Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच । अथ ब्रह्मा महादेवमभिवाद्य कृतांजलिः । उद्वाहः क्रियतां देव इत्युवाच महेश्वरम्

ନାରଦ କହିଲେ— ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବ, ବିବାହବିଧି କରାଯାଉ।”

Verse 2

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राहेदं भगवान्हरः । पराधीना वयं ब्रह्मन्हिमाद्रेस्तव चापि यत्

ସେହି କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ହର କହିଲେ— “ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ଆମେ ପରାଧୀନ; ପ୍ରକୃତରେ ହିମାଦ୍ରି ଓ ତୁମର ମଧ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଏଠାରେ ଅଛୁ।”

Verse 3

यद्युक्तं क्रियतां तद्धि वयं युष्मद्वशेऽधुना । ततो ब्रह्मा स्वयं दिव्यं पुरं रत्नमयं शुभम्

ଯାହା ଯୁକ୍ତ ତାହା କରାଯାଉ; ଏବେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ବଶରେ ଅଛୁ। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ରତ୍ନମୟ ଦିବ୍ୟ ଶୁଭ ପୁର ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 4

उद्वाहार्थं महेशस्य तत्क्षणात्समकल्पयत् । शतयोजनविस्तीर्णं प्रासादशतशोभितम्

ମହେଶଙ୍କ ବିବାହାର୍ଥେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସଜାଇଲେ—ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ଶତଶତ ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ ପୁର।

Verse 5

पुरेतस्मिन्महादेवः स्वयमेव व्यतिष्ठत । ततः सप्तमुनीन्देवश्चिंतिताब्यागतान्पुरः

ସେହି ପୁରରେ ମହାଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିଲେ। ପରେ ପ୍ରଭୁ କେବଳ ଚିନ୍ତା କରିବାମାତ୍ରେ ସପ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 6

प्राहिणोदंबिकायाश्च स्थिरपत्रार्थमीश्वरः । सारुंधतीकास्ते तत्र ह्लादयंतो हिमाचलम्

ସ୍ଥିରପତ୍ର (ମଙ୍ଗଳଚିହ୍ନ) ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଈଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କୁ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଅରୁନ୍ଧତୀସମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସେମାନେ ସେଠାରେ ହିମାଚଳକୁ ହର୍ଷିତ କଲେ।

Verse 7

सभार्यामीश्वरगुणैः स्थिरपत्राणि चादधुः । ततः संपूजितास्तेन पुनरागम्य तेऽचलात्

ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୁଣପ୍ରଭାବରେ ସେହି ସ୍ଥିରପତ୍ର (ମଙ୍ଗଳଚିହ୍ନ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପର୍ବତରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିଲେ।

Verse 8

न्यवेदयंस्र्यंबकाय स च तानभ्यनंदत । उद्वाहार्थं ततो देवो विश्वं सर्वं न्यमंत्रयत्

ସେମାନେ ସେହି କଥା ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ମହାଦେବ)ଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ ବିବାହାର୍ଥେ ଦେବ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 9

समागतं च तत्सव विना दैत्यैर्दुरात्मभिः । स्थावरं जंगमं यच्च विश्वं विष्णुपुरोगमम्

ସେହି ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ—ଦୁରାତ୍ମା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି। ବିଶ୍ୱରେ ଯାହା ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଆସିଲା।

Verse 10

सब्रह्यकं पुरारातेर्महिमानमवर्धयत् । ततस्तं विधिराहेदं गन्धमादनपर्वते

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ପୁରାରି (ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଶିବ)ଙ୍କ ମହିମା ବଢ଼ିଲା। ତାପରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 11

पुरे स्थितं विवाहस्य देव कालः प्रवर्तते । ततस्तस्य जटाजूटे चंद्रखंडं पितामहः

‘ନଗରରେ ବିବାହର ଦିବ୍ୟ କାଳ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।’ ଏହିପରି କହି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଜଟାଜୂଟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 12

बबंध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः । कपर्द्दं शोभनं विष्णुः स्वय चक्रेऽस्य हर्षतः

ଉଦାର ପ୍ରଣୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ନୟନ ଥିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ହର୍ଷରେ ନିଜ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଶୋଭନ କପର୍ଦ୍ଦ (ଜଟାମୁକୁଟ) ତିଆରି କରି ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

Verse 13

कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबंधत । उवाच चापि गिरिशं पुत्रं जनय शंकर

ଚାମୁଣ୍ଡା ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ବିଶାଳ କପାଳମାଳା ବାନ୍ଧିଦେଲେ ଏବଂ ଗିରୀଶଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଶଙ୍କର, ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଉ।”

Verse 14

यो दैत्येंद्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति । सूर्यो ज्वलच्छिखारक्तं भाबासितजगत्त्रयम्

“ଯେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ କୁଳକୁ ବଧ କରି ରକ୍ତ-ତର୍ପଣରେ ମୋତେ ତୃପ୍ତ କରିବ…” ସେତେବେଳେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କିରଣରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତ୍ରିଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କଲା।

Verse 15

बबंध देवदेवस्यच स्वयमेव प्रमोदतः । शेषवासुकिमुख्याश्च ज्वलंतस्तेजसा शुभाः

ଆନନ୍ଦରେ ସେମାନେ ନିଜେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ। ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ପ୍ରଧାନ ନାଗମାନେ ଶୁଭ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ।

Verse 16

आत्मानं भूषणस्थाने स्वयं ते चक्रुरीश्वरे वायवश्च ततस्तीक्ष्णश्रृंगं हिमगिरिप्रभम्

ସେମାନେ ନିଜେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଭୂଷଣସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଭୂଷଣ ହେଲେ। ତାପରେ ବାୟୁଦେବମାନେ ହିମଗିରି-ପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 17

वृषं विभूषयामासुर्नानारत्नोपपत्तिभिः । शक्रो गजजिनं गृह्य स्वयमग्रे व्यवस्थितः

ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ବୃଷଭକୁ ବିଭୂଷିତ କଲେ। ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗଜଚର୍ମ ଧରି ସ୍ୱୟଂ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 18

विना भस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् । मनुजास्थिमयीं मालां प्रेतनाथश्च वन्दनम्

ଜଣେ ପବିତ୍ର ଭସ୍ମ ଧାରଣ କଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ରଜତପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ କପାଳପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ପ୍ରେତନାଥ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ-ଅସ୍ଥିମୟ ମାଳା ଧାରି—ବୈରାଗ୍ୟର ଭୟଙ୍କର କିନ୍ତୁ ବନ୍ଦନୀୟ ଚିହ୍ନ ହେଲେ।

Verse 19

वह्निस्तेजोमयं दिव्यमजिनं प्रददौ स्थितः । एवं विभूषितः सर्वैर्भृत्यैरीशो बभौ भृशम्

ବହ୍ନି ସମୀପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତେଜୋମୟ ଦିବ୍ୟ ଅଜିନ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ ହୋଇ ଈଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 20

ततो हिमाद्रेः पुरुषा वीरकं प्रोचिरे वचः । मा भूत्कालात्ययः शीघ्रं भवस्यैतन्निवेद्यताम्

ତାପରେ ହିମାଦ୍ରିର ପୁରୁଷମାନେ ବୀରକଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବିଳମ୍ବ ହେଉ ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ଏହି କଥା ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର।”

Verse 21

ततो देवं प्रणम्याह वीरकः करसंपुटी । त्वरयंति महेशानं हिमाद्रेः पुरुषास्त्वमी

ତାପରେ ବୀରକ କରଯୋଡ଼ି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ମହେଶାନ! ହିମାଦ୍ରିର ପୁରୁଷମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ରତା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି।”

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो देवः शीघ्रमित्येव चाब्रवीत् । सप्त वारिधयस्तस्य चक्रुर्दर्पणदर्शनम्

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବ କେବଳ “ଶୀଘ୍ର” ବୋଲି କହିଲେ। ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦର୍ପଣସଦୃଶ ଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 23

तत्रैक्षत महादेवः स्वरूपं स जगन्मयम् । ततो बद्धांजलिर्धीमान्स्थाणुं प्रोवाच केशवः

ସେଠାରେ ମହାଦେବ ନିଜର ଜଗନ୍ମୟ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ତାପରେ ଧୀମାନ କେଶବ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସ୍ଥାଣୁ (ଅଚଳ ପ୍ରଭୁ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 24

देवदेव महादेव त्रिपुरांतक शंकर । शोभसेऽनेन रूपेण जगदानंददायिना

ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଶଙ୍କର! ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଏହି ରୂପରେ ଆପଣ ଅତି ଶୋଭାୟମାନ।

Verse 25

महेश्वर यथा साक्षादपरस्त्वं महेश्वरः । ततः स्मयन्महादेवो जयेति भुवने श्रुतः

“ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଆପଣ ସାକ୍ଷାତ୍ ପରମ; ଆପଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।” ତାପରେ ମହାଦେବ ହସି ‘ଜୟ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—ଯାହା ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ଶୁଣାଗଲା।

Verse 26

करमालंब्य विष्णोश्च वृषभं रुरुहेशनैः । ततश्च वसवो देवाः शूलं तस्य न्यवेदयन्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତ ଧରି ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃଷଭରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ତାପରେ ବସୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 27

धनदो निदिभिर्युक्तः समीपस्थस्ततोऽभवत् । स शूलपाणिर्विश्वात्मा संचचाल ततो हरः

ତେବେ ନିଧିମାନଙ୍କ ସହ ଧନଦ (କୁବେର) ସମୀପରେ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଶୂଳପାଣି, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ହର ସେଠାରୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 28

देवदुंदुभिनादैश्च पुष्पासारैश्च गीतकैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च जयेति च महास्वनैः

ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗମ୍ଭୀର ନାଦ, ପୁଷ୍ପବର୍ଷା, ମଧୁର ଗୀତ, ନୃତ୍ୟରତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ‘ଜୟ’ର ମହାଘୋଷରେ ଦିଗମଣ୍ଡଳ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।

Verse 29

सव्यदक्षिणसंस्थानौ ब्रह्मविष्णूतु जग्मतुः । हंसं च गरुडं चैव समारुह्य महाप्रभौ

ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ସେଇ ମହାପ୍ରଭୁ—ହଂସ ଓ ଗରୁଡ଼ ଆରୋହଣ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 30

अथादितिर्दितिः सा च दनुः कद्रूः सुपर्णजा । पौलोमी सुरसा चैव सिंहिका सुरभिर्मुनिः

ତାପରେ ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କଦ୍ରୂ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଜା, ପୌଲୋମୀ, ସୁରସା, ସିଂହିକା, ସୁରଭି ଏବଂ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 31

सिद्धिर्माया क्षमा दुर्गा देवी स्वाहा स्वधा सुधा । सावित्री चैव गायत्री लक्ष्मीः सा दक्षिणा द्युतिः

ସିଦ୍ଧି, ମାୟା, କ୍ଷମା, ଦୁର୍ଗାଦେବୀ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ସୁଧା; ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଦକ୍ଷିଣା, ଦ୍ୟୁତି ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 32

स्पृहामतिर्धृतिर्बुद्धिर्मंथिरृद्धिः सरस्वती । राका कुहूः सिनीवाली देवी भानुमती तथा

ସ୍ପୃହା, ମତି, ଧୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ମନ୍ଥି, ଋଦ୍ଧି, ସରସ୍ୱତୀ; ଏବଂ ରାକା, କୁହୂ, ସିନୀବାଳୀ ଓ ଦେବୀ ଭାନୁମତୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 33

धरणी धारणी वेला राज्ञी चापि च रोहिणी । इत्येताश्चान्यदेवानां मातरः पत्नयस्तथा

ଧରଣୀ, ଧାରଣୀ, ବେଳା, ରାଜ୍ଞୀ ଓ ରୋହିଣୀ—ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କର ମାତା ଓ ପତ୍ନୀରୂପା ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 34

उद्वाहं देवदेवस्य जग्मुः सर्वा मुदान्विताः । उरगा गरुडा यक्षा गंधर्वाः किंनरा नराः

ଦେବଦେବଙ୍କ ବିବାହକୁ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲେ—ନାଗ, ଗରୁଡ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ।

Verse 35

सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास्तथा । वेदा मंत्रास्तथा यज्ञाः श्रौता धर्माश्च सर्वशः

ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, ମେଘ, ମାସ ଓ ସଂବତ୍ସର; ଏବଂ ବେଦ, ମନ୍ତ୍ର, ଯଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବପ୍ରକାର ଶ୍ରୌତଧର୍ମବିଧାନ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା।

Verse 36

हुंकाराः प्रणवाश्चैव इतिहासाः सहस्रशः । कोटिशश्च तथा देवा महेंद्राद्याः सवाहनाः

ଅସଂଖ୍ୟ ହୁଂକାର ଓ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା; ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଇତିହାସପାଠ ହେଲା। ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନେ କୋଟି କୋଟି, ନିଜ ନିଜ ବାହନ ସହ ଆସିଲେ।

Verse 37

अनुजग्मुर्महादेवं कोटिशोऽर्बुदशश्च हि । गणाश्च पृष्ठतो जग्मुः शंखवर्णाश्च कोटिशः

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅନୁସରି କୋଟି କୋଟି—ନିଶ୍ଚୟ ଅର୍ବୁଦଶଃ—ଲୋକ ଚାଲିଲେ। ତାଙ୍କ ପଛରେ ଶଙ୍ଖବର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 38

दशभिः केकराख्याश्च विद्युतोऽष्टाभिरेव च । चतुःषष्ट्या विशाखाश्च नवभिः पारियात्रिकाः

କେକର ନାମକ ଗଣମାନେ ଦଶ-ଦଶ ଦଳରେ ଆସିଲେ; ବିଦ୍ୟୁତ୍ (ବଜ୍ର) ଗଣମାନେ ଆଠ-ଆଠ ଦଳରେ; ବିଶାଖ ଗଣମାନେ ଚଉଷଠି ଦଳରେ; ଏବଂ ପାରିୟାତ୍ରିକ ଗଣମାନେ ନଅ-ନଅ ଦଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 39

षड्भिः सर्वांतकः श्रीमांस्तथैव विकृताननः । ज्वालाकेशो द्वादशभिः कोटिभिः संवृतो ययौ

ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ବାନ୍ତକ ଛଅ ଦଳ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ସେହିପରି ବିକୃତାନନ ମଧ୍ୟ। ଜ୍ୱାଳାକେଶ ଦ୍ୱାଦଶ କୋଟି ଅନୁଚରରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 40

सप्तभिः समदः श्रीमान्दुंदुभोष्ठाभिरेव च । पंचभिश्च कपालीशः षड्भिः संह्रादकः शुभः

ଶ୍ରୀମାନ୍ ସମଦ ସାତ ଦଳ ସହ ଆସିଲେ; ଦୁନ୍ଦୁଭୋଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। କପାଳୀଶ ପାଞ୍ଚ ଦଳ ସହ, ଏବଂ ଶୁଭ ସଂହ୍ରାଦକ ଛଅ ଦଳ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 41

कोटिकोटिभिरेवैकः कुंडकः कुंभकस्तथा । विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपः सर्वसत्तमः

କୁଣ୍ଡକ ଏକାକୀ କୋଟି-କୋଟି ସହଚର ସହ ଆସିଲେ; କୁମ୍ଭକ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଏଠାରେ ସର୍ବସତ୍ତମ ଗଣପ ବିଷ୍ଟମ୍ଭ ଆଠ ଦଳ ସହ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 42

पिप्पलश्च सहस्रेण सन्नादश्च तथा बली । आवेशनस्तथाष्टाभिः सप्तभिश्चंद्रतापनः

ପିପ୍ପଲ ଏକ ହଜାର ସହଚର ସହ ଆସିଲେ; ବଳବାନ୍ ସନ୍ନାଦ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଆବେଶନ ଆଠ ଦଳ ସହ, ଚନ୍ଦ୍ରତାପନ ସାତ ଦଳ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 43

महाकेशः सहस्रेण नंदिर्द्वादशभिस्तथा । नगः कालः करालश्च महाकालः शतेन च

ମହାକେଶ ହଜାର ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ; ନନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ ବାର ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ। ନାଗ, କାଳ ଓ କରାଳ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ; ମହାକାଳ ଶତ ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ।

Verse 44

अग्निकः शतकोट्या वै कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्धा कोट्या च कोट्या चैव धनावहः

ଅଗ୍ନିକ ଶତକୋଟି ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ; ଅଗ୍ନିମୁଖ ମଧ୍ୟ ଏକ କୋଟି ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ। ଆଦିତ୍ୟମୂର୍ଧା ଏକ କୋଟି ସହିତ ଆସିଲେ; ଧନାବହ ମଧ୍ୟ ଏକ କୋଟି ସହିତ ଆସିଲେ।

Verse 45

सन्नागश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्त्रिभिः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

ସନ୍ନାଗ ଶତ ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ; କୁମୁଦ ତିନି କୋଟି ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ। ଅମୋଘ ଓ କୋକିଳ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ; ସୁମନ୍ତ୍ରକ କୋଟି-କୋଟି ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ।

Verse 46

काकपादस्तता षष्ट्या षष्ट्या संतानको गणः । महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च पिंगलः

କାକପାଦ, ତତା ଓ ସନ୍ତାନକ—ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଷାଠିଏ ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ। ମହାବଳ ନଅ ସହିତ ଆସିଲେ; ମଧୁପିଙ୍ଗ ପିଙ୍ଗଳ ସହ ଏକାସଙ୍ଗେ ଆସିଲେ।

Verse 47

नीलो नवत्या सप्तत्या चतुर्वक्त्रश्च पूर्वपात् । वीरभद्रश्चश्चतुःषष्ट्या करणो बालकस्तथा

ନୀଳ ନବ୍ବେ ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ; ଅନ୍ୟଜଣେ ସତରି ଗଣ ସହିତ ଆସିଲେ। ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆସିଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ଚଉଷଠି ସହିତ ଆସିଲେ; କରଣ ଓ ବାଳକ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆସିଲେ।

Verse 48

पंचाक्षः शतमन्युश्च मेघमन्युश्च विंशतिः । काष्ठकोटिश्चतुःषष्ट्या सुकोशो वृषभस्तथा

ପଞ୍ଚାକ୍ଷ, ଶତମନ୍ୟୁ ଓ ମେଘମନ୍ୟୁ (କୁଡ଼ିଜଣ ସହ) ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। କାଷ୍ଠକୋଟି ଚଉଷଠିଜଣ ସହ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତଥା ସୁକୋଶ ଓ ବୃଷଭ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 49

विश्वरूपस्तालकेतुः पंचाशच्च सिताननः । ईशानो वृद्धदेवश्च दीप्तात्मा मृत्युहा तथा

ବିଶ୍ୱରୂପ ଓ ତାଳକେତୁ ଆସିଲେ; ଏବଂ ସିତାନନ ପଚାଶଜଣ ସହ ଆସିଲେ। ଈଶାନ, ବୃଦ୍ଧଦେବ, ଦୀପ୍ତାତ୍ମା ଓ ମୃତ୍ୟୁହା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 50

विषादो यमहा चैव गणो भृंगरिटिस्तथा । अशनी हासकश्चैव चतुःषष्ट्या सहस्रपात्

ବିଷାଦ, ଯମହା ଓ ଭୃଙ୍ଗରିଟି ନାମକ ଗଣ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ଅଶନୀ ଓ ହାସକ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏବଂ ସହସ୍ରପାତ୍ ଚଉଷଠିଜଣ ସହ ଆସିଲେ।

Verse 51

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारीणः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଗଣପତି—ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ମହାବଳୀ—ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ସହସ୍ରହସ୍ତ ଓ ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 52

चंद्रलेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାକୁ ଅବତଂସରୂପେ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ ଥିଲେ। ହାର, କୁଣ୍ଡଳ, କେୟୂର, ମୁକୁଟ ଆଦି ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 53

अणिमादिगुणैर्युक्ताः शक्ताः शापप्रसादयोः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

ଅଣିମାଦି ସିଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାପ ଓ ପ୍ରସାଦ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 54

पातालांबरभूमिस्थाः सर्वलोकनिवासिनः । तुंबुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चैव तु सामगाः

ପାତାଳ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ—ସମସ୍ତ ଲୋକବାସୀମାନେ ଆସିଲେ; ସାମଗାନ କରୁଥିବା ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, ହାହା ଓ ହୂହୂ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 55

तंत्रीमादाय वाद्यांश्चाऽवादयञ्छंकरोत्सवे । ऋषयः कृत्स्नशश्चैव वेदगीतांस्तपोधनाः

ତନ୍ତ୍ରୀ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ନେଇ ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉତ୍ସବରେ ମଧୁର ନାଦ କଲେ; ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବେଦଗୀତ ଗାନ କଲେ।

Verse 56

पुण्यान्वैवाहिकान्मंत्राञ्जेषुः संहृष्टमानसाः । एवं प्रतस्थेगिरिशो वीज्यमानश्च गंगया

ହର୍ଷିତ ମନରେ ସେମାନେ ବିବାହର ପୁଣ୍ୟମଙ୍ଗଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ। ଏଭଳି ଗିରୀଶ (ଶିବ) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଗଙ୍ଗାଦେବୀ ଚାମର ଢାଳି ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 57

तथा यमुनया चापांपतिना धृतच्छत्रया । स्त्रीभिर्नानाविधालापैलाजाभिश्चानुमोदितः

ସେହିପରି ଯମୁନା ଓ ଜଳାଧିପତି ବରୁଣ ରାଜଛତ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ନାନାପ୍ରକାର ମଙ୍ଗଳବଚନ କହୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଲାଜା (ଭଜା ଧାନ) ଅର୍ପଣରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ସ୍ୱାଗତ କଲେ।

Verse 58

महोत्सवेन देवेशो गिरिस्थानं विवेश सः । प्रभासत्स्वर्णकलशं तोरणानां शतैर्युतम्

ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ଦେବେଶ୍ୱର ସେ ଗିରିସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦୀପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣକଳଶଶୋଭିତ ଶତଶଃ ତୋରଣରେ ସେ ସ୍ଥାନ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 59

वैडूर्यबद्धभूमिस्थं रत्नजैश्च गृहैर्युतम् । तत्प्रविश्य स्तूयमानो द्वारमभ्याससाद ह

ସେଠାର ଆଙ୍ଗଣ ଵୈଡୂର୍ୟମଣିରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା ଏବଂ ରତ୍ନନିର୍ମିତ ଗୃହରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସର୍ବଦିଗରୁ ସ୍ତୁତି ପାଇ, ସେ ଦ୍ୱାରକୁ ସମୀପ କଲେ।

Verse 60

ततो हिमाचलस्तत्र दृश्यते व्याकुलाकुलः । आदिशदात्मभृत्यानां महादेव उपस्थिते

ତାପରେ ସେଠାରେ ହିମାଚଳ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ଦେଖାଗଲେ। ମହାଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ସେ ନିଜ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 61

ततो ब्रह्माणमचलो गुरुत्वे प्रार्थयत्तदा । कृत्यानां सर्वभारेषु वासुदेवं च बुद्धिमान्

ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଚଳ (ହିମାଚଳ) ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱେ—ଅର୍ଥାତ୍ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ—ରହିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କୃତ୍ୟର ଭାର ନେବା ପାଇଁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

Verse 62

प्रत्याह च विवाहऽस्मिन्कुमारीभ्रातरं विना । भविष्यति कथं विष्णो लाजहोमादिकर्मसु

ସେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ଏହି ବିବାହରେ କୁମାରୀର ଭ୍ରାତା ବିନା ଲାଜାହୋମ ଆଦି କର୍ମ କିପରି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ?”

Verse 63

सुतो हि मम मैनाकः स प्रविष्टोऽर्णवे स्थितः । इति चिंताविषण्णं तं विष्णुराहमहामतिः

“ମୋ ପୁତ୍ର ମୈନାକ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।” ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ବିଷଣ୍ଣ ତାକୁ ଦେଖି ମହାମତି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 64

अत्र चिंता न कर्तव्या गिरिराज कथंचन । अहं भ्राता जगन्मातुरेतदे वं च नान्यथा

“ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଗିରିରାଜ। ମୁଁ ନିଜେ ଜଗନ୍ମାତାଙ୍କର ଭ୍ରାତା—ଏହାଇ ସତ୍ୟ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।”

Verse 65

ततः प्रमुदितः शैलः पार्वतीं च स्वलंकृताम् । सखीभिः कोटिसंख्याभिर्वृतां प्रवेशयत्सदः

ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ଗିରିରାଜ ନିଜ ଶୋଭାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ, କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ସଖୀମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ, ସଭାମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 66

ततो नीलमयस्तंभं ज्वलत्कांचनकुट्टिमम् । मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौ षधिदीपितम्

ତାପରେ ସେ ନୀଳମୟ ସ୍ତମ୍ଭଯୁକ୍ତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ କାଞ୍ଚନ କୁଟ୍ଟିମ ଭୂମିବିଶିଷ୍ଟ, ମୁକ୍ତାଜାଲ ଅଲଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ଏବଂ ଜ୍ୱଳମାନ ଔଷଧିର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତ ଥିବା ବିବାହମଣ୍ଡପକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 67

रत्नासनसहस्राढ्यं शतयोजनविस्तृतम् । विवाहमंडपं शर्वो विवेशानुचरावृतः

ହଜାର ରତ୍ନାସନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଶତଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସେହି ବିବାହମଣ୍ଡପରେ, ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ଶର୍ବ (ଶିବ) ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 68

ततः शैलः सपत्नीकः पादौ प्रक्षाल्य हर्षितः । भवस्य तेन तोयेन सिषिचे स्वं जगत्तथा

ତତଃ ଶୈଳ (ହିମାଳୟ) ପତ୍ନୀସହ ହର୍ଷରେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ସେହି ପାଦୋଦକରେ ନିଜ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସିଞ୍ଚନ କରି ପବିତ୍ର କଲେ।

Verse 69

पाद्यमाचमनं दत्त्वा मधुपर्कं च गां तथा । प्रदानस्य प्रयोगं च संचिंतयंति ब्राह्मणाः

ପାଦ୍ୟ ଓ ଆଚମନୀୟ ଜଳ, ମଧୁପର୍କ ଏବଂ ଗୋଦାନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନକ୍ରିୟାର ଯଥାବିଧି ପ୍ରୟୋଗ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 70

दौहित्रीं कव्यवाहानां दद्मि पुत्रीं स्वकामहम् । इत्युक्त्वा तस्थिवाञ्छैलो न जानाति हरस्य सः

“କବ୍ୟବାହନମାନଙ୍କ (ଅଗ୍ନିଦେବମାନଙ୍କ) ଦୌହିତ୍ରୀ ଏହି ମୋ କନ୍ୟାକୁ ମୁଁ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଦେଉଛି” ବୋଲି କହି ଶୈଳ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ହର (ଶିବ)ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।

Verse 71

ततः सर्वानपृच्छत्स कुलं कोऽपि न वेद तत् । ततो विष्णुरिदं प्राह पृछ्यंतेऽन्ये किमर्थतः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ (ବରଙ୍କ) କୁଳ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ; କିନ୍ତୁ କେହି ତାହା ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?”

Verse 72

अज्ञातकुलतां तस्य पृछ्यतामयमेव च । अहिरेव अहेः पादान्वेत्ति नान्यो हिमाचल

ତାଙ୍କର ଅଜ୍ଞାତ କୁଳ ବିଷୟରେ ଏହି ଜଣକୁ ମାତ୍ର ପଚାର; କାରଣ ସର୍ପର ପଦଚିହ୍ନ ସର୍ପ ମାତ୍ର ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ—ହେ ହିମାଚଳ।

Verse 73

स्वगोत्रं यदि न ब्रूते न देया भगिनी मम । ततो हासस्तदा जज्ञे सर्वेषां सुमहास्वनः

ସେ ଯଦି ନିଜ ଗୋତ୍ର କହିନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ଭଗିନୀକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାହାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ସହ ବଡ଼ ହାସ୍ୟ ଉଠିଲା।

Verse 74

निवृत्तश्च क्षणाद्भूयः किं वक्ष्यति हरस्त्विति । ततो विमृश्य बहुधा किंचिद्भीताननो यता

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ହାସ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ପୁଣି ସେମାନେ ଭାବିଲେ—“ହର କ’ଣ କହିବେ?” ତାପରେ ବହୁପ୍ରକାର ଭାବି, ଅଳ୍ପ ଭୟଭୀତ ମୁହଁରେ (ଜଣେ) ଆଗେଇଲା।

Verse 75

लज्जाजडः स्मितं चक्रे ततः पार्थ स वै हरः । ततो विशिष्टा ब्रुवति शीघ्रं कालोऽतिवर्तते

ତେବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ପନ୍ଦ ହର (ଶିବ) କେବଳ ମନ୍ଦ ସ୍ମିତ କଲେ। ତାପରେ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟା ନାରୀ କହିଲେ—“ଶୀଘ୍ର କର, କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଉଛି।”

Verse 76

हरिः प्राह महेशानं बिभ्यदावेद्मयहं तव । मातामहं च पितरं प्रयोगं श्रृणु भूधर

ହରି ମହେଶାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଭକ୍ତିଭୟରୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରୁଛି। ହେ ଭୂଧର, ବିଧି ଶୁଣ; ଏହି କ୍ରିୟାରେ ମୁଁ ମାତାମହ ଓ ପିତା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।”

Verse 77

आत्मपुत्राय ते शंभो आत्मदौहित्रकाय ते । इत्युक्ते विष्णुना सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ହେ ଶମ୍ଭୋ, ଏହା ତୁମ ନିଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ, ତୁମ ନିଜ ଦୌହିତ୍ର ପାଇଁ।” ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ “ସାଧୁ! ସାଧୁ!” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 78

देवोऽप्युदाहरेद्वुद्धिं सर्वेभ्योऽप्यधिकां वराम् । ततः शैलस्तथा चोक्त्वा दत्त्वा देवीं च सोदकम्

ଦେବ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତାପରେ ହିମବାନ୍ ପର୍ବତ ତଦନୁସାରେ କହି ଦେବୀଙ୍କୁ ସୋଦକ (ବିଧିଜଳ ସହିତ) ଦାନ କଲେ।

Verse 79

आत्मानं चापि देवाय प्रददौ सोदकं नगः । ततः सर्वे तुष्टुवुस्तं विवाहं विस्मयान्विताः

ସେଇ ପର୍ବତରାଜ ସୋଦକ ସହିତ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଇ ବିବାହକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 80

दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः । वरः पशुपतिः साक्षात्कन्या विश्वरणिस्तथा

ଦାତା ଥିଲେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ନାଥ ହିମବାନ୍; ହୋତା ଥିଲେ ଚତୁର୍ମୁଖ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମା। ବର ସାକ୍ଷାତ୍ ପଶୁପତି, କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱରାଣୀ (ପାର୍ବତୀ) ଥିଲେ।

Verse 81

ततः स्तुवत्सु मुनिषु पुष्पवर्षे महत्यपि । नदत्सु देवतूर्येषु करं जग्राह त्र्यम्बकः

ସେତେବେଳେ ମୁନିମାନେ ସ୍ତୁତିଗାନ କରୁଥିଲେ, ମହା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଦେବତୂର୍ୟ ନିନାଦିତ ହେଉଥିଲା—ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ତାଙ୍କର ହାତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 82

देवो देवीं समालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम् । न तृप्यति न चाह्लादत्सा च देवां वृषध्वजम्

ପ୍ରଭୁ ଲଜ୍ଜାୟୁକ୍ତ ହିମଶୈଳଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି କେବେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଆନନ୍ଦରୁ କେବେ ବିରତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ନିହାରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 83

तत्र ब्रह्मादिमुनयो देवीमद्भुतरूपिणीम् । पश्यंतः शरणं जग्मुर्मनसा परमेश्वरम्

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ମୁନିମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ମନେମନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ।

Verse 84

मा मुह्याम पार्वतीं च यथा नारदपर्वतौ । ततस्तथैव तच्चक्रे सर्वेषामीप्सितं वचः

“ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ଯେପରି ପାର୍ବତୀ ବିଷୟରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେପରି ଆମେ ମୋହିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବଚନକୁ ସେହିପରି ସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 85

ततो देवैश्च मुनिभिः संस्तुतः परमेश्वरः । प्रविवेश शुभां वेदीं मूर्तिमज्ज्वलनाश्रिताम्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବାରୁ ପରମେଶ୍ୱର, ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ସେଇ ଶୁଭ ବେଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 86

वेधाः श्रुतीरितैर्मं त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपस्थितैः । मूर्तमग्निं जुहाव त्रिः परिक्रम्य च तं हरः

ତେବେ ବେଦୋକ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବେଧାଃ (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରକଟ ଅଗ୍ନିରେ ତିନିଥର ଆହୁତି ଦେଲେ; ଏବଂ ହର (ଶିବ) ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ।

Verse 87

लाजाहोम उमाभ्राता प्राह तं सस्मितं हरिः । बहवो मिलिताः संति लोकाः संमर्द ईश्वर

ଲାଜା-ହୋମ ସମୟରେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ହସି ଉମାଙ୍କ ଭ୍ରାତା (ଶିବ)ଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଈଶ୍ୱର, ଅନେକ ଲୋକ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି; ଭାରି ଭିଡ଼।”

Verse 88

सावधानेन रक्ष्याणि भूषणानि त्वया हर । ततो हरश्च तं प्राह स्वजने माऽतिगोपय

ହେ ହର! ଏହି ଭୂଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନତାରେ ରକ୍ଷା କର। ତାପରେ ହର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହାକୁ ଅତିରିକ୍ତ ଗୋପନ କରନି।

Verse 89

किंचित्प्रार्थय दास्यामि प्राह विष्णुस्ततो वरम् । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽस्तु स च तद्दुर्लभं ददौ

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—କିଛି ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଦେବି। ସେ କହିଲା—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହେଉ। ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ବର ଦାନ କଲେ।

Verse 90

ददतुः सृष्टिसंरक्षां ब्रह्मणे दक्षिणामुभौ । अग्नये यज्ञभागांश्च प्रीतौ हरजनार्दनौ

ପ୍ରୀତ ହୋଇ ହର ଓ ଜନାର୍ଦନ—ଦୁହେଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି-ସଂରକ୍ଷଣର ଭାର ଦେଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ଯଥୋଚିତ ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 91

भृग्वादीनां ततो दत्त्वा श्रुतिरक्षणदक्षिणाम् । ततो गीतैश्च नृत्यैश्च भोजनैश्च यथेप्सितैः

ତାପରେ ଭୃଗୁ ଆଦି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତି-ରକ୍ଷାର ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ପରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 92

महोत्सवैरनेकैश्च विस्मयं समपद्यत । विसृज्य लोकं तं सर्वं किमिच्छादानकैर्भवः

ଅନେକ ମହୋତ୍ସବରେ ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମୟାଚ୍ଛନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକସମୂହକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଭବ (ଶିବ) ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରାଗଲା, ତାହାନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ ଚାଲିଲେ।

Verse 93

सरस्वत्या च पितरौ देव्याश्चाऽश्वास्य दुःखितौ । आमंत्र्य हिमशैलेंद्रं ब्रह्मणं च सकेशवम्

ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ଦୁଃଖିତ ଦେବୀଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ପରେ ହିମାଳୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ କେଶବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଜଣାଇ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 94

जगाम मंदरगिरिं गिरिणा यानुगोर्चितः

ପର୍ବତ (ହିମାଳୟ) ଅନୁଗମନ କରି ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ମନ୍ଦରଗିରିକୁ ଗଲେ।

Verse 95

ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया गिरिममलं हि भूधरः । सबांधवो रुदिति हि कस्य नो मनो विसंष्ठंलं जगति हि कन्यकापितुः

ଭଗବାନ ନୀଲଲୋହିତ (ଶିବ) ଉମାଙ୍କ ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଗଲେ ପରେ, ପର୍ବତରାଜ ହିମାଳୟ ନିଜ ନିର୍ମଳ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ବିଲାପ କରି କାନ୍ଦିଲେ। କନ୍ୟାପିତାଙ୍କ ଶୋକରେ ଏ ଜଗତରେ କାହାର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବ ନାହିଁ?

Verse 96

इमं विवाहं गिरिराजपुत्र्याः श्रृणोति चाध्येति च यो नरः शुचिः । विशेषतश्चापि विवाहमंगले स मंगलं वृद्धिमवाप्नुते चिरम्

ଗିରିରାଜକନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ଏହି ବିବାହବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ଯେ ଶୁଚିମନା ନର ଶୁଣେ ଓ ପଢ଼େ—ବିଶେଷକରି ବିବାହର ମଙ୍ଗଳଦିନରେ—ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ମଙ୍ଗଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।