Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

Devanagari script

भर्तारो देवतातुल्याः स्त्रियस्तत्राप्सरःसमाः । तासां वै तेजसा चैव भ्रमते त्रिपुरं महत्

Transliteration

bhartāro devatātulyāḥ striyastatrāpsaraḥsamāḥ | tāsāṃ vai tejasā caiva bhramate tripuraṃ mahat

Translation

ସେହି ନଗରରେ ଭର୍ତ୍ତାମାନେ ଦେବତାସମାନ, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାସମାନ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜରେ ମହା ତ୍ରିପୁର ମଧ୍ୟ ଯେନ ଘୂରି ଝଲମଲ କରେ।

Word by Word

• भर्तारः: husbands
• भर्तारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• देवतातुल्याः: equal to gods
• देवतातुल्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देवता + तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-अर्थे तत्पुरुषः (devatābhiḥ/ devatānāṃ tulyaḥ)

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• अप्सरःसमाः: equal to apsarases
• अप्सरःसमाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अप्सरस् + सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी/तृतीया-अर्थे तत्पुरुषः (apsarobhiḥ/apsarasāṃ samāḥ)

• तासाम्: of those (women)
• तासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात; अवधारण/खलु-अर्थ (indeed)

• तेजसा: by (their) splendor
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण (by radiance)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (and)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (only/indeed)

• भ्रमते: moves/whirls
• भ्रमते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• त्रिपुरम्: Tripura
• त्रिपुरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; त्रिपुरम् इति विशेषणम्

Speaker

Unnamed narrator (within Revā Khaṇḍa narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tripura (mythic)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A shimmering, rotating celestial-like city: radiant women like apsarases, men godlike; the whole fortress seems to whirl in their collective brilliance.

Characters & Entities

• Tripura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly splendor can appear godlike, yet it remains part of the cosmic drama that the devas must ultimately resolve through dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is praised in this verse; it is a poetic description of Tripura within the Revā Khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is descriptive rather than prescriptive.