Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

समागतं च तत्सव विना दैत्यैर्दुरात्मभिः । स्थावरं जंगमं यच्च विश्वं विष्णुपुरोगमम्

Transliteration

samāgataṃ ca tatsava vinā daityairdurātmabhiḥ | sthāvaraṃ jaṃgamaṃ yacca viśvaṃ viṣṇupurogamam

Translation

ସେହି ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ—ଦୁରାତ୍ମା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି। ବିଶ୍ୱରେ ଯାହା ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଆସିଲା।

Word by Word

• समागतम्: assembled, gathered
• समागतम्: Kriyāviśeṣaṇa / Bhāva (state: assembled)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √गम् (धातु) → समागत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; (context: neuter collective)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• विना: without, except
• विना: Apādāna (Exclusion/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपपद-अव्ययम् (preposition-like indeclinable)

• दैत्यैः: by/with the Daityas (demons)
• दैत्यैः: Apādāna (Excluded group)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

• दुरात्मभिः: evil-souled
• दुरात्मभिः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying daityaiḥ)

• स्थावरम्: the immobile (beings)
• स्थावरम्: Karta (part of collective subject)
• Type: Noun
• Root: स्थावर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; (collective)

• जङ्गमम्: the mobile (beings)
• जङ्गमम्: Karta (part of collective subject)
• Type: Noun
• Root: जङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; (collective)

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karta (collective subject)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• विष्णुपुरोगमम्: with Viṣṇu at the forefront
• विष्णुपुरोगमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु + पुरोगम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (whose leader is Viṣṇu / Viṣṇu in front)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style

Visual Art Cues

Scene: A vast procession of all beings—trees, mountains personified, animals, humans, sages, devas—moving toward the wedding; Viṣṇu at the front; Dānavas absent in shadowed margins.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious dharmic events attract all creation, while adharma (wicked intent) naturally excludes itself from sacred participation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse emphasizes the universal scope of the divine wedding and the dharmic assembly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes attendance at an auspicious divine rite and the moral qualification implied for participation.