Adhyaya 26

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । जालेश्वरेऽपि यत्प्रोक्तं त्वया पूर्वं द्विजोत्तम । तत्कथं तु भवेत्पुण्यमृषिसिद्धनिषेवितम्

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଜାଲେଶ୍ୱର ବିଷୟରେ ଆପଣ ପୂର୍ବେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେ ତୀର୍ଥକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେହି ପୁଣ୍ୟ କିପରି ହୁଏ?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तस्योत्पत्तिं कथयतः शृणु त्वं पाण्डुनन्दन

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ଜାଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଆଗାମୀରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣ।

Verse 3

पुरा ऋषिगणाः सर्वे सेन्द्राश्चैव मरुद्गणाः । तापिता असुरैः सर्वैः क्षयं नीता ह्यनेकशः

ପୁରାତନ କାଳରେ ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ମରୁଦ୍ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଅନେକଥର ଅନେକ ପ୍ରକାରେ କ୍ଷୟକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

Verse 4

बाणासुरप्रभृतिभिर्जम्भशुम्भपुरोगमैः । वध्यमाना ह्यनेकैश्च ब्रह्माणं शरणं गताः

ବାଣାସୁର ଆଦି, ଜମ୍ଭ-ଶୁମ୍ଭ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ଅନେକ ଅସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତାହତ ହେଉଥିବା ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 5

विमानैः पर्वताकारैर्हयैश्चैव गजोपमैः । स्यन्दनैर्नगराकारैः सिंहशार्दूलयोजितैः

ସେମାନେ ପର୍ବତାକାର ବିମାନରେ, ଗଜସମ ଘୋଡ଼ା ସହ, ନଗରାକାର ରଥରେ—ସିଂହ ଓ ବାଘ ଯୁକ୍ତ—ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 6

कच्छपैर्मकरैश्चान्ये जग्मुरन्ये पदातयः । प्राप्य ते परमं स्थानमशक्यं यदधार्मिकैः

କେହି କଚ୍ଛପ ଓ ମକର ଉପରେ ଯାଇଥିଲେ, ଆଉ କେହି ପଦାତି ହୋଇ ଗଲେ। ଏଭଳି ସେମାନେ ଅଧାର୍ମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 7

दृष्ट्वा पद्मोद्भवं देवं सर्वलोकस्य शङ्करम् । ते सर्वे तत्र गत्वा तु स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

ପଦ୍ମଜନ୍ମା, ସର୍ବଲୋକହିତକର ଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 8

देवा ऊचुः । जयामेय जयाभेद जय सम्भूतिकारक । पद्मयोने सुरश्रेष्ठ त्वां वयं शरणं गताः

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ଜୟ ହେ, ହେ ଅଜେୟ! ଜୟ ହେ, ହେ ଅଭେଦ୍ୟ! ଜୟ ହେ, ହେ ସର୍ବସମ୍ଭୂତିକାରକ! ହେ ପଦ୍ମୟୋନି, ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 9

तच्छ्रुत्वा तु वचो देवो देवानां भावितात्मनाम् । मेघगम्भीरया वाचा प्रत्युवाच पितामहः

ଭାବିତାତ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ପିତାମହ ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 10

किं वो ह्यागमनं देवाः सर्वेषां च विवर्णता । केनावमानिताः सर्वे शीघ्रं कथयतामराः

ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ କାହିଁକି ଫିକା? କେ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଛି? ହେ ଅମରମାନେ, ଶୀଘ୍ର କହ।

Verse 11

देवा ऊचुः । बाणो नाम महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । तेनास्माकं हृतं सर्वं धनरत्नैर्वियोजिताः

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ‘ବାଣ’ ନାମର ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ମହାବୀର, ବଳର ଦର୍ପରେ ମତ୍ତ। ସେ ଆମର ସବୁକିଛି ହରଣ କରି, ଆମକୁ ଧନ-ରତ୍ନରୁ ବିୟୋଗ କରିଛି।

Verse 12

देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चिन्तयामास देवेशस्तस्य नाशाय या क्रिया

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କଲେ—ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ କେଉଁ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

अवध्यो दानवः पापः सर्वेषां वै दिवौकसाम् । मुक्त्वा तु शङ्करं देवं न मया न च विष्णुना

ସେ ପାପୀ ଦାନବ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ; ଶଙ୍କରଦେବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନ ମୁଁ, ନ ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ବଧ କରିପାରିବୁ।

Verse 14

तत्रैव सर्वे गच्छामो यत्र देवो महेश्वरः । स गतिश्चैव सर्वेषां विद्यतेऽन्यो न कश्चन

ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ଯାଉ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ବିରାଜମାନ; ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ଓ ପରମଗତି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ।

Verse 15

एवमुक्त्वा सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वेदविदांवरः । ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिरतो यत्र महेश्वरः

ଏପରି କହି ବେଦବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ, ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଯେଉଁଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 16

स्तुतिभिश्च सुपुष्टाभिस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ଏବଂ ସୁଗଠିତ, ପ୍ରବଳ ସ୍ତୁତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 17

देवा ऊचुः । जय त्वं देवदेवेश जयोमार्धशरीरधृक् । वृषासन महाबाहो शशाङ्ककृतभूषण

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜୟ ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଜୟ ହେ, ଯିଏ ଉମାଙ୍କୁ ଅର୍ଧଶରୀରରୂପେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ହେ ବୃଷଭବାହନ ମହାବାହୁ, ଯାହାଙ୍କ ଭୂଷଣ ଚନ୍ଦ୍ର!

Verse 18

नमः शूलाग्रहस्ताय नमः खट्वाङ्गधारिणे । जय भूतपते देव दक्षयज्ञविनाशन

ଶୂଳାଗ୍ରକୁ ହାତେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭୂତପତି ଦେବ, ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞବିନାଶକ, ତୁମର ଜୟ ହେଉ!

Verse 19

पञ्चाक्षर नमो देव पञ्चभूतात्मविग्रह । पञ्चवक्त्रमयेशान वेदैस्त्वं तु प्रगीयसे

ହେ ଦେବ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ତୁମକୁ ନମୋ—ତୁମର ଦେହ ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ। ହେ ଈଶାନ, ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ରରୂପେ ପ୍ରକଟ, ବେଦମାନେ ତୁମକୁ ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 20

सृष्टिपालनसंहारांस्त्वं सदा कुरुषे नमः । अष्टमूर्ते स्मरहर स्मर सत्यं यथा स्तुतः

ତୁମେ ସଦା ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରୁଛ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ମରହର, ଯେପରି ତୁମ ସ୍ତୁତି ହୋଇଛି, ସେପରି ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 21

पञ्चात्मिका तनुर्देव ब्राह्मणैस्ते प्रगीयते । सद्यो वामे तथाघोरे ईशो तत्पुरुषे तथा

ହେ ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ତନୁକୁ ପଞ୍ଚାତ୍ମିକା ବୋଲି ଗାନ କରନ୍ତି—ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବାମ, ଅଘୋର, ଈଶ ଏବଂ ତତ୍ପୁରୁଷ—ଏହିମାନେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 22

हेमजाले सुविस्तीर्णे हंसवत्कूजसे हर । एवं स्तुतो मुनिगणैर्ब्रह्माद्यैश्च सुरासुरैः

ହେ ହର! ସୁବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣଜାଳରେ ତୁମେ ହଂସ ପରି ମଧୁର କୂଜନ କରୁଛ। ଏଭଳି ମୁନିଗଣ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ଓ ଦେବ-ଅସୁର ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 23

प्रहृष्टः सुमना भूत्वा सुरसङ्घानुवाच ह

ସେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ମନେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଧାରଣ କରି, ସମବେତ ଦେବସଂଘକୁ କହିଲେ।

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वागतं देवविप्राणां सुप्रभाताद्य शर्वरी । किं कुर्मो वदत क्षिप्रं कोऽन्यः सेव्यः सुरासुरैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ ଓ ଦେବବିପ୍ରମାନେ, ସ୍ୱାଗତ। ଏହି ରାତ୍ରି ଏବେ ଶୁଭ ପ୍ରଭାତରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଶୀଘ୍ର କୁହ, ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ? ଦେବ-ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବ୍ୟ ମୋ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଏ?

Verse 25

किं दुःखं को नु सन्तापः कुतो वो भयमागतम् । कथयध्वं महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

ଏ କି ଦୁଃଖ? କି ସନ୍ତାପ? ତୁମମାନଙ୍କ ଭୟ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ମନରେ ଯେ କାରଣ ରହିଛି, ତାହା କହ।

Verse 26

एवमुक्तास्तु रुद्रेण प्रत्यवोचन्सुरर्षभाः । स्वान्स्वान्देहान्दर्शयन्तो लज्जमाना अधोमुखाः

ରୁଦ୍ର ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ—ନିଜନିଜ ଦେହ ଦେଖାଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ।

Verse 27

अस्ति घोरो महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । बाणो नामेति विख्यातो यस्य तत्त्रिपुरं महत्

ଏକ ଭୟଙ୍କର, ମହାବୀର୍ୟଶାଳୀ ଦାନବ ଅଛି, ଯେ ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ। ସେ ‘ବାଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହାର ହିଁ ସେଇ ବିଶାଳ ନଗର ‘ତ୍ରିପୁର’।

Verse 28

तेन वै सुतपस्तप्तं दशवर्षशतानि हि । तस्य तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा नियमेन दमेन च

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦଶବର୍ଷର ଶତ ଶତ ବର୍ଷ, ଅର୍ଥାତ୍ ହଜାର ବର୍ଷ, ଘୋର ତପ କଲା। ତାହାର ନିୟମ ଓ ଦମ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 29

पुराणि तान्यभेद्यानि ददौ कामगमानि वै । आयसं राजतं चैव सौवर्णं च तथापरम्

ବ୍ରହ୍ମା ତାକୁ ସେଇ ପୁରଗୁଡ଼ିକ ଦାନ କଲେ—ଯେଗୁଡ଼ିକ ଅଭେଦ୍ୟ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନଶୀଳ: ଗୋଟିଏ ଲୋହାର, ଗୋଟିଏ ରୂପାର, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ସୁନାର।

Verse 30

त्रिपुरं ब्रह्मणा सृष्टं भ्रमत्तत्कामगामि च । तस्यैव तु बलोत्कृष्टास्त्रिपुरे दानवाः स्थिताः

ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ତ୍ରିପୁର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା। ସେଇ ତ୍ରିପୁରରେ ତାହାର ଅତ୍ୟଧିକ ବଳଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ବସୁଥିଲେ।

Verse 31

त्रैलोक्यं सकलं देव पीडयन्ति महासुराः । दण्डपाशासिशस्त्राणि अविकारे विकुर्वते । त्रिपुरं दानवैर्जुष्टं भ्रमत्तच्चक्रसंनिभम्

ହେ ଦେବ! ସେଇ ମହାସୁରମାନେ ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି। ଦଣ୍ଡ, ପାଶ, ଅସି ଓ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିର୍ବାଧରେ ଉପଦ୍ରବ କରନ୍ତି। ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ତ୍ରିପୁର ଚକ୍ରସଦୃଶ ଘୂରି ଭ୍ରମଣ କରେ।

Verse 32

क्वचिद्दृश्यमदृश्यं वा मृगतृष्णैव लक्ष्यते

କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ—ମୃଗତୃଷ୍ଣା ପରି ପ୍ରତୀତ ହୁଏ।

Verse 33

यस्मिन्पतति तद्दिव्यं दृप्तस्य त्रिपुरं महत् । न तत्र ब्राह्मणा देवा गावो नैव तु जन्तवः

ଯେଉଁଠି ସେ ଦର୍ପୀର ଦିବ୍ୟ, ବିଶାଳ ତ୍ରିପୁର ପତିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନ ଦେବ, ନ ଗାଈ—ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ କୌଣସି ଜୀବ ମଧ୍ୟ ରହେନାହିଁ।

Verse 34

न तत्र दृश्यते किंचित्पतेद्यत्र पुरत्रयम् । नद्यो ग्रामाश्च देशाश्च बहवो भस्मसात्कृताः

ଯେଉଁଠି ପୁରତ୍ରୟ (ତ୍ରିପୁର) ପତିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ କିଛିମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଅନେକ ନଦୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 35

सुवर्णं रजतं चैव मणिमौक्तिकमेव च । स्त्रीरत्नं शोभनं यच्च तत्सर्वं कर्षते बलात्

ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରଜତ, ମଣି ଓ ମୌକ୍ତିକ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନରୂପ ଯେ ଶୋଭନ ଧନ—ସେ ସବୁକୁ ସେ ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣିନେଇଯାଏ।

Verse 36

न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा निशि वा हर । शक्यते देवसङ्घैश्च निहन्तुं स कथंचन

ନ ଶସ୍ତ୍ରରେ, ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ, ନ ଦିନେ ନ ରାତିରେ, ହେ ହର—ଦେବସଂଘମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିହନ୍ତୁ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 37

तद्दहस्व महादेव त्वं हि नः परमा गतिः । एवं प्रसादं देवेश सर्वेषां कर्तुमर्हसि

ଏହେତୁ ହେ ମହାଦେବ, ତାହାକୁ ଦହନ କର; କାରଣ ତୁମେ ହିଁ ଆମର ପରମ ଗତି। ହେ ଦେବେଶ, ଏପରି ପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 38

येन देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । परां धृतिं समायान्ति तत्प्रभो कर्तुमर्हसि

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବଗଣ ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ପରମ ଧୃତି ଓ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 39

ईश्वर उवाच । एतत्सर्वं करिष्यामि मा विषादं गमिष्यथ । अचिरेणैव कालेन कुर्यां युष्मत्सुखावहम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏ ସବୁ ମୁଁ କରିବି; ତୁମେ ବିଷାଦକୁ ଯାଅନି। ଅତି ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସୁଖକର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିଦେବି।

Verse 40

आश्वासयित्वा तान्देवान्सर्वानिन्द्रपुरोगमान् । चिन्तयामास देवेशस्त्रिपुरस्य वधं प्रति

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଦେବେଶ ତ୍ରିପୁରବଧ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 41

कथं केन प्रकारेण हन्तव्यं त्रिपुरं मया । तमेकं नारदं मुक्त्वा नान्योपायो विधीयते

‘ମୁଁ ତ୍ରିପୁରକୁ କିପରି, କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ବଧ କରିବି? ସେଇ ଏକ ନାରଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ବିଧିତ ହୁଏନି।’

Verse 42

एवं संस्तभ्य चात्मानं ततो ध्यातः स नारदः । तत्क्षणादेव सम्प्राप्तो वायुभूतो महातपाः

ଏଭଳି ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେହି କ୍ଷଣରେ ମହାତପସ୍ବୀ ବାୟୁବେଗ ସମ ଶୀଘ୍ର ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 43

कमण्डलुधरो देवस्त्रिदण्डी ज्ञानकोविदः । योगपट्टाक्षसूत्रेण छत्रेणैव विराजितः

ସେ ଦିବ୍ୟ ମୁନି କମଣ୍ଡଲୁ ଧାରଣ କରି, ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧରି, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ଯୋଗପଟ୍ଟ, ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

Verse 44

जटाजूटाबद्धशिरा ज्वलनार्कसमप्रभः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य दण्डवत्पतितो भुवि

ଜଟାଜୂଟରେ ବନ୍ଧା ଶିର ନେଇ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସେ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଏବଂ ପରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 45

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नारदो भगवान्मुनिः । स्तोत्रेण महता शर्वः स्तुतो भक्त्या महामनाः

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ମୁନି ନାରଦ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ମହା ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶର୍ବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାଙ୍କ ମନ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 46

नारद उवाच । जय शम्भो विरूपाक्ष जय देव त्रिलोचन । जय शङ्कर ईशान रुद्रेश्वर नमोऽस्तु ते

ନାରଦ କହିଲେ— ଜୟ ଶମ୍ଭୋ, ବିରୂପାକ୍ଷ! ଜୟ ଦେବ, ତ୍ରିଲୋଚନ! ଜୟ ଶଙ୍କର, ଈଶାନ, ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱର—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 47

त्वं पतिस्त्वं जगत्कर्ता त्वमेव लयकृद्विभो । त्वमेव जगतां नाथो दुष्टातकनिषूदनः

ତୁମେ ହି ପତି, ତୁମେ ହି ଜଗତର କର୍ତ୍ତା; ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ ହି ଲୟକର୍ତ୍ତା। ତୁମେ ହି ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ନାଥ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପର ନିଷୂଦକ।

Verse 48

त्वं नः पाहि सुरेशान त्रयीमूर्ते सनातन । भवमूर्ते भवारे त्वं भजतामभयो भव

ହେ ସୁରେଶାନ, ହେ ସନାତନ ତ୍ରୟୀମୂର୍ତ୍ତେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଭବମୂର୍ତ୍ତେ, ହେ ଭବାରେ, ତୁମକୁ ଭଜୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଭୟଦାତା ହେଉ।

Verse 49

भवभावविनाशार्थं भव त्वां शरणं भजे । किमर्थं चिन्तितो देव आज्ञा मे दीयतां प्रभो

ସଂସାରଭାବ ବିନାଶ ପାଇଁ, ହେ ଭବ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଭଜେ। ହେ ଦେବ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଗଲା? ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋତେ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ।

Verse 50

कस्य संक्षोभये चित्तं को वाद्य पततु क्षितौ । कमद्य कलहेनाहं योजये जयतांवर

ମୁଁ କାହାର ଚିତ୍ତକୁ କ୍ଷୁଭିତ କରିବି? ଏବଂ କିଏ ଆଜି ଭୂମିରେ ପତିତ ହେବ? ହେ ଜୟୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ମୁଁ କାହାକୁ କଳହଦ୍ୱାରା ସଂଘର୍ଷରେ ଯୋଜିବି?

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः । उत्फुल्लनयनो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୟନ ହୋଇ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 52

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सदैव कलहप्रिय । वीणावादनतत्त्वज्ञ ब्रह्मपुत्र सनातन

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; ତୁମେ ସଦା କଳହପ୍ରିୟ, ବୀଣାବାଦନର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନାତନ ପୁତ୍ର।

Verse 53

गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र तत्त्रिपुरं महत् । बाणस्य दानवेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम्

ହେ ନାରଦ! ଯେଉଁଠି ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ବାଣଙ୍କର ସେଇ ମହା ତ୍ରିପୁର ଅଛି—ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ—ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।

Verse 54

भर्तारो देवतातुल्याः स्त्रियस्तत्राप्सरःसमाः । तासां वै तेजसा चैव भ्रमते त्रिपुरं महत्

ସେହି ନଗରରେ ଭର୍ତ୍ତାମାନେ ଦେବତାସମାନ, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାସମାନ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜରେ ମହା ତ୍ରିପୁର ମଧ୍ୟ ଯେନ ଘୂରି ଝଲମଲ କରେ।

Verse 55

न शक्यते कथं भेत्तुं सर्वोपायैर्द्विजोत्तम । गत्वा त्वं मोहय क्षिप्रं पृथग्धर्मैरनेकधा

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଭେଦିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଇ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଧର୍ମାଚାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନାନାପ୍ରକାରେ ମୋହିତ କର।

Verse 56

नारद उवाच । तव वाक्येन देवेश भेदयामि पुरोत्तमम् । अभेद्यं बहुधोपायैर्यत्तु देवैः सवासवैः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ମୁଁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ପୁରୀରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବି; ଯାହା ବହୁ ଉପାୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଇନ୍ଦ୍ରସହ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଭେଦ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 57

एवमुक्त्वा गतो भूप शतयोजनमायतम् । बाणस्य तत्पुरश्रेष्ठमृद्धिवृद्धिसमायुतम्

ଏପରି କହି, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ବାଣଙ୍କ ସେହି ନଗରଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଗଲେ; ତାହା ଶତଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ବର୍ଦ୍ଧମାନ ବୈଭବରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 58

कृतकौतुकसम्बाधं नानाधातुविचित्रितम् । अनेकहर्म्यसंछन्नमनेकायतनोज्ज्वलम्

ସେ ନଗର କୃତକୌତୁକରେ ଘନଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନା ଧାତୁରେ ବିଚିତ୍ର ଶୋଭାୟିତ; ଅନେକ ହର୍ମ୍ୟରେ ଆଛାଦିତ ଓ ଅନେକ ଆୟତନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

Verse 59

द्वारतोरणसंयुक्तं कपाटार्गलभूषितम् । बहुयन्त्रसमोपेतं प्राकारपरिखोज्ज्वलम्

ତାହା ଦ୍ୱାର ଓ ତୋରଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ, କପାଟ ଓ ଅର୍ଗଳରେ ଭୂଷିତ; ବହୁ ଯନ୍ତ୍ରରେ ସମୁପେତ ଓ ପ୍ରାକାର-ପରିଖାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

Verse 60

वापीकृपतडागैश्च देवतायतनैर्युतम् । हंसकारण्डवाकीर्णं पद्मिनीखण्डमण्डितम्

ତାହା ବାପୀ, କୂପ ଓ ତଡାଗରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦେବତାୟତନରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମିନୀ-ଖଣ୍ଡରେ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା।

Verse 61

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

ଅନେକ ବନର ଶୋଭାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ନାନା ପକ୍ଷୀରେ ମଣ୍ଡିତ—ଏପରି ଗୁଣଗଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ବାଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ ନଗର।

Verse 62

तस्य मध्ये महाकायं सप्तकक्षं सुशोभितम् । बाणस्य भवनं दिव्यं सर्वं काञ्चनभूषितम्

ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବାଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ ଥିଲା—ଅତିବିଶାଳ, ସପ୍ତ କକ୍ଷରେ ସୁଶୋଭିତ, ଏବଂ ସମଗ୍ରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 63

मौक्तिकादामशोभाढ्यं वज्रवैडूर्यभूषितम् । रुक्मपट्टतलाकीर्णं रत्नभूम्या सुशोभितम्

ସେ ମୌକ୍ତିକ ମାଳାର ଶୋଭାରେ ସମୃଦ୍ଧ, ବଜ୍ର ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିରେ ଭୂଷିତ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଟ୍ଟ ଜଡିତ ତଳ ଏବଂ ରତ୍ନମୟ ଭୂମିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 64

मत्तमातङ्गनिःश्वासैः स्यन्दनैः संकुलीकृतम् । हयहेषितशब्दैश्च नारीणां नूपुरस्वनैः

ମତ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଓ ରଥମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ସେ ଭରିଯାଇଥିଲା; ଘୋଡ଼ାର ହେଷାଧ୍ୱନି ଏବଂ ନାରୀମାନଙ୍କ ନୂପୁର ଝଙ୍କାରରେ ସେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା।

Verse 65

खड्गतोमरहस्तैश्च वज्राङ्कुशशरायुधैः । रक्षितं घोररूपैश्च दानवैर्बलदर्पितैः

ସେ ବଳଦର୍ପରେ ମତ୍ତ, ଘୋରରୂପୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା—ତାଙ୍କ ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ତୋମର, ଏବଂ ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ଶର-ଆୟୁଧ ଧାରିତ ଥିଲା।

Verse 66

एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य भवनोत्तमम् । कैलासशिखरप्रख्यं महेन्द्रभवनोपमम्

ଏହିପରି ଗୁଣଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣଙ୍କ ସେ ଉତ୍ତମ ଭବନ—କୈଲାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଭବନ ସମାନ ଥିଲା।

Verse 67

नारदो गगने शीघ्रमगमत्पुरसंमुखः । द्वारदेशं समासाद्य क्षत्तारं वाक्यमब्रवीत्

ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ଗଗନମାର୍ଗେ ନଗରାଭିମୁଖେ ଗଲେ। ଦ୍ୱାରଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚି ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 68

भोभोः क्षत्तर्महाबुद्धे राजकार्यविशारद । शीघ्रं बाणाय चाचक्ष्व नारदो द्वारि तिष्ठति

“ହୋ ହୋ! ହେ କ୍ଷତ୍ତର, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟବିଶାରଦ! ଶୀଘ୍ର ବାଣଙ୍କୁ କୁହ—ନାରଦ ଦ୍ୱାରେ ଦାଁଡ଼ିଛନ୍ତି।”

Verse 69

स वन्दयित्वा चरणौ नारदस्य त्वरान्वितः । सभामध्यगतं बाणं विज्ञप्तुमुपचक्रमे

ସେ ନାରଦଙ୍କ ଚରଣକୁ ବନ୍ଦନା କରି ତ୍ୱରାସହିତ ସଭାମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବାଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଜଣାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 70

वेपमानाङ्गयष्टिस्तु करेणापिहिताननः । शृण्वतां सर्वयोधानामिदं वचनमब्रवीत्

ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା; ସେ ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକି, ସମସ୍ତ ଯୋଧାମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 71

वन्दितो देवगन्धर्वैर्यक्षकिन्नरदानवैः । कलिप्रियो दुराराध्यो नारदो द्वारि तिष्ठति

“ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ-କିନ୍ନର ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି; କଳିପ୍ରିୟ ଓ ଦୁରାରାଧ୍ୟ—ସେଇ ନାରଦ ଦ୍ୱାରେ ଦାଁଡ଼ିଛନ୍ତି।”

Verse 72

द्वारपालस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा बाणस्त्वरान्वितः । द्वाःस्थमाह महादैत्यः सविस्मयमिदं तदा

ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ବାଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲା। ତେବେ ସେଇ ମହାଦୈତ୍ୟ ବିସ୍ମୟରେ ସେହିକ୍ଷଣେ ଦ୍ୱାରସ୍ଥକୁ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 73

बाण उवाच । ब्रह्मपुत्रं सतेजस्कं दुःसहं दुरतिक्रमम् । प्रवेशय महाभागं किमर्थं वारितो बहिः

ବାଣ କହିଲା—“ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତେଜସ୍ବୀ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ। ହେ ମହାଭାଗ, ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଅ; କାହିଁକି ବାହାରେ ରୋକିଛ?”

Verse 74

श्रुत्वा प्रभोर्वचस्तस्य प्रावेशयदुदीरितम् । गत्वा वेगेन महता नारदं गृहमागतम्

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ‘ପ୍ରବେଶ କରାଅ’ ଆଦେଶ ଶୁଣି ସେ ଧାଇଲା। ମହାବେଗରେ ଯାଇ ନାରଦଙ୍କୁ ଗୃହପ୍ରାସାଦକୁ ଆଣିଲା।

Verse 75

दृष्ट्वा देवर्षिमायान्तं नारदं सुरपूजितम् । साहसोत्थाय संहृष्टो ववन्दे चरणौ मुनेः

ଦେବମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେ ହର୍ଷରେ ସହସା ଉଠି ମୁନିଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 76

ददौ चासनमर्घ्यं च पाद्यं पूजां यथाविधि । न्यवेदयच्च तद्राज्यमात्मानं बान्धवैः सह

ସେ ବିଧିମତେ ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ପୂଜା ଅର୍ପଣ କଲା; ଏବଂ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଓ ନିଜକୁ ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମେ ସମର୍ପଣ କଲା।

Verse 77

पप्रच्छ कुशलं चापि मुनिं बाणासुरः स्वयम्

ତେବେ ବାଣାସୁର ସ୍ୱୟଂ ମୁନିଙ୍କୁ କୁଶଳ-କ୍ଷେମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା।

Verse 78

नारद उवाच । साधु साधु महाबाहो दनोर्वंशविवर्द्धन । कोऽन्यस्त्रिभुवने श्लाघ्यस्त्वां मुक्त्वा दनुपुंगव

ନାରଦ କହିଲେ— ସାଧୁ ସାଧୁ, ମହାବାହୋ! ଦନୁବଂଶବିବର୍ଧନ! ହେ ଦାନବପୁଙ୍ଗବ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ତ୍ରିଭୁବନରେ ଆଉ କିଏ ଶ୍ଲାଘ୍ୟ?

Verse 79

पूजितोऽहं दनुश्रेष्ठ धनरत्नैः सुशोभनैः । राज्येन चात्मना वापि ह्येवं कः पूजयेत्परः

ହେ ଦନୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମେ ମୋତେ ସୁଶୋଭନ ଧନ-ରତ୍ନଦ୍ୱାରା, ତୁମ ରାଜ୍ୟଦ୍ୱାରା ଏବଂ ତୁମ ସ୍ୱୟଂଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ କରିଛ; ଏପରି ଭାବେ ଆଉ କିଏ ପରକୁ ପୂଜିବ?

Verse 80

न मे कार्यं हि भोगेन भुङ्क्ष्व राज्यमनामयम् । त्वद्दर्शनोत्सुकः प्राप्तो दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्

ମୋତେ ଭୋଗର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ତୁମେ ଅନାମୟ ହୋଇ ତୁମ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କର। ମହେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି, ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ମୁଁ ଆସିଛି।

Verse 81

भ्रमते त्रिपुरं लोके स्त्रीसतीत्वान्मया श्रुतम् । तान्द्रष्टुकामः सम्प्राप्तस्त्वद्दारान्दानवेश्वर

ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ-ସତୀତ୍ୱର କାରଣରୁ ତ୍ରିପୁରା ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ହେ ଦାନବେଶ୍ୱର, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି।

Verse 82

मन्यसे यदि मे शीघ्रं दर्शयस्व च माचिरम् । नारदस्य वचः श्रुत्वा कञ्चुकिं समुदीक्ष्य वै

ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ତେବେ ଶୀଘ୍ରେ ମୋତେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ; ବିଳମ୍ବ କରନି। ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା କଞ୍ଚୁକୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 83

अन्तःपुरचरं वृद्धं दण्डपाणिं गुणान्वितम् । उवाच राजा हृष्टात्मा शब्देनापूरयन्दिशः

ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଗୁଣବାନ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତ ରାଜା ଏମିତି କହିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଦିଗମଣ୍ଡଳ ପୂରିଗଲା।

Verse 84

नारदाय महादेवीं दर्शयस्वेह कञ्चुकिन् । अन्तःपुरचरैः सर्वैः समेतामविशङ्कितः

ହେ କଞ୍ଚୁକୀ, ଏଠାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ମହାଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରାଅ। ସେ ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ସେବକଙ୍କ ସହ ନିର୍ଭୟ ଓ ନିଃସନ୍ଦେହ ହୋଇ ଆସୁନ୍ତୁ।

Verse 85

नाथस्याज्ञां पुरस्कृत्य गृहीत्वा नारदं करे । प्रविश्याकथयद्देव्यै नारदोऽयं समागतः

ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆଗରେ ରଖି କଞ୍ଚୁକୀ ନାରଦଙ୍କ ହାତ ଧରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲା—“ଏହି ନାରଦ ଆସିଛନ୍ତି।”

Verse 86

दृष्ट्वा देवी मुनिश्रेष्ठं कृत्वा पादाभिवन्दनम् । आसनं काञ्चनं शुभ्रमर्घ्यपाद्यादिकं ददौ

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ସତ୍କାର-ଉପଚାର ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 87

तस्यै स भगवांस्तुष्टो ह्याशीर्वादमदात्परम् । नान्या देवि त्रिलोकेऽपि त्वत्समा दृश्यतेऽङ्गना

ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବତ୍ସ୍ୱରୂପ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପରମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ— “ହେ ଦେବୀ, ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ ନାରୀ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।”

Verse 88

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

ତୁମେ ପତିବ୍ରତା, ଶୁଭାଚାରିଣୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚରେ ସମନ୍ୱିତା; ତୁମ ପ୍ରଭାବରୁ ତ୍ରିପୁର ସଦା ଚକ୍ରବତ୍ ଭ୍ରମଣ କରେ।”

Verse 89

तच्छ्रुत्वा वचनं देवी नारदस्य सुदान्वितम् । पर्यपृच्छदृषिं भक्त्या धर्मं धर्मभृतांवरा

ନାରଦଙ୍କ କୃପାମୟ ବଚନ ଶୁଣି, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦେବୀ ଭକ୍ତିସହ ଋଷିଙ୍କୁ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 90

राज्ञ्युवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यन्ति कैर्व्रतैः । कानि दानानि दीयन्ते येषां च स्यान्महत्फलम्

ରାଣୀ କହିଲେ— “ଭଗବନ୍, ମାନବଲୋକରେ କେଉଁ କେଉଁ ବ୍ରତରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି? ଏବଂ କେଉଁ ଦାନ ଦେଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ?”

Verse 91

उपवासाश्च ये केचित्स्त्रीधर्मे कथिता बुधैः । यैः कृतैः स्वर्गमायान्ति सुकृतिन्यः स्त्रियो यथा

ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହିଥିବା ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଉପବାସ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ କଲେ ପୁଣ୍ୟବତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 92

यत्तत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथातथम् । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं कथयस्वाविशङ्कितः

ହେ ମହାଭାଗ! ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ଯଥାର୍ଥଭାବେ ମୋତେ କହ। ମୁଁ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ନିର୍ଭୟରେ କହ।

Verse 93

नारद उवाच । साधु साधु महाभागे प्रश्नोऽयं वेदितस्त्वया । यं श्रुत्वा सर्वनारीणां धर्मवृद्धिस्तु जायते

ନାରଦ କହିଲେ—ସାଧୁ, ସାଧୁ, ହେ ମହାଭାଗେ! ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ତୁମେ ସମ୍ୟକ୍ ବୁଝି ପଚାରିଛ। ଏହାର ଉତ୍ତର ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କର ଧର୍ମବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 94

उपवासैश्च दानैश्च पतिपुत्रौ वशानुगौ । बान्धवैः पूज्यते नित्यं यैः कृतैः कथयामि ते

ଉପବାସ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପତି ଓ ପୁତ୍ର ଅନୁଗତ ହୋଇ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ବାନ୍ଧବମାନେ ନିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଯେହି ବିଧି କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 95

दुर्भगा सुभगा यैस्तु सुभगा दुर्भगा भवेत् । पुत्रिणी पुत्ररहिता ह्यपुत्रा पुत्रिणी तथा

ଏହି (ବିଧି) ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ; ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳାରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ ହୋଇପାରେ। ପୁତ୍ରବତୀ ପୁତ୍ରହୀନା ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଅପୁତ୍ରା ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରବତୀ ହୁଏ।

Verse 96

भर्तारं लभते कन्या तथान्या भर्तृवर्जिता । कृताकृतैश्च जायन्ते तन्निबोधस्व सुन्दरि

କନ୍ୟା ପତିକୁ ପାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀ ପତିବିହୀନ ରହିଯାଏ। ଏହି ଫଳ କୃତ ଓ ଅକୃତ କର୍ମରୁ ଜନ୍ମେ—ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା ଭଲଭାବେ ବୁଝ।

Verse 97

तिलधेनुं सुवर्णं च रूप्यं गा वाससी तथा । पानीयं भूमिदानं च गन्धधूपानुलेपनम्

ତିଳଧେନୁ ଦାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ବସ୍ତ୍ରଦାନ; ତଥା ପାନୀୟଜଳ ଓ ଭୂମିଦାନ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ—ଏସବୁ ପ୍ରଶସ୍ତ ଦାନ ଭାବେ କଥିତ।

Verse 98

पादुकोपानहौ छत्रं पुण्यानि व्यञ्जनानि च । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं स्नानं शय्यासनानि च

ପାଦୁକା ଓ ଜୁତା, ଛତା, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ; ପାଦାଭ୍ୟଙ୍ଗ, ଶିରୋଭ୍ୟଙ୍ଗ, ସ୍ନାନ, ତଥା ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନ ଦାନ—ଏହାମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଅର୍ପଣ।

Verse 99

एतानि ये प्रयच्छन्ति नोपसर्पन्ति ते यमम् । मधु माषं पयः सर्पिर्लवणं गुडमौषधम्

ଏହି ଦାନ ଯେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ମଧୁ, ମାଷ (ଉଡ଼ଦ), ଦୁଧ, ଘିଅ, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼ ଓ ଔଷଧ—ଏହାମଧ୍ୟ ପ୍ରଶସ୍ତ ଦାନ।

Verse 100

पानीयं भूमिदानं च शालीनिक्षुरसांस्तथा । आरक्तवाससी श्लक्ष्णे दम्पत्योर्ललितादिने

ପାନୀୟଜଳ ଓ ଭୂମିଦାନ, ଚାଉଳ ଓ ଇଖୁରସ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ମୃଦୁ ରକ୍ତିମ ବସ୍ତ୍ର—ଲଲିତା ଶୁଭଦିନରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦାନଯୋଗ୍ୟ।

Verse 101

सौभाग्यं जायते चैव इह लोके परत्र च । ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने सुरूपे च गुणान्विते

ଏହାଦ୍ୱାରା ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଜନ୍ମେ; ବିଶେଷତଃ ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ, ସୁରୂପ ଓ ଗୁଣାନ୍ୱିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ଫଳ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 102

तिथौ यस्यामिदं देयं तत्ते राज्ञि वदाम्यहम् । प्रतिपत्सु च या नारी पूर्वाह्णे च शुचिव्रता

ହେ ରାଣୀ, କେଉଁ ତିଥିରେ ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ପ୍ରତିପଦାରେ ପୂର୍ବାହ୍ନେ ଶୁଚିବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନାରୀ…

Verse 103

इन्धनं ब्राह्मणे दद्यात्प्रीयतां मे हुताशनः । तस्या जन्मानि षट्त्रिंशदङ्गप्रत्यङ्गसन्धिषु

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଇନ୍ଧନ ଦାନ କରି ‘ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନି ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ଭାବିବ। ତାହାର ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗର ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ ଛତ୍ତିଶ (ଦୋଷ/ପୀଡା) ହୁଏ…

Verse 104

न रजो नैव सन्तापो जायते राजवल्लभे । द्वितीयायां तु या नारी नवनीतमुदान्विता

ହେ ରାଜପ୍ରିୟେ, ତାହାର ରଜଃକଷ୍ଟ ନ ହୁଏ, ଦେହତାପ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଯେ ନାରୀ ନବନୀତ (ତାଜା ମଖନ) ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 105

ददाति द्विजमुख्याय सुकुमारतनुर्भवेत् । लवणं विप्रवर्याय तृतीयायां प्रयच्छति

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ଦେହ ସୁକୁମାର ହୁଏ। ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଯେ ନାରୀ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଲବଣ (ଲୁଣ) ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 106

गौरी मे प्रीयतां देवी तस्याः पुण्यफलं शृणु । कौमारिका पतिं प्राप्य तेन सार्द्धमुमा यथा

‘ଦେବୀ ଗୌରୀ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।’ ସେହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ—କୁମାରୀ କନ୍ୟା ପତିକୁ ପାଇ, ଉମା ପରି ତାଙ୍କ ସହ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦାମ୍ପତ୍ୟସଂଯୋଗରେ ବସେ।

Verse 107

क्रीडत्यविधवा चापि लभते सा महद्यशः । नक्तं कृत्वा चतुर्थ्यां वै दद्याद्विप्राय मोदकान्

ସେ ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ ଏବଂ ବିଧବା ହୁଏନା; ମହାଯଶ ଲାଭ କରେ। ଚତୁର୍ଥୀରେ ନକ୍ତବ୍ରତ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋଦକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 108

प्रीयतां मम देवेशो गणनाथो विनायकः । तस्यास्तेन फलेनाशु सर्वकर्मसु भामिनि

“ମୋ ଦେବେଶ—ଗଣନାଥ ବିନାୟକ—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।” ସେହି ପୁଣ୍ୟଫଳରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 109

विघ्नं न जायते क्वापि एवमाह पितामहः । पञ्चमीं तु ततः प्राप्य ब्राह्मणे तिलदा तु या

କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନ ଜନ୍ମେନାହିଁ—ଏପରି ପିତାମହ କହିଛନ୍ତି। ପରେ ପଞ୍ଚମୀରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କରେ, ସେ ଉକ୍ତ ପୁଣ୍ୟର ଭାଗିନୀ ହୁଏ।

Verse 110

सा भवेद्रूपसम्पन्ना यथा चैव तिलोत्तमा । षष्ठ्यां तु या मधूकस्य फलदा तु भवेत्सदा

ସେ ତିଲୋତ୍ତମା ପରି ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ହୁଏ। ଷଷ୍ଠୀରେ ଯେ ମଧୂକ ଫଳ ଦାନ କରେ, ସେ ସଦା ଫଳପ୍ରଦା ଓ ସମୃଦ୍ଧିମୟ ହୁଏ।

Verse 111

उद्दिश्य चाग्निजं देवं ब्राह्मणे वेदपारगे । तस्याः पुत्रो यथा स्कन्दो देवसङ्घेषु चोत्तमः

ଅଗ୍ନିଜ ଦେବ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି, ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦ ସମାନ ଦେବସଂଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।

Verse 112

उत्पद्यते महाराजः सर्वलोकेषु पूजितः । सप्तम्यां या द्विजश्रेष्ठं सुवर्णेन प्रपूजयेत्

ମହାରାଜା ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ ହୁଏ। ଯେ ନାରୀ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 113

उद्दिश्य जगतो नाथं देवदेवं दिवाकरम् । तस्य पुण्यफलं यद्वै कथितं द्विजसत्तमैः

ଜଗତର ନାଥ, ଦେବଦେବ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କରାଯାଇଥିବା କର୍ମର ପୁଣ୍ୟଫଳକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 114

तत्ते राज्ञि प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः सति । दद्रूचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका

ହେ ରାଣୀ, ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ହେ ସତୀ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ। ଦଦ୍ରୁ, ଚିତ୍ରକ-କୁଷ୍ଠ, ମଣ୍ଡଳରୋଗ ଓ ବିଚର୍ଚ୍ଚିକା (ଖୁଜୁଲି) ନଶିଯାଏ।

Verse 115

न भवन्तीह चाङ्गेषु पूर्वकर्मार्जितान्यपि । कृष्णां धेनुं तथाष्टम्यां या प्रयच्छति भामिनी

ହେ ଭାମିନୀ, ଯେ ନାରୀ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ କଳା ଧେନୁ ଦାନ କରେ, ତାହାର ଦେହରେ ଏଠାରେ ପୂର୍ବକର୍ମାର୍ଜିତ ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 116

ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने प्रीयतां मे महेश्वरः । तस्या जन्मार्जितं पापं नश्यते विभवान्विता

ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ (ଦାନ) ଦେଲେ ମୋ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟବତୀ ସେ ନାରୀର ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 117

जायते नात्र सन्देहो यस्माद्दानमनुत्तमम् । गन्धधूपं तु या नारी भक्त्या विप्राय दापयेत्

ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହି ଦାନ ଅନୁତ୍ତମ। ଯେ ନାରୀ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରାଏ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 118

कात्यायनीं समुद्दिश्य नवम्यां शृणु यत्फलम् । तस्या भ्राता पिता पुत्रः पतिर्वा रणमुत्तमम्

କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ନବମୀରେ କୃତ କର୍ମର ଫଳ ଶୁଣ। ତାହାର ଭାଇ, ପିତା, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପତି—ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଏ।

Verse 119

प्राप्यते नैव सीदन्ति तेन दानेन रक्षिताः । इक्षुदण्डरसं देवि दशम्यां या प्रयच्छति

ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଓ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ସେହି ଦାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ଯେ ଦଶମୀରେ ଇଖୁରସ ଦାନ କରେ—

Verse 120

लोकपालान्समुद्दिश्य ब्राह्मणे व्यङ्गवर्जिते । तेन दानेन सा नित्यं सर्वलोकस्य वल्लभा

ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ଅଙ୍ଗଦୋଷ-ରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାହା ଦାନ କଲେ—ସେହି ଦାନଫଳରେ ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୁଏ।

Verse 121

जायते नात्र सन्देह इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । एकादश्यामुपोष्याथ द्वादश्यामुदकप्रदा

‘ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ,’ ଏଭଳି ଶଙ୍କର କହିଲେ। ‘ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଜଳଦାନ କର—’

Verse 122

नारायणं समुद्दिश्य ब्राह्मणे विष्णुतत्परे । सा सदा स्पर्शसम्भाषैर्द्रावयेद्भावयेज्जनम्

ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବିଷ୍ଣୁପରାୟଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଅର୍ପଣ କଲେ, ସେ ନାରୀ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ମଧୁର ବାଣୀରେ ସଦା ଲୋକମନ ଦ୍ରବୀଭୂତ କରି ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

Verse 123

यस्माद्दानं महर्लोके ह्यनन्तमुदके भवेत् । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं काममुद्दिश्य वै द्विजे

ଉଦକଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମହର୍ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ; ସେପରି ଯଥାସଙ୍କଳ୍ପ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଦାଭ୍ୟଙ୍ଗ ଓ ଶିରୋଭ୍ୟଙ୍ଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ମହାଫଳଦାୟକ।

Verse 124

ददाति च त्रयोदश्यां भक्त्या परमयाङ्गना । यस्यां यस्यां मृता जायेद्भूयो योन्यां तु जन्मनि

ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ନାରୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଯୋନିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ପରଜନ୍ମରେ ସେହି ଯୋନିରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 125

तस्यां तस्यां तु सा भर्तुर्न वियुज्येत कर्हिचित् । तथाप्येवं चतुर्दश्यां दद्यात्पात्रमुपानहौ

ସେ ସେ ଜନ୍ମରେ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ; ଏହିପରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଗୋଟିଏ ପାତ୍ର ଓ ଗୋଟିଏ ଯୁଗଳ ପାଦରକ୍ଷା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 126

ब्रह्मणे धर्ममुद्दिश्य तस्या लोका ह्यनामयाः । एवं च पक्षपक्षान्ते श्राद्धे तर्पेद्द्विजोत्तमान्

ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କର୍ମ କଲେ ତାଙ୍କର ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ରୋଗ-ଶୋକରହିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷାନ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 127

अव्युच्छिन्ना सदा राज्ञि सन्ततिर्जायते भुवि । एवं ते तिथिमाहात्म्यं दानयोगेन भाषितम्

ହେ ରାଣୀ, ପୃଥିବୀରେ ସଦା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସନ୍ତାନ-ପରମ୍ପରା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି ଦାନଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ତିଥିମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା।

Verse 128

तथा वनस्पतीनां तु आराधनविधिं शृणु । जम्बूं निम्बतरुं चैव तिन्दुकं मधुकं तथा

ଏବେ ପୁଣ୍ୟବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ଆରାଧନ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଶୁଣ—ଜମ୍ବୁ, ନିମ୍ବବୃକ୍ଷ, ତିନ୍ଦୁକ ଓ ମଧୂକ।

Verse 129

आम्रं चामलकं चैव शाल्मलिं वटपिप्पलौ । शमीबिल्वामलीवृक्षं कदलीं पाटलीं तथा

ଆମ୍ର, ଆମଲକ, ଶାଲ୍ମଲି, ବଟ ଓ ପିପ୍ପଳ; ଶମୀ, ବିଲ୍ୱ ଓ ଆମଲୀ ବୃକ୍ଷ; ଏବଂ କଦଳୀ ଓ ପାଟଲୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 130

अन्यान्पुण्यतमान्वृक्षानुपेत्य स्वर्गमाप्नुयात्

ଅନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ଆରାଧନା କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 131

नारद उवाच । चैत्रे मासे तु या नारी कुर्याद्व्रतमनुत्तमम् । तस्य व्रतस्य चान्यानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଯେ ନାରୀ ସେହି ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟର ଷୋଡଶମ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତମାନେ ସମାନ ନୁହେଁ।

Verse 132

श्रुतेन येन सुभगे दुर्भगत्वं न पश्यति । यथा हिमं रविं प्राप्य विलयं याति भूतले

ହେ ସୁଭଗେ! ଏହା ଶୁଣିଲେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆଉ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ହିମ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପାଇ ଭୂମିରେ ଗଳିଯାଏ।

Verse 133

तथा दुःखं च दौर्भाग्यं व्रतादस्माद्विलीयते । मधुकाख्यां तु ललितामाराधयति येन वै

ସେହିପରି ଏହି ବ୍ରତରୁ ଦୁଃଖ ଓ ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ଗଳିଯାଏ; କାରଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ‘ମଧୁକା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରାଯାଏ।

Verse 134

विधिं तं शृणु सुभगे कथ्यमानं सुखावहम् । चैत्रे शुक्लतृतीयायां सुस्नाता शुद्धमानसा

ହେ ସୁଭଗେ! ସୁଖ ଓ କଲ୍ୟାଣଦାୟି ଯେ ବିଧି କୁହାଯାଉଛି, ତାହା ଶୁଣ। ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧମନେ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବ।

Verse 135

प्रतिमां मधुवृक्षस्य शाङ्करीमुमया सह । कारयित्वा द्विजवरैः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

ମଧୂକ ବୃକ୍ଷସମ୍ବନ୍ଧୀ ଉମାସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇବ।

Verse 136

सुगन्धिकुसुमैर्धूपैस्तथा कर्पूरकुङ्कुमैः । पूजयेद्विधिना देवं मन्त्रयुक्तेन भामिनी

ହେ ଭାମିନୀ! ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଏବଂ କର୍ପୂର-କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ରସହିତ ବିଧିମତେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 137

पादौ नमः शिवायेति मेढ्रे वै मन्मथाय च । कालोदरायेत्युदरं नीलकंठाय कण्ठकम्

ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କର; ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ‘ମନ୍ମଥାୟ ନମଃ’ କହି; ଉଦରକୁ ‘କାଲୋଦରାୟ ନମଃ’ କହି; କଣ୍ଠକୁ ‘ନୀଳକଣ୍ଠାୟ ନମଃ’ କହି ପୂଜା କର।

Verse 138

शिरः सर्वात्मने पूज्य उमां पश्चात्प्रपूजयेत् । क्षामोदरायैह्युदरं सुकण्ठायै च कण्ठकम्

‘ସର୍ବାତ୍ମନେ ନମଃ’ କହି ଶିରକୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଉମାଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ତାଙ୍କ ଉଦରକୁ ‘କ୍ଷାମୋଦରାୟୈ ନମଃ’ ଏବଂ କଣ୍ଠକୁ ‘ସୁକଣ୍ଠାୟୈ ନମଃ’ କହ।

Verse 139

शिरः सौभाग्यदायिन्यै पश्चादर्घ्यं प्रदापयेत्

ଶିରେ ‘ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନ୍ୟୈ ନମଃ’ କହି ପୂଜା କରି, ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 140

नमस्ते देवदेवेश उमावर जगत्पते । अर्घ्येणानेन मे सर्वं दौर्भाग्यं नाशय प्रभो । इति अर्घ्यमन्त्रः

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ହେ ଉମାବର! ହେ ଜଗତ୍ପତେ! ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୋ, ମୋର ସମସ୍ତ ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ନାଶ କର—ଏହା ଅର୍ଘ୍ୟମନ୍ତ୍ର।

Verse 141

अर्घ्यं दत्त्वा ततः पश्चात्करकं वारिपूरितम् । मधूकपात्रोपभृतं सहिरण्यं तु शक्तितः

ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସାରିଲେ, ପରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ କରକ (ପାତ୍ର) ଦେବା ଉଚିତ; ମଧୂକ-କାଠର ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ।

Verse 142

करकं वारिसम्पूर्णं सौभाग्येन तु संयुतम् । दत्तं तु ललिते तुभ्यं सौभाग्यादिविवर्धनम् । इति करकदानमन्त्रः

ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏହି କରକ, ହେ ଲଲିତେ, ତୁମକୁ ସୌଭାଗ୍ୟାଦି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଛି—ଏହା କରକ-ଦାନ ମନ୍ତ୍ର।

Verse 143

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्यात्करकमुत्तमम् । लवणं वर्जयेच्छुक्लां यावदन्यां तृतीयिकाम्

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ କରକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତୃତୀୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୁଣ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 144

क्षमाप्य देवीं देवेशां नक्तमद्यात्स्वयं हविः । अनेन विधिना सार्धं मासि मासि ह्यपक्रमेत्

ଦେବମାନଙ୍କର ପରମେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ନିଜେ କେବଳ ରାତିରେ ସରଳ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଏକେ ବିଧିରେ ମାସେ ମାସେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ରତ ଚାଲୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 145

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟାରେ ଏହାର ସମାପ୍ତି ହୁଏ। ବୈଶାଖରେ ଲୁଣ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ଘିଅ ଦାନ କରାଯାଏ।

Verse 146

आषाढे मासि निष्पावाः पयो देयं तु श्रावणे । मुद्गा देया नभस्ये तु शालिमाश्वयुजे तथा

ଆଷାଢ ମାସରେ ନିଷ୍ପାବା (ସେମ/ବିନ୍ସ) ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାବଣରେ ଦୁଧ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ)ରେ ମୁଦ୍ଗ (ମୁଗ) ଦାନ, ଏବଂ ସେହିପରି ଆଶ୍ୱୟୁଜରେ ଶାଳି ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 147

कार्त्तिके शर्करापात्रं करकं रससंभृतम् । मार्गशीर्षे तु कार्पासं करकं घृतसंयुतम्

କାର୍ତ୍ତିକେ ଶର୍କରାର ପାତ୍ର ଓ ମଧୁର ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରକ (ଜଳପାତ୍ର) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ କପାସଭରା କରକ ଘୃତସହ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 148

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर्भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

ପୌଷେ କୁଙ୍କୁମ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଘେ ତିଳଭରା ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଫାଲ୍ଗୁନ ଆସିଲେ ମୋଦକଭରା ପାତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 149

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

ତୃତୀୟା ପରେ ଯେ ଦାନ ଦେବାକୁ ବିଧି ଅଛି, ତାହା ପୂର୍ବଦିନରେ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ମନପ୍ରିୟ, ଏହା ସମସ୍ତ ମାସର ବିଧିର ସାଧାରଣ ନିୟମ।

Verse 150

प्रतिमां मधुवृक्षस्य तामेव प्रतिपूजयेत् । तस्मै सर्वं तु विप्राय आचार्याय प्रदीयते

ମଧୁବୃକ୍ଷର ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ି, ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ନିଜ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ—ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 151

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

ତାପରେ ବର୍ଷାନ୍ତେ ଉଦ୍ୟାପନ-ବିଧି ଶୁଣ। ତଦନନ୍ତରେ ବହୁ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ମଧୁବୃକ୍ଷ ପାଖକୁ ଯାଅ।

Verse 152

निखनेत्प्रतिमां मध्ये माधूकीं मधुकस्य च । तत्रस्थं पूजयेत्सर्वमुमादेहार्द्धधारिणम्

ସ୍ଥଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମାଧୂକୀ ଓ ମଧୁକବୃକ୍ଷର ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଉମାଦେହର ଅର୍ଧ ଧାରଣକାରୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ (ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ) ସର୍ବୋପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 153

पूजोपहारैर्विपुलैः कुङ्कुमेन पुनःपुनः । श्लक्ष्णाभिः पुष्पमालाभिः कौसुम्भैः केसरेण च

ବିପୁଳ ପୂଜୋପହାରରେ, ପୁନଃପୁନଃ କୁଙ୍କୁମ ଅର୍ପଣ କରି; କୋମଳ ପୁଷ୍ପମାଳାରେ, କୌସୁମ୍ଭ ପୁଷ୍ପ ଓ କେସର ତନ୍ତୁରେ ମଧ୍ୟ (ଅଲଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 154

कौसुम्भे वाससी शुभ्रे अतसीपुष्पसन्निभे । परिधाप्य तां प्रतिमां दम्पती रविसंख्यया

ଅତସୀ ପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ କୌସୁମ୍ଭ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇ; ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ‘ରବି-ସଂଖ୍ୟା’ ଅନୁଯାୟୀ ଦମ୍ପତି ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଲଙ୍କୃତ କରିବେ।

Verse 155

उपानद्युगलैश्छत्रैः कण्ठसूत्रैः सकण्ठिकैः । कटकैरङ्गुलीयैश्च शयनीयैः शुभास्तृतैः

ଯୁଗଳ ପାଦୁକା, ଛତ୍ର, ଲକେଟ୍‌ସହ କଣ୍ଠସୂତ୍ର; କଟକ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି, ଏବଂ ଶୁଭ ଆବରଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଶୟନ—ଏସବୁ ଅର୍ପଣ କରି (ଦେବଦମ୍ପତି/ପ୍ରତିମାର) ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 156

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गौ बहुपुष्पैश्च पूजितौ । भोजयेद्विविधै रत्नैर्मधूकावासके स्थितौ

କୁଙ୍କୁମରେ ଅଙ୍ଗଲେପନ କରି, ଅନେକ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରି; ମାଧୂକାବାସରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେହି (ଦେବଦମ୍ପତି)ଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନାର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 157

भुक्तोत्थितौ तु विश्राम्य शय्यासु च क्षमापयेत् । गुरुमूलं यतः सर्वं गुरुर्ज्ञेयो महेश्वरः

ଭୋଜନ କରି ଉଠିଲା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଶୟ୍ୟାରେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମୂଳ ଗୁରୁ—ଗୁରୁଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱର ରୂପେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 158

प्रीते गुरौ ततः सर्वं जगत्प्रीतं सुरासुरम् । यद्यदिष्टतमं लोके यत्किंचिद्दयितं गृहे

ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଦେବ-ଅସୁର ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ଲୋକରେ ଯାହା ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ଘରେ ଯାହା କିଛି ଦୟିତ ଧନ—

Verse 159

तत्सर्वं गुरवे देयमात्मनः श्रेय इच्छता । इदं तु धनिभिर्देयमन्यैर्देयं यथोच्यते

ନିଜ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ସମସ୍ତକୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଧନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଅନ୍ୟମାନେ ଯଥୋଚିତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 160

दाम्पत्यमेकं विधिवत्प्रतिपूज्य शुभव्रतैः । द्वितीयं गुरुदाम्पत्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ଶୁଭ ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ବିଧିମତେ ଗୋଟିଏ ଦିବ୍ୟ ଦାମ୍ପତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଗୁରୁ-ଦାମ୍ପତ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଅର୍ପଣରେ ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳ କିମ୍ବା କୃପଣତା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର।

Verse 161

ततः क्षमापयेद्देवीं देवं च ब्राह्मणं गुरुम् । यथा त्वं देवि ललिते न वियुक्तासि शम्भुना

ତାପରେ ଦେବୀ, ଦେବ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଗୁରୁଙ୍କୁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ, (ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି): ‘ହେ ଦେବୀ ଲଲିତେ! ଯେପରି ତୁମେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କେବେ ବି ଛାଡ଼ି ଭିନ୍ନ ହୁଅନାହ—’

Verse 162

तथा मे पतिपुत्राणामवियोगः प्रदीयताम् । अनेन विधिना कृत्वा तृतीयां मधुसंज्ञिकाम्

“ସେହିପରି ମୋତେ ପତି ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ବିୟୋଗ ନ ହେଉ—ଏହି ବର ଦିଆଯାଉ।” ଏହି ଵିଧିରେ ‘ମଧୁ’ ନାମକ ତୃତୀୟ ବ୍ରତ କରି—

Verse 163

इन्द्राणी चेन्द्रपत्नीत्वमवाप सुतमुत्तमम् । सौभाग्यं सर्वलोकेषु सर्वर्द्धिसुखमुत्तमम्

ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଲାଭ କଲେ; ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟଜନିତ ପରମ ସୁଖ ପାଇଲେ।

Verse 164

अनेन विधिना या तु कुमारी व्रतमाचरेत् । शोभनं पतिमाप्नोति यथेन्द्राण्या शतक्रतुः

ଏହି ଵିଧି ଅନୁସାରେ ଯେ କୁମାରୀ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରେ, ସେ ଶୋଭନ (ଉତ୍ତମ) ପତି ପାଏ—ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) କୁ ପାଇଥିଲେ।

Verse 165

दुर्भगा सुभगत्वं च सुभगा पुत्रिणी भवेत् । पुत्रिण्यक्षयमाप्नोति न शोकं पश्यति क्वचित्

ଦୁର୍ଭାଗିନୀ ନାରୀ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ପୁତ୍ରବତୀ ହୁଏ। ପୁତ୍ରବତୀ ଅକ୍ଷୟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶୋକ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 166

अनेकजन्मजनितं दौर्भाग्यं नश्यति ध्रुवम् । मृता तु त्रिदिवं प्राप्य उमया सह मोदते

ଅନେକ ଜନ୍ମରୁ ଜନିତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ। ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଉମାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 167

कल्पकोटिशतं साग्रं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् । पुनस्तु सम्भवे लोके पार्थिवं पतिमाप्नुयात्

ଶତକୋଟି କଳ୍ପରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଭୋଗି, ସେ ପୁନର୍ବାର ଲୋକେ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜୋଚିତ ପତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 168

सुभगा रूपसम्पन्ना पार्थिवं जनयेत्सुतम्

ସେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ହୋଇ, ଏକ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ।

Verse 169

एतत्ते कथितं सर्वं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । अन्यत्पृच्छस्व सुभगे वाञ्छितं यद्धृदि स्थितम्

ଏହି ସବୁ ତୋତେ କୁହାଗଲା—ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ। ଏବେ, ହେ ସୁଭଗେ, ହୃଦୟରେ ଥିବା ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ପଚାର।