Adhyaya 43

Verse 1

श्रीनारद उवाच । ततोऽहं पार्थ भूयोऽपि जनानुग्रहकाम्यया । प्रत्यक्षदेवं मार्तंडमत्रानेतुमियेष ह

ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେବ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବାକୁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲି।

Verse 2

सर्वेषां प्राणिनां यस्मादुडुपो भगवान्रविः । इहामुत्र च कौंतेय विश्वद्धारी रविर्मतः

ଯେହେତୁ ଭଗବାନ ରବି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ତାରକ ନୌକା ସଦୃଶ, ହେ କୌନ୍ତେୟ; ତେଣୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ—ରବିଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଧାରୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 3

ये स्मरंति रविं भक्त्या कीर्तयंति च ये नराः । पूजयंति च ये नित्यं कृतार्थास्ते न संशयः

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ରବିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ଓ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି—ସେମାନେ କୃତାର୍ଥ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 4

सूर्यभक्तिपरा ये च नित्यं तद्गतमानसाः । ये स्मरंति सदा सूर्यं न ते दुःखस्य भाजिनः

ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିପର, ଯାହାଙ୍କ ମନ ସଦା ତାଙ୍କରେ ଲୀନ, ଏବଂ ଯେମାନେ ନିରନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 5

भवनानि मनोज्ञानि विविधाभरणाः स्त्रियः । धनं चादृष्टपर्यंतं सूर्यपूजाविधेः फलम्

ମନୋହର ଭବନ, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏବଂ ଅଦୃଷ୍ଟ (ଭବିଷ୍ୟତ) ଭାଗ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଧନ—ଏହି ସବୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା-ବିଧିର ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 6

दुर्लभा भक्तिः सूर्ये वा दुर्लभं तस्य चार्चनम् । दानं च दुर्लभं तस्मै ततो होमश्च दुर्लभः

ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ, ତାଙ୍କର ଅର୍ଚ୍ଚନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା।

Verse 7

नमस्कारादिसंयुक्तं रविरित्यक्षरद्वयम् । जिह्वाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम्

ନମସ୍କାର ଆଦି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ‘ରବି’ ଏହି ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷର ଯାହାର ଜିହ୍ୱାଗ୍ରେ ସଦା ବର୍ତ୍ତେ, ତାହାର ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ।

Verse 8

इत्यहं हृदि संचिंत्य माहात्म्यं रविजं महत् । पूर्णं वर्षशतं पार्थ रविं भक्त्या ह्यतोषयम्

ଏହିପରି, ହେ ପାର୍ଥ, ରବିଜ ଏହି ମହାନ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁ ରବିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲି।

Verse 9

जपेन सुविशुद्धेन च्छन्दसां वायुभोजनः । ततः खाद्द्वितीयां मूर्तिं कृत्वा योगबलाद्विभुः

ଛନ୍ଦସମୂହର ଅତିଶୁଦ୍ଧ ଜପରେ, ବାୟୁକୁ ମାତ୍ର ଆହାର କରି, ପରେ ଯୋଗବଳରେ ସେ ବିଭୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ି ଆକାଶେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 10

तेजसा दुर्दृशो भास्वान्प्रत्यक्षः समजायत

ତେବେ ନିଜ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତେଜରେ ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ସେ ଭାସ୍ୱାନ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 11

तमहं प्रांजलिर्भूत्वा नमस्कृत्य रविं प्रभुम् । सामभिर्विविधैर्देवं पर्यतोषयमीश्वरम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ପ୍ରଭୁ ରବିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲି; ବିଭିନ୍ନ ସାମଗାନରେ ସେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି।

Verse 12

तुष्टो मामाह वरदो देवर्षे सुचिरं त्वया । तपसाराधितोऽस्मीति वरं वृणु यथेप्सितम्

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବରଦ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବର୍ଷି! ତୁମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତପସ୍ୟାରେ ମୋର ଆରାଧନା କରିଛ; ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ—ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେହି ବର ବାଛ।”

Verse 13

इत्युक्तोऽहं लोकनाथं प्रांजलिः प्रास्तुवं वचः । यदि तुष्टो भवान्मह्यं यदि देयो वरो मम

ଏପରି କୁହାଯାଇ ମୁଁ ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲି—“ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ…”

Verse 14

ततस्ते कामरूपे या कला नाथ प्रवर्तते । राजवर्धनराज्ञा याऽराधिता च जनैः पुरा

ଅତଏବ, ହେ ନାଥ! କାମରୂପରେ ଯେ ତୁମର କଳା ପ୍ରବର୍ତ୍ତମାନ—ଯାହାକୁ ପୁରାତନକାଳେ ରାଜବର୍ଧନ ରାଜା ଓ ଜନସମୂହ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ—ସେଇ କଳା ଏଠାରେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହୁ।

Verse 15

तया च कलया भानो सदात्र स्थातुमर्हसि । ततस्तथेति देवेन प्रोक्ते तुष्टेन भारत

ହେ ଭାନୁ! ସେଇ କଳା ସହିତ ତୁମେ ଏଠାରେ ସଦା ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ।”

Verse 16

अस्थापयमहं सूर्यं भट्टादित्याभिधानकम् । भट्टेनस्थापितं यस्मान्मया तस्माद्रविर्जगौ

ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ‘ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲି। ଯେହେତୁ ସେ ରବି ମୋ—ଭଟ୍ଟଙ୍କ—ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ତେଣୁ ସେଇ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 17

ततः संपूज्य तं पुष्पैः कृतावेशमहं रविम् । भक्त्युद्रेकाप्लुतांगोऽथ स्तुतिमेतामथाचरम्

ତାପରେ ମୁଁ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସେଇ ରବିଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜା କରି ଆବାହନ କଲି। ଭକ୍ତିର ଉଦ୍ରେକରେ ମୋ ଦେହ ଆପ୍ଲୁତ ହେଲା; ତେବେ ମୁଁ ଏହି ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲି।

Verse 18

सर्ववेदरहस्यैश्च नामभिश्च शताष्टभिः । सप्तसप्तिरचिंत्यात्मा महाकारुणिकोत्तमः

ସମସ୍ତ ବେଦର ରହସ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଏକଶ ଆଠ ନାମଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି—ଯିଏ ସପ୍ତସପ୍ତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ମହାକରୁଣାର ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 19

संजीवनो जयो जीवो जीवनाथो जगत्पतिः । कालाश्रयः कालकर्ता महायोगी महामतिः

ସେଇ ସଂଜୀବନ, ସେଇ ଜୟ, ସେଇ ଜୀବନ ସ୍ୱୟଂ; ସେଇ ଜୀବନାଥ ଓ ଜଗତ୍ପତି। ସେଇ କାଳାଶ୍ରୟ ଓ କାଳକର୍ତ୍ତା—ମହାଯୋଗୀ, ମହାମତି॥

Verse 20

भूतांतकरणो देवः कमलानन्दनन्दनः । सहस्रपाच्च वरदो दिव्यकुण्डलमण्डितः

ସେ ଦେବ ଭୂତମାନଙ୍କ ଭୟର ଅନ୍ତକାରୀ; କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଓ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ନନ୍ଦନ-ସ୍ୱରୂପ। ସହସ୍ରକିରଣ, ବରଦାତା, ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳରେ ମଣ୍ଡିତ॥

Verse 21

धर्मप्रियोचितात्मा च सविता वायुवाहनः । आदित्योऽक्रोधनः सूर्यो रश्मिमाली विभावसुः

ସେ ଧର୍ମପ୍ରିୟ, ଯଥୋଚିତ ଉଦାତ୍ତ ସ୍ୱଭାବୀ; ବାୟୁବାହନ ସବିତା। ସେ ଆଦିତ୍ୟ, କ୍ରୋଧରହିତ; ରଶ୍ମିମାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ବିଭାବସୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ॥

Verse 22

दिनकृद्दिनहृन्मौनी सुरथो रथिनांवरः । राज्ञीपतिः स्वर्णरेताः पूषा त्वष्टा दिवाकरः

ସେ ଦିନକୃତ୍, ଦିନର ଅନ୍ଧକାରହର; ମୌନୀ ମୁନି। ଶୁଭ ରଥୀ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାଜ୍ଞୀଶକ୍ତିର ପତି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେତାଃ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ)ଧାରୀ; ପୂଷା ପୋଷକ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦିବ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ, ଦିବାକର॥

Verse 23

आकाशतिलको धाता संविभागी मनोहरः । प्रज्ञः प्रजापतिर्धन्यो विष्णुः श्रीशो भिषग्वरः

ସେ ଆକାଶତିଳକ, ଧାତା ପାଳକ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂବିଭାଗ କରି ଦେବାଳୁ, ମନୋହର। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ପ୍ରଜାପତି, ଧନ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁ, ଶ୍ରୀଶ, ଭିଷଗ୍ୱର—ପରମ ବୈଦ୍ୟ॥

Verse 24

आलोककृल्लोकनाथो लोकपालनमस्कृतः । विदिताशयश्च सुनयो महात्मा भक्तवत्सलः

ସେ ଆଲୋକର କର୍ତ୍ତା, ଲୋକନାଥ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନମସ୍କୃତ; ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟାଶୟ ଜାଣୁଥିବା; ସନ୍ମାର୍ଗର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ; ମହାତ୍ମା ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 25

कीर्तिकीर्तिकरो नित्यो रोचिष्णुः कल्मषापहः । जितानन्दो महावीर्यो हंसः संहारकारकः

ସେ କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଦାତା; ନିତ୍ୟ; ଦୀପ୍ତିମାନ; କଲ୍ମଷନାଶକ; ଆନନ୍ଦଦ୍ୱାରା ଶୋକଜୟୀ; ମହାବୀର୍ୟ; ଶୁଦ୍ଧ ହଂସସ୍ୱରୂପ; ଏବଂ ଯଥାକାଳ ସଂହାରକାରକ ଶକ୍ତି।

Verse 26

कृतकृत्यः सुसंगश्च बहुज्ञो वचसां पतिः । विश्वपूज्यो मृत्युहारि घृणी धर्मस्य कारणम्

ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରୁଥିବା; ସତ୍ସଙ୍ଗସ୍ୱରୂପ; ସର୍ବଜ୍ଞ; ବାଣୀର ପତି; ବିଶ୍ୱପୂଜ୍ୟ; ମୃତ୍ୟୁଭୟହାରୀ; ଘୃଣୀ—କରୁଣାମୟ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଧର୍ମର କାରଣ।

Verse 27

प्रणतार्तिहरोऽरोग आयुष्यमान्सुखदः सुखी । मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो व्रती व्रतफलप्रदः

ସେ ପ୍ରଣତଜନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ; ନିରୋଗ ଓ ଆରୋଗ୍ୟଦାତା; ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରଦାନକାରୀ; ସୁଖଦାତା ଓ ସ୍ୱୟଂ ସୁଖସ୍ୱରୂପ; ମଙ୍ଗଳମୟ; ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ; ବ୍ରତୀ; ଏବଂ ବ୍ରତଫଳପ୍ରଦ।

Verse 28

शुचिः पूर्णो मोक्षमार्गदाता भोक्ता महेश्वरः । धन्वंतरिः प्रियाभाषी धनुर्वेदविदेकराट

ସେ ଶୁଚି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଦାତା; ଯଜ୍ଞଭୋଗର ଭୋକ୍ତା; ମହେଶ୍ୱର; ଧନ୍ୱନ୍ତରି—ଲୋକବୈଦ୍ୟ; ପ୍ରିୟଭାଷୀ; ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦବିଦ୍ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସାମ୍ରାଟ।

Verse 29

जगत्पिता धूमकेतुर्विधूतो ध्वांतहा गुरुः । गोपतिश्च कृतातिथ्यः शुभाचारः शुचिप्रियः

ସେ ଜଗତ୍‌ପିତା; ଧୂମକେତୁ-ଧ୍ୱଜ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ; ପାପକୁ ଝାଡ଼ି ଦୂର କରୁଥିବା; ଅନ୍ଧକାର-ନାଶକ; ଗୁରୁ; ଗୋପତି—ଗୋଧନର ରକ୍ଷକ-ସ୍ୱାମୀ; ଅତିଥି-ସତ୍କାରୀ; ଶୁଭାଚାରୀ ଓ ଶୁଚିପ୍ରିୟ।

Verse 30

सामप्रियो लोकबन्धुर्नैकरूपो युगादिकृत् । धर्मसेतुर्लोकसाक्षी खेटतऋ सर्वदः प्रभुः

ସେ ସାମଗାନ-ପ୍ରିୟ; ଲୋକବନ୍ଧୁ; ନାନାରୂପଧାରୀ; ଯୁଗାଦିକର୍ତ୍ତା; ଧର୍ମସେତୁ; ଲୋକସାକ୍ଷୀ; ଦୀପ୍ତ ଚକ୍ର (ଖେଟ) ଧାରଣକାରୀ; ସର୍ବଦାତା ପ୍ରଭୁ।

Verse 31

मयैवं संस्तुतो भानुर्नाम्नामष्टशतेन च । तुष्यतां सर्वलोकानां सर्वलोकप्रियो विभुः

ଏଭଳି ମୁଁ ଭାନୁଙ୍କୁ ଏକଶେ ଆଠ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲି; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଲୋକପ୍ରିୟ ସେଇ ବିଭୁ—ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 32

इत्येवं संस्तवात्प्रीतो भास्करो मामवोचत । सदात्र कलया स्थास्ये देवर्षे त्वत्प्रियेप्सया

ଏହି ସ୍ତବରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ଭାସ୍କର ମୋତେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବର୍ଷି! ତୁମ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ ଭାବେ ଇଚ୍ଛା କରି, ମୁଁ ସଦା ଏଠାରେ ମୋର କଳା (ଅଂଶ-ତେଜ) ସହିତ ଅବସ୍ଥାନ କରିବି।”

Verse 33

यो मामत्र महाभक्त्या भट्टादित्यं प्रपूजयेत् । सहस्रशः का मरूपे संपूज्याप्नोति तत्फलम्

ଯେ କେହି ଏଠାରେ ମହାଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ‘ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟ’ ରୂପେ ପୂଜା କରେ, ସେ କାମରୂପରେ ସହସ୍ରବାର ପୂଜା କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 34

मामुद्दिश्य च यो विप्रः स्वल्पं वा यदि वा बहु । दास्यतेऽत्राक्षयं तच्च ग्रहीष्ये करजं यथा

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏଠାରେ ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବହୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ମୁଁ ତାହାକୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କର ପରି ଗ୍ରହଣ କରେ।

Verse 35

रक्तोत्पलैश्च कह्लारैः केसरैः करवीरकैः । शतत्रयैर्महाप्दमै रविवारेण मानवः

ରକ୍ତୋତ୍ପଳ, କହ୍ଲାର (ନୀଳୋତ୍ପଳ), କେଶର ଓ କରବୀର ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ତିନିଶେ ମହାପଦ୍ମ ସହ—ରବିବାର ଦିନ ମନୁଷ୍ୟ (ମୋ) ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां वा येऽर्चयिष्यंति मामिह । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांतान्प्राप्स्यति निश्चितम्

ଏଠାରେ ସପ୍ତମୀ କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଯେମାନେ ମୋର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ, ସେମାନେ ଯେଯେ କାମନା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 37

दर्शनान्मम भक्त्या च नाशो व्याधिदरिद्रयोः । प्रणामात्स्वर्गमाप्नोति श्रुत्वा मोक्षं च नित्यशः

ମୋର ଦର୍ଶନ ଓ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ପ୍ରଣାମ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ; ଏହି ମହିମାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 38

अभक्तिं यश्च कर्ता मे स गच्छेन्निश्चिंतं क्षयम् । अष्टोत्तरशतं नाम ममाग्रे यत्त्वयेरितम्

ଯେ ମୋ ପ୍ରତି ଅଭକ୍ତି କିମ୍ବା ଅବମାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶକୁ ଯାଏ। ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚାରିତ କରିଥିବା ମୋର ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତନାମ—

Verse 39

त्रिकालमेककालं वा पठतः श्रृणुयत्फलम् । कीर्तिमान्सुभगो विद्वान्सुसुखी प्रियदर्शनः

ଯେ ଦିନକୁ ତିନିଥର କିମ୍ବା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଏହା ପାଠ କରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ—ସେ କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ସୌଭାଗ୍ୟବାନ, ବିଦ୍ୱାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖୀ ଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ହୁଏ।

Verse 40

भवेद्वर्षशतायुश्च सर्वरोगविवर्जितः । यस्त्विदं श्रृणुयान्नित्यं पठेद्वा प्रयतः शुचिः

ଯେ ନିୟମଶୀଳ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଏହା ଶ୍ରବଣ କରେ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 41

अक्षयं स्वल्पमप्यन्नं भवेत्तस्योपसाधितम् । विजयी च भवेन्नित्यं तथा जातिस्मरो भवेत्

ତାହାର ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ, ଯେନେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ସେ ନିତ୍ୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 42

तस्मादेतत्त्वया जाप्यं परं स्वस्त्ययनं महत् । तथा ममाग्रे कुंडं च कुरु स्नानार्थमुत्तमम्

ଏହିହେତୁ ତୁମେ ଏହି ପରମ ଓ ମହାନ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଜପ କର; ଏବଂ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କର।

Verse 43

कामरूपकला यत्र तत्र कुंडं वने भवेत् । एवं दत्त्वा वरान्भानुस्तत्रैवां तरधीयत

ଯେଉଁଠାରେ କାମରୂପ-ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା, ସେଠାରେ ବନରେ ଏକ କୁଣ୍ଡ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା; ଏଭଳି ଭାବେ ବର ଦେଇ ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 44

ततो भास्करवाक्येन सिद्धेशस्य च सव्यतः । वनमध्ये मया कुंडं कृतं दर्भशलाकया

ତାପରେ ଭାସ୍କରଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧେଶଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଅରଣ୍ୟମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦର୍ଭଶଲାକାଦ୍ୱାରା ଏକ କୁଣ୍ଡ ନିର୍ମାଣ କଲି।

Verse 45

कामरूपभवं कुंडं वृक्षास्ते चापि भारत । संलीनास्तन्महाश्चर्यं ममाजायत चेतसि

ହେ ଭାରତ! କାମରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେଇ କୁଣ୍ଡ ଓ ସେଇ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେନ ଏକାକାର ହୋଇଗଲେ; ତାହାରୁ ମୋ ଚିତ୍ତରେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 46

माघमासस्य शुक्लायां सप्तम्यां स्त्री नरोऽपि वा । स्नानं कुंडे शुभं कृत्वा भट्टादित्यं प्रपश्यति

ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସପ୍ତମୀରେ, ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ—ଯେ କେହି—କୁଣ୍ଡରେ ଶୁଭସ୍ନାନ କରି ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଏ।

Verse 47

तस्यानंतं भवेत्पुण्यं रथं यश्च प्रपूजयेत् । रथयात्रां च कुरुते यस्मिन्यस्मिन्नसौ पथि

ଯେ ଜଣେ ସେଇ ରଥକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେ ଜଣେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଏହା ଯାଏ, ସେହି ପଥରେ ରଥଯାତ୍ରା କରାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 48

ये च पश्यंति लोकास्ते धन्याः सर्वे न संशयः । पुत्रधान्यधनैर्युक्ता नीरुजस्तेजसाऽन्विताः

ଏବଂ ଯେ ଲୋକମାନେ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ—ପୁତ୍ର, ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ନିରୋଗ ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ।

Verse 49

भविष्यंति नरास्ते ये कारयंति रथोत्सवम् । गंगादिसर्वतीर्थेषु यत्फलं कीर्तितं बुधैः

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ରଥୋତ୍ସବର ଆୟୋଜନ ଓ ପ୍ରାୟୋଜନ କରାନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ-ପୂଜାର ଯେ ଫଳ ବୁଦ୍ଧିମାନେ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 50

भट्टादित्यस्य कुंडे च तत्फलं सप्तमीदिने । तत्र कुंडे च यः स्नात्वा सूर्यार्घ्यं प्रयच्छति । कपिला गोशतस्यासौ दत्तस्य फलमश्नुते

ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟଙ୍କ କୁଣ୍ଡରେ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ଯେ ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଏ, ସେ ଶତ କପିଳା ଗୋଦାନର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

Verse 51

अर्जुर उवाच । वासुदेवादयः सर्वे वदंत्येवं महामुने

ଅର୍ଜୁର କହିଲେ—ହେ ମହାମୁନି, ବାସୁଦେବ ଆଦି ସମସ୍ତେ ଏହିପରି ହିଁ କହନ୍ତି।

Verse 52

भास्करार्घं विना पातः कृतं सर्वं च निष्फलम् । तस्याहं श्रोतुमिच्छामि विधिं विधिविदां वर

ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନ ଦେଇ କରାଯାଇଥିବା ପାଠ ଓ ବ୍ରତାଦି ସବୁ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ବିଧିବିଦାଂବର, ମୁଁ ତାହାର ବିଧି ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 53

नारद उवाच । यथा ब्रह्मादयो देवा यच्छंत्यर्घं महात्मने । भास्कराय श्रृणु त्वं तं विधिं सर्वाघनाशनम्

ନାରଦ କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ମହାତ୍ମା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବିଧିରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେହି ବିଧି ଶୁଣ; ଏହା ସର୍ବ ପାପନାଶକ।

Verse 54

प्रथमं तावत्प्रत्युषे उदिते सूर्ये शुचिर्भूत्वा गोमयकृतमंडलस्योपरि रक्तचंदनेन मंडलकं कृत्वा ततस्ताम्रपात्रे रक्तचंदनोदकश्वेतचंदनादिद्रव्यैः प्रपूरणं कृत्वा तन्मध्ये हेमाक्षतदूर्वादधिसर्पीषि परिक्षिप्य स्थापयेत्

ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତ୍ୟୁଷେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ ଶୁଚି ହୋଇ, ଗୋମୟରେ କୃତ ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନରେ ଏକ ଛୋଟ ମଣ୍ଡଳକ ଅଙ୍କନ କରିବ। ପରେ ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ-ଯୁକ୍ତ ଜଳ ଓ ଶ୍ୱେତଚନ୍ଦନାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ପୂରଣ କରି, ତାହାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷତ, ଦୂର୍ବା, ଦଧି ଓ ଘୃତ ଛିଟାଇ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 55

स्वशरीरमालभेत् अनेन मंत्रेण । ओंखखोल्काय नमः । सप्तवारानुच्चार्य स्थातव्यम् । तेन शुद्धिरुपसंजायते देहस्यार्चार्हता भवति । पश्चादासनस्थं देवं सवितारं मंडलमध्ये द्वादशात्मकं सुरादिभिः संपूज्यमानं ध्यात्वा पूर्वोक्तमर्घपात्रं शिरसि कृत्वा भूमौ जानुनी निपात्य सूर्याभिमुखस्तद्गतमनाभूत्वार्घमंत्रमुदाहरेत् । तदुच्यते सूर्यवक्त्राद्विनिर्गतमिति

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସ୍ପର୍ଶ/ଲେପନ କରିବ—“ଓଂ ଖଖୋଲ୍କାୟ ନମଃ।” ସାତଥର ଜପ କରି ସ୍ଥିର ରହିବ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେହଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ଓ ଦେହ ଅର୍ଚ୍ଚାଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ପରେ ମଣ୍ଡଳମଧ୍ୟରେ ଆସନସ୍ଥ ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମକ ଦେବ ସବିତାକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରି; ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟପାତ୍ରକୁ ଶିର ଉପରେ ରଖି, ଭୂମିରେ ଦୁଇ ଜାନୁ ନମାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଭିମୁଖ ହୋଇ, ମନକୁ ତାହାରେ ଲୀନ କରି ଅର୍ଘ୍ୟମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ—ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିର୍ଗତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 56

यस्योच्चारणशब्देन रथं संस्थाप्य भास्करः । प्रतिगृह्णाति चैवार्घ्यं वरमिष्टं च यच्छति

ଯାହାର ଉଚ୍ଚାରଣଧ୍ୱନିମାତ୍ରେ ଭାସ୍କର ନିଜ ରଥକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଇଷ୍ଟ ବର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 57

ओंयस्याहुः सप्त च्छंदांसि रथे तिष्ठंति वाजिनः । अरुणः सारथिर्यस्य रथवाहोऽग्रतः स्थितः

ଓଂ। କୁହାଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କ ରଥରେ ସାତଟି ବୈଦିକ ଛନ୍ଦ ଅଶ୍ୱରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏବଂ ଅରୁଣ ତାଙ୍କ ସାରଥି, ରଥବାହକ ହୋଇ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 58

जया च विजया चैव जयंती पापनाशनी । इडा च पिंगला चैव वहंतोऽश्वमुखास्तथा

ଜୟା ଓ ବିଜୟା, ଏବଂ ପାପନାଶିନୀ ଜୟନ୍ତୀ; ସେହିପରି ଇଡା ଓ ପିଙ୍ଗଳା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ବହନକାରୀ, ଅଶ୍ୱମୁଖ ଧାରଣ କରିଥିବା।

Verse 59

डिंडिश्च शेषनागश्च गणाध्यक्षस्तथैव च । स्कंदरेवंततार्क्ष्याश्च तथा कल्माषपक्षिणौ

ଡିଂଡି, ଶେଷନାଗ ଓ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷ; ତଥା ସ୍କନ୍ଦ, ରେବନ୍ତ ଓ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ; ଏବଂ କଲ୍ମାଷ ନାମକ ଦୁଇ ପକ୍ଷୀ—ଏ ସମସ୍ତେ ଏହି ପରିକରରେ ଆହ୍ୱାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 60

राज्ञी च निक्षुभा देवी ललिता चैव संज्ञिका । तथा यज्ञभुजो देवा ये चान्ये परिकीर्तिताः

ରାଜ୍ଞୀ, ନିକ୍ଷୁଭା ଦେବୀ ଓ ଲଲିତା ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା; ତଥା ଯଜ୍ଞଭୋଜୀ ଦେବଗଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତମାନେ—ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆହ୍ୱାନିତ।

Verse 61

एभिः परिवृतो योऽसावधरोत्तरवासिभिः । तमहं लोककर्तारमाह्वयामि तमोपहम्

ଅଧୋ ଓ ଊର୍ଧ୍ୱ ଲୋକବାସୀ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଯେ, ସେଇ ଲୋକକର୍ତ୍ତା, ତମୋନାଶକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି।

Verse 62

अम्मयो भगवान्भानुरमुं यज्ञं प्रवर्तयन् । इदमर्घ्यं च पाद्यं च प्रगृहाण नमोनमः

ହେ ଅମୃତମୟ ଭଗବାନ୍ ଭାନୁ! ଯିଏ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି—ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏହି ପାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ନମୋ ନମଃ।

Verse 63

आवाहनम् । सहस्रकिरण वरद जीवनरूप ते नमः । इति सांनिध्यकरणम् ओंवषट् इत्युच्चार्य सूर्यस्य चरणयुगलं पश्यन् भुवि पद्म्यां पात्रीं निर्वापयेत् पाद्यं तदुच्यते । एवं पाद्यं दत्त्वा बद्धांजलिः सुस्वागतमिति कुर्यात् । स्वागतं भगवन्नेहि मम प्रसादं विधाय आस्यताम् । इह गृहाण पूजां च प्रसादं च धिया कुरु । तिष्ठ त्वं तावदत्रैव यावत्पूजां करोम्यहम्

ଆବାହନ—“ସହସ୍ରକିରଣ, ବରଦ, ଜୀବନରୂପ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏହିପରି ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରାଯାଏ। ପରେ “ଓଂ ବଷଟ୍” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚରଣଯୁଗଳକୁ ଦେଖି/ଧ୍ୟାନ କରି, ଭୂମିରେ ରଖା ପଦ୍ମଚିହ୍ନିତ ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଢାଳିବ—ଏହାକୁ ପାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ହାତ ଯୋଡି “ସୁସ୍ୱାଗତମ୍” କହିବ—“ସ୍ୱାଗତଂ ଭଗବନ୍! ଆସନ୍ତୁ; ମୋତେ ପ୍ରସାଦ କରି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଏହି ପୂଜା ଓ ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଶୁଭ ମନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ପୂଜା କରୁଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ହିଁ ବିରାଜିତ ରୁହନ୍ତୁ।”

Verse 64

एवं विज्ञापनं दद्यादनेन मंत्रेण कमलासनम् । तत्कमलासनं कमलनंदन उपाविशति । आसन उपविष्टस्य शेषां पूजां नियोजयेत् अनेन विधानेन । ओंसोममूर्तिक्षीरोदपतये नमः । इति क्षीरादिस्नपनम् । ओंभास्कराय नीरव सिने नमः । इति जलस्नानम् ततो वासोयुगं शुभ्रं दद्यात् अनेन मंत्रेण । इदं वासोयुगं सूर्य गृहाण कृपया मम । कटिभूषणमेकं ते द्वितीयं चांगप्रावरणम्

ଏହିପରି ବିନୟ-ନିବେଦନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପଦ୍ମାସନ ଅର୍ପଣ କରିବ। ପଦ୍ମନନ୍ଦନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସେହି ପଦ୍ମାସନରେ ଉପବେଶନ କରନ୍ତି। ସେ ଆସନସ୍ଥ ହେଲେ ଏହି ବିଧାନାନୁସାରେ ଶେଷ ପୂଜା କରିବ। ‘ଓଁ ସୋମମୂର୍ତ୍ତି କ୍ଷୀରୋଦପତୟେ ନମଃ’—ଏହା କ୍ଷୀରାଦି ସ୍ନପନ। ‘ଓଁ ଭାସ୍କରାୟ ନୀରବ-ଶାନ୍ତୟେ ନମଃ’—ଏହା ଜଳସ୍ନାନ। ପରେ ଶୁଭ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ରଯୁଗଳ ଦେବ—‘ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ! କୃପାକରି ମୋର ଏହି ବସ୍ତ୍ରଯୁଗଳ ଗ୍ରହଣ କର; ଗୋଟିଏ କଟିଭୂଷଣ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଅଙ୍ଗପ୍ରାବରଣ।’

Verse 65

ततो यज्ञोपवीतं दद्यात् अनेन मंत्रेण । सूत्रतंतुमयं शुद्धं पवित्रमिदमुत्तमम् । यज्ञोपवीतं देवेश प्रगृहाण नमोऽस्तु ते

ତାପରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଅର୍ପଣ କରିବ—‘ଶୁଦ୍ଧ ସୂତ୍ରତନ୍ତୁମୟ ଏହି ଉତ୍ତମ, ପରମ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞୋପବୀତ; ହେ ଦେବେଶ! ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।’

Verse 66

ततो यथाशक्ति श्वेतमुकुटमुद्रिकादिभूषणानि दद्यात् अनेन मंत्रेण । मुकुटो रत्ननद्धोऽयं मुद्रिकां भूषणानि च । अलंकारं गृहणेमं मया भक्त्या समर्पितम्

ତାପରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଶ୍ୱେତ ମୁକୁଟ, ମୁଦ୍ରିକା ଆଦି ଭୂଷଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରିବ—‘ଏହି ମୁକୁଟ ରତ୍ନଜଡିତ, ସହିତ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣ; ମୋର ଭକ୍ତିରେ ସମର୍ପିତ ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।’

Verse 67

एवमलंकारं निवेद्य पश्चात्केशरकुंकुमकर्पूररक्तचंदनमिश्रमनुलेपनं दद्यात्

ଏହିପରି ଅଳଙ୍କାର ନିବେଦନ କରି, ପରେ କେଶର, କୁଙ୍କୁମ, କର୍ପୂର ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରିତ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 68

ओंतवातिप्रिय वृक्षाणां रसोऽयं तिग्मदीधिते । स तवैवोचितः स्वामिन्गृहाण कृपया मम

ଓଁ। ହେ ତୀକ୍ଷ୍ଣକିରଣଧର ତିଗ୍ମଦୀଧିତେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ରସ; ଏହା ସତ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ସ୍ୱାମୀ! କୃପାକରି ମୋର ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 69

ततश्चंपकजपाकरवीरकर्णककेसरकोकनदादिभिः पूजां कुर्यात्

ତତଃ ପରେ ଚମ୍ପକ, ଜପା, କରବୀର, କର୍ଣ୍ଣିକା, କେଶର, କୋକନଦ ଆଦି ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 70

ओंवनस्पतिरसो दिव्यो गंधाढ्यो गंध उत्तमः । आहारः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्

ॐ ଏହି ଧୂପ ହେଉଛି ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସାର, ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବାସିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆହାର—ଏହି ଧୂପକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 71

शल्लकीधूपमंत्रः । ततः पायसादिनिष्पन्नं नैवेद्यं निवेदयेदनेन मंत्रेण । नैवेद्यममृतं सर्वभूतानां प्राणवर्धनम् । पूर्णपात्रे मया दत्तं प्रतिगृह्ण प्रसीद मे

ଏହା ଶଲ୍ଲକୀ-ଧୂପ ମନ୍ତ୍ର। ତତଃ ପରେ ପାୟସ ଆଦିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ନିବେଦନ କରିବ—“ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ଅମୃତସମ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପ୍ରାଣବର୍ଧକ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ—ଗ୍ରହଣ କରି ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।”

Verse 72

ततः शौचोदकतांबूलदीपारार्तिकशीतलिकापुनः पूजादि निवेद्य यथाशक्त्या स्तुत्वा सुकृतं दुष्कृतं वा क्षमस्वेति प्रोच्य विसर्जयेत् । ततो भूयो नमस्य हेमवस्त्रोपवीतालंकारान् ब्राह्मणाय निवेद्य निर्माल्यं संहृत्यांभसि निक्षिपेत्

ତାପରେ ଶୌଚୋଦକ, ତାମ୍ବୂଳ, ଦୀପ, ଆରତି, ଶୀତଳିକା ଓ ପୁନଃପୂଜା ଆଦି ନିବେଦନ କରି, ଯଥାଶକ୍ତି ସ୍ତୁତି କରି “ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ସୁକୃତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କୃତ—କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ବିସର୍ଜନ କରିବ। ପୁନର୍ବାର ନମସ୍କାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଉପବୀତ ଓ ଆଳଙ୍କାର ନିବେଦନ କରି; ନିର୍ମାଲ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବ।

Verse 73

इत्यर्घ्यदानविधिः य एवं भास्करायार्घ्यं मूर्तौ मंडलकेऽपि वा । नित्यं निवेदयेत्प्रातः स्याद्रवेरात्मवत्प्रियः

ଏହିପରି ଅର୍ଘ୍ୟଦାନର ବିଧି। ଯେ ଏହି ରୀତିରେ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ—ମୂର୍ତ୍ତିରେ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳରେ ମଧ୍ୟ—ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରେ, ସେ ରବିଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସମାନ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

Verse 74

अनेन विधिना कर्णो भास्करार्घ्यं प्रयच्छति । ततः सूर्यस्य पार्थासावात्मवद्वल्लभो मतः

ଏହି ବିଧିରେ କର୍ଣ୍ଣ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ। ତେଣୁ ପୃଥାପୁତ୍ର ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମାସମ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 75

अशक्तश्चेन्नित्यमेकमर्घ्यं दद्याद्दिवाकृते । ततोऽत्र रथसप्तम्यां कुंडे देयः प्रयत्नतः

ଯଦି କେହି ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ ନିତ୍ୟ ଦିବାକରଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଉ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ରତରେ ରଥସପ୍ତମୀ ଦିନ କୁଣ୍ଡରେ ବିଶେଷ ଯତ୍ନରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

अश्वमेधफलं प्राप्य सूर्यलोक मवाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्योऽर्घोऽत्र भारत

ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ଭାରତ, ଏଠାରେ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 77

एवंविधस्त्वसौ देवो भट्टादित्योऽत्र तिष्ठति । भूयानतोऽपि बहुशः पापहा धर्मवर्धनः

ଏପରି ଦେବତା—ଭଟ୍ଟାଦିତ୍ୟ—ଏଠାରେ ବିରାଜିତ। ବାରମ୍ବାର ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ଅଧିକ ମହାନ ଫଳ ଦେଇ, ପାପ ନାଶ କରି ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।

Verse 78

दिव्यमष्टविधं चात्र सद्यः प्रत्ययकारकम् । पापानां चोपभुक्तं हि यथा पार्थ हलाहलम्

ଏଠାରେ ‘ଦିବ୍ୟ’ ନାମରେ ଅଷ୍ଟବିଧ ପରୀକ୍ଷା ଅଛି, ଯାହା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସତ୍ୟର ନିଶ୍ଚୟ କରାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରସି ନାଶ କରେ—ହେ ପାର୍ଥ, ଯେପରି ହଲାହଲ ବିଷ ଉପଭୋଗ କରି ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଥିଲା।