Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

अश्वमेधफलं प्राप्य सूर्यलोक मवाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्योऽर्घोऽत्र भारत

Transliteration

aśvamedhaphalaṃ prāpya sūryaloka mavāpnuyāt | tasmātsarvaprayatnena dātavyo'rgho'tra bhārata

Translation

ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ଭାରତ, ଏଠାରେ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• अश्वमेध-फलम्: the fruit of the Aśvamedha sacrifice
• अश्वमेध-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (अश्वमेधस्य फलम्)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive: ‘having obtained’)

• सूर्य-लोकम्: the world of the Sun
• सूर्य-लोकम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सूर्यस्य लोकम्)

• अवाप्नुयात्: would attain / should attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: तद्)
• Form: अव्ययीभावेन हेत्वर्थक-अव्ययम् (ablatival adverb: ‘therefore/from that reason’)

• सर्व-प्रयत्नेन: with all effort
• सर्व-प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्त्यर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; कर्मधारयः (सर्वः प्रयत्नः) + तृतीया (with all effort)

• दातव्यः: must be given
• दातव्यः: Kriya (Obligation predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) → दातव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्ययः (तव्यत्), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेयार्थः (must be given)

• अर्घः: the arghya-offering
• अर्घः: Karta (Grammatical subject of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (here)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced); vocative 'bhārata' indicates instruction framed toward Arjuna in the narrative

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhaṭṭāditya-sthāna (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers arghya; above, a visionary glimpse of Sūrya-loka—golden city, radiant chariot, celestial beings—signifying attainment; a subtle juxtaposition with an Aśvamedha altar in the background to show equivalence.

Characters & Entities

• Sūryaloka
• Aśvamedha
• Bhārata (Arjuna implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Simple daily devotion can yield immense sacrificial merit; sincere arghya-dāna is exalted as a high dharmic act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it glorifies the practice (arghya to Sūrya) and its cosmic fruit (Sūryaloka).

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer arghya with full earnestness, as it grants great merit likened to the Aśvamedha.