Adhyaya 21
Rajasuya continuation.
Mantras
Mantra 1
इ॒मं मे॑ वरुण श्रु॒धी हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑स्व॒स्युरा च॑के ॥
ହେ ବରୁଣ, ମୋର ଏହି ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶୁଣ; ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୃପା କର। କ୍ଷେମ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
Mantra 2
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॑ः । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शᳪस॒ मा न॒ आयु॒: प्र मो॑षीः ॥
ଏହିପରି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମବାଣୀରେ ବନ୍ଦନା କରି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛି; ତେଣୁ ଯଜମାନ ହବିର୍ଭିଃ (ଆହୁତିମାନେ ଦ୍ୱାରା) ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ହେ ବରୁଣ, କ୍ରୋଧହୀନ ହୋଇ ଏଠାରେ ସଚେତନ ରୁହ; ହେ ବିଶାଳ-ସ୍ତୁତ, ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ହରଣ କରନି।
Mantra 3
त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेडो व॑ यासिसीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒: शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑ᳪसि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ବରୁଣଙ୍କ ବିଧାନକୁ ଜାଣୁଥିବା ତୁମେ ଦେବଙ୍କ ହେଡ (କ୍ରୋଧ)କୁ ଦୂର କର। ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବହନକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ଦୀପ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳମାନ, ଆମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ କର।
Mantra 4
स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॒ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ᳪ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମର ଅତି ନମ୍ର—ଅତି ନିକଟ—ସହାୟକ ହେଅ; ଏହି ଉଷାର ବ୍ୟୁଷ୍ଟୌ (ପ୍ରକାଶ-ବିସ୍ତାର) ସମୟରେ ସର୍ବାଧିକ ନିକଟରେ ରୁହ। ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆମ ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯଜ; କୃପାମୟ ମୃଡୀକ (କରୁଣା) ଏଠାକୁ ଆଣ; ସୁହବ (ସହଜରେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ) ହୋଇ ଆମ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ।
Mantra 5
म॒हीमू॒ षु मा॒तर॑ᳪ सुव्र॒ताना॑मृ॒तस्य॒ पत्नी॒मव॑से हुवेम । तु॒वि॒क्ष॒त्राम॒जर॑न्तीमुरू॒चीᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑तिᳪ सु॒प्रणी॑तिम्
ସହାୟତା ପାଇଁ ଆମେ ସୁବ୍ରତଧାରୀମାନଙ୍କର ମହାମାତା, ଋତର ପତ୍ନୀ—ଅଦିତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ମହାଶାସନବତୀ, ଅଜରା, ଦୂରଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ସୁଶର୍ମା (ଶୁଭ ଆଶ୍ରୟଦାତ୍ରୀ) ଓ ସୁପ୍ରଣୀତି (ଶୁଭ ମାର୍ଗଦର୍ଶିନୀ) ଅଦିତିଙ୍କୁ।
Mantra 6
सु॒त्रामा॑णं पृथि॒वीं द्याम॑ने॒हस॑ᳪ सु॒शर्मा॑ण॒मदि॑ति सु॒प्रणी॑तिम् । दैवीं॒ नाव॑ᳪ स्वरि॒त्रामना॑गस॒मस्र॑वन्ती॒मा रु॑हेमा स्व॒स्तये॑
ସୁତ୍ରାମା (ଶୁଭ ରକ୍ଷକ) ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ—ଅନିହସ (କ୍ଲେଶରହିତ)—ସୁଶର୍ମା ଓ ସୁପ୍ରଣୀତି ଅଦିତି: ସ୍ୱରିତ୍ରା (ଶୁଭ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ) ଦୈବୀ ନାଉରେ, ଅନାଗସ (ନିର୍ଦୋଷ), ଅସ୍ରବନ୍ତୀ (ଅଚୁଆ) ଉପରେ, ସ୍ୱସ୍ତି ପାଇଁ ଆମେ ଆରୋହଣ କରୁ।
Mantra 7
सु॒नाव॒मा रु॑हेय॒मस्र॑वन्ती॒मना॑गसम् । श॒तारि॑त्राᳪ स्व॒स्तये॑
ସୁନାଵ (ଶୁଭ) ନାଉରେ—ଅସ୍ରବନ୍ତୀ (ଅଚୁଆ), ଅନାଗସ (ନିର୍ଦୋଷ)—ମୁଁ ଆରୋହଣ କରିବି; ଶତାରିତ୍ରା (ଶତ ଚାପୁ ଥିବା), ସ୍ୱସ୍ତି ପାଇଁ।
Mantra 8
आ नो॑ मित्रावरुणा घृतै॒र्गव्यू॑तिमुक्षतम् । मध्वा॒ रजा॑ᳪसि सुक्रतू
ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ! ତୁମେ ଘୃତ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଆମ ପାଇଁ ଗବ୍ୟୂତି—ଗାଈମାନଙ୍କ ପଥକୁ ସିଞ୍ଚ/ଉର୍ବର କର; ହେ ସୁକ୍ରତୂ (ସୁକାର୍ଯ୍ୟଶକ୍ତିଶାଳୀ)! ମଧୁରତାରେ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଭିଜାଇଦିଅ।
Mantra 9
प्र बा॒हवा॑ सिसृतं जी॒वसे॑ न॒ आ नो॒ गव्यू॑तिमुक्षतं घृ॒तेन॑ । आ मा॒ जने॑ श्रवयतं युवाना श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मा
ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ତୁମ ବାହୁଦ୍ୱୟକୁ ଆଗେ ବଢ଼ାଅ; ଆମ ପାଇଁ ଗବ୍ୟୂତି—ଗୋମାର୍ଗକୁ—ଘୃତଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚନ କର। ହେ ଯୁବ ଦ୍ୱୟ, ଜନମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଶ୍ରବଣୀୟ କର; ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ମୋର ଏହି ହବେମା—ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ—ଶ୍ରୁତ ହେଉ।
Mantra 10
शं नो॑ भवन्तु वा॒जिनो॒ हवे॑षु दे॒वता॑ता मि॒तद्र॑वः स्व॒र्काः । ज॒म्भय॒न्तोऽहिं॒ वृक॒ᳪ रक्षा॑ᳪसि॒ सने॑म्य॒स्मद्यु॑यव॒न्नमी॑वाः
ହବେଷୁ (ଆହୁତି-ସମୟରେ) ଆମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବିଜୟଦାୟକ ବାଜିନଃ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ—ଦେବସଦୃଶ, ମିତଗତିଶୀଳ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରଭାମୟ। ଅହି (ସର୍ପ), ବୃକ (ଓଲ୍ଫ/ଭେଡ଼ିଆ) ଓ ରକ୍ଷାଂସି (ରାକ୍ଷସୀ ଶକ୍ତି)କୁ ଦମନ କରି ସେମାନେ ବିଜୟ ଲାଭ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମଠାରୁ ରୋଗକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 11
वाजे॑-वाजेऽवत वाजिनो नो॒ धने॑षु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अ॒स्य मध्व॑: पिबत मा॒दय॑ध्वं तृ॒प्ता या॑त प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜେ-ବାଜେ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଜୟ-ଲାଭରେ), ହେ ବାଜିନଃ, ଆମକୁ ସହାୟ କର; ଆମ ଧନସମ୍ପଦରେ, ହେ ବିପ୍ରା, ଅମୃତାଃ (ଅମରମାନେ), ଋତଜ୍ଞାଃ (ଋତକୁ ଜାଣୁଥିବାମାନେ), ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର। ଏହି ମଧୁ (ମାଧୁର୍ୟ) ପାନ କର; ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ; ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଦେବୟାନ ପଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।
Mantra 12
समि॑द्धो अ॒ग्निः स॒मिधा॒ सुस॑मिद्धो॒ वरे॑ण्यः । गा॒य॒त्री छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्र्यविर्गौ॒र्वयो॑ दधुः
ସମିଧାଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ—ସୁସମିଦ୍ଧ, ବରେଣ୍ୟ (ବରଣୀୟ/ପୂଜ୍ୟ)। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜ/ବଳ); ତ୍ର୍ୟବି (ତ୍ରିବିଧ ଭେଡ଼ି), ଗୌ (ଗାଈ) ଓ ବୟଃ (ପ୍ରାଣଶକ୍ତି)—ଏହାମାନେ ସେମାନେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
Mantra 13
तनू॒नपा॒च्छुचि॑व्रतस्तनू॒पाश्च॒ सर॑स्वती । उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यं दि॑त्य॒वाड्गौर्वयो॑ दधुः
ଶୁଚିବ୍ରତ ତନୂନପାତ୍, ତନୂପା (ଦେହର ରକ୍ଷକ) ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ—ଉଷ୍ଣିହ୍ ଛନ୍ଦ ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ); ଦୀପ୍ତ ପ୍ରେରଣା, ଗୋ ଓ ପ୍ରାଣବଳ—ଏସବୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
Mantra 14
इडा॑भिर॒ग्निरीड्य॒: सोमो॑ दे॒वो अम॑र्त्यः । अ॒नु॒ष्टुप्छन्द॑ इन्द्रि॒यं पञ्चा॑विर्गौ॒र्वयो॑ दधुः
ଇଡା-ଅଂଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ସ୍ତୁତ୍ୟ; ସୋମ ଦେବ, ଅମର। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐନ୍ଦ୍ରିୟ ବୀର୍ୟ: ପଞ୍ଚବିଧ ଗୋ (ଗାଈ), ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରୂପେ, ସେମାନେ ସ୍ଥାପିଲେ।
Mantra 15
सु॒ब॒र्हिर॒ग्निः पू॑ष॒ण्वान्त्स्ती॒र्णब॑र्हि॒रम॑र्त्यः । बृ॒ह॒ती छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्रि॑व॒त्सो गौर्वयो॑ दधुः
ସୁ-ବର୍ହିସ୍ (ଶୁଭ ବର୍ହିସ୍) ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି, ପୂଷଣ ସହ, ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତରିତ ବର୍ହିସ୍ ସହିତ, ଅମର। ବୃହତୀ ଛନ୍ଦ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐନ୍ଦ୍ରିୟ ବୀର୍ୟ: ତ୍ରିବତ୍ସ (ତ୍ରିବିଧ) ଗୋ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରୂପେ, ସେମାନେ ସ୍ଥାପିଲେ।
Mantra 16
दुरो॑ दे॒वीर्दिशो॑ म॒हीर्ब्र॒ह्मा दे॒वो बृह॒स्पति॑: । प॒ङ्क्तिश्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं तु॑र्य॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः
ଦ୍ୱାରମାନେ ଦେବୀମାନେ—ମହାନ ଦିଗମାନେ; ବ୍ରହ୍ମା-ପୁରୋହିତ ଦେବ ବୃହସ୍ପତି। ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ—ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଐନ୍ଦ୍ରିୟ ବୀର୍ୟ: ଚତୁର୍ବିଧ ଗୋ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରୂପେ, ସେମାନେ ସ୍ଥାପିଲେ।
Mantra 17
उ॒षे य॒ह्वी सु॒पेश॑सा॒ विश्वे॑ दे॒वा अम॑र्त्याः । त्रि॒ष्टुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं प॑ष्ठ॒वाड्गौ॒र्वयो॑ दधुः
ଉଷାକାଳେ, ବେଗବତୀ ଓ ସୁଶୋଭିତ (ଉଷା) ଏଠାକୁ ଆସୁ; ସମସ୍ତ ଅମର ଦେବମାନେ (ଆସନ୍ତୁ)। ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ—ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ପରାକ୍ରମ): ପୃଷ୍ଠେ ବିଶାଳ ଗୋ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରୂପେ, ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 18
दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजेन्द्रे॑ण स॒युजा॑ यु॒जा । जग॑ती॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यम॑न॒ड्वान्गौ॒र्वयो॑ दधुः
ଦୈବ୍ୟ ଦୁଇ ହୋତୃ, ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ସମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସୟୁଜ (ଏକତାରେ) ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୋଗରେ ଯୋଜିତ ହେଲେ। ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ପରାକ୍ରମ): ଅନଡ୍ୱାନ୍ (ବଳଦ) ଓ ଗୋ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରୂପେ, ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 19
ति॒स्र इडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती म॒रुतो॒ विश॑: । वि॒राट् छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं धे॒नुर्गौर्न वयो॑ दधुः
ତିନି—ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଭାରତୀ; ଏବଂ ମରୁତଗଣ, ବିଶଃ (କୁଳ/ଜନସମୂହ)। ବିରାଟ୍ ଛନ୍ଦ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ଦୁଧଦାୟିନୀ ଧେନୁ ପରି, ଗୋ ପରି, ଜୀବନରସ (ବୟଃ) ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 20
त्वष्टा॑ तु॒रीपो॒ अद्भु॑त इन्द्रा॒ग्नी पु॑ष्टि॒वर्ध॑ना । द्विप॑दा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यमु॒क्षा गौ॒र्न वयो॑ दधुः
ତ୍ୱଷ୍ଟୃ—ତୁରୀପ, ଅଦ୍ଭୁତ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି—ପୁଷ୍ଟିବର୍ଧକ। ଦ୍ୱିପଦା ଛନ୍ଦ; ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ଉକ୍ଷ (ବୃଷଭ) ପରି, ଗୋ ପରି, ଜୀବନରସ (ବୟଃ) ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 21
श॒मि॒ता नो॒ वन॒स्पति॑: सवि॒ता प्र॑सु॒वन् भग॑म् । क॒कुप्छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं व॒शा वे॒हद्वयो॑ दधुः
ଆମ ପାଇଁ ଶମିତା—ବନସ୍ପତି (ବନର ଅଧିପତି) ଶମନ କରୁନ୍ତୁ; ପ୍ରେରକ ସବିତା ଆମ ଭାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରସବ କରୁନ୍ତୁ। କକୁପ୍ ଛନ୍ଦ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ବଶା (ବନ୍ଧ୍ୟା ଗୋ) ଓ ବେହଦ୍ (ହେଫର/ଯୁବତୀ ଗୋ) ପରି, ଜୀବନରସ (ବୟଃ) ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 22
स्वाहा॑ य॒ज्ञं वरु॑णः सुक्ष॒त्रो भे॑ष॒जं क॑रत् । अति॑च्छन्दा इन्द्रि॒यं बृ॒हदृ॑ष॒भो गौर्वयो॑ दधुः
ସ୍ୱାହା! ସୁକ୍ଷତ୍ର ବରୁଣ ଯଜ୍ଞକୁ ଔଷଧି-ସମ ଉପଚାର (ଭେଷଜ) କରୁନ୍ତୁ। ଅତିଛନ୍ଦସ ଛନ୍ଦ; ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି—ବୃହତ୍ ଋଷଭ, ଗୋ, ଏବଂ ପ୍ରାଣବାୟୁ (ବୟଃ) ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 23
व॒स॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा वस॑ववस्त्रि॒वृता॑ स्तु॒ताः । र॒थ॒न्त॒रेण॒ तेज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ବସନ୍ତ ଋତୁ ସହିତ ଦେବମାନେ—ବସୁମାନେ—ତ୍ରିବୃତ୍ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ରଥନ୍ତରର ତେଜରେ (ପ୍ରଭାସିତ), ଇନ୍ଦ୍ରରେ ହବିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; (ସେମାନେ) ପ୍ରାଣରସ/ବୟଃ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 24
ग्री॒ष्मेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा रु॒द्राः प॑ञ्चद॒शे स्तु॒ताः । बृ॒ह॒ता यश॑सा॒ बल॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ—ରୁଦ୍ରମାନେ—ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବୃହତ୍ (ଛନ୍ଦ/ସାମ) ଦ୍ୱାରା, ଯଶ ଓ ବଳ ସହିତ, ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 25
व॒र्षाभि॑रृ॒तुना॑ऽऽदि॒त्या स्तोमे॑ सप्तद॒शे स्तु॒ताः । वै॒रू॒पेण॑ वि॒शौज॑सा ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ—ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ସପ୍ତଦଶ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବୈରୂପ (ଛନ୍ଦ/ସାମ) ଦ୍ୱାରା, ବିଶୌଜସ—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତେଜ/ବଳ ସହିତ, ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 26
शा॒र॒देन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा ए॑कवि॒ᳪश ऋ॒भव॑ स्तु॒ताः । वै॒रा॒जेन॑ श्रि॒या श्रिय॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ଶରଦ୍ ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବଗଣ—ଋଭୁମାନେ—ଏକବିଂଶ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବୈରାଜ ଚାନ୍ତରେ, ଶ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୁ ଅର୍ପି, ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 27
हे॒म॒न्तेन॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्रि॑ण॒वे म॒रुत॑ स्तु॒ताः । बले॑न॒ शक्व॑री॒: सहो॑ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ହେମନ୍ତ ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବଗଣ—ମରୁତମାନେ—ତ୍ରିଣବ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବଳରେ, ଶକ୍ୱରୀମାନଙ୍କ ସହ, ସହସରେ, ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 28
शै॒शि॒रेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वास्त्र॑यस्त्रि॒ᳪशेऽमृता॑ स्तु॒ताः । स॒त्येन॑ रे॒वती॑: क्ष॒त्रᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
ଶୈଶିର ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବଗଣ—ଅମୃତମାନେ—ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସତ୍ୟରେ, ରେବତୀମାନଙ୍କ ସହ, କ୍ଷତ୍ରରେ (ଆଧିପତ୍ୟରେ), ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 29
होता॑ यक्षत्स॒मिधा॒ऽग्निमि॒डस्प॒देऽश्विनेन्द्र॒ᳪ सर॑स्वतीम॒जो धू॒म्रो न गो॒धूमै॒: कुव॑लैर्भेष॒जं मधु॒ शष्पै॒र्न तेज॑ इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज
ହୋତା ସମିଧା ସହିତ ଇଳା-ପଦେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁ; ଅଶ୍ୱିନୌ–ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁ। ଯେପରି ଧୂମ୍ର ଅଜ (କଳା-ଭୂରା ଛାଗ) ଭେଷଜ, ଯେପରି ଗୋଧୂମ ଓ କୁବଲ ଫଳ ଭେଷଜ, ଯେପରି ମଧୁ ଓ କୋମଳ ଶଷ୍ପ (ଅଙ୍କୁର/ନରମ ଘାସ) ଭେଷଜ—ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳରୂପ ତେଜ, ପୟଃ (କ୍ଷୀର), ପରିସ୍ରୁତ (ଭଲଭାବେ ଛାଣା) ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟର ହୋତାରେ ବ୍ୟାପିଯାଉ; ହୋତା, ଯଜ।
Mantra 30
होता॑ यक्ष॒त्तनू॒नपा॒त्सर॑स्वती॒मवि॑र्मे॒षो न भे॑ष॒जं प॒था मधु॑मता॒ भर॑न्न॒श्विनेन्द्रा॑य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତା ତନୂନପାତଙ୍କୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁ। ଯେପରି ଅବି (ମେଁଢି) ଓ ମେଷ (ମେଁଢା) ଭେଷଜ, ମଧୁମୟ ପଥରେ (ତାହା) ଆଣି—ସେପରି ଅଶ୍ୱିନୌ–ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବୀର୍ୟ (ବୀରବଳ) ହେଉ। ବଦର ଫଳ ସହିତ, ଉପବାକା-ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଭେଷଜ; ଟୋକ୍ମ (ବୀଜ) ସହିତ ଭେଷଜ। ପୟଃ (କ୍ଷୀର), ପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟର ହୋତାରେ ବ୍ୟାପିଯାଉ; ହୋତା, ଯଜ।
Mantra 31
होता॑ यक्ष॒न्नरा॒शᳪसं॒ न न॒ग्नहुं॒ पति॒ᳪ सुर॑या भेष॒जं मे॒षः सर॑स्वती भि॒षग्रथो॒ न च॒न्द्रयश्विनो॑र्व॒पा इन्द्र॑स्य वी॒र्यं बद॑रैरुप॒वाका॑भिर्भेष॒जं तोक्म॑भि॒: पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତା ନରାଶଂସଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁ; ଯେପରି ନଗ୍ନହୁ (ନଗ୍ନ ଓ ଦୀନ) ପାଇଁ ପତି (ରକ୍ଷକ ସ୍ୱାମୀ) ଭେଷଜ ସମାନ, ସେପରି ସୁରା ଦ୍ୱାରା ଭେଷଜ ହେଉ; ମେଷ ଭେଷଜ ହେଉ; ସରସ୍ୱତୀ ଭିଷକ୍ (ବୈଦ୍ୟ) ହେଉ। ଯେପରି ରଥ ନିଜ ଚନ୍ଦ୍ର-ଯଶ (ପ୍ରଭାମୟ କୀର୍ତ୍ତି/ଝଲମଲ ବେଗ) ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର ସମାନ, ସେପରି ଅଶ୍ୱିନୋର୍ ବପା (ଓମେଣ୍ଟମ/ବସା) ଭେଷଜ ହେଉ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର୍ୟ (ବୀରବଳ) ହେଉ। ବଦର ଫଳ ସହିତ, ଉପବାକା-ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଭେଷଜ; ଟୋକ୍ମ (ବୀଜ) ସହିତ ଭେଷଜ। ପୟଃ (କ୍ଷୀର), ପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟର ହୋତାରେ ବ୍ୟାପିଯାଉ; ହୋତା, ଯଜ।
Mantra 32
होता॑ यक्षदि॒डेडि॒त आ॒जुह्वा॑न॒: सर॑स्वती॒मिन्द्रं॒ बले॑न व॒र्धय॑न्नृष॒भेण॒ गवे॑न्द्रि॒यम॒श्विनेन्द्रा॑य भेष॒जं यवै॑ र्क॒र्कन्धु॑भि॒र्मधु॑ लाजै॒र्न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜ୍ଞ କରୁନ୍ତୁ—ଇଡା ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ହୋଇ, ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କରି। ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ (ଅର୍ପଣ କରୁନ୍ତୁ); ବଳ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବର୍ଧିତ କରି; ବୃଷଭ ଦ୍ୱାରା ଗାଈର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତିକୁ (ବଢ଼ାଇ)। ଅଶ୍ୱିନୌ-ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହା ଭେଷଜ (ଉପଚାର) ହେଉ: ଯବ ଦ୍ୱାରା, କର୍କନ୍ଧୁ ଫଳ ଦ୍ୱାରା, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା, ଲାଜ (ଭୁନା ଧାନ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା—ମାସର (ଖଟା ପାନୀୟ) ବିନା। କ୍ଷୀର, ପରିସ୍ରୁତ (ଭଲଭାବେ ଛାଣା) ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟରେ ମିଶି ହୋତୃଙ୍କ ଯଜନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଉ।
Mantra 34
होता॑ यक्षद्ब॒र्हिरूर्ण॑म्म्रदा भि॒षङ्नास॑त्या भि॒षजा॒ऽश्विनाऽश्वा॒ शिशु॑मती भि॒षग्धे॒नुः सर॑स्वती भि॒षग्दु॒ह इन्द्रा॑य भेष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॑र्यज
ହୋତୃ ଯଜ୍ଞ କରୁନ୍ତୁ: ଊନ ପରି ମୃଦୁ ବର୍ହିସ୍ (ଯଜ୍ଞାସନ) ଭିଷକ (ଚିକିତ୍ସକ) ଅଟେ; ନାସତ୍ୟୌ ଭିଷକ; ଅଶ୍ୱିନୌ ଭିଷକ; ଶିଶୁମତୀ (ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧ) ତାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ ଭିଷକ; ଧେନୁ (ଦୁଗ୍ଧଦାତ୍ରୀ ଗାଈ) ଭିଷକ; ସରସ୍ୱତୀ ଭିଷକ; ଦୋହନ (ଦୁଧ ଦୋହିବା) ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଭେଷଜ (ଔଷଧ) ଅଟେ। କ୍ଷୀର, ପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟରେ ମିଶି ହୋତୃଙ୍କ ଯଜନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଉ। ହୋତୃ ଯଜ୍ଞ କରୁନ୍ତୁ: ଦ୍ୱାର ପରି ଦିଗମାନେ—କବଷ୍ୟ ପରି, ବ୍ୟଚସ୍ୱତୀ (ବିସ୍ତୃତ ତେଜସ୍ୱିନୀ) ଅଟନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଦ୍ୱାର-ଦିଗ (ଖୋଲେ), ସେପରି; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଯେପରି ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ) ଦୁଧ ଦୋହେ, ସେପରି। ସରସ୍ୱତୀ ଧେନୁ ଭାବେ ଦୁଧ ଦୋହୁନ୍ତୁ; ଅଶ୍ୱିନୌ-ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଭେଷଜ ହେଉ; ଶୁକ୍ର (ଶୁଦ୍ଧ) ଜ୍ୟୋତି ପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ତେଜ ହେଉ। କ୍ଷୀର, ପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟରେ ମିଶି ହୋତୃଙ୍କ ଯଜନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଉ।
Mantra 35
होता॑ यक्षत्सु॒पेश॑सो॒षे नक्तं॒ दिवा॒ऽश्विना॒ सम॑ञ्जाते॒ सर॑स्वत्या॒ त्विषि॒मिन्द्रे॒ न भे॑ष॒जᳪ श्ये॒नो न रज॑सा हृ॒दा श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜ କରୁନ୍ତୁ: ସୁପେଶସ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟକୁ—ଉଷାକାଳେ, ରାତିରେ ଓ ଦିନରେ—ଯଥାବିଧି ଅଭିଷିକ୍ତ ଭାବେ; ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତ୍ୱିଷି (ତେଜ) ଅର୍ପଣ କରୁନ୍ତୁ, ଭେଷଜ ସମ ଔଷଧରୂପେ—ଆକାଶୀୟ ରଜସରେ ଶ୍ୟେନ ପରି ବେଗରେ, ହୃଦୟଦ୍ୱାରା; ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପରି, ମଧୁର ପାନ ପରି। ଦୁଧ, ସୁପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ହୋତୃ, ଯଜ।
Mantra 36
होता॑ यक्ष॒द्दैव्या॒ होता॑रा भि॒षजा॒ऽश्विनेन्द्रं॒ न जागृ॑वि॒ दिवा॒ नक्तं॒ न भे॑ष॒जै: शूष॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षक् सीसे॑न दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜ କରୁନ୍ତୁ: ଦୈବ୍ୟ ହୋତାର ଦ୍ୱୟ—ଭିଷଜ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ; ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଜାଗୃତ ପରି ରହୁନ୍ତୁ—ଦିନ ଓ ରାତି—ଭେଷଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ଭିଷକ୍ ସରସ୍ୱତୀ, ସୀସା ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳକୁ ଦୁଧ ପରି ଦୋହନ କରନ୍ତି। ଦୁଧ, ସୁପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ହୋତୃ, ଯଜ।
Mantra 37
होता॑ यक्षत्ति॒स्रो दे॒वीर्न भे॑ष॒जं त्रय॑स्त्रि॒धात॑वो॒ऽपसो॑ रू॒पमिन्द्रे॑ हिर॒ण्यय॑म॒श्विनेडा॒ न भार॑ती वा॒चा सर॑स्वती॒ मह॒ इन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ: ତିନି ଦେବୀ—ଔଷଧ ସମ ଉପଚାରରୂପେ; ତ୍ରିଧାତୁ; ଅପସ୍ (ପବିତ୍ର କର୍ମ)ର ରୂପ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟମୟ; ଅଶ୍ୱିନୌ; ଇଡା ଇବ; ଭାରତୀ ବାଣୀ ସହ; ସରସ୍ୱତୀ—ଏମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦୋହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳକୁ ଦୁଧ ସମ ପୟଃରୂପେ. ପୟଃ, ସୁପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ.
Mantra 38
होता॑ यक्षत् सु॒रेर॑समृष॒भं नर्या॑पसं॒ त्वष्टा॑र॒मिन्द्र॑म॒श्विना॑ भि॒षजं॒ न सर॑स्वती॒मोजो॒ न जू॒तिरि॑न्द्रि॒यं वृको॒ न र॑भ॒सो भि॒षग् यश॒: सुर॑या भेष॒जᳪ श्रि॒या न मास॑रं॒ पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ: ସୁରାର ରସ; ଋଷଭ—ବୃଷଭ ସମ; ନର୍ୟାପସ—ପୁରୁଷାର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ମକର୍ତ୍ତା; ତ୍ୱଷ୍ଟୃ; ଇନ୍ଦ୍ର; ଅଶ୍ୱିନୌ—ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ସମ; ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ; ଓଜସ ଇବ; ଜୂତି (ଆକ୍ରମଣ/ପ୍ରେରଣା) ଇବ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳ; ବୃକର ରଭସ ଇବ—ଉଗ୍ର ତୀବ୍ରତା; ଭିଷଗ୍ର ଯଶ; ସୁରାସହିତ ଭେଷଜ; ଶ୍ରୀ ଇବ ମଧୁର ପାନ. ପୟଃ, ସୁପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ.
Mantra 39
होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑ᳪ शमि॒तार॑ᳪ श॒तक्र॑तुं भी॒मं न म॒न्युᳪ राजा॑नं व्या॒घ्रं नम॑सा॒ऽश्विना॒ भाम॒ᳪ सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑य दुह इन्द्रि॒यं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ: ବନସ୍ପତି—ଶମିତାର (ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା/ସମାଧାନକର୍ତ୍ତା); ଶତକ୍ରତୁ—ଇନ୍ଦ୍ର, ବହୁଶକ୍ତିମାନ; ଭୀମ ମନ୍ୟୁ ଇବ—କ୍ରୋଧ ଇବ ଭୟଙ୍କର; ରାଜା; ବ୍ୟାଘ୍ର ସମ. ନମସ୍କାରରେ ଅଶ୍ୱିନୌକୁ (ଆହ୍ୱାନ କରୁନ୍ତୁ); ଏବଂ ଭାମ—ତେଜ. ସରସ୍ୱତୀ—ଭିଷଗ୍ (ବୈଦ୍ୟ) ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳକୁ ପୟଃରୂପେ ଦୋହନ୍ତୁ. ପୟଃ, ସୁପରିସ୍ରୁତ ସୋମ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ—ଆଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ହୋତୃ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ.
Mantra 40
होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वाहाऽऽज्य॑स्य स्तो॒काना॒ᳪ स्वाहा॒ मेद॑सां॒ पृथ॒क् स्वाहा॒ छाग॑म॒श्विभ्या॒ᳪ स्वाहा॑ मे॒षᳪ सर॑स्वत्यै॒ स्वाह॑ ऋष॒भमिन्द्रा॑य सि॒ᳪहाय॒ सह॑स इन्द्रि॒यᳪ स्वाहा॒ऽग्निं न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॒ सोम॑मिन्द्रि॒यᳪ स्वाहेन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑ण सवि॒तारं॒ वरु॑णं भि॒षजां॒ पति॒ᳪ स्वाहा॒ वन॒स्पतिं॑ प्रि॒यं पाथो॒ न भे॑ष॒जᳪ स्वाहा॑ दे॒वा आ॑ज्य॒पा जु॑षा॒णो अ॒ग्निर्भे॑ष॒जं पय॒: सोम॑: परि॒स्रुता॑ घृ॒तं मधु॒ व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
ହୋତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁ—ସ୍ୱାହା! ଆଜ୍ୟର ଟୋପାମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ମେଦ (ଚର୍ବି)କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍—ସ୍ୱାହା! ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ଛାଗ (ଛେଳା/ବକରା)—ସ୍ୱାହା! ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ମେଷ (ମେଢ଼ା)—ସ୍ୱାହା! ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଋଷଭ (ସାଣ୍ଡ), ସହସର ସିଂହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳ ପାଇଁ—ସ୍ୱାହା! ଅଗ୍ନି ଭେଷଜ (ଔଷଧ) ରୂପେ—ସ୍ୱାହା! ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳ ରୂପେ—ସ୍ୱାହା! ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ସବିତୃଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ବରୁଣଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ଭିଷଜାଂ ପତିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ବନସ୍ପତିଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟ ପାଥୋ ପରି, ଭେଷଜ ରୂପେ—ସ୍ୱାହା! ଦେବମାନେ ଆଜ୍ୟପାନ କରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି ଭେଷଜ; ପୟଃ (କ୍ଷୀର); ସୋମ ପରିସ୍ରୁତ; ଘୃତ ଓ ମଧୁ ବହୁ; ଆଜ୍ୟର ହୋତା, ଯଜ!
Mantra 41
होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒त्सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑ । होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ व॒पाया॒ मेद॑सो जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତା ଯଜ କରୁ: ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଛାଗର ବପା (ଓମେଣ୍ଟମ) ଓ ମେଦ (ଚର୍ବି) ରୂପ ହବିକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ! ହୋତା ଯଜ କରୁ: ସରସ୍ୱତୀ ମେଷର ବପା ଓ ମେଦ ରୂପ ହବିକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ! ହୋତା ଯଜ କରୁ: ଇନ୍ଦ୍ର ଋଷଭର ବପା ଓ ମେଦ ରୂପ ହବିକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ!
Mantra 42
होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ सर॑स्वती॒मिन्द्र॑ᳪ सु॒त्रामा॑णमि॒मे सोमा॑: सु॒रामा॑ण॒श्छागै॒र्न मे॒षैरृ॑षभैः सु॒ताः शष्पै॒र्न तोक्म॑भिर्ला॒जैर्मह॑स्वन्तो॒ मदा॒ मास॑रेण॒ परि॑ष्कृताः शु॒क्राः पय॑स्वन्तो॒ऽमृता॒: प्रस्थि॑ता वो मधु॒श्चुत॒स्तान॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ वृत्र॒हा जु॒षन्ता॑ᳪ सो॒म्यं मधु॒ पिब॑न्तु॒ व्यन्तु॒ होत॒र्यज॑
ହୋତା ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ, ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁ। ଏହି ସୋମପାନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ—ଛାଗ, ମେଷ ଓ ଋଷଭ (ତାଙ୍କ ସହାୟତାରେ) ସୁତ ହୋଇଥିବା; ଶଷ୍ପ (ଅଙ୍କୁର), ତୋକ୍ମ (ଧାନ୍ୟକଣ), ଲାଜ (ଭୁନା ଯବ) ସହ ସୁତ; ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମଦକର; ମାସର-ମିଶ୍ରଣରେ ପରିଷ୍କୃତ; ଶୁକ୍ର (ଦୀପ୍ତ), ପୟସ୍ୱନ୍ତ; ଅମୃତସମ; ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଭାବେ ପ୍ରସ୍ଥିତ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ବୃତ୍ରହା ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ସୋମ୍ୟ ମଧୁ ପାନ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ!
Mantra 43
होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस्तां॑ नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑त ए॒वाश्विना॑ जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତା ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରୁ; ଆଜି ଛାଗ (ଛେଳି)ର ହବିଷରୁ—ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୃତ ମେଦ (ଚର୍ବି)—ତାହା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଦ୍ୱେଷମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପୁରାତନ ରକ୍ଷାର୍ଥ, ମାନବୀୟ ଗ୍ରହ/ହରଣ ବିରୋଧରେ ପୁରାତନ ରକ୍ଷାର୍ଥ। ଏବେ ଏହା ଅଜ୍ର (ଅହିଂସିତ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଚରଣ ପାଇଁ ହେଉ—ଚରାଗାହରେ ପ୍ରଥମ, ସୁମତି-ରସରେ ଝରୁଥିବା—ଶତରୁଦ୍ରୀୟ, ଅଗ୍ନି-ସ୍ୱାତ୍ତ, ପୀବୋପବସନ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ରୋଣି ପାର୍ଶ୍ୱରୁ, ଶିତାମତ ଉତ୍ସାଦରୁ, ଅଙ୍ଗ-ଅଙ୍ଗରୁ ଅବତ୍ତ ହୋଇଥିବା—ଏହି ହବିଷକୁ ଅଶ୍ୱିନୌ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ୍ଞ କର।
Mantra 44
होता॑ यक्ष॒त् सर॑स्वतीं मे॒षस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसनानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वᳪ सर॑स्वती जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରୁ; ଆଜି ମେଷ (ମେଣ୍ଢା)ର ହବିଷକୁ ସେ ‘ଆବୟତ୍’—ଆବରଣ କରି/ପରିଗ୍ରହ କରି—ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୃତ ମେଦ (ଚର୍ବି)—ଦ୍ୱେଷମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପୁରାତନ ରକ୍ଷାର୍ଥ, ମାନବୀୟ ଗ୍ରହ/ହରଣ ବିରୋଧରେ ପୁରାତନ ରକ୍ଷାର୍ଥ; ଏବେ ଏହା ଅଜ୍ର (ଅହିଂସିତ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଚରଣ ପାଇଁ—ଚରାଗାହରେ ପ୍ରଥମ, ସୁମତି-ରସରେ ଝରୁଥିବା—ଶତରୁଦ୍ରୀୟ, ଅଗ୍ନି-ସ୍ୱାତ୍ତ, ପୀବୋପବସନ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ରୋଣି ପାର୍ଶ୍ୱରୁ, ଶିତାମତ ଉତ୍ସାଦରୁ, ଅଙ୍ଗ-ଅଙ୍ଗରୁ ଅବତ୍ତ ହୋଇଥିବା—ଏହି ହବିଷକୁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତା, ଯଜ୍ଞ କର।
Mantra 45
होता॑ यक्ष॒दिन्द्र॑मृष॒भस्य॑ ह॒विष॒ आव॑यद॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस॑न्नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑दे॒वमिन्द्रो॑ जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ଇନ୍ଦ୍ର—ବୃଷଭ—ଙ୍କୁ ହବିଷା ସହିତ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ। ଆଜି ସେ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୃତ ମେଦ (ଚର୍ବି)କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଛି—ଦ୍ୱେଷମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ, ମାନବଜନ୍ୟ (ପୌରୁଷେୟ) ଦୋଷମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ। ଅଜର (ଅଥକ) ପଶୁମାନଙ୍କ ଚାରାକୁ ଧରି ଏବେ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି; ଘାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ସୁମଧୁର ଭାବେ ସ୍ରବଣଶୀଳ, ଶତରୁଦ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ—ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ୱାହୁତ, ପୋଷକ ଓ ତୃପ୍ତିକର—ପାର୍ଶ୍ୱରୁ, ଶ୍ରୋଣିରୁ, ଶିତାମତରୁ, ଉତ୍ସାଦରୁ, ଅଙ୍ଗ-ଅଙ୍ଗରୁ ଅବତ୍ତ କରାଯାଇଥିବା। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହାକୁ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତୃ, ଯଜ।
Mantra 46
होता॑ यक्ष॒द्वन॒स्पति॑म॒भि हि पि॒ष्टत॑मया॒ रभि॑ष्ठया रश॒नयाधि॑त । यत्रा॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ सोम॑स्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रेन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॑ सवि॒तुः प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्र॒ वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॑ᳪसि॒ यत्र॑ दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यत्रा॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ तत्रै॒तान्प्र॒स्तुत्ये॑वोप॒स्तुत्ये॑वो॒पाव॑स्रक्ष॒द्रभी॑यस इव कृ॒त्वी कर॑दे॒वं दे॒वो वन॒स्पति॑र्जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ବନସ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ; କାରଣ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପିଷ୍ଟ (ଘନ ଭାବେ ଦବାଯାଇଥିବା) ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ରଶନାଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କ ଛାଗ-ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମେଷ-ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର—ବୃଷଭ—ଙ୍କ ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ସୋମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର—ସୁତ୍ରାମା—ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବନସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଥ (ପଥ) ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଆଜ୍ୟପାନ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ହୋତୃଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନ ଅଛି—ସେଠାରେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଓ ଉପସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା, ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧିତ ଭଳି କରି, ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ଦେବ ବନସ୍ପତି ହବିଷକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତୃ, ଯଜ।
Mantra 47
होता॑ यक्षद॒ग्निᳪ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मया॑ड॒ग्निर॒श्विनो॒श्छाग॑स्य ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सर॑स्वत्या मे॒षस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य ऋष॒भस्य॑ ह॒विष॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ड॒ग्नेः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ट् सोम॑स्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒डिन्द्र॑स्य सु॒त्राम्ण॑: प्रि॒या धामा॒न्यया॑ट् सवि॒तुः प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वरु॑णस्य प्रि॒या धामा॒न्यया॒ड् वन॒स्पते॑: प्रि॒या पाथा॒ᳪस्यया॑ड् दे॒वाना॑माज्य॒पानां॑ प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॑द॒ग्नेर्होतु॑: प्रि॒या धामा॑नि॒ यक्ष॒त् स्वं म॑हि॒मान॒माय॑जता॒मेज्या॒ इष॑: कृ॒णोतु॒ सो अ॑ध्व॒रा जा॒तवे॑दा जु॒षता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑
ହୋତୃ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ (ସୁୟଜ୍ଞ-ସଫଳକାରୀ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପଣ କରୁନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଗ (ଛେଳି)ର ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ମେଷ (ମେଢ଼ା)ର ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ଋଷଭ (ବଳଦ)ର ହବିଷ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସୋମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ବନସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଥ (ମାର୍ଗ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ଆଜ୍ୟପାନ (ଘୃତପାନ)ର ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ—ଅଗ୍ନିଙ୍କ ହୋତୃଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ—ଯକ୍ଷ କରୁନ୍ତୁ। ନିଜ ମହିମାକୁ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରୁନ୍ତୁ; ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଇଜ୍ୟା (ଯାଗକ୍ରିୟା) ଇଷ୍ (ଅନ୍ନ-ସମୃଦ୍ଧି/ଇଷ୍ଟଫଳ) ସୃଷ୍ଟି କରୁନ୍ତୁ। ଜାତବେଦା ଅଧ୍ୱରରେ ହବିଷକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ହୋତୃ, ଯଜ।
Mantra 48
दे॒वं ब॒र्हिः सर॑स्वती सुदे॒वमिन्द्रे॑ अ॒श्विना॑ । तेजो॒ न चक्षु॑र॒क्ष्यो॒र्ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦିବ୍ୟ ବର୍ହିଃ—ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଦେବ (ଶୁଭ-ଦିବ୍ୟ) ହେଉ। ଯେପରି ତେଜ ହେଉଛି ଚକ୍ଷୁର ଦର୍ଶନ, ସେପରି ବର୍ହିଃ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ବସୁବନେ (ଧନ-ଲାଭରେ), ବସୁଧେୟ (ଧନ-ସ୍ଥାପନ) ପାଇଁ ସେମାନେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଯଜ।
Mantra 49
दे॒वीर्द्वारो॑ अ॒श्विना॑ भि॒षजेन्द्रे॒ सर॑स्वती । प्रा॒णं न वी॒र्यं॒ न॒सि द्वारो॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ—ଭିଷଜ୍ (ବୈଦ୍ୟ) ରୂପରେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ (ସ୍ଥାପିତ ହେଉନ୍ତୁ)। ତୁମେ ପ୍ରାଣ ପରି, ବୀର୍ୟ ପରି; ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କରିଛି। ବସୁବନେ (ଧନ-ଲାଭରେ), ବସୁଧେୟ (ଧନ-ସ୍ଥାପନ) ପାଇଁ ସେମାନେ ବିଶାଳଭାବେ ଖୋଲିଯାଉନ୍ତୁ; ଯଜ।
Mantra 50
दे॒वी उ॒षासा॑व॒श्विना॑ सु॒त्रामेन्द्रे॒ सर॑स्वती । बलं॒ न वाच॑मा॒स्य॒ उ॒षाभ्यां॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବୀ ଉଷାମାନେ, ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ଏବଂ ସୁତ୍ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର—ମୁଖରେ ବାଣୀ ଯେପରି ବଳ ସମାନ—ଉଷାଭ୍ୟାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ) ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ବସୁବନେ—ଧନଲାଭରେ—ଏବଂ ବସୁଧେୟର ସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ତୁମେ ଯଜନ କର।
Mantra 51
दे॒वी जोष्ट्री॒ सर॑स्वत्य॒श्विनेन्द्र॑मवर्धयन् । श्रोत्रं॒ न कर्ण॑यो॒र्यशो॒ जोष्ट्री॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବୀ ଜୋଷ୍ଟ୍ରୀ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅଶ୍ୱିନୌ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବର୍ଧିତ କଲେ। ଯେପରି ଦୁଇ କାନରେ ଶ୍ରବଣ ନିବାସ କରେ, ସେପରି ଯଶଃ—ଦୁଇ ଜୋଷ୍ଟ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା—ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ବସୁ-ବନେ (ଧନ-ଲାଭରେ), ବସୁଧେୟ (ନିଧି-ସଞ୍ଚୟ) ପାଇଁ ସେମାନେ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ଯଜ (ଯଜ୍ଞ କର)।
Mantra 52
दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ दुघे॑ सु॒दुघेन्द्रे॒ सर॑स्वत्य॒श्विना॑ भि॒षजा॑ऽवतः । शु॒क्रं न ज्योति॒ स्तन॑यो॒राहु॑ती धत्त इन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବୀ—ଊର୍ଜା, ଆହୁତି—ଦୁଘେ, ସୁଦୁଘେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ; ସରସ୍ୱତୀ; ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ସହାୟକ ଅଶ୍ୱିନୌ। ଯେପରି ଦୁଇ ସ୍ତନରେ ଶୁକ୍ର ଜ୍ୟୋତି ଥାଏ, ସେପରି ଆହୁତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳ ସ୍ଥାପନ କରେ। ବସୁ-ବନେ (ଧନ-ଲାଭରେ), ବସୁଧେୟ (ନିଧି-ସଞ୍ଚୟ) ପାଇଁ ସେମାନେ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ଯଜ (ଯଜ୍ଞ କର)।
Mantra 53
दे॒वा दे॒वानां॑ भि॒षजा॒ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ । व॒ष॒ट्का॒रै॒: सर॑स्वती॒ त्विषिं॒ न हृद॑ये म॒तिᳪ होतृ॑भ्यां दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ), ଦୁଇ ହୋତାର—ଅଶ୍ୱିନୌ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ; ବଷଟ୍କାରମାନଙ୍କ ସହ ସରସ୍ୱତୀ। ଯେପରି ହୃଦୟରେ ତ୍ୱିଷି (ତେଜ) ମତି (ଚିନ୍ତା) ରୂପେ ଥାଏ, ସେପରି ଦୁଇ ହୋତୃ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ବସୁ-ବନେ (ଧନ-ଲାଭରେ), ବସୁଧେୟ (ନିଧି-ସଞ୍ଚୟ) ପାଇଁ ସେମାନେ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ଯଜ (ଯଜ୍ଞ କର)।
Mantra 54
दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीर॒श्विनेडा॒ सर॑स्वती । शूषं॒ न मध्ये॒ नाभ्या॒मिन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ତିନି ଦେବୀ—ତିନି ଦେବୀ: ଅଶ୍ୱିନୌ, ଇଡା, ସରସ୍ୱତୀ। ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇ ନାଭିରେ, ପ୍ରେରଣା ପରି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ବସୁ-ବନେ (ଧନଲାଭ)ରେ, ବସୁ-ଧେୟ (ନିଧି-ସ୍ଥାପନ) ପାଇଁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ତୁମେ ଯଜନ କର।
Mantra 55
दे॒व इन्द्रो॒ नरा॒शᳪस॑स्त्रिवरू॒थः सर॑स्वत्य॒श्विभ्या॑मीयते॒ रथ॑: । रेतो॒ न रू॒पम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒मिन्द्रा॑य॒ त्वष्टा॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବ ଇନ୍ଦ୍ର—‘ନରାଶଂସ’ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ), ତ୍ରିବରୂଥ (ତ୍ରିଗୁଣ ଆଶ୍ରୟବାନ)—ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ସହିତ ତାଙ୍କର ରଥ ଗତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ। ବୀଜ ପରି, ରୂପ ପରି, ଅମୃତ ଜନିତ୍ର (ଅଜର ଜନନମୂଳ) ପରି—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି (ବୀର୍ୟ-ଶକ୍ତି) ଦାନ କରୁନ୍ତୁ। ବସୁବନେ (ଧନଲାଭରେ), ବସୁଧେୟସ୍ୟ (ଧନସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ), ସେଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାପିଯାଉନ୍ତୁ—ୟଜ (ଯଜନ କର)।
Mantra 56
दे॒वो दे॒वैर्वन॒स्पति॒र्हिर॑ण्यपर्णो अ॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या सुपिप्प॒ल इन्द्रा॑य पच्यते॒ मधु॑ । ओजो॒ न जू॒तिरृ॑ष॒भो न भामं॒ वन॒स्पति॑र्नो॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବ ବନସ୍ପତି—ହିରଣ୍ୟପର୍ଣ (ସୁବର୍ଣ୍ଣପତ୍ର), ସୁପିପ୍ପଲ (ସୁଫଳିତ)—ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁରୂପେ ପକ୍ୱ ହୁଏ। ଓଜ ପରି, ଜୂତି (ପ୍ରେରିତ ଧାବ) ପରି, ଋଷଭର ଭାମ (ବୃଷଭ-ତେଜ) ପରି—ବନସ୍ପତି ଆମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି (ବୀର୍ୟ-ଶକ୍ତି) ଦାନ କରୁନ୍ତୁ। ବସୁବନେ (ଧନଲାଭରେ), ବସୁଧେୟସ୍ୟ (ଧନସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ), ସେଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାପିଯାଉନ୍ତୁ—ୟଜ (ଯଜନ କର)।
Mantra 57
दे॒वं ब॒र्हिर्वारि॑तीनामध्व॒रे स्ती॒र्णम॒श्विभ्या॒मूर्ण॑म्रदा॒: सर॑स्वत्या स्यो॒नमि॑न्द्र ते॒ सद॑: । ई॒शायै॑ म॒न्युᳪ राजा॑नं ब॒र्हिषा॑ दधुरिन्द्रि॒यं व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ୱାରିତୀ (ରକ୍ଷକ)ମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ବର୍ହିସ୍ ଅଧ୍ୱରରେ ପତିତ/ବିଛାଇତ ହୋଇଛି; ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ଉନ ପରି ମୃଦୁ, ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ସୁଖଦ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ସଦଃ (ଆସନ) କଲ୍ୟାଣମୟ। ଈଶତ୍ୱ (ପ୍ରଭୁତ୍ୱ) ପାଇଁ ସେମାନେ ବର୍ହିସ୍ ଉପରେ ରାଜସ ମନ୍ୟୁ (ରାଜସ ତେଜ/ଉତ୍ସାହ)କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ) ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଧନଲାଭରେ, ବସୁଧେୟ (ନିଧି/ଧନସଞ୍ଚୟ) ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ।
Mantra 58
दे॒वो अ॒ग्निः स्वि॑ष्ट॒कृद्दे॒वान्य॑क्षद्यथाय॒थᳪ होता॑रा॒विन्द्र॑म॒श्विना॑ वा॒चा वाच॒ᳪ सर॑स्वतीम॒ग्निᳪ सोम॑ᳪ स्विष्ट॒कृत् स्वि॑ष्ट॒ इन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सवि॒ता वरु॑णो भि॒षगि॒ष्टो दे॒वो वन॒स्पति॒: स्वि॒ष्टा दे॒वा आ॑ज्य॒पाः स्वि॑ष्टो अ॒ग्निर॒ग्निना॒ होता॑ हो॒त्रे स्वि॑ष्ट॒कृद्यशो॒ न दध॑दिन्द्रि॒यमूर्ज॒मप॑चितिᳪ स्व॒धां व॑सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
ଦେବ ଅଗ୍ନି—ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ (ସୁ-ଆହୁତି କରୁଥିବା)—ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଯଜ୍ଞ କଲେ: ଦୁଇ ହୋତା; ଇନ୍ଦ୍ର; ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ; ବାଣୀ ସହ ବାଣୀ; ସରସ୍ୱତୀ; ଅଗ୍ନି; ସୋମ। ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ ଦ୍ୱାରା ସୁଯଜ୍ଞିତ—ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ର, ସବିତୃ, ବରୁଣ, ଭିଷକ୍ (ବୈଦ୍ୟ); ଦେବ ବନସ୍ପତି ସୁଯଜ୍ଞିତ; ଆଜ୍ୟପା ଦେବମାନେ ସୁଯଜ୍ଞିତ; ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ହୋତା ହୋଇ ହୋତ୍ରେ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍—ଯଶ ଧାରଣ କରି—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଊର୍ଜା, ଅପଚିତି, ସ୍ୱଧା; ଧନଲାଭରେ, ବସୁଧେୟ (ନିଧି/ଧନସଞ୍ଚୟ) ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ।
Mantra 59
अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं यज॑मान॒: पच॒न् पक्ती॒: पच॑न् पुरो॒डाशा॑न् ब॒ध्नन्न॒श्विभ्यां॒ छाग॒ᳪ सर॑स्वत्यै मे॒षमिन्द्रा॑य ऋष॒भᳪ सु॒न्वन्न॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या॒ इन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ सुरासो॒मान्
ଆଜି ଯଜମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋତା ଭାବେ ବାଛିଲେ—ପକ୍ତୀ (ପାକ ହୋଇଥିବା ଅଂଶ) ପାକ କରୁଥିବା, ପୁରୋଡାଶ କେକ ପାକ କରୁଥିବା; ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ଛାଗ (ଛେଳି) ବାନ୍ଧୁଥିବା, ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ମେଷ (ମେଷ/ମେଢ଼ା), ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଋଷଭ (ବୃଷଭ/ବଳଦ) ବାନ୍ଧୁଥିବା; ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ, ସରସ୍ୱତୀ, ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୁରା ଓ ସୋମକୁ ପୀଡ଼ି (ଚେପି) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା।
Mantra 60
सू॒प॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑रभवद॒श्विभ्यां॒ छागे॑न॒ सर॑स्वत्यै मे॒षेणेन्द्रा॑य ऋष॒भेणाक्षँ॒स्तान् मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒तागृ॑भीष॒तावी॑वृधन्त पुरो॒डाशै॒रपु॑र॒श्विना॒ सर॑स्व॒तीन्द्र॑: सु॒त्रामा॑ सुरासो॒मान्
ସୁପସ୍ଥ—ଆଜି ଦିବ୍ୟ ବନସ୍ପତି (ବନର ଅଧିପତି) ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନୌ ପାଇଁ ଛାଗ ସହ, ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ମେଷ ସହ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଋଷଭ ସହ। ସେହି ଭାଗଗୁଡ଼ିକ—ମେଦରୁ—ତୁମେ ପକାଅ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଅ; ପୁରୋଡାଶ (ଯଜ୍ଞ-କେକ) ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ (ହବିଷକୁ) ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୌ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର—ସୁତ୍ରାମା—ସୁରା-ସୋମ ସହ…
Mantra 61
त्वाम॒द्य ऋ॑ष आर्षेय ऋषीणां नपादवृणीता॒यं यज॑मानो ब॒हुभ्य॒ आ सङ्ग॑तेभ्य ए॒ष मे॑ दे॒वेषु॒ वसु॒ वार्याय॑क्ष्यत॒ इति॒ ता या दे॒वा दे॑व॒ दाना॒न्यदु॒स्तान्य॑स्मा॒ आ च॒ शास्वा च॑ गुरस्वेषि॒तश्च॑ होत॒रसि॑ भद्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑षः सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॑हि
ଆଜି ତୁମକୁ, ହେ ଋଷି, ହେ ଆର୍ଷେୟ—ଋଷିମାନଙ୍କ ବଂଶର ନପାତ—ଏହି ଯଜମାନ ବହୁ ସମାଗତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଛିଛି: ‘ଏହି (ଋତ୍ୱିଜ) ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ, ବରଣୀୟ କଳ୍ୟାଣ ଜିତୁ।’ ହେ ଦେବ, ଦେବମାନେ ଯେ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେହି ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ନିୟୋଜନ କର ଓ ଦୃଢ଼ କର; କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରେଷିତ, ଭଦ୍ରବାଚୀ ହୋତା; ମାନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସୂକ୍ତବାକ ପାଇଁ ପ୍ରେଷିତ—ସୂକ୍ତ କୁହ।
Frequently Asked Questions
Because Varuṇa embodies ṛta and moral-ritual accountability; the chapter opens by seeking attentive, non-angry protection and release from fault so the later animal and expiatory acts proceed without obstruction.
It sacralizes and seals the yajña-space: the enclosure is guarded, correctly oriented, and protected from ‘leakage’ or intrusion, making the rite a stable microcosm of cosmic order.
They establish a bandhu between time (ṛtu) and chant-structure (stoma), empowering the oblation through that correspondence and culminating in its placement into Indra as vayas (vital vigour).