Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 134

Devanagari script

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणोति च समाहितः । स याति परमं स्थानं जरा मरणवर्जितम्

Transliteration

yaścaitatkīrtayedbhaktyā śṛṇoti ca samāhitaḥ | sa yāti paramaṃ sthānaṃ jarā maraṇavarjitam

Translation

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ ଓ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶୁଣେ, ସେ ଜରା-ମରଣବର୍ଜିତ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• एतत्: this (it)
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)

• कीर्तयेत्: should praise/recite
• कीर्तयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; √कीर्त्/कीर्तयति, चुरादि)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु; √श्रु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• समाहितः: collected/attentive
• समाहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु; √धा) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अन्वादेश-सर्वनाम (correlative)

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु; √या)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जरा-मरण-वर्जितम्: free from old age and death
• जरा-मरण-वर्जितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जरा (प्रातिपदिक) + मरण (प्रातिपदिक) + वर्जित (√वर्ज् + क्त, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/नञर्थ-भाव: ‘जरा-मरणयोः वर्जितम्’ इति; विशेषण (स्थानस्य)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame-tradition)

Visual Art Cues

Scene: A devoted listener sits with folded hands before a reciter of the Purāṇa; behind them a luminous ‘parama-sthāna’ is suggested as a radiant, timeless realm beyond decay and death.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara Mahātmya (etat)
• Devotee (bhakta)
• Supreme abode (paramaṃ sthānam)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (hearing) and kīrtana (devotional recitation) of a tīrtha-mahātmya are themselves liberating practices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara—its Mahātmya is said to lead devotees to the deathless supreme abode.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotional recitation (kīrtana) and attentive listening (śravaṇa) of this Mahātmya.