Adhyaya 27

Verse 1

। नारद उवाच । ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् । ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्

ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ଦେବୀଙ୍କ ସହ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଈଶାନ (ଶିବ) ନିର୍ମିତ, ଅନୁପମ ଦିବ୍ୟ ସର୍ବରତ୍ନମୟ ଶୁଭ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 2

तत्रासौ मंदरगिरौ सह देव्या भगाक्षहा । प्रासादे तत्र चोद्याने रेमे संहृष्टमानसः

ସେଠାରେ ମନ୍ଦରଗିରିରେ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଭଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ-ନାଶକ ଶଙ୍କର ରହିଲେ। ସେଠାର ପ୍ରାସାଦ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ସେ ହର୍ଷିତମନେ ରମଣ କଲେ।

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकेणातिपीडिताः । प्रोत्साहितेन चात्यर्थं मया कलिचिकीर्षुणा

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ଦେବଗଣ, କଳହ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଅଧିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ହେଲେ।

Verse 4

आसाद्य ते भवं देवं तुष्टुबुर्बहुधा स्तवैः । एतस्मिन्नंतरे देवी प्रोद्वर्तयत गात्रकम्

ସେମାନେ ଭବଦେବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି ବହୁ ପ୍ରକାର ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେବୀ ନିଜ ଦେହରେ ଉଦ୍ବର୍ତ୍ତନ ମଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 5

उद्वर्तनमलेनाथ नरं चक्रे गजाननम् । देवानां संस्तवैः पुण्यैः कृपयाभिपरिप्लुता

ଉଦ୍ବର୍ତ୍ତନର ମଲ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଗଜାନନ ନାମକ ପୁରୁଷକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ କୃପାରେ ପରିପ୍ଲୁତ ଥିଲେ।

Verse 6

पुत्रेत्युवाच तं देवी ततः संहृष्टमानसा । एतस्मिन्नंतरे शर्वस्तत्रागत्य वचोऽब्रवीत्

ତାପରେ ହର୍ଷିତମନା ଦେବୀ ତାକୁ ‘ପୁତ୍ର’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶର୍ବ ସେଠାକୁ ଆସି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 7

पुत्रस्तवायं गिरिजे श्रृणु यादृग्भविष्यति । विक्रमेण च वीर्येण कृपया सदृशो मया

ହେ ଗିରିଜେ! ଏହି ତୋର ପୁତ୍ର—ଶୁଣ, ସେ କିପରି ହେବ। ପରାକ୍ରମ, ବୀର୍ୟ ଓ କୃପାରେ ସେ ମୋ ପରି ହେବ।

Verse 8

यथाहं तादृशश्चासौ पुत्रस्ते भविता गुणैः । ये च पापा दुराचारा वेदान्धर्मं द्विषंति च

ମୁଁ ଯେପରି, ଗୁଣରେ ତୋର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେବ। ଏବଂ ଯେ ପାପୀ, ଦୁରାଚାରୀ, ବେଦ ଓ ଧର୍ମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି—

Verse 9

तेषामामरणांतानि विघ्नान्येष करिष्यति । ये च मां नैव मन्यंते विष्णुं वापि जगद्गुरुम्

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି (ପୁତ୍ର) ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହୁଥିବା ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ—ବିଶେଷକରି ଯେମାନେ ମୋତେ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 10

विघ्निता विघ्नराजेन ते यास्यंति महत्तमः । तेषां गृहेषु कलहः सदा नैवोपसाम्यति

ହେ ମହତ୍ତମ! ବିଘ୍ନରାଜ ଦ୍ୱାରା ବାଧିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ବିନାଶକୁ ପହଞ୍ଚିବେ; ତାଙ୍କ ଘରେ କଳହ ସଦା ରହିବ, କେବେ ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 11

पुत्रस्य तव विघ्नेन समूलं तस्य नश्यति । येषां न पूज्याः पूज्यंते क्रोधासत्यपराश्च ये

ତୋର ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ବିଘ୍ନରେ ସେମାନେ ମୂଳସହିତ ନଶିଯାନ୍ତି—ଯେମାନେ ଅପୂଜ୍ୟକୁ ପୂଜ୍ୟ ଭାବି ପୂଜନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଅସତ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ।

Verse 12

रौद्रसाहसिका ये च तेषां विघ्नं करिष्यति । श्रुतिधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्पालयंति गुरूंश्च ये

ଯେମାନେ ରୌଦ୍ର ଓ ଦୁସ୍ସାହସିକ ହୋଇ ଉନ୍ମତ୍ତ ହିଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେ ବିଘ୍ନ ଆଣିବେ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଶ୍ରୁତି-ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାତି-ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବେ।

Verse 13

कृपालवो गतक्रोधास्तेषां विघ्नं हरिष्यति । सर्वे धर्माश्च कर्माणि तथा नानाविधानि च

ଯେମାନେ କୃପାଳୁ ଏବଂ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବିଘ୍ନ ସେ ହରିବେ। ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମ, ନାନାବିଧ କ୍ରିୟା—ସବୁ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେବ।

Verse 14

सविघ्नानि भिवष्यंति पूजयास्य विना शुभे । एवं श्रुत्वा उमा प्राह एवमस्त्विति शंकरम्

ହେ ଶୁଭେ! ତାଙ୍କର ପୂଜା ବିନା ସବୁ କାମ ବିଘ୍ନଯୁକ୍ତ ହେବ। ଏହା ଶୁଣି ଉମା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏବମସ୍ତୁ’, ଅର୍ଥାତ ‘ଏମିତି ହେଉ’।

Verse 15

ततो बृहत्तनुः सोऽभूत्तेजसा द्योतयन्दिशः । ततो गणैः समं शर्वः सुराणां प्रददौ च तम् । यावत्तार कहंता वो भवेत्तावदयं प्रभुः

ତାପରେ ସେ ବୃହତ୍ତନୁ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କଲେ। ପରେ ଶର୍ବ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି କହିଲେ—‘ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାରକ-ହନ୍ତା ପ୍ରକଟ ହେବେ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରଭୁ ତୁମମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ।’

Verse 16

ततो विघ्नपतिर्देवैः संस्तुतः प्रमतार्तिहा । चकार तेषां कृत्यानि विघ्नानि दितिजन्मनाम्

ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରୀ ବିଘ୍ନପତି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ; ଦିତିବଂଶଜ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 17

पार्वती च पुनर्देवी पुत्रत्वे परिकल्प्य च । अशोकस्यांकुरं वार्भिरवर्द्धयत स्वादृतैः

ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ପୁନର୍ବାର ତାହାକୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ପରିକଳ୍ପନା କରି, ଅଶୋକବୃକ୍ଷର ଅଙ୍କୁରକୁ ସାଦରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଳରେ ବଢ଼ାଇଲେ।

Verse 18

सप्तर्षीनथ चाहूय संस्कारमंगलं तरोः । कारयामास तन्वंगी ततस्तां मुनयोऽब्रुवन्

ତାପରେ ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ ଦେବୀ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସେହି ବୃକ୍ଷର ମଙ୍ଗଳମୟ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ; ତାହାପରେ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 19

त्वयैव दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि । किं फलं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः

ହେ ଦେବୀ! ମାର୍ଗ ତ ଆପଣେ ନିଜେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା-ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି କଳ୍ପିତ ‘ବୃକ୍ଷପୁତ୍ର’ମାନଙ୍କୁ ନେଇ କି ଫଳ ହେବ?

Verse 20

देव्युवाच । यो वै निरुदके ग्रामे कूपं कारयते बुधः । यावत्तोयं भवेत्कूपे तावत्स्वर्गे स मोदते

ଦେବୀ କହିଲେ—ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଳହୀନ ଗ୍ରାମରେ କୂଆ ଖୋଦାଇଦିଏ, ସେହି କୂଆରେ ଯେତେଦିନ ଜଳ ରହେ, ସେତେଦିନ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 21

दशकूपसमावापी दशवापी समं सरः । दशसरःसमा कन्या दशकन्यासमः क्रतुः

ଏକ ବାପୀ (ବାଉଳି) ଦଶ କୂଆ ସମାନ; ଏକ ସରୋବର ଦଶ ବାପୀ ସମାନ; ଏକ କନ୍ୟାଦାନ ଦଶ ସରୋବର ସମାନ; ଏକ କ୍ରତୁ (ଯଜ୍ଞ) ଦଶ କନ୍ୟାଦାନ ସମାନ।

Verse 22

दशक्रतुसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः

ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଦଶ ଯଜ୍ଞ ସମାନ; ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷ ଦଶ ପୁତ୍ର ସମାନ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 23

एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी । जीर्णोद्धारे कृते वापि फलं तद्द्विगुणं मतम्

ଏହିଏ ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଯାହା ଲୋକହିତକାରୀ; ଜୀର୍ଣ୍ଣ-ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବାର ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାର କଲେ ସେ କର୍ମର ଫଳ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 24

इति गणेशोत्पत्तिः । ततः कदाचिद्भगवानुमया सह मंदरे । मंदिरे हर्षजनने कलधौतमये शुभे

ଏହିପରି ଗଣେଶୋତ୍ପତ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ। ପରେ ଏକ ସମୟରେ ଭଗବାନ ଉମାଙ୍କ ସହ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ, ହର୍ଷଜନକ, ଶୁଭ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମନ୍ଦିରରେ ବିରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 25

प्रकीर्णकुसुमामोदमहालिकुलकूजिते । किंनरोद्गीतसंगीत प्रतिशब्दितमध्यके

ସେଠାରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ପୁଷ୍ପମାଳାର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ବଡ଼ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡର ଗୁଞ୍ଜନ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଭିତରେ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 26

क्रीडामयूरैर्हसैश्च श्रुतैश्चैवाभिनादिते । मौक्तिकैर्विविध रत्नैर्विनिर्मितगवाक्षके

ସେଠାରେ କ୍ରୀଡାରତ ମୟୂର, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କଳରବ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା; ଏବଂ ତାହାର ଗବାକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ ଥିଲା।

Verse 27

तत्र पुण्यकथाभिश्च क्रीडतो रुभयोस्तयोः । प्रादुरभून्महाञ्छब्दः पूरितांबरगोचरः

ସେଠାରେ ସେ ଦୁଇଜଣ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ଓ ପୁଣ୍ୟକଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ହଠାତ୍ ଏକ ମହାଶବ୍ଦ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା; ଯାହା ଆକାଶକୁ ପୂରି ସମଗ୍ର ଗଗନେ ବ୍ୟାପିଗଲା।

Verse 28

तं श्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् । पर्यपृच्छच्छुभतनूर्हरं विस्मयपूर्वकम्

ତାହା ଶୁଣି କୌତୁହଳରେ ଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ‘ଏହା କ’ଣ?’ ବୋଲି ପଚାରିଲେ; ଶୁଭତନୁ ଦେବୀ ବିସ୍ମୟପୂର୍ବକ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 29

तामाह देवीं गिरिशो दृष्टपूर्वास्तु ते त्वया । एते गणा मे क्रीडंति शैलेऽस्मिंस्त्वत्प्रियाः शुभे

ଗିରୀଶ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏମାନେ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ। ହେ ଶୁଭେ! ଏମାନେ ମୋର ଗଣ; ଏହି ପର୍ବତରେ କ୍ରୀଡା କରୁଛନ୍ତି, କାରଣ ଏମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ।’

Verse 30

तपसा ब्रह्मचर्येण क्लेशेन क्षेत्रसाधनैः । यैरहं तोषितः पृथ्व्यां त एते मनुजोत्तमाः

ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, କ୍ଲେଶସହନ ଓ କ୍ଷେତ୍ରସାଧନା ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 31

मत्समीपमनुप्राप्ता मम लोकं वरानने । चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहारणक्षमाः

ହେ ବରାନନେ! ସେମାନେ ମୋ ସମୀପକୁ ଆସି ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଚରାଚର ସମଗ୍ର ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

Verse 32

विनैतान्नैव मे प्रीतिर्नैभिर्विरहितो रमे । एते अहमहं चैते तानेतान्पस्य पार्वति

ଏମାନଙ୍କ ବିନା ମୋର ପ୍ରୀତି ନାହିଁ; ଏମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ରମି ପାରେନି। ଏମାନେ ମୁଁ, ମୁଁ ଏମାନେ—ହେ ପାର୍ବତୀ, ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।

Verse 33

इत्युक्ता विस्मिता देवी ददृशे तान्गवाक्षके । स्थिता पद्मपलाशाक्षी महादेवेन भाषिता

ଏପରି କୁହାଯାଇ ଦେବୀ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗବାକ୍ଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପଦ୍ମପତ୍ର-ନୟନୀ ସେ ମହାଦେବଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ ସେଠି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

Verse 34

केचित्कृशा ह्रस्वदीर्घाः केचित्स्थूलमहोदराः । व्याघ्रेभमेषाजमुखा नानाप्राणिमहामुखाः

କେହି କୃଶ, କେହି ଠିଗଣା କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘଦେହୀ; କେହି ସ୍ଥୂଳ ଓ ମହୋଦର। କେହିଙ୍କ ମୁଖ ବ୍ୟାଘ୍ର, ଗଜ, ମେଷ କିମ୍ବା ଅଜ ସଦୃଶ—ନାନା ପ୍ରାଣୀର ମହାମୁଖଧାରୀ।

Verse 35

व्याघ्रचर्मपरीधाना नग्ना ज्वालामुखाः परे । गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुपादमुखेक्षणाः

କେହି ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ; କେହି ନଗ୍ନ, ଜ୍ୱାଲାମୁଖ ଥିଲେ। କେହିଙ୍କ କାନ ଗୋ-ସଦୃଶ, କେହିଙ୍କ ଗଜ-ସଦୃଶ; ଆଉ କେହିଙ୍କ ଅନେକ ପାଦ, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର ଥିଲା।

Verse 36

विचित्रवाहनाश्चैव नानायुधधरास्तथा । गीतवादित्रतत्त्वज्ञाः सत्त्वगीतरसप्रियाः

ସେମାନଙ୍କର ବାହନ ବିଚିତ୍ର ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ନାନାପ୍ରକାର ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣୁଥିଲେ ଏବଂ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ସୁମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ-ରସରେ ପ୍ରୀତ ଥିଲେ।

Verse 37

तान्दृष्ट्वा पार्वती प्राह कतिसंख्याभिधास्त्वमी

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—“ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କେତେ, ଏବଂ ଏମାନେ କେଉଁ କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ?”

Verse 38

श्रीशंकर उवाच । असंख्ये यास्त्वमी देवी असंख्येयाभिधास्तथा । जगदापूरितं सर्वमेतैर्भीमैर्महाबलैः

ଶ୍ରୀଶଙ୍କର କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ନାମମଧ୍ୟ ଗଣନାତୀତ। ଏହି ଭୀମ ମହାବଳୀମାନେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପୂରି ରହିଛନ୍ତି।”

Verse 39

सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु । दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च

ସେମାନେ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ, ରାସ୍ତା-ଗଲିରେ, ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଗୃହରେ; ଦାନବମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ, ଏବଂ ଶିଶୁ ଓ ଉନ୍ମତ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି।

Verse 40

एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः । ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः । मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः

ଏହି କୁଡ଼ି (ଗଣ) ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନାନାପ୍ରକାର ଆହାର-ବିହାର କରି ଘୁରନ୍ତି। କେହି ଉଷ୍ମା ପାନ କରନ୍ତି, କେହି ଫେନ, କେହି ଧୂମ, କେହି ମଧୁ; କେହି ମଦକୁ ଆହାର କରନ୍ତି; କେହି ସର୍ବଭକ୍ଷୀ—ଆଉ କେହି ଭୋଜନ ବିନା ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି।

Verse 41

गीतनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः । अनंतत्वादमीषां च वक्तुं शक्या न वै गुणाः

ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଉପହାରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦକୁ ପ୍ରିୟ ମାନନ୍ତି। ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଅନନ୍ତ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣୀରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିହେବ ନାହିଁ।

Verse 42

श्रीदेव्युवाच । मनःशिलेन कल्केन य एष च्छुरिताननः । तेजसा भास्कराकारो रूपेण सदृशस्तव

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ମନଃଶିଳାର କଲ୍କ ଲେପିତ ମୁଖଯୁକ୍ତ ଏହିଜଣ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ; ରୂପରେ ତୁମ ସଦୃଶ।

Verse 43

आकर्ण्याकर्ण्य ते देव गणैर्गीतान्महागुणान् । मुहुर्नृत्यति हास्यं च विदधाति मुहुर्मुहुः

ହେ ଦେବ, ଗଣମାନେ ଗାଇଥିବା ମହାଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣି ସେ ବାରମ୍ବାର ନୃତ୍ୟ କରେ; ପୁନଃପୁନଃ ହସେ।

Verse 44

सदाशिवशिवेत्येवं विह्वलो वक्ति यो मुहुः । धन्योऽमीदृशी यस्य भक्तिस्त्वयि महेश्वरे

ସେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ‘ସଦାଶିବ! ଶିବ!’ ବୋଲି କହେ। ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଯାହାର ତୁମପ୍ରତି ଏପରି ଭକ୍ତି ଅଛି ସେ ଧନ୍ୟ।

Verse 45

एनं विज्ञातुमिच्छामि किंनामासौ गणस्तव । श्रीशंकर उवाच । स एष वीरक देवी सदा मेद्रिसुते प्रियः

ଦେବୀ କହିଲେ—ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ତୁମ ଏହି ଗଣର ନାମ କ’ଣ? ଶ୍ରୀଶଙ୍କର କହିଲେ—ଦେବି, ଏହି ହେଉଛି ବୀରକ; ହେ ଗିରିସୁତେ, ସେ ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ।

Verse 46

नानाश्चर्यगुणाधारः प्रतीहारो मतोंऽबिके । देव्युवाच । ईदृशस्य सुतस्यापि ममोऽकंठा पुरांतक

ହେ ଅମ୍ବିକେ, ସେ ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣର ଆଧାର; ପ୍ରତିହାର (ଦ୍ୱାରପାଳ) ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ପୁରାନ୍ତକ, ଏପରି ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ।

Verse 47

कदाहमीदृशं पुत्रं लप्स्याम्यानंददायकम् । शर्व उवाच । एष एव सुतस्तेस्तु यावदीदृक्परो भवेत्

“ଏପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ କେବେ ପାଇବି?” ଶର୍ବ କହିଲେ—“ଏହି ଜଣେ ହିଁ ତୋର ପୁତ୍ର ହେଉ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହିପରି ପରମଭକ୍ତ ରହିବ।”

Verse 48

इत्युक्ता विजयां प्राह शीघ्रमानय वीरकम् । विजया च ततो गत्वा वीरकं वाक्यमब्रवीत्

ଏପରି କହି (ଶିବ) ବିଜୟାକୁ କହିଲେ—“ଶୀଘ୍ର ବୀରକକୁ ଆଣ।” ତାପରେ ବିଜୟା ଯାଇ ବୀରକଙ୍କୁ କଥା କହିଲା।

Verse 49

एहि वीरक ते देवी गिरिजा तोषिता शुभा । त्वममाह्वयति सा देवी भवस्यानुमते स्वयम्

“ଆସ, ବୀରକ। ଶୁଭା ଦେବୀ ଗିରିଜା ପ୍ରସନ୍ନ। ଭବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେଇ ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ତୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି।”

Verse 50

इत्युक्तः संभ्रमयुतो मुखं संमार्ज्य पाणिना । देव्याः समीपमागच्छज्जययाऽनुगतः शनैः

ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ଆତୁର-ସମ୍ଭ୍ରମରେ ଭରିଗଲା; ହାତରେ ମୁହଁ ପୁଛି, ଜୟାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦେବୀଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲା।

Verse 51

तं दृष्ट्वा गिरिजा प्राह गिरामधुरवर्णया । एह्येहि पुत्र दत्तस्त्वं भवेन मम पुत्रकः

ତାକୁ ଦେଖି ଗିରିଜା ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—“ଆସ, ଆସ ପୁତ୍ର। ଭବ ତୋତେ ମୋତେ ପୁତ୍ରରୂପେ ଦାନ କରିଛନ୍ତି; ତୁ ମୋର ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର।”

Verse 52

इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः । माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्

ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ତାପରେ ମାତା ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବୀରକକୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ।

Verse 53

चुचुंब च कपोले तं गात्राणि च प्रमार्जयत् । भूषयामास दिव्यैस्तं स्वयं नानाविभूषणैः

ସେ ତାହାର କପୋଳରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ପୋଛିଦେଲେ। ପରେ ସେ ନିଜେ ନାନା ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ତାକୁ ଭୂଷିତ କଲେ।

Verse 54

एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् । उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति

ଏଭଳି ତାକୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ଉମା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ନେହରେ ଲାଳନ କଲେ। ପରେ କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ଖେଳିବାକୁ ଯାଅ; ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ।”

Verse 55

ततश्चिक्रीड मध्ये स गणानां पार्वतीसुतः । मुहुर्मुहुः स्वमनसि स्तुवन्भक्तिं स शांकरीम्

ତାପରେ ପାର୍ବତୀପୁତ୍ର ସେ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳିଲା; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ନିଜ ମନରେ ଶାଙ୍କରୀ-ଭକ୍ତି—ଦେବୀମାତାଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 56

प्रणम्य सर्वभूतानि प्रार्थयाम्यस्मि दुष्करम् । भक्त्या भजध्वमीशानं यस्या भक्तेरिदं फलम्

ସମସ୍ତ ଭୂତଜନକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଦୁଷ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି—ଭକ୍ତିରେ ଈଶାନଙ୍କୁ ଭଜନ କର; କାରଣ ଏହିଏ ସେଇ ଭକ୍ତିର ଫଳ।

Verse 57

क्रीडितुं वीरके याते ततो देवी च पार्वती । नानाकथाभिस्चिक्रीड पुनरेव जटाभृता

ବୀରକ ଖେଳିବାକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଜଟାଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ସହ ପୁନର୍ବାର କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ ଏବଂ ନାନା କଥାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 58

ततो गिरिसुताकण्ठे क्षिप्तबाहुर्महेश्वरः । तपसस्तु विशेषार्थं नर्म देवीं किलाब्रवीत्

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ଗିରିସୁତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଭୁଜା ରଖି, ତପସ୍ୟାର ବିଶେଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସୂଚାଇବା ପାଇଁ, ଦେବୀଙ୍କୁ ହାସ୍ୟରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 59

स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः । रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः

ଶର୍ବ ଗୌରଦେହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାରେ ବିଶେଷ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ନୀଳୋତ୍ପଳ-ଛବି ଦେବୀ ରଜନୀର ଦୀପ୍ତିରେ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ହେଲେ।

Verse 60

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

ଶର୍ବ କହିଲେ—ହେ ତନ୍ୱଙ୍ଗୀ, ହେ ଶୁଭ୍ରେ! ମୋ ଶରୀରରେ ତୁମ ଦ୍ୟୁତି ଏମିତି ଭାସେ ଯେନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧଳାରେ ଶ୍ୟାମ ଛାୟା ମିଶିଛି—ଯେପରି ଫିକା ଚନ୍ଦନବୃକ୍ଷକୁ ଲଗି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ସର୍ପିଣୀ।

Verse 61

चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାରେ ମିଶିଥିବା ତାମସୀ ରଜନୀ ପରି; କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ରାତି ପରି। ହେ ଶୁଭ୍ରେ, ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଯେନ ଦୋଷ ଦେଉଛ।

Verse 62

इत्युक्ता गिरिजा तेन कण्ठं शर्वाद्विमुच्य सा । उवाच कोपरक्ताक्षी भृकुटीविकृतानना

ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ ଗିରିଜା ଶର୍ବଙ୍କ କଣ୍ଠ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ, ଭୃକୁଟିକୁଚିତ ବିକୃତ ମୁଖରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 63

स्वकृतेन जनः सर्वो जनेन परिभूयते । अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां शशिखंडभृत्

ନିଜ କୃତ୍ୟର ଫଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୁଏ। ହେ ଶଶିଖଣ୍ଡଧାରୀ! ପରଙ୍କ କୃପା ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ତିରସ୍କାର ପାଏ।

Verse 64

तपोभिर्दीप्तचरितैर्यत्त्वां प्रार्थितवत्यहम् । तस्य मे नियमस्यैवमवमानः पदेपदे

ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀପ୍ତ ବ୍ରତାଚରଣରେ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲି, ସେଇ ମୋ ନିୟମ ଏଭଳି ପଦେ ପଦେ ଅବମାନିତ ହେଉଛି।

Verse 65

नैवाहं कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे । स्वदोषैस्त्वं गतः क्षांतिं तथा दोषाकरश्रियः

ହେ ଶର୍ବ! ମୁଁ କୁଟିଳା ନୁହେଁ; ହେ ଧୂର୍ଜଟେ! ମୁଁ ବିଷମା (ଅନ୍ୟାୟିନୀ) ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦୋଷର ଆକର ଭାବେ ଶୋଭିତ ତୁମେ, ନିଜ ଦୋଷରୁ ହିଁ କ୍ଷମାଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ।

Verse 66

नाहं मुष्णामि नयने नेत्रहंता भवान्भव । भगस्तत्ते विजानाति तथैवेदं जगत्त्रयमा

ହେ ଭବ! ମୁଁ ତୁମ ନୟନ ଚୋରାଉନି; ନୟନହନ୍ତା ତୁମେ ନିଜେ। ତୁମ ସେ ରୂପକୁ ଭଗ ଜାଣେ, ଏବଂ ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।

Verse 67

मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् । यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः

ନିଜ ଦୋଷରେ ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରି ତୁମେ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୂଳସଦୃଶ ବେଦନା ଜନାଉଛ। ଆଉ ତୁମେ ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣ’ ବୋଲି କହୁଥିବାରୁ ତୁମେ ‘ମହାକାଳ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 68

यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् । जीवंत्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया

ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ନିଜ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବି। ଧୂର୍ତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ଜୀବନ୍ତ ରହିବାରେ ମୋର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 69

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः । उवाचाथ च संभ्रांतो दुर्ज्ञेयचरितो हरः

ତାହାର କ୍ରୋଧତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଚନ ଶୁଣି ଭବ (ଶିବ) ବିକଳ ହେଲେ; ତାପରେ ହର କହିଲେ, କାରଣ ହରଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବୁଝିବା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 70

न तत्त्वज्ञासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव । चाटूक्तिबुद्ध्या कृतवांस्त वाहं नर्मकीर्तनम्

ହେ ଗିରିଜେ, ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝୁନାହ; ମୁଁ ତୁମ ନିନ୍ଦାରେ ରତ ନୁହେଁ। କେବଳ ଚାଟୁକଥାର କ୍ରୀଡାବୁଦ୍ଧିରୁ ମୁଁ ସେହି ପରିହାସବଚନ କହିଥିଲି।

Verse 71

विकल्पः स्वच्छचित्तेति गिरिजैषा मम प्रिया । प्रायेण भूतिलिप्तानामन्यथा चिंतिता हृदि

ହେ ଗିରିଜେ, ଏହା ମୋର ପ୍ରିୟ ମତ—ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚିତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ବିକଳ୍ପ (ସନ୍ଦେହ) ଉଠେ। ଭୂତିଲିପ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସଂସାରରଜରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରାୟଃ ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟଥା କଳ୍ପିତ ହୁଏ।

Verse 72

अस्मादृशानां कृष्णांगि प्रवर्तंतेऽन्यथा गिरः । यद्येवं कुपिता भीरु न ते वक्ष्याम्यहं पुनः

ହେ କୃଷ୍ଣାଙ୍ଗି, ଆମ ପରି ଲୋକଙ୍କର କଥା କେବେ କେବେ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ବାହାରିଯାଏ। ଯଦି ତୁମେ ଏଭଳି କୁପିତ, ହେ ଭୀରୁ, ତେବେ ମୁଁ ପୁଣି ତୁମକୁ କିଛି କହିବି ନାହିଁ।

Verse 73

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं सुचिस्मिते । शिरसा प्रणतस्तेऽहं रचितस्ते मयाञ्जलिः

ମୁଁ କେବଳ ମୃଦୁ ଓ ପରିହାସମିଶ୍ରିତ ବାଣୀ ହିଁ କହିବି—ହେ ସୁଚିସ୍ମିତେ, କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର। ମୁଁ ଶିର ନମାଇ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଡ଼ିଛି।

Verse 74

दीनेनाप्यपमानेन निंदिता नमि विक्रियाम् । वरमस्मि विनम्रोऽपि न त्वं देवि गुणान्विता

ଦୀନ ଲୋକର ଅପମାନରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା ମୁଁ ମୋର ନିଷ୍ଠା ବଦଳାଏ ନାହିଁ। ମୋର ବିନୟ ରହିବା ହିଁ ଭଲ; କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଗୁଣାନୁରୂପ ଆଚରଣ କରୁନାହ।

Verse 75

इत्यनेकैश्चाटुवाक्यैः सूक्तैर्देवेन बोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता

ଏଭଳି ଦେବ ଅନେକ ଚାଟୁବାକ୍ୟ ଓ ସୁବଚନରେ ବୁଝାଇଲେ; ତଥାପି ମର୍ମରେ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବାରୁ ସତୀ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 76

अवष्टब्धावथ क्षिप्त्वा पादौ शंकरपाणिना । विपर्यस्तालका वेगाद्गन्तुमैच्छत शैलजा

ତାପରେ ସେ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ପାଦରୁ ଝଟକି ଦେଲା। ତ୍ୱରାରେ ତାଙ୍କ କେଶ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଶୈଲଜା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଚାହିଲା।

Verse 77

तस्यां व्रजन्त्यां कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैः सुतेति सदृशी पितुः

ସେ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ ପୁରାନ୍ତକ ମଧ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ— “ସତ୍ୟ, ହେ କନ୍ୟେ! ତୁମ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ସଦୃଶ।”

Verse 78

हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः । तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः

ହିମାଚଳର ଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ମେଘମାଳାରେ ଆବୃତ, ସେପରି ତୁମ ଆଶୟ ହୃଦୟମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁରବଗାହ୍ୟ।

Verse 79

काठिन्यं कष्टमस्मिंस्ते वनेभ्यो बहुधा गतम् । कुटिलत्वं नदीभ्यस्ते दुःसेव्यत्वं हिमादपि

ତୁମ କାଠିନ୍ୟ ଯେନେ ବନମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ବହୁବାର ସଂଗ୍ରହିତ; ତୁମ କୁଟିଳତା ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ; ଏବଂ ତୁମ ଦୁଃସେବ୍ୟତା ହିମ-ତୁଷାରରୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 80

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा

“ହେ ଦେବୀ! ଏହି ସମସ୍ତ ହିମାଚଳଜା ଦେବୀଠାରୁ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି” ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ସୈଲଜା ତେବେ ଗିରୀଶଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 81

कोपकंपितधूम्रास्या प्रस्फुरद्दशनच्छदा । मा शर्वात्मोपमानेन निंद त्वं गुणिनो जनान्

କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ମୁଖ ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦାନ୍ତ ଉପରେ ଓଠ କମ୍ପିଲା; ସେ କହିଲେ— “ହେ ଶର୍ବ! ନିଜକୁ ସର୍ବାତ୍ମା ଭାବି ଗୁଣୀଜନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନି।”

Verse 82

तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेवहि । व्यालेभ्योऽनेकजिह्वत्वं भस्मनः स्नेहवन्ध्यता

ତୁମରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ଟସମ୍ପର୍କରୁ ସବୁକିଛି ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି—ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ବହୁଜିହ୍ୱତ୍ୱ, ଭସ୍ମରୁ ସ୍ନେହର ବନ୍ଧ୍ୟତା।

Verse 83

हृत्कालुष्यं शशांकात्ते दुर्बोधत्वं वृषादपि । अथवा बहुनोक्तेन अलं वाचा श्रमेण मे

ଶଶାଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ହୃଦୟର କାଳୁଷ୍ୟ ନେଇଛ, ଏବଂ ବୃଷଭଠାରୁ ଦୁର୍ବୋଧତା। ତଥାପି ବହୁ କଥା ଯଥେଷ୍ଟ—ମୋ ବାଣୀର ଶ୍ରମ ଏବେ ଅଲଂ।

Verse 84

श्मशानवास आसीस्त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वादेवं कः शक्नुयात्तवं

ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କର; ନଗ୍ନତାରୁ ତୁମର ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ। କପାଳଧାରଣରୁ ନିର୍ଘୃଣତା—ଏମିତି ତୁମକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ?