ୍ୟ ଯଜ୍ଞକର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ।

Verse 21

ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत । तस्मिन्क्षेत्रे स पाताले संप्रयातः शनैःशनैः

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେଠାରେ ଏକ ବଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ଢିବି) ଗଠିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ପାତାଳକୁ ଅବତରିତ ହେଲା।

Verse 22

अथ पातालतो नागास्तेन मार्गेण कौतुकात् । मर्त्यलोकं समायांति भ्रमंति च धरातले

ତାପରେ କୌତୁହଳବଶେ ପାତାଳରୁ ନାଗମାନେ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଉପରକୁ ଆସି ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ଧରାତଳରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 23

तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया । पुनर्निर्यांति तेनैव मार्गेण निजमंदिरम्

ସେଠାରେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୋଗସୁଖକୁ ଯଥେଚ୍ଛା ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନଃ ସେହି ମାର୍ଗରେ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।

Verse 24

ततो नागबिलः ख्यातः स सर्वस्मिन्धरातले । गतागतेन नागानां स वल्मीको द्विजोत्तमाः

ଏହିହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ନାଗମାନଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଆଗମନ-ନିର୍ଗମନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ବଲ୍ମୀକ ସମଗ୍ର ଧରାତଳରେ ‘ନାଗବିଲ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । ब्रह्महत्यासमोपेतो निस्तेजाः समपद्यत

ଏକ ସମୟରେ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ତେଜହୀନ ହେଲେ।

Verse 26

ततः पितामहादेशं लब्ध्वा मार्गेण तेन सः । प्रविश्य चेक्षयामास पाताले हाट केश्वरम्

ତାପରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ସେହି ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପାତାଳରେ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 27

अथाऽभूत्पापनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्तस्य दर्शनात् । तेजसा च समायुक्तः पुनः प्राप त्रिविष्टपम्

ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ; ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 28

स दृष्ट्वा तत्प्रभावं तल्लिंगं देवस्य शूलिनः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य भयं चक्रे नरोद्भवम्

ସେହି ପ୍ରଭାବ ଦେଖି—ଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ—ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ ହୋଇଯିବ କି ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଭୟ କଲେ।

Verse 29

यदि कश्चित्पुमानत्र त्रिशंकुरिव भूपतिः । पूजयिष्यति तल्लिंगं विपाप्मा श्रद्धया सह

ଯଦି ଏଠାରେ କେହି ପୁରୁଷ—ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜା ପରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବେ, ତେବେ ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 30

यापयिष्यति तन्नूनं मामस्मात्त्रिदशालयात् । तस्मात्संपूरयाम्येनं मार्गं पाता लसंभवम्

ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଏହି ଦେବାଳୟରୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେବ; ତେଣୁ ପାତାଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି ପଥକୁ ମୁଁ ପୂରି ଅଟକାଇଦେଉଛି।

Verse 31

ततश्च त्वरया युक्तो रक्तशृंगं नगोत्तमम् । प्रचिक्षेप बिले तस्मिन्स्वयमेव शतक्रतुः

ତାପରେ ତ୍ୱରାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ସେହି ଗୁହାରେ ‘ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता देवेन्द्रस्य महात्मनः । कस्मिन्काले च सर्वं नो विस्तरात्सूत कीर्तय

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ମହାତ୍ମା ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ କିପରି ଲାଗିଲା? ଏବଂ କେଉଁ କାଳରେ ଏହା ଘଟିଲା? ସବୁକିଛି ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 33

रक्तशृंगो गिरिः कोऽयं संक्षिप्तस्तत्र तेन यः । मानुषाणां भयं तस्य कतमस्य शचीपतेः

ଏହି ‘ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗ’ ପର୍ବତ କ’ଣ, ଏବଂ ସେ ଏହାକୁ ସେଠାରେ କାହିଁକି ନିକ୍ଷେପ କଲେ? ଶଚୀପତିଙ୍କ କେଉଁ କର୍ମରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା?

Verse 34

सूत उवाच । पुरा त्वष्ट्रा द्विजश्रेष्ठा हिरण्यकशिपोः सुता । विवाहिता रमानाम श्रेष्ठरूपगुणान्विता

ସୂତ କହିଲେ—ପୁରାକାଳରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ କନ୍ୟା ‘ରମା’ଙ୍କୁ—ଉତ୍ତମ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତାଙ୍କୁ—ବିବାହ କଲେ।

Verse 35

अथ तस्या ययौ कालः सुप्रभूतः सुतं विना । ततो वैराग्यसंपन्ना सुतार्थं तपसि स्थिता

ପୁତ୍ର ବିନା ତାହାର ଅନେକ ଦିନ କଟିଗଲା। ତେବେ ବୈରାଗ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା ହୋଇ ସେ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା କଲା।

Verse 36

ध्यायमाना सुराधीशं देवदेवं महेश्वरम् । बलिपूजोपहारेण सम्यक्छ्रद्धासमन्विता

ଦେବଦେବ ଓ ସୁରାଧୀଶ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବଳି, ପୂଜା ଓ ଉପହାରଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ଆରାଧନା କଲା।

Verse 37

नियता नियताहारा स्नानजप्यपरायणा । यच्छमाना द्विजाग्र्येभ्यो दानानि विविधानि च

ସେ ନିୟମଶୀଳା ଓ ମିତାହାରିଣୀ ଥିଲା, ସ୍ନାନ ଓ ଜପରେ ପରାୟଣ ରହୁଥିଲା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ନିରନ୍ତର ଦେଉଥିଲା।

Verse 38

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वरदोऽस्मीति वृणुष्व यदभीप्सितम्

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷେ ମହେଶ୍ୱର ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାତା; ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ଯାହା, ତାହା ବରଣ କର।”

Verse 39

सा वव्रे मम पुत्रोऽस्तु भगवंस्त्वत्प्रसादतः । शूरः शस्त्रैरवध्यश्च विप्रदानवरूपधृक्

ସେ ବର ଚାହିଲା—“ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋତେ ପୁତ୍ର ହେଉ; ସେ ଶୂର ହେଉ, ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ ହେଉ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦାନବ—ଉଭୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁ।”

Verse 40

वेदाध्ययन संपन्नो यज्ञकर्मसमुद्यतः । तेजसा यशसा ख्यातः सर्वेषामपि देहिनाम्

ସେ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ଉଦ୍ୟତ, ଏବଂ ତେଜ ଓ ଯଶରେ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତ ହେଉ।

Verse 41

भगवानुवाच । भविष्यति न संदेहः पुत्रस्ते बलवान्सुधीः । अवध्यः सर्वशस्त्राणां महातेजोभिरन्वितः

ଭଗବାନ କହିଲେ—ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମ ପୁତ୍ର ବଳବାନ ଓ ସୁଧୀ ହେବ; ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅବଧ୍ୟ ଏବଂ ମହାତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 42

यज्वा दानपतिः शूरो वेदवेदांगपारगः । ब्राह्मणोक्ताः क्रियाः सर्वाः करिष्यति स कृत्स्नशः । अजेयः संगरे चैव कृत्स्नैरपि सुरासुरैः

ସେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଦାନର ଅଧିପତି, ଶୂର, ଏବଂ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି ସେହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମଗ୍ର ଦେବାସୁର ସେନା ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 43

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ऋतौ सापि दधे गर्भं सकाशाद्विश्वकर्मणः

ଏପରି କହି ଦେବେଶ୍ୱର ପରେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଯଥାଋତୁ ସେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା।

Verse 44

ततश्च सुषुवे पुत्रं दशमे मासि शोभनम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम्

ତାପରେ ଦଶମ ମାସରେ ସେ ଏକ ଶୋଭନ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା—ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।

Verse 45

तस्य चक्रे पिता नाम प्राप्ते द्वादशमे दिने । प्रसिद्धं वृत्र इत्येव पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

ଦ୍ୱାଦଶମ ଦିନେ ପିତା ନାମକର୍ମ କଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶିଶୁକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ “ବୃତ୍ର” ନାମ ଦେଲେ।

Verse 46

अथासौ ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथोडुराट् । पितृमातृकृतानंदो बन्धुवर्गेण लालितः

ତାପରେ ସେ ବାଳକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା; ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ବନ୍ଧୁବର୍ଗର ସ୍ନେହରେ ଲାଳିତ ହେଲା।

Verse 47

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

ତାପରେ ଯଥାକାଳେ ତାକୁ ବିପ୍ରଜନୋଚିତ ବ୍ରତ (ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ-ଦୀକ୍ଷା) ଦିଆଗଲା; ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ପୂଜ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ।

Verse 48

स चापि चतुरो वेदान्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः । वेदांगैः सहितान्वृत्रः पपाठ गुरुवत्सलः

ବୃତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟବ୍ରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଗୁରୁପ୍ରତି ସ୍ନେହଭକ୍ତି ରଖି, ବେଦାଙ୍ଗ ସହିତ ଚାରି ବେଦ ପାଠ କଲା।

Verse 49

ततो यौवनमासाद्य भूमिपालानशेषतः । जित्वा धरां वशे चक्रे पातालं तदनंत रम्

ତାପରେ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିଃଶେଷ ଜିତିଲା; ପୃଥିବୀକୁ ବଶ କରି, ପରେ ପାତାଳଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଧୀନ କଲା।

Verse 50

ततश्चेंद्रजयाकांक्षी समासाय सुरालयम् । सहस्राक्षमुखान्देवान्युद्धे चक्रे पराङ्मुखान्

ତତ୍ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜୟ କରିବା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେ ଦେବାଳୟକୁ ଗଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର-ନେତୃତ୍ୱ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା।

Verse 51

अथ तेन समं वज्री चक्रेऽष्टादश संयुगान् । एकस्मिन्नपि नो लेभे विजयं द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ସମାନ ହୋଇ ଅଠାରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଘର୍ଷ କଲେ; କିନ୍ତୁ ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଗୋଟିଏରେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 52

हतशेषैः सुरैः सार्धं सर्वांगक्षतविक्षतैः । ततो जगाम वित्रस्तो ब्रह्मलोकं दिवा लयात्

ତେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ—ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ—ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଛାଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲା।

Verse 53

वृत्रोऽपि बुभुजे कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् । शाक्रं पदं समास्थाय निहताशेषकंटकम्

ବୃତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶାକ୍ରପଦ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ବିରୋଧରୂପ କଣ୍ଟକକୁ ନିହତ କରି, ଚରାଚର ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଲୋକ୍ୟକୁ ଭୋଗ କଲା।

Verse 54

यज्ञभागभुजश्चक्रे दानवान्बल गर्वितान् । देवस्थानेषु सर्वेषु यथोक्तेषु महाबलः

ସେଇ ମହାବଳୀ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ନିୟମାନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ଦେବସ୍ଥାନରେ ବଳଗର୍ବିତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞଭାଗର ଭୋକ୍ତା କରିଦେଲା।

Verse 55

एवं त्रैलोक्यराज्येऽपि लब्धे तस्य द्विजोत्तमाः । न संतोषश्च संजज्ञे ब्रह्मलोकाभि कांक्षया

ଏଭଳି ତ୍ରିଲୋକର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାହାର ସନ୍ତୋଷ ହେଲା ନାହିଁ; କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରତି ତୀବ୍ର ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଥିଲା।

Verse 56

ततः शुक्रं समाहूय प्रोवाच मधुरं वचः । विनयावनतो भूत्वा चतुर्भिः सचिवैः सह

ତାପରେ ସେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ବିନୟରେ ନମି, ଚାରିଜଣ ସଚିବଙ୍କ ସହ ମଧୁର ବଚନ କହିଲା।

Verse 57

वृत्र उवाच । ब्रह्मलोकं गतः शक्रो भयाद्गुरुकुलोद्वह । कथं गतिर्भवेत्तत्र मम ब्रूहि यथातथम्

ବୃତ୍ର କହିଲା—ହେ ଗୁରୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଭୟରୁ ଶକ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ମୋର ଗତି କିପରି ହେବ? ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହ।

Verse 58

येन शक्रं विरंचिं च सूदयिष्ये तथाखिलम् । तुभ्यं दत्त्वा ब्रह्म लोकं भोक्ष्यामि त्रिदिवं स्वयम्

ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁଁ ଶକ୍ରକୁ, ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କରିପାରିବି—ସେହି ଉପାୟ କୁହ। ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦେଇ ମୁଁ ନିଜେ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଭୋଗିବି।

Verse 59

शुक्र उवाच । न गतिर्विद्यते तत्र तव दानवसत्तम । तस्मात्त्रैलोक्यराज्येन संतोषं कर्तुम र्हसि

ଶୁକ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ତ୍ରିଲୋକର ରାଜ୍ୟରେ ହିଁ ସନ୍ତୋଷ କର।

Verse 60

वृत्र उवाच । यावत्तिष्ठति सुत्रामा तावन्नास्ति सुखं मम । तस्मान्निष्कंटकार्थाय यतिष्येऽहं द्विजोत्तम

ବୃତ୍ର କହିଲା—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁତ୍ରାମା (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ ନାହିଁ। ତେଣୁ କଣ୍ଟକ (ଶତ୍ରୁ) ନିବାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରୟତ୍ନ କରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।

Verse 61

कथं शक्रस्य संजाता गतिस्तत्र भृगूद्वह । न भविष्यति मे ब्रूहि कथं साऽद्य महामते

ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କର ସେ ଗତି କିପରି ହେଲା? ସ୍ପଷ୍ଟ କହ—ଆଜି ସେ ମୋତେ କିପରି ନ ହେବ, ହେ ମହାମତେ?

Verse 62

शुक्र उवाच । तेन पूर्वं तपस्तप्तं नैमिषे दानवोत्तम । यावद्वर्षसहस्रांतं ध्यायमानेन शंकरम्

ଶୁକ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦାନବୋତ୍ତମ! ସେ ପୂର୍ବେ ନୈମିଷରେ ତପ କରିଥିଲା, ଏବଂ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା।

Verse 63

तत्प्रभावाद्गतिस्तस्य तत्र जाता सदैव हि । सभृत्यपरिवारस्य नान्यदस्तीह कारणम्

ସେହି (ତପ/ତୀର୍ଥ)ର ପ୍ରଭାବରୁ ତାହାର ଗତି ସେଠାରେ ସଦା ସ୍ଥିର ହେଲା। ଭୃତ୍ୟ-ପରିବାର ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।

Verse 64

योऽन्योऽपि नैमिषारण्ये तद्रूपं कुरुते तपः । ब्रह्मलोके गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଯେ କେହି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ତପ କରେ, ତାହାର ବ୍ରହ୍ମଲୋକ-ଗତି ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 65

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नैमिषं तीर्थमुत्तमम् । तपश्चक्रे ततस्तीव्रं ध्यायमानो महेश्वरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ସେ ଶୀଘ୍ରେ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ନୈମିଷକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତୀବ୍ର ତପ କଲା।

Verse 66

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय संनिरूप्य दनूत्त मान् । महाबलसमोपेताञ्छक्राधिकपराक्रमान्

ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଦେବମାନେ ଦନୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ—ଯେମାନେ ମହାବଳସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶକ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ।

Verse 67

वर्षास्वाकाशस्थायी स हेमन्ते सलिलाश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे स वभूवा निलाशनः

ବର୍ଷାକାଳରେ ସେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହିଲା; ହେମନ୍ତରେ ଜଳର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କଲା; ଏବଂ କେବଳ ବାୟୁକୁ ଆହାର କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କଲା।

Verse 68

एवं तस्य व्रतस्थस्य जग्मुर्वर्षशतानि च । तत्र भीतास्ततो देवा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः

ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ ତାହାର ସେକଡ଼ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ସେହି ତପରୁ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।

Verse 69

चक्रुश्च सततं मंत्रं तद्विनाशाय केवलम् । वीक्षयंति च च्छिद्राणि न च पश्यंति दुःखिताः

ତାହାର ବିନାଶ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିରନ୍ତର କେବଳ ମନ୍ତ୍ରଜପ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଛିଦ୍ର ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେମାନେ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 70

अथाब्रवीत्स्वयं विष्णुश्चिरं निश्चित्य चेतसा । वधोपायं समालोक्य वृत्रस्य प्रमुदान्वितः

ତେବେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବୃତ୍ରବଧର ଉପାୟ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରମୁଦିତ ହେଲେ।

Verse 71

विष्णुरुवाच । तस्य शक्र वधोपायो मया ज्ञातोऽधुना ध्रुवम् । तच्छ्रुत्वा कुरु शीघ्रं त्वमुपायो नास्ति कश्चन

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର! ତାହାର ବଧୋପାୟ ମୁଁ ଏବେ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ଜାଣିଛି। ଏହା ଶୁଣି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

Verse 72

अवध्यः सर्वशस्त्राणां स कृतः शूलपाणिना । तस्मादस्थिमयं वज्रं तद्वधार्थं निरूपय

ଶୂଳପାଣି (ଶିବ) ତାକୁ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅବଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିମୟ ବଜ୍ର ନିର୍ମାଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।

Verse 73

इन्द्र उवाच । अस्थिभिः कस्य जीवस्य वज्रं देव भविष्यति । गजस्य शरभस्याथ किं वान्यस्य वदस्व मे

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବ! କେଉଁ ଜୀବର ଅସ୍ଥିରୁ ବଜ୍ର ହେବ? ହାତୀର, ଶରଭର, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାର—ମୋତେ କୁହ।

Verse 74

विष्णुरुवाच । शतहस्तप्रमाणं तत्षडस्रि च सुराधिप । मध्ये क्षामं तु पार्श्वाभ्यां स्थूलं रौद्रसमाकृति

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ସୁରାଧିପ! ତାହା ଶତହସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ଏବଂ ଷଡସ୍ରି (ଛଅ ଧାରାଯୁକ୍ତ) ହେବ; ମଧ୍ୟରେ ସୁକ୍ଷ୍ମ, କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସ୍ଥୂଳ—ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର।

Verse 75

इंद्र उवाच । न तादृग्दृश्यते सत्त्वं त्रैलोक्येपि सुरेश्वर । यस्यास्थिभिर्विधीयेत वजमेवंविधाकृति

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କୌଣସି ସତ୍ତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଯାହାର ଅସ୍ଥିଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଆକୃତିର ବଜ୍ର ଗଢ଼ାଯାଇପାରେ।

Verse 76

विष्णुरुवाच । दधीचिर्नाम विप्रोऽस्ति तपः परममा स्थितः । द्विगुणं च तथा दीर्घः सरस्वत्यां कृताश्रमः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ଦଧୀଚି ନାମରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ। ସେ ଅସାଧାରଣ ଦୀର୍ଘଦେହୀ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ଆଶ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।

Verse 77

तं गत्वा प्रार्थयाशु त्वं स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति । नादेयं विद्यते किंचित्तस्य संप्रार्थितस्य हि

ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ସେ ନିଜ ଅସ୍ଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବେ। କାରଣ ଯଥାବିଧି ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେଲେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଅଦେୟ’ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 79

ततः शक्रः सुरैः सार्धं गत्वा तस्य तदाश्रमम् । प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करे द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ—ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ, ପୁଷ୍କରରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

Verse 80

स प्रणम्य सहस्राक्षं तथान्यानपि सन्मुनिः । अर्घ्यादिभिस्ततः पूजां चक्रे तेषां ततः परम्

ସେ ସନ୍ମୁନି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ନିବେଦନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।

Verse 81

ततः प्रोवाच हृष्टात्मा विनयावनतः स्थितः । स्वयमेव सहस्राक्षं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ତେବେ ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତ ହୋଇ, ବିନୟରେ ନମ୍ରଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ସେ ନିଜେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା।

Verse 82

दधीचिरुवाच । किमर्थमागता देवाः कृत्यं चाशु निवेद्यताम् । धन्योऽहमागतो यस्य गृहे त्वं बलसूदन

ଦଧୀଚି କହିଲେ—ଦେବମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି? କରଣୀୟ କାମଟି ଶୀଘ୍ର ଜଣାନ୍ତୁ। ହେ ବଲସୂଦନ, ଆପଣ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ।

Verse 83

शक्र उवाच । वृत्रेण निर्जिताः सर्वे वयं ब्राह्मणसत्तम । स वध्यो नहि शस्त्राणां सर्वेषां वरपुष्टितः

ଶକ୍ର କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବୃତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ। ସେ ବରଦାନରେ ପୁଷ୍ଟ; କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ରରେ ତାହାର ବଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 84

सोऽस्थिसंभववज्रस्य वध्यः स्यादब्रवीद्धरिः । शतहस्तप्रमाणस्य न च जीवोस्ति तादृशः

ହରି କହିଲେ—ସେ କେବଳ ଅସ୍ଥିଜନିତ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବଧ୍ୟ ହେବ। ଶତହସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ଏପରି କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ।

Verse 85

त्वां मुक्त्वा ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्मादस्थीनि यच्छ नः । स्वकीयानि भवेद्येन वज्रं तस्य विनाशकम्

ଏହେତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ; ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱକୀୟ ଅସ୍ଥି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହାରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦେହଜ ବଜ୍ର ତାହାର ବିନାଶ କରିବ।

Verse 86

कुरु कृत्यं द्विजश्रेष्ठ देवानामार्तिनाशनम् । अन्यथा विबुधाः सर्वे नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶ କର। ନଚେତ୍ ସମସ୍ତ ବିବୁଧ ଗଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିନାଶ ପାଇବେ।

Verse 87

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा दधीचिर्भगवान्मुनिः । अत्यजज्जीवितं तेषां हितार्थाय दिवौकसाम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ମୁନି ଦଧୀଚି ହର୍ଷିତଚିତ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଦିବୌକସମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 88

ततो देवाः प्रहृष्टास्ते गृहीत्वास्थीनि कृत्स्नशः । ततश्चक्रुर्महावज्रं यादृशं विष्णुनोदितम्

ତାପରେ ସେହି ଦେବମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥି ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ସେହିପରି ମହାବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ।

Verse 89

अथ शक्रस्तदादाय नैमिषाभिमुखो ययौ । भयेन महता युक्तो वेपमानो निशागमे

ତାପରେ ଶକ୍ର ତାହା ଧରି ନୈମିଷ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ମହାଭୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାତି ଆସିବା ସମୟରେ ସେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 90

तत्र ध्यानस्थितं वृत्रं दूरस्थस्त्रिदशाधिपः । वज्रेण ताडयामास पलायनपरायणः

ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନସ୍ଥିତ ବୃତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଦୂରରୁ ତ୍ରିଦଶାଧିପ ଵଜ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ—କାରଣ ସେ କେବଳ ପଳାୟନରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 91

सोऽपि वजप्रहारेण भस्मसात्सम पद्यत । वृत्रो दानवशार्दूलो वह्निं प्राप्य पतंगवत्

ବଜ୍ରପ୍ରହାରେ ସେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲା। ଦାନବମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ରସମ ବୃତ୍ର ପତଙ୍ଗ ପରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 92

शक्रोऽपि भयसंत्रस्तो गत्वा सागरमध्यगम् । पर्वतं सुदुरारोहं तुंगशृंगं समाश्रितः

ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରାରୋହ, ଉଚ୍ଚଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 93

न जानाति हतं वृत्रं वज्रघातेन तेन तम् । केवलं वीक्षते मार्गं वृत्रागमनसंभवम्

ସେ ଜାଣେ ନାହିଁ ଯେ ସେହି ବଜ୍ରଘାତରେ ବୃତ୍ର ହତ ହୋଇଛି; କେବଳ ବୃତ୍ର ଆସିବା ସମ୍ଭବ ପଥକୁ ଦେଖି ରହେ।

Verse 94

एतस्मिन्नंतरे देवाः संप्रहृष्टतनूरुहाः । सूत्रं विनिहतं दृष्ट्वा तुष्टुवुस्त्रिदशाधिपम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବମାନେ ହର୍ଷରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ; ଶତ୍ରୁ ନିହତ ଦେଖି ତ୍ରିଦଶାଧିପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 95

न जानंति भयान्नष्टं तस्मिन्सागरपर्वते । अन्विष्य चिरकालेन कृच्छ्रात्संप्राप्य तं ततः

ଭୟରେ ସେ ସେହି ସାଗର-ପର୍ବତରେ ଲୁଚିଗଲା ବୋଲି ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ; ଦୀର୍ଘକାଳ ଖୋଜି, କଷ୍ଟରେ ଶେଷେ ସେଠାରେ ତାକୁ ପାଇଲେ।

Verse 96

वीक्षांचक्रुः समासीनं विषमे गिरिगह्वरे । तेजोहीनं तथा दीनं ब्रह्महत्यापरिप्लुतम्

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତ-ଗୁହାରେ ଆସୀନ ଦେଖିଲେ—ତେଜୋହୀନ, ଦୀନ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର କଳୁଷରେ ଆବୃତ।

Verse 97

गात्रदुर्गंधितासंगैः पूरयन्तं दिशो दश

ତାଙ୍କ ଗାତ୍ରକୁ ଲାଗିଥିବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ସେ ଦଶଦିଗକୁ ପୂରି ଦେଉଥିଲେ।

Verse 98

अथोवाच चतुर्वक्त्रो दृष्ट्वा शक्रं तथाविधम् । समस्तान्देवसंघातान्दूरस्थः पापशंकया

ତାପରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ପାପ-ସଂକ୍ରମଣ ଭୟରେ ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ି, ସମବେତ ଦେବସଂଘକୁ କହିଲେ।

Verse 99

शक्रोऽयं विबुधश्रेष्ठा ब्रह्महत्यापरिप्लुतः । तस्मातत्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଏହି ଶକ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରେ ଆବୃତ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କର, ନଚେତ୍ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପାପ ପାଇବ।

Verse 100

पश्यध्वं सर्वलिंगानि ब्रह्महत्यान्वितानि च । अस्य गात्रेषु दृश्यंते तस्माद्गच्छामहे दिवि

ଦେଖ—ତାଙ୍କ ଗାତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଦିଶୁଛି; ତେଣୁ ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ।

Verse 102

पितामहमुखान्दृष्ट्वा देवान्प्राप्तान्सुराधिपः । पराङ्मुखानकस्माच्च संजातान्विस्मयान्वितः । ततः प्रोवाच संभ्रांतः किमिदं गम्यते सुराः । दृष्ट्वापि मामनाभाष्य कच्चित्क्षेमं गृहे मम

ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଆସିଥିବା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବାଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; କାରଣ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ। ତେବେ ସେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ଏହା କ’ଣ? କାହିଁକି ଯାଉଛ? ମୋତେ ଦେଖି ମଧ୍ୟ କଥା କହୁନାହ; ମୋ ଗୃହରେ ସବୁ କୁଶଳ ତୋ?”

Verse 103

कच्चित्स निहतस्तेन मम वज्रेण दानवः । कच्चिन्न मां स युद्धार्थमन्वेष यति दुर्मतिः

“ମୋ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛି କି? ଏବଂ ସେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମୋତେ ଖୋଜୁନାହିଁ କି?”

Verse 104

ब्रह्मोवाच । निहतः स त्वया शक्र तेन वज्रेण दानवः । गतो मृत्युवशं पापो न भयं कर्तुमर्हसि

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ହେ ଶକ୍ର, ସେଇ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ନିହତ କରିଛ। ସେ ପାପୀ ମୃତ୍ୟୁବଶକୁ ଗଲା; ତୁମେ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”

Verse 105

परं तस्य वधाज्जाता ब्रह्महत्या सुगर्हिता । तव शक्र न तेनाद्य स्पृशामोऽस्पृश्यतां गतम्

“କିନ୍ତୁ ତାହାର ବଧରୁ, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦିତ ‘ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା’ ପାପ ଜନ୍ମିଛି। ସେହି କାରଣରୁ ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁନାହିଁ; ତୁମେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ।”

Verse 106

इन्द्र उवाच । मया विनिहताः पूर्वं बहवः किल दानवाः । ब्रह्महत्या न संजाता मम हत्याधुना कथम्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଅନେକ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଛି; ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲା। ତେବେ ଏବେ ମୋର ଏହି ବଧରୁ ସେ କିପରି ଜନ୍ମିଲା?”

Verse 107

ब्रह्मोवाच । ते त्वया निहता युद्धे क्षात्रधर्मेण वासव । विशुद्धा दानवाः सर्वे तेन जातं न पातकम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ବାସବ! କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଯେମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲ, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ; ତେଣୁ ତାହାରୁ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 108

एष यज्ञोपवीताढ्यो विशेषात्तपसि स्थितः । छलेन निहतः शक्र तेन त्वं पापसंयुतः

କିନ୍ତୁ ଏହିଜଣ ଯଜ୍ଞୋପବୀତଧାରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ବିଶେଷରେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ। ହେ ଶକ୍ର! ଛଳରେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରାଗଲା; ତେଣୁ ତୁମେ ପାପସଂଯୁକ୍ତ ହେଲ।

Verse 109

इन्द्र उवाच । जानाम्यहं चतुर्वक्त्र स्वं कायं पापसंयुतम् । चिह्नैर्ब्रह्मवधोद्भूतैस्तस्माच्छुद्धिं वदस्व मे

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ! ମୋ ଦେହ ପାପସଂଯୁକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚିହ୍ନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଏହା ମୁଁ ଜାଣେ। ତେଣୁ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧିର ଉପାୟ କହ।

Verse 110

यया याति द्रुतं पापं ब्रह्महत्यासमुद्भवम् । स्पृश्यो भवामि सर्वेषां देवानां प्रपितामह

ହେ ପ୍ରପିତାମହ! ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୟିଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପର୍ଶଯୋଗ୍ୟ ହେବି?

Verse 111

ब्रह्मोवाच । तीर्थयात्रां सुरश्रेष्ठ तदर्थं कर्तुमर्हसि । तया विना न ते पापं नाशमायाति कृत्स्नशः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ତାହା ବିନା ତୁମ ପାପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ନଶ୍ୟିବ ନାହିଁ।

Verse 112

सूत उवाच । ततस्तद्वचनाच्छक्रस्तीर्थयात्रापरायणः । बभ्राम सकलां पृथ्वीं स्नानं कुर्वन्पृथक्पृथक्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହା ପରେ ସେହି ବଚନ ଅନୁସାରେ ଶକ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହେଲେ। ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 113

तीर्थेषु सुप्रसिद्धेषु नदीनदयुतेषु च । वाराणस्यां प्रयागे च प्रभासे कुरुजांगले

ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ନଦୀ-ସରିତାଙ୍କ ତଟରେ—ବାରାଣସୀରେ, ପ୍ରୟାଗରେ, ପ୍ରଭାସରେ ଏବଂ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲ ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ (ମୁଁ ତୀର୍ଥକର୍ମ କରିଛି)।

Verse 115

अहं स्नातः समस्तेषु तीर्थेषु धरणीतले । न च पापेन निर्मुक्तः किं करोमि च सांप्रतम्

ମୁଁ ଧରଣୀତଳର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି; ତଥାପି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇନି। ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?

Verse 116

किं पतामि गिरेः शृंगाद्विषं वा भक्षयामि किम् । त्रैलोक्यराज्यविभ्रष्टो नाहं जीवितुमुत्सहे

ମୁଁ କି ପର୍ବତଶୃଙ୍ଗରୁ ପଡ଼ିଯିବି, ନା କି ବିଷ ଭକ୍ଷଣ କରିବି? ତ୍ରିଲୋକରାଜ୍ୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏନାହିଁ।

Verse 117

एवं वैराग्यमापन्नो गिरिमारुह्य वासवः । यावत्क्षिपति चात्मानं मरणे कृतनिश्चयः

ଏଭଳି ବୈରାଗ୍ୟରେ ପତିତ ବାସବ ପର୍ବତ ଆରୋହଣ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ନିଜକୁ ତଳକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।

Verse 118

तावद्देवोत्थिता वाणी गगनाद्द्विजसत्तमाः । मा शक्र साहसं कार्षीर्वैराग्यं प्राप्य चेतसि

ସେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟବାଣୀ ଉଦ୍ଭବିଲା—“ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେ ଶକ୍ର, ଚିତ୍ତରେ ବୈରାଗ୍ୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାହସିକ ତ୍ୱରା କରନି।”

Verse 119

त्वया राज्यं प्रकर्तव्यं स्वर्गेऽद्यापि युगाष्टकम् । तस्मात्पापविशुद्ध्यर्थं शृणु शक्र समा हितः

ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏଯାବତ୍ ଆଠ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତେଣୁ ପାପଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଶକ୍ର, ହିତକର ଓ ସମାହିତ ବଚନ ଶୁଣ।

Verse 120

कुरुष्व वचनं शीघ्रं भावनीयं न चान्यथा । यत्त्वया पांसुभिः पूर्वं विवरं परिपूरितः

ମୋ କଥା ଶୀଘ୍ର କର—ଏହାକୁ ମନେ ଧାରଣ କର, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଧୂଳିରେ ଯେ ଗହ୍ୱର ପୂରିଥିଲ, ସେଇ ଉପାୟର ମୂଳ।

Verse 121

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्र देवः स्वयं हरः । तत्र नागबिलो जातो वल्मीकात्त्रिदशाधिप

ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ହର ଦେବ ବିରାଜିତ, ସେଠାରେ ବଲ୍ମୀକରୁ ନାଗବିଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ହେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ।

Verse 122

येन नागा धरापृष्ठे निर्गच्छंति व्रजंति च । तेन मार्गेण गत्वा त्वं पाताले हाटकेश्वरम् । स्नात्वा पातालगंगायां पूजयस्व महेश्वरम्

ଯେ ମାର୍ଗରେ ନାଗମାନେ ଧରାପୃଷ୍ଠକୁ ବାହାରି ଆସନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି, ସେଇ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ପାତାଳର ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚ। ପାତାଳ-ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 123

ततः पापविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । संप्राप्स्यसि च भूयोऽपि देवराज्यमकण्टकम्

ତେବେ ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ନିର୍ବିଘ୍ନ ଦେବରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 124

सूत उवाच । अथ शक्रः समाकर्ण्य तां गिरं गगनोत्थिताम् । जगाम सत्वरं तत्र यत्र नागबिलः स च

ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆକାଶରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠାରେ ନାଗବିଲ ଥିଲା ସେଠାକୁ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ।

Verse 125

ततः प्रविश्य पातालं गंगातोयपरिप्लुतः । पूजयामास तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ତାପରେ ପାତାଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ, ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 126

अथ तस्य क्षणाज्जातं शरीरं मलवर्जितम् । दुर्गन्धश्च गतो नाशं तेजोवृद्धिर्बभूव ह

ସେହି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାହାର ଶରୀର ମଳରହିତ ହେଲା; ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନଶିଗଲା ଏବଂ ତାହାର ତେଜ ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 127

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुमुखाः सुराः । प्रोचुश्च देवराजं तं मुक्तपापं प्रहर्षिताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରମୁଖ ଦେବଗଣ ସେଠାକୁ ଆସି, ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 128

प्राप्तस्तु मेध्यतां शक्र विमुक्तो ब्रह्महत्यया । तस्मादागच्छ गच्छामः सहितास्त्रिदशालयम्

ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ଆସ—ଆମେ ସହିତେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ଧାମ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଯାଉ।

Verse 129

एतन्नाग बिलं शक्र पुनः पूरय पांसुभिः । नो चेदागत्य चानेन मानुषाः सिद्धिहेतवः

ହେ ଶକ୍ର! ଏହି ନାଗବିଲକୁ ପୁନଃ ମାଟିରେ ପୂରଣ କର; ନଚେତ୍ ଏହାଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 130

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य स्नात्वा भागीरथीजले । अपि पापसमायुक्ता यास्यंति परमां गतिम्

ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 132

ततो जज्ञे महांस्तत्र स्वर्गे वृत्रवधोत्सवः । देवेन्द्रत्वमनुप्राप्ते पुनः शक्रे द्विजोत्तमाः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସ୍ୱର୍ଗରେ ବୃତ୍ରବଧର ମହା ଉତ୍ସବ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ର ପୁନଃ ଦେବେନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 133

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं हाटकेश्वरसंभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ହାଟକେଶ୍ୱର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି; ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାତକକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 134

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणोति च समाहितः । स याति परमं स्थानं जरा मरणवर्जितम्

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ ଓ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶୁଣେ, ସେ ଜରା-ମରଣବର୍ଜିତ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।