Mantra 13
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (protective/chandas bandhu formula)
Devata: Tanūnapāt; Tanūpās; Sarasvatī; and Chandas (Uṣṇih) as operative principle
Chandas: Uṣṇih (explicitly named)
Samhita Patha (Devanagari)
तनू॒नपा॒च्छुचि॑व्रतस्तनू॒पाश्च॒ सर॑स्वती । उ॒ष्णिहा॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यं दि॑त्य॒वाड्गौर्वयो॑ दधुः
Transliteration
tanūnapā́c chúcivratās tanūpā́ś ca sárasvatī | uṣṇíhā chánda indríyaṃ dityavā́ḍ gāúr váyo dadhúḥ
Translation
ଶୁଚିବ୍ରତ ତନୂନପାତ୍, ତନୂପା (ଦେହର ରକ୍ଷକ) ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ—ଉଷ୍ଣିହ୍ ଛନ୍ଦ ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ); ଦୀପ୍ତ ପ୍ରେରଣା, ଗୋ ଓ ପ୍ରାଣବଳ—ଏସବୁ ସେମାନେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
Padapatha (Word Analysis)
तनू॒नपात् । शुचि॑-व्रतः । तनू॒पाः । च॒ । सर॑स्वती । उ॒ष्णिहा॒ । छन्दः॑ । इ॒न्द्रि॒यम् । दि॑त्य॒वाट् । गौः । वयः॑ । द॒धुः
Word by Word
तनूनपात्Tanūnapāt (a form/name of Agni)
तनूनपात्:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; अग्निदेवस्य नाम)
शुचिव्रतःof pure vow/holy observance
शुचिव्रतः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootशुचि-व्रत (प्रातिपदिक)
तनूपाःthe protectors of the body
तनूपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतनू-प (प्रातिपदिक; ‘body-protector’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक; देवी/नदी)
उष्णिहाUṣṇih (the Uṣṇih metre)
उष्णिहा:
कर्तृ (छन्दः-रूपेण)
TypeNoun
Rootउष्णिह् (छन्दस्-नाम; प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
कर्तृ/सम्बन्ध (उष्णिहा इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vital power; strength
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
दित्यवाट्Dityavān/Dityavāt (a named/epithetic being)
दित्यवाट्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootदित्य-वाट् (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)
गौःthe cow (symbolic: ray/cow)
गौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvigor; life-breath; vitality
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधुःthey have placed/established
दधुः:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) — दधुḥ
Entities Mentioned
T
TanūnapātT
TanūpāsS
SarasvatīU
Uṣṇih (Chandas)I
Indra (as indriya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes