Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तमहं प्रांजलिर्भूत्वा नमस्कृत्य रविं प्रभुम् । सामभिर्विविधैर्देवं पर्यतोषयमीश्वरम्

Transliteration

tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā namaskṛtya raviṃ prabhum | sāmabhirvividhairdevaṃ paryatoṣayamīśvaram

Translation

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି ପ୍ରଭୁ ରବିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲି; ବିଭିନ୍ନ ସାମଗାନରେ ସେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲି।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• प्राञ्जलिः: with folded hands
• प्राञ्जलिः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; ‘प्राञ्जलि’ = अञ्जलि-कर (hands folded)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund); ‘having become’

• नमस्कृत्य: having bowed/saluted
• नमस्कृत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययार्थे ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund); ‘having saluted’

• रविम्: the Sun
• रविम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रभुम्: the Lord
• प्रभुम्: कर्म (Object/Apposition)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘रविम्’ इत्यस्य समानाधिकरण-विशेषण/अप्पोज़िशन

• सामभिः: with Sāman chants
• सामभिः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• विविधैः: various
• विविधैः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (सामभिः इत्यस्य)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पर्यतोषयम्: I pleased, I satisfied
• पर्यतोषयम्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद; causative (णिच्) ‘तोषयति’; उपसर्ग: परि

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: कर्म (Object/Apposition)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘देवम्’ इत्यस्य समानाधिकरण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating a devotee’s account (deduced)

Visual Art Cues

Scene: The seer stands with folded hands before the radiant solar lord, offering melodic Sāman chants; the air vibrates with visible sound-waves or floral offerings made of light.

Characters & Entities

• Ravi (Sūrya)
• Sāman (Sāmavedic chants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

After divine darśana, humility and Vedic praise are upheld as the proper dharmic response to the deity’s presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse focuses on the act of worship (stuti) after Sūrya’s manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (salutation with folded hands) and praising Sūrya with various Sāman chants (Sāmavedic hymns).