ବସୁ–ମୋହିନୀ ସମ୍ବାଦରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରେତଶିଳାକୁ ପ୍ରଭାସ/ପ୍ରଭାସେଶ ଓ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନାଙ୍କିତ ଶିଳା ସହ ଯୋଡ଼ି ପବିତ୍ର କରେ; ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ସ୍ନାନରେ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ପରେ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧର କଠୋର ବିଧି—ପ୍ରଭାସେଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦକ୍ଷିଣେ ଯମ/ଧର୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଶ୍ୱାନ ପାଇଁ ବଳି, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ପିଣ୍ଡକ୍ରମ: ପିତୃଆହ୍ୱାନ, ପ୍ରାଚୀନାବୀତ, ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖ ଆସନ, କବ୍ୟବାହନ-ଅନଳ-ସୋମ-ଯମ-ଆର୍ୟମା ସ୍ମରଣ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି, ତିଳୋଦକ, ଯବ/ତିଳ/ଘିଅ/ମଧୁ ମିଶ୍ରଣ, ଯଥାମନ୍ତ୍ର ପାଠ, ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଯୁଗ୍ମ ପିଣ୍ଡ ନିଷେଧ। ଗୟାରେ କାଳଦୋଷ ନାହିଁ, ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ବହୁ ଆହାରମାଧ୍ୟମ ଚାଲିବ, ଏବଂ ନରକ ଓ ତିର୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଥିବା ଅକାଳ/ପୀଡିତ ମୃତ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅର୍ପଣ ବିସ୍ତାରିତ। ପରେ ପ୍ରେତପର୍ବତ, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ, ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ, ଉତ୍ତର/ଦକ୍ଷିଣ ମାନସ (ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ଓ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ), ଶେଷରେ ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥରେ ଗଦାଧର ପୂଜା ଓ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ/ମତଙ୍ଗ ତଳାବ—ଏହା ‘ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ’ର କର୍ମସମୂହ।
Verse 1
वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि पुण्यं प्रेतशिलाभवम् । माहात्म्यं यत्र दत्वा तु पिंडान्पितॄन्समुद्धरेत् ॥ १ ॥
ବସୁ କହିଲେ—ହେ ମୋହିନୀ, ଶୁଣ; ପ୍ରେତଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଣ୍ୟକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଯେଉଁଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ, ସେହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହୁଛି।
Verse 2
आच्छादितशिलापादः प्रभासेनात्रिणा ततः । प्रभासो मुनिभिस्तुष्टः शिलांगुष्ठानिर्गतः ॥ २ ॥
ତାପରେ ପ୍ରଭାସର ପ୍ରଭାବରେ ଅତ୍ରି ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ଶିଳାଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା। ମୁନିମାନଙ୍କରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଭାସ ଶିଳାର ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ-ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
Verse 3
अंगुष्ठस्थित ईशोऽपि प्रभासेशः प्रकीर्तितः । शिलांगुष्ठैकदेशो यः सा च प्रेतशिला स्थिता ॥ ३ ॥
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ-ଚିହ୍ନସ୍ଥାନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଭଗବାନ ‘ପ୍ରଭାସେଶ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବଂ ଯେ ଶିଳାରେ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠସଦୃଶ ଏକ ଅଂଶ ଅଛି, ସେହି ଶିଳା ସେଠାରେ ‘ପ୍ରେତଶିଳା’ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Verse 4
पिंडदानाद्यतस्तस्मात्प्रेतत्वान्मुच्यते नरः । महानदी प्रभासात्र्योः संगमे स्नानकृन्नरः ॥ ४ ॥
ଏହିହେତୁ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି କର୍ମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତଥା ମହାନଦୀ ଓ ପ୍ରଭାସାତ୍ରୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରେତଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 5
वामदेवः स्वयं भूयाद्वामतीर्थं ततः स्मृतम् । प्रार्थितोऽथ महानद्यां रामस्नातोऽभवद्यदा ॥ ५ ॥
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ବାମଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ବାମତୀର୍ଥ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେବା ପରେ, ସେହି ସମୟରେ ରାମ ମହାନଦୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ।
Verse 6
रामतीर्थं त्वत्रजातं सर्वलोकसुपावनम् । जन्मांतरसहस्रैस्तु यत्कृतं पातकं नरैः ॥ ६ ॥
ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି ‘ରାମତୀର୍ଥ’ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହସ୍ର ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ କରିଥିବା ଯେ ପାପ—
Verse 7
तत्सर्वं विलयं याति रामतीर्थाभिषेचनात् । मंत्रेणानेन यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्वीत मानवः ॥ ७ ॥
ରାମତୀର୍ଥରେ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କଲେ ସେ ସବୁ ଲୟ ପାଏ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରି ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସେହି ପବିତ୍ର ଫଳ ପାଏ।
Verse 8
रामतीर्थे पिंडदस्तु विष्णुलोके महीयते । रामराम महाबाहो देवानामभयंकर ॥ ८ ॥
ଯେ ରାମତୀର୍ଥରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ହେ ରାମ-ରାମ, ମହାବାହୋ! ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତି।
Verse 9
त्वां नमस्ये तु देवेश मम नश्यतु पातकम् । नमस्कृत्य प्रभासेशं भासमानं शिवं व्रजेत् ॥ ९ ॥
ହେ ଦେବେଶ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଉ। ପ୍ରଭାସେଶ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶୁଭଗତିକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 10
तं च शंभुं नमस्कृत्य कुर्याद्याम्यबलिं ततः । आपस्त्वमसि देवेशँ ज्योतिषां पतिरेव च ॥ १० ॥
ସେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପରେ ଯାମ୍ୟବଳି ଦେବା ଉଚିତ। (ଜପ:) ‘ହେ ଦେବେଶ! ଆପଣ ହିଁ ଆପଃ, ଆପଣ ହିଁ ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ପତି।’
Verse 11
पापं नाशय मे शीघ्रं मनोवाक्कायकर्म्मजम् । शिलाया जघनं भूयः समाक्रांतं यमेन च ॥ ११ ॥
ମନ, ବାଣୀ ଓ ଶରୀରକର୍ମଜ ମୋର ପାପ ଶୀଘ୍ର ନାଶ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଯମ ଦ୍ୱାରା ଶିଳାରେ ଦଳିତ ମୋର ଜଘନ ପୁଣି ନ ହେଉ।
Verse 12
धर्मराजेनाद्रिरुक्तो न गच्छेति नगः स्मृतः । यमराजधर्मराजौ निश्चलायेह संस्थितौ ॥ १२ ॥
ଧର୍ମରାଜ ପର୍ବତକୁ ‘ଯାଅ ନାହିଁ’ ବୋଲି କହିଥିବାରୁ ଏହା ‘ନଗ’ (ଅଚଳ) ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏଠାରେ ଯମରାଜ ଓ ଧର୍ମରାଜ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 13
ताभ्यां बलिमकृत्वा स्याद्गयाश्राद्धमपार्थकम् । श्वानौ द्वौ श्यामशबलौ वैवस्वतकुलोद्भवौ ॥ १३ ॥
ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବଳି ନ ଦିଲେ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ। ସେମାନେ ଦୁଇ ଶ୍ୱାନ—ଏକ ଶ୍ୟାମ, ଏକ ଶବଳ—ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ) କୁଳଜ।
Verse 14
ताभ्यां पिंडं प्रदास्यामि स्यातामेतावहिंसकौ । तीर्थे प्रेतशिलादौ च चरुणा सघृतेन च ॥ १४ ॥
“ମୁଁ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବି, ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅହିଂସକ (ନିର୍ହାନିକର) ହେବେ। ଏହା ତୀର୍ଥରେ, ପ୍ରେତଶିଳା ଆଦି ସ୍ଥାନରେ, ଘୃତସହିତ ଚରୁ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ।”
Verse 15
पितॄनावाह्य तेभ्यश्च मंत्रैः पिंडांस्तु निर्वपेत् । कृत्वा ध्यानं पितॄणां तु प्रयतः प्रतपर्वते ॥ १५ ॥
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ମନ୍ତ୍ରସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିୟମଶୀଳ କର୍ତ୍ତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଏହି କର୍ମ କରୁ।
Verse 16
प्राचीनावीतिको भूयाद्दक्षिणाभिमुखः स्मरन् । कव्यवालोऽनलः सोमो यमश्चैवार्यमा तथा ॥ १६ ॥
ପ୍ରାଚୀନାବୀତ ଧାରଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖ ହୋଇ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ—କବ୍ୟବାହନ (ଅଗ୍ନି), ଅନଲ, ସୋମ, ଯମ ଏବଂ ଆର୍ୟମା।
Verse 17
अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपाः पितृदेवताः । आगच्छंतु महाभागा युष्माभी रक्षितास्त्विह ॥ १७ ॥
ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ ଏବଂ ସୋମପ ପିତୃଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏଠାରେ ରକ୍ଷିତ।
Verse 18
मदीयाः पितरो ये च कुले जाताः सनाभयः । तेषां पिंडप्रदानार्थमागतोऽस्मि गयामिमाम् ॥ १८ ॥
ମୋ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ମୋ ପିତୃଗଣ ଓ ସେହି ବଂଶଧାରାର ସଗୋତ୍ର ବନ୍ଧୁମାନେ—ତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଗୟାକୁ ଆସିଛି।
Verse 19
ते सर्वे तृप्तिमायांतु श्राद्धेनानेन शाश्वतीम् । आचम्योक्त्वाथ पंचांगं प्राणानायम्ययत्नतः ॥ १९ ॥
ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ପରେ ଆଚମନ କରି ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଜପି, କଷ୍ଟ ବିନା ମୃଦୁଭାବେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 20
पुनरावृत्तिरहितब्रह्मलोकाप्तिहेतवे । एवं संकल्प्य विवच्छ्राद्धं कुर्याद्यथाक्रमम् ॥ २० ॥
ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ରହିତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଏଭଳି ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ବିଧିମତେ ଯଥାକ୍ରମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 21
पितॄनावाह्य चाभ्यर्च्य मंत्रैः पिंडप्रदो भवेत् । प्रज्वाल्य पूर्वं तत्स्थानं पंचगव्यैः पृथक् पृथक् ॥ २१ ॥
ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟା କରି, ପରେ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ/ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।
Verse 22
दत्वा श्राद्धं सपिंडानां तेषां दक्षिणभागतः । कुशैरास्तीर्य तेषां तु संकृद्दत्वा तिलोदकम् ॥ २२ ॥
ସପିଣ୍ଡ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ସାରି, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ କୁଶ ପତ୍ରାଇବା ଉଚିତ; ପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ (ତିଳୋଦକ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଦରକାର।
Verse 23
गृहीत्वांजलिना तेभ्यः पितृतीर्थेन यत्नतः । सक्तना मुष्टिमात्रेण दद्यादक्षय्यपिंडकम् ॥ २३ ॥
ହାତର ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଅଞ୍ଜଳି କରି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି, ଯବମିଶ୍ରିତ ମୁଷ୍ଟିମାତ୍ର ଅକ୍ଷୟ ପିଣ୍ଡକ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।
Verse 24
तिलाज्यदधिमध्वादि पिंडद्रव्येषु योजयेत् । संबधिनस्तिलाद्यैश्च कुशैष्वावाहयेत्ततः ॥ २४ ॥
ପିଣ୍ଡଦ୍ରବ୍ୟରେ ତିଳ, ଘିଅ, ଦହି, ମଧୁ ଆଦି ଯୋଗ କରିବ; ପରେ ତିଳାଦି ସହ କୁଶରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବ।
Verse 25
एतांस्तु मंत्रांस्त्रीञ्छ्राद्धे स्त्रीलिंगान्वै समुच्चरेत् । पिंडान्दद्याद्यथा पूर्वं पितॄनावाह्य पूर्ववत् ॥ २५ ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଏହି ତିନି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ; ପୂର୍ବବତ୍ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ପୂର୍ବବିଧି ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବ।
Verse 26
स्वगोत्रे वा विगोत्रे वा दंपत्योः पिंडपातने । अपृथङ्निष्फलं श्राद्धं पिंडं चोदकतर्पणम् ॥ २६ ॥
ଦମ୍ପତି ସ୍ୱଗୋତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ କି ବିଗୋତ୍ର, ଯଦି ପିଣ୍ଡପାତନ ଅପୃଥକ୍ ଭାବେ ଏକାସାଥି କରାଯାଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ; ପିଣ୍ଡ ଓ ଉଦକତର୍ପଣ ଦୁହେଁ ଫଳହୀନ।
Verse 27
पिंडपात्रे तिलान्दत्वा पूरयित्वा शुभोदकैः । मंत्रेणानेन पिंडांस्तान्प्रदक्षिणकरं यथा ॥ २७ ॥
ପିଣ୍ଡପାତ୍ରରେ ତିଳ ଦେଇ ଶୁଭ ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିଅନୁସାରେ ସେହି ପିଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) କ୍ରମରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।
Verse 28
परिषिंचेत्त्रिधा सर्वान्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । पितॄन्विसृज्य चाचम्य साक्षिणः श्रावयेत्सुरान् ॥ २८ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ତିନିଥର ଶୁଦ୍ଧିଜଳ ଛିଟାଇ, ପରେ ପ୍ରଣାମ କରି କ୍ଷମା ମାଗିବ। ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସର୍ଜନ କରି ଆଚମନ କରି, ସାକ୍ଷୀଭୂତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ଜଣାଇବ।
Verse 29
सर्वस्थानेषु चैवं स्यात्पिंडदानं तु मोहिनि । गयायां पिंडदाने तु न च कालं विचिंतयेत् ॥ २९ ॥
ହେ ମୋହିନୀ! ଏହିପରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାବେଳେ କାଳବିଚାର କିଛିମାତ୍ରେ କରିବା ନୁହେଁ।
Verse 30
अधिमासे जनिदिने ह्यस्ते च गुरुशुक्रयोः । न त्यजेत्तु गयाश्राद्धं सिंहस्थे च बृहस्पतौ ॥ ३० ॥
ଅଧିମାସରେ, ଜନ୍ମଦିନରେ, ଗୁରୁ-ଶୁକ୍ର ଅସ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ସିଂହରାଶିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 31
दंडं प्रदर्शयेद्भिक्षुर्गयां गत्वा न पिंडदः । न्यस्य विष्णुपदे दंडं मुच्यते पितृभिः सह ॥ ३१ ॥
ଭିକ୍ଷୁ ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିଣ୍ଡଦାନ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଦଣ୍ଡ (ଯତିଦଣ୍ଡ) ବିଧିମତେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବ। ବିଷ୍ଣୁପଦରେ ଦଣ୍ଡ ରଖିଲେ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 32
पायसेन गयायां च सक्तुना पिष्टकेन वा । चरुणा तंदुलाद्यैर्वा पिंडदानं विधीयते ॥ ३२ ॥
ଗୟାରେ ପାୟସ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ସକ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ପିଷ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା; ଅଥବା ଚରୁ, କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଆଦି ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡଦାନ ବିଧିତ।
Verse 33
गयां दृष्ट्वा तु सुभगे महापापोऽपि पातकी । पूतः कृत्याधिकारी च श्राद्धकृद्ब्रह्मलोकभाक् ॥ ३३ ॥
ହେ ସୁଭଗେ! ଗୟାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମହାପାପୀ ପାତକୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ସେ ପିତୃକର୍ମ (ଶ୍ରାଦ୍ଧ) କରିବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଏ।
Verse 34
अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति फल्गुतीर्थे यदाप्नुयात् ॥ ३४ ॥
ଯେ କେହି ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ହଜାର ହଜାର ସମୂହ ମଧ୍ୟ କରୁ, ତଥାପି ଫଲ୍ଗୁ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ ସେ ଫଳ ସେ ପାଉନାହିଁ।
Verse 35
गयां प्राप्यार्पयेत्पिंडान्पितॄणां चातिवल्लभान् । विलंबो नैव कर्तव्यो नैव विघ्नं समाचरेत् ॥ ३५ ॥
ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଳମ୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କି ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 36
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । माता पितामही चैव तथैव प्रपितामही ॥ ३६ ॥
ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ; ଏହିପରି ମାତା, ପିତାମହୀ ଓ ପ୍ରପିତାମହୀ—ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ସ୍ମରଣ) କରିବା ଉଚିତ।
Verse 37
मातामहस्तत्पिता च प्रमातामहकादयः । तेषां पिंडोमया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम् ॥ ३७ ॥
ମୋର ମାତାମହ, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପ୍ରମାତାମହ ଆଦି—ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହୁ।
Verse 38
अस्मत्कुले मृता ये च गतियषां न विद्यते । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिण्डंददाम्यहम् ॥ ३८ ॥
ଆମ କୁଳରେ ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଗତି କିମ୍ବା ଶରଣ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 39
बंधुवर्गकुले ये च गतिर्येषां न विद्यते । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ३९ ॥
ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ଓ କୁଳପରମ୍ପରାରେ ଯେମାନେ ମୃତ, ଯାହାଙ୍କର ଗତି କିମ୍ବା ଶରଣ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 40
अजातदंता ये केचिद्ये च गर्भे प्रपीडिताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४० ॥
ଯେ କେହି ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ପୂର୍ବରୁ (ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ) ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଗର୍ଭରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 41
अग्निदग्धाश्च ये केचिन्नाग्निदग्धास्तथा परे । विद्युच्चौरहता ये च तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४१ ॥
ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନେ, ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ନହୋଇଥିବାମାନେ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ (ବଜ୍ର) କିମ୍ବା ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରେ ହତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ—ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 42
दावदाहे मृता ये च सिंहव्याघ्रहताश्च ये । दंष्ट्रिभिः श्रृंगिभिर्वापि तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४२ ॥
ଦାବଦାହରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ, ସିଂହ-ବ୍ୟାଘ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବାମାନେ, ଏବଂ ଦଂଷ୍ଟ୍ରି କିମ୍ବା ଶୃଙ୍ଗି ପଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 43
उद्ब्रंधनमृता ये च विषशस्त्रहताश्च ये । आत्मनो घातिनो ये च तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४३ ॥
ଯେମାନେ ଫାସିରେ ମରିଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ବିଷ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।
Verse 44
अरण्ये वर्त्मनि वने क्षुधया तृषया हताः । भूतप्रेतपिशाचैश्च तेभ्यः पिण्डं ददाम्यहम् ॥ ४४ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ, ପଥରେ, ବନରେ ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାରେ ମରିଥିବାମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ପିଶାଚଦ୍ୱାରା ପୀଡିତମାନଙ୍କୁ—ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 45
रौरवे ये च तामिस्रे कालसूत्रे च ये स्थिताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४५ ॥
ରୌରବ, ତାମିସ୍ର ଓ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ଯେମାନେ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 46
अनेकयातनासंस्थाः प्रेतलोकं च ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४६ ॥
ଅନେକ ଯାତନାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଯାଇଥିବାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 47
दुर्गतिं समनुप्राप्य अभिशापादिना हताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४७ ॥
ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଅଭିଶାପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 48
नरकेषु समस्तेषु यमदूतवशं गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४८ ॥
ସମସ୍ତ ନରକରେ ଯମଦୂତଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 49
पशुयोनिगता ये च पक्षिकीटसरीसृपाः । अथवा वृक्षयोनिस्थास्तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ४९ ॥
ପଶୁଯୋନିରେ—ପକ୍ଷୀ, କୀଟ ଓ ସରୀସୃପ—କିମ୍ବା ବୃକ୍ଷଯୋନିରେ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 50
जात्यं तरसहस्रेषु ये भ्रमंति स्वकर्मणा । मानुष्यं दुर्लभं येषां तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ५० ॥
ଯେମାନେ ନିଜ କର୍ମବଶେ ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ମାନବଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 51
दिव्यंतरिक्षभूमिष्ठाः पितरो बांधवादयः । असंस्कृत मृता ये च तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम् ॥ ५१ ॥
ଦିବ୍ୟଲୋକ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାନ୍ଧବାଦିଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ସଂସ୍କାର ବିନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନଙ୍କୁ—ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Verse 52
ये केचित्प्रेतरूपेण वर्तंते पितरो मम । ते सर्वे तृप्तिमायांतु पिंडेनानेन सर्वदा ॥ ५२ ॥
ମୋ ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କେହି ଯେକୌଣସି ଭାବେ ପ୍ରେତରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପିଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ସଦା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।
Verse 53
ये बांधवाबांधवा वा येऽन्यजन्मनि बांधवाः । तेषां पिंडो मया दत्ते ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम् ॥ ५३ ॥
ସେମାନେ ବନ୍ଧୁ ହେଉନ୍ତୁ କି ନ ହେଉନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଯେ ମୋର ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ହିତରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହେଉ।
Verse 54
पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे च ये मृताः । गुरुश्वशुरबंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः ॥ ५४ ॥
ପିତୃବଂଶରେ ଯେମାନେ ମୃତ, ମାତୃବଂଶରେ ଯେମାନେ ମୃତ; ଗୁରୁ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେମାନେ ପରଲୋକଗତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୃତ ବନ୍ଧୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉ।
Verse 55
ये मे कुले लुप्तपिंडाः पुत्रदारविवर्जिताः । क्रियालोपगता ये च जात्यंधाः पंगवश्च ये ॥ ५५ ॥
ମୋ କୁଳରେ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି—ଯେମାନେ ପୁତ୍ର ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାବିହୀନ, ଯାହାଙ୍କ କ୍ରିୟା ଅବହେଳିତ, ଯେମାନେ ଜନ୍ମାନ୍ଧ କିମ୍ବା ପଙ୍ଗୁ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅର୍ପଣର ଫଳ ପାଉନ୍ତୁ।
Verse 56
विरूपा आमगर्भाश्च ज्ञातज्ञाताः कुले मम । तेषां पिंडो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम् ॥ ५६ ॥
ମୋ କୁଳରେ ଯେମାନେ ବିରୂପ, ଯେମାନେ ଗର୍ଭସ୍ଥ, ଯେମାନେ ଜଣା କିମ୍ବା ଅଜଣା—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇ ସଦା ସହାୟ ହେଉ।
Verse 57
आ ब्रह्मणो ये पितृवंशजाता मातुस्तथा वंशभवा मदीयाः । कुलद्वये ये मम संगताश्च तेभ्यः स्वधा पिंडमहं ददामि ॥ ५७ ॥
ମୋ ପିତୃବଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ମାତୃବଂଶରେ ଯେମାନେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ଦୁଇ କୁଳରେ ମୋ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।
Verse 58
साक्षिणः संतु मे देवा ब्रह्मेशानादयस्तथा । मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता ॥ ५८ ॥
ମୋର ସାକ୍ଷୀ ହେଉନ୍ତୁ ଦେବଗଣ—ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ (ଶିବ) ଆଦି। ମୁଁ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚି ପିତୃମାନଙ୍କର ନିଷ୍କୃତି, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ମୋକ୍ଷକର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରିଛି।
Verse 59
आगतोऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधर । त्वमेव साक्षी भगवाननृणोऽहमृणत्रयात् ॥ ५९ ॥
ହେ ଦେବ ଗଦାଧର! ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଗୟାକୁ ଆସିଛି। ହେ ଭଗବାନ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ; ତୁମ କୃପାରେ ମୁଁ ଋଣତ୍ରୟରୁ ଅନୃଣ ହେଉଛି।
Verse 60
अपरेऽह्नि शुचिर्भूत्वा गच्छेत्तु प्रेतपर्वतम् । ब्रह्मकुंडे ततः स्नात्वा देवादींस्तर्पयेत्सुधीः ॥ ६० ॥
ତାପରେ ଦିନର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ ଶୁଚି ହୋଇ ପ୍ରେତପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତା ଆଦିଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବ।
Verse 61
कृत्वाह्वानं पितॄणां तु प्रयतः प्रेतपर्वते । पूर्ववच्चैव संकल्प्य ततः पिंडान्प्रदापयेत् ॥ ६१ ॥
ପ୍ରେତପର୍ବତରେ ନିୟମପାଳନ କରି ପ୍ରଥମେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବ। ପୂର୍ବବତ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ପରେ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରିବ।
Verse 62
स्वमंत्रैरथ संपूज्य परमाः पितृदेवताः । यावंतस्तु तिलाः पुंभिर्गृहीताः पितृकर्मणि ॥ ६२ ॥
ତାପରେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ପରମ ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ପିତୃକର୍ମରେ ପୁରୁଷ ଯେତେ ତିଳ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେତେଇ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତୃପ୍ତି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମିଳେ।
Verse 63
गच्छंति भीता असुरा स्तावंतो गरुडाहिवत् । पूर्ववत्सकलं कर्म कुर्यात्तत्रापि मोहिनि ॥ ६३ ॥
ଭୀତ ଅସୁରମାନେ ଗରୁଡଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ତୁତି କରି କରି ପଳାନ୍ତି। ହେ ମୋହିନୀ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ କର୍ମ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 64
तिलमिश्रांस्तथा सक्तून्निःक्षिपेत्प्रेतपर्वते । ये केचित्प्रेतरूपेण वर्तंते पितरो मम ॥ ६४ ॥
ତିଳମିଶ୍ରିତ ସକ୍ତୁକୁ ‘ପ୍ରେତପର୍ବତ’ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବ; ଏହି ଭାବରେ—“ମୋ ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ କେହି ପ୍ରେତରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।”
Verse 65
ते सर्वे तृप्तिमायांतु सक्तुभिस्तिलमिश्रितैः । आब्रह्मस्तंबपर्यंतं यकिंचित्सचराचरम् ॥ ६५ ॥
ତିଳମିଶ୍ରିତ ସକ୍ତୁଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସର ତିଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା କିଛି ଚରାଚର ଅଛି, ସବୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
Verse 66
मया दत्तेन पिंडेन तृप्तिमायांतु सर्वशः । आदौ तु पंचतीर्थेषु चोत्तरे मानसे विधिः ॥ ६६ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡରେ ସେମାନେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥରେ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତରେ ମାନସରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଛି।
Verse 67
आचम्य कुशहस्तेन शिरश्चिभ्युक्ष्य वारिणा । उत्तरं मानसं गत्वा मंत्रेण स्नानमाचरेत् ॥ ६७ ॥
କୁଶଧାରୀ ହାତରେ ଆଚମନ କରି, ଜଳଦ୍ୱାରା ଶିରରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବ। ପରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ମାନସକୁ ମନେ ଗମନ କରି, ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର ସହିତ ସ୍ନାନବିଧି ଆଚରଣ କରିବ।
Verse 68
उत्तरे नानसे स्नान करोम्यात्भविशुद्धये । सूर्यलोकादिसंप्राप्तिसिद्धये पितृमुक्तये ॥ ६८ ॥
ମୁଁ ଉତ୍ତର ନାନସରେ ସ୍ନାନ କରିବି—ଭବିଷ୍ୟ (ଭାଗ୍ୟ) ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ଆଦି ଲୋକପ୍ରାପ୍ତିର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ; ଏବଂ ପିତୃମୁକ୍ତି ପାଇଁ।
Verse 69
स्नात्वाथ तर्पणं कुर्याद्देवादीनां यथाविधि । आब्रह्मस्तंबपर्यंतं देवर्षिपितृमानवाः ॥ ६९ ॥
ସ୍ନାନ ପରେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ଦେବାଦିଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ—ବ୍ରହ୍ମାରୁ ତୃଣପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ: ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ମାନବ।
Verse 70
तृप्यंतु पितरः सर्वे मातृमातामहादयः । श्राद्धे सपिंडकं कुर्यात्स्वसूत्रोक्त विधानतः ॥ ७० ॥
ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ—ମାତାମହ ଆଦି ମାତୃପକ୍ଷ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିଜ ସୂତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 71
अष्टकासु च वृद्धौ च गयायां च क्षयेऽहनि । मातुः श्राद्धं पृथक्कुर्यादन्यत्र स्वामिना सर ॥ ७१ ॥
ଅଷ୍ଟକା ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ, ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ, ଗୟାରେ, ଏବଂ କ୍ଷୟ-ଅହନି (କ୍ଷୟତିଥି) ଦିନ—ମାତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୃଥକ୍ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ସ୍ୱାମୀ (ଅର୍ଥାତ୍ ପିତା) ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
Verse 72
ॐ नमोऽस्तु भानवे भत्रैसोमभौमज्ञरूपिणे । जीवभार्गवशनैश्चरराहुकेतुस्वलरूपिणे ॥ ७२ ॥
ଓଁ—ଭାନବେ (ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ) ନମସ୍କାର; ସେ ଶୁଭରୂପେ ସୋମ, ଭୌମ ଓ ବୁଧ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଗୁରୁ, ଭାର୍ଗବ, ଶନୈଶ୍ଚର, ରାହୁ ଓ କେତୁ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 73
सूर्यं नत्वार्चयित्वा च सूर्यलोकं नयेत्पितॄन् । मानसं हि सरो ह्यत्र तस्मादुत्तरमानसम् ॥ ७३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ମାନସ ସରୋବର ଅଛି; ତେଣୁ ଏହା ‘ଉତ୍ତର-ମାନସ’ କୁହାଯାଏ॥୭୩॥
Verse 74
उत्तरान्मानसान्मौनी व्रजेहक्षिणमानसम् । उदीचीतीर्थमित्युक्तं ततोदीच्यां विमुक्तिदम् ॥ ७४ ॥
ଉତ୍ତର-ମାନସରୁ ମୌନୀ ତପସ୍ବୀ ଦକ୍ଷିଣ-ମାନସକୁ ଯାଉ। ଏହାକୁ ‘ଉଦୀଚୀ ତୀର୍ଥ’ କୁହାଯାଏ; ପରେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହା ମୁକ୍ତିଦାୟକ ହୁଏ॥୭୪॥
Verse 75
उद्दीच्यां मुंडपृष्टस्य देवर्षिपितृतर्पणम् । मध्ये कनखलं तीर्थं पितॄणां गतिदायकम् ॥ ७५ ॥
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ଅଛି; ସେଠାରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରାଯାଏ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ କନଖଲ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗତି ଦେଉଛି॥୭୫॥
Verse 76
स्नातः कनकवद्भाति नरो याति पवित्रताम् । अतः कनखलं लोके ख्यातं तीर्थमनुत्तमम् ॥ ७६ ॥
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ ଓ ପବିତ୍ରତା ପାଏ। ତେଣୁ କନଖଲ ଜଗତରେ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ॥୭୬॥
Verse 77
तस्माद्दक्षिणभागे तु तीर्थं दक्षिणमानसम् । दक्षिणे मानसे चैवं तीर्तत्रयमुदाहृतम् ॥ ७७ ॥
ଏହିପରି ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ‘ଦକ୍ଷିଣ-ମାନସ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଭଳି ଦକ୍ଷିଣ ମାନସରେ ତୀର୍ଥତ୍ରୟ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି॥୭୭॥
Verse 78
स्नात्वा तेषु विधानेन कुर्याच्छ्राद्धं पृथक् पृथक् । दिबाकर करोमीह स्नानं दक्षिणमानसे ॥ ७८ ॥
ସେହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। “ହେ ଦିବାକର! ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖ ମନେ ମୁଁ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି।”
Verse 79
ब्रह्महत्यादिपापौ३ घघातनाय विमुक्तये । अनेन स्नानपूजादि कुर्याच्छ्राद्धं सपिंडकम् ॥ ७९ ॥
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପସମୂହକୁ ନଶାଇ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ଏହି ବିଧିରେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଆଦି କରି, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 80
नमामि सूर्यं तृप्त्यर्थं पितॄणां तारणाय च । पुत्रपौत्रधनैश्वर्य आयुरारोग्यवृद्धये ॥ ८० ॥
ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ତାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ; ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଆୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
Verse 81
दृष्ट्वा संपूज्य मौनार्कमिमं मंत्रमुदीरयेत् । कव्यवाडादयो ये च पितॄणां देवतास्तथा ॥ ८१ ॥
ମୌନାର୍କଙ୍କୁ ଦେଖି ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାତୃ ଦେବତା କବ୍ୟବାଡ ଆଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 82
मदीपैः पितृभिः सार्द्धं पर्तिताः स्थ स्वधाभुजः । फल्गुतीर्थँ व्रजेत्तस्मात्सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् ॥ ८२ ॥
ମୋ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ସ୍ୱଧା ଭୋଜନ କରି ତୃପ୍ତ ହୋଇଛୁ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ପରମୋତ୍ତମ ଫଲ୍ଗୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 83
मुक्तिर्भवति कर्तॄणां पितॄणां श्राद्धतः सदा । ब्रह्मणा प्रार्थितो विष्णुः फल्गुको ह्यभवत्पुरा ॥ ८३ ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ଦ୍ୱାରା କର୍ତ୍ତା ଓ ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣ ସଦା ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। ପୁରାତନକାଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଫଲ୍ଗୁ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
Verse 84
दक्षिणाग्रौ कृतं नूनं तद्भवं फल्गुतीर्थकम् । यस्मिन्फलति फल्ग्वां गौः कामधेनुर्जलं मही ॥ ८४ ॥
ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଅଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ—ଗାଈ କାମଧେନୁ ସମ, ଜଳ କାମଧେନୁ ପରି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 85
सृष्टेरंतर्गतं यस्मात्फल्गुतीर्थँ न निष्फलम् । तीर्थानि यानि सर्वाणि भवनेष्वखिलेषु च ॥ ८५ ॥
ସୃଷ୍ଟିର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିବାରୁ ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥ କେବେ ନିଷ୍ଫଳ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ସର୍ବତ୍ର, ସମସ୍ତ ଧାମରେ ଯେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।
Verse 86
तानि स्नातुं समायांति फल्गुतीर्थँ न संशयः । गंगा पादोदकं विष्णोः फल्गुश्चादिगदाधरः ॥ ८६ ॥
ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଲୋକେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥକୁ ଆସନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦୋଦକ, ଏବଂ ଫଲ୍ଗୁ ମଧ୍ୟ ଆଦି ଗଦାଧର ବିଷ୍ଣୁ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।
Verse 87
हिमं च द्रवरूपेण तस्माद्गंगाधिकं विदुः । अश्वमेधसहस्राणां फलं फल्गुजलाप्लवात् ॥ ८७ ॥
ହିମର ଦ୍ରବରୂପ ହେବାରୁ ଫଲ୍ଗୁକୁ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଫଲ୍ଗୁ ଜଳରେ ଅବଗାହନ କଲେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 88
फल्गुतीर्थे विष्णुजले करोमि स्नानमद्य वै । पितॄणां विष्णुलोकाय भुक्तिमुक्तिप्रसिद्धये ॥ ८८ ॥
ଆଜି ମୁଁ ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥରେ ବିଷ୍ଣୁଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି; ପିତୃମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପାଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଭୋଗ-ମୋକ୍ଷର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।
Verse 89
फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पणं श्राद्धमाचरेत् । सपिंडकं स्वसूत्रोक्तं नमेदथ पितामहम् ॥ ८९ ॥
ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁ; ପରେ ନିଜ ଗୃହ୍ୟସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରି ତାପରେ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁ।
Verse 90
नमः शिवाय देवाय ईशानपुरुषाय च । अघोर वामदेवाय सद्योजाताय शंभव ॥ ९० ॥
ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଈଶାନ-ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଅଘୋର, ବାମଦେବ, ସଦ୍ୟୋଜାତ—ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
Verse 91
नत्वा पितामहं देवं मंत्रेणानेन पूजयेत् । फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम् ॥ ९१ ॥
ଦେବ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ। ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଗଦାଧର ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଭୀଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 92
आनम्य पितृभिः सार्द्धं स्वं नयेद्वैष्णवं पदम् । ॐ नमो वासुदेवाय नमः संकर्षणाय च ॥ ९२ ॥
ନମି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ସହ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ (ପରମ ଧାମ)କୁ ନେଉ। (ଜପ:) “ଓଁ ନମୋ ବାସୁଦେବାୟ, ନମଃ ସଂକର୍ଷଣାୟ ଚ।”
Verse 93
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय श्रीधराय च विष्णवे । पंचतीर्थ्यां नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके नयेत्पितॄन् ॥ ९३ ॥
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥୀରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଶ୍ରୀଧର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ।
Verse 94
अमृतैः पंचभिः स्नातं पुष्पवस्त्राद्यलंकृतम् । न कुर्याद्यो गदापाणिं तस्य श्राद्धमपार्थकम् ॥ ९४ ॥
ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁଷ୍ପ-ବସ୍ତ୍ରାଦିରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଗଦାପାଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ/ପୂଜା ନ କରେ, ତାହାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।
Verse 95
नाग कूटाद्गध्रकूटाद्विष्णोश्चोत्तरमानसात् । एतद्गयाशिरः प्रोक्तं फल्गुतीर्थँ तदुच्यते ॥ ९५ ॥
ନାଗକୂଟ, ଗଧ୍ରକୂଟ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ତରମାନସ ସରୋବରରୁ—ଏହାକୁ ‘ଗୟାଶିର’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ସେଇ ତୀର୍ଥ ‘ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।
Verse 96
मुंडपृष्ठनगाधस्तात्फल्गुतीर्थमनुत्तमम । अत्र श्राद्धादिना सर्वे पितरो मोक्षमाप्नुयुः ॥ ९६ ॥
ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପର୍ବତର ତଳେ ଅନୁତ୍ତମ ‘ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥ’ ଅଛି। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କଲେ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।
Verse 97
शमीपत्रप्रमाणेन पिंडं दद्याद्गयाशिरे । यन्नाम्ना पातयेत्पिंडं तं नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् ॥ ९७ ॥
ଗୟାଶିରେ ଶମୀପତ୍ର ପରିମାଣର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରି ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ନୀତ ହୁଏ।
Verse 98
अव्यक्तरूपौ यो देवो मुंडपृष्ठाद्रि रूपतः । फल्गुतीर्थादिरूपेण नमस्यति गदाधरम् ॥ ९८ ॥
ଯେ ଦେବତା ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ସେ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାଦ୍ରି ଓ ଫଲ୍ଗୁ-ତୀର୍ଥାଦି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ; ସେଠାରେ ଗଦାଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ।
Verse 99
शिलापर्वतफल्ग्वादिरूपेणाव्यक्तमास्थितः । गदाधरादिरूपेण व्यक्तमादिधरस्तथा ॥ ९९ ॥
ଆଦିଧର ପ୍ରଭୁ ଶିଳା, ପର୍ବତ, ଫଲ୍ଗୁ ଆଦି ରୂପେ ଅବ୍ୟକ୍ତଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ; ଗଦାଧର ଆଦି ରୂପେ ସେଇ ପ୍ରଭୁ ବ୍ୟକ୍ତଭାବେ ବିରାଜିତ।
Verse 100
धर्मारण्यं ततो गच्छेद्धर्मो यत्र व्यवस्थितः । मतंगवाप्यां स्नात्वा तु तर्पणं श्राद्धमाचरेत् ॥ १०० ॥
ତାପରେ ଧର୍ମ ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେଇ ଧର୍ମାରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ମତଙ୍ଗ-ବାପୀରେ ସ୍ନାନ କରି ତର୍ପଣ କରି, ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 101
गत्वा नत्वा मंतगेशमिमं मंत्रमुदीरयेत् । प्रमाणं देवताः शंभुर्लोकपालाश्च साक्षिणः ॥ १०१ ॥
ସେଠାକୁ ଯାଇ ମଣ୍ଟଗେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ/ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ଏହାର ପ୍ରମାଣ; ଶମ୍ଭୁ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ସାକ୍ଷୀ।
Verse 102
मयागत्य मतंगेऽस्मिन्पितॄणां निष्कृतिः कृता । पूर्वं तु ब्रह्मतीर्थे च कूपे श्राद्धादि कारयेत् ॥ १०२ ॥
ମୁଁ ଏହି ମତଙ୍ଗ ତୀର୍ଥକୁ ଆସି ପିତୃମାନଙ୍କର ନିଷ୍କୃତି (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ/ଉଦ୍ଧାର) ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମ-ତୀର୍ଥରେ ଓ କୂପ ପାଖରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 103
तत्कूपयूपयोर्मध्ये कुर्वंस्तुत्रायते पितॄन् । धर्मं धर्मेश्वरं नत्वा महाबोधितरुं नमेत् ॥ १०३ ॥
ସେହି କୂପ ଓ ଯୂପର ମଧ୍ୟରେ ବିଧି କରିଲେ ପିତୃମାନେ ତ୍ରାଣ ପାଆନ୍ତି। ଧର୍ମ ଓ ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମହାବୋଧିବୃକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କର।
Verse 104
द्वितीयदिवसे कृत्यं मया ते समुदाहृतम् । स्नानतर्पणपिंडार्चानत्याद्यैः पितृसौख्यदम् ॥ १०४ ॥
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ କରିବାକୁ ଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କହିଦେଲି—ସ୍ନାନ, ତର୍ପଣ, ପିଣ୍ଡଦାନ, ପିଣ୍ଡାର୍ଚ୍ଚନ ଇତ୍ୟାଦି, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ତୃପ୍ତି ଦେଏ।
Verse 105
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गयामाहात्म्ये पिंडदानविधिर्नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४५ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ମୋହିନୀ–ବସୁ ସଂବାଦାନ୍ତର୍ଗତ ଗୟାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ପିଣ୍ଡଦାନବିଧି’ ନାମକ ପଞ୍ଚଚତ୍ୱାରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
The chapter grounds Pretaśilā’s efficacy in a sacral origin: Prabhāsa manifests at Atri’s stone-marked toe, establishing Prabhāseśa at the thumb-mark and defining the thumb-like stone as Pretaśilā; hence offerings and bathing there are framed as direct remedies for preta-bhāva.
It explicitly states that at Gayā one should not deliberate over time; even adhika-māsa, one’s birthday, and planetary setting periods (including Jupiter/Venus asta and Jupiter in Siṃha) do not invalidate the obligation or fruit of Gayā-śrāddha.
The text warns that without the southern bali to those two stationed powers—identified with Vaivasvata’s two dogs (dark and spotted)—Gayā-śrāddha becomes fruitless, indicating a ritual ‘gatekeeping’ logic tied to the southern (pitṛ/Yama) direction.
It states that whether spouses share a gotra or not, offering piṇḍas for them together without separation renders the śrāddha fruitless, nullifying both piṇḍa and udaka-tarpaṇa results.
Phalgu is tied to Viṣṇu (Gadādhara/Phalguka manifestation), portrayed as unfailingly fruitful within creation’s order; bathing there yields immense merit (likened to thousands of Aśvamedhas) and is oriented toward conveying ancestors to Vaiṣṇava/Brahmā worlds through śrāddha and worship.