Mantra 24
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Rudras (praised), with Indra as the recipient locus of vayas through havis
Chandas: Mixed/prose-like yajus with pāda cadence (not a strict ṛgvedic meter); stoma-technical yajus
Samhita Patha (Devanagari)
ग्री॒ष्मेण॑ ऋ॒तुना॑ दे॒वा रु॒द्राः प॑ञ्चद॒शे स्तु॒ताः । बृ॒ह॒ता यश॑सा॒ बल॑ᳪ ह॒विरिन्द्रे॒ वयो॑ दधुः
Transliteration
grī́ṣmeṇa ṛtúnā devā́ rudrā́ḥ pañcadaśé stutā́ḥ | bṛhatā́ yaśásā bálam havír índre váyo dadhúḥ
Translation
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁକୁ ନିଜ ଋତୁରୂପେ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନେ—ରୁଦ୍ରମାନେ—ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ତୋମରେ ସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବୃହତ୍ (ଛନ୍ଦ/ସାମ) ଦ୍ୱାରା, ଯଶ ଓ ବଳ ସହିତ, ସେମାନେ ହବିଃ—ବୟଃ (ପ୍ରାଣବଳ)—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Padapatha (Word Analysis)
ग्री॒ष्मेण॑ । ऋ॒तुना॑ । दे॒वाः । रु॒द्राः । प॑ञ्च-द॒शे । स्तु॒ताः । बृ॒ह॒ता । यश॑सा । बल॑म् । ह॒विः । इन्द्रे॑ । वयः॑ । दधुः
Word by Word
ग्रीष्मेणby/with (the season) summer
ग्रीष्मेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
ऋतुनाby/with the season
ऋतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
पञ्चदशे(being) fifteen
पञ्चदशे:
Kartā
TypeAdjective (Numeral)
Rootपञ्चदश (संख्याप्रातिपदिक)
स्तुताःpraised
स्तुताः:
Kartā
TypeParticiple (Past Passive)
Root√स्तु (स्तु—स्तवने) → स्तुत (कृदन्त)
बृहताwith the great (might)
बृहता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
यशसाwith glory/fame
यशसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin/unto Indra
इन्द्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality/strength (youthful vigor)
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed/they bestowed
दधुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धा—धारणे)
Entities Mentioned
R
RudrasI
IndraṚ
Ṛtu (Grīṣma/Summer)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes