Adhyaya 67: On the Two ‘Sita–Kṛṣṇā’ Figures, the Sevenfold Ocean, and the Twelvefold Year
Sitakṛṣṇā-dvividhatā, Samudra-saptatva, Saṃvatsara-dvādaśatva ca
Cosmology & Temporal-Ecology (Symbolic Exegesis)
ဝရာဟ–ပෘထဝီ သင်ကြားရေးဘောင်အတွင်း ဤအဓ္ဓာယတွင် အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပါဝင်ပြီး ဘဒ္ရာရှွက ရှင်အဂස්တျကို သင်္ကေတဆန်သော ကမ္ဘာဗေဒအကြောင်း မေးမြန်းသည်—‘စီတကೃಷ္ဏာ’ ဟုခေါ်သော မိန်းမနှစ်ဦးကွဲပြားစွာ ပေါ်လာရခြင်း၊ တစ်ခုတည်းသော အရာက ခုနစ်မျိုးဖြစ်သွားပုံ၊ ထို့ပြင် အခြားတစ်ခုက ‘ကိုယ်နှစ်ကိုယ်၊ ခေါင်းခြောက်ခေါင်း’ ဖြစ်လျက် တစ်ဆယ့်နှစ်မျိုးဖြစ်သွားပုံတို့ ဖြစ်သည်။ အဂස්တျက စီတကೃಷ္ဏာသည် အတွဲသဘောတရားများ (အမှန်/အမှား) ကိုညွှန်းပြီး ညအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြောင်း၊ ‘တစ်ခုမှ ခုနစ်’ သည် သမုဒ္ဒရာ၏ ခုနစ်မျိုးစီမံကိန်းကို ဆိုလိုကြောင်း၊ ‘တစ်ဆယ့်နှစ်၊ ကိုယ်နှစ်ကိုယ်၊ ခေါင်းခြောက်’ သည် သံဝတ္စရ (နှစ်) ဖြစ်ပြီး လှုပ်ရှားမှု/လမ်းကြောင်း နှစ်မျိုးနှင့် ရာသီခြောက်ရာကို ၎င်း၏ ‘မျက်နှာ’ များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း ရှင်းပြသည်။ နေ့–ညနှင့် နေ–လ တို့ကို ကမ္ဘာ၏ ပေါ်ပေါက်မှုနှင့် စနစ်တကျဖြစ်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ နိဂုံးတွင် ဗိṣṇုကို သိမြင်ရရန် ဝေဒပူဇာ-ကర్మများကို စည်းကမ်းတကျ လိုက်နာရမည်ဟု ဆိုပြီး အချိန်နှင့် အကျင့်အကြံတို့ဖြင့် ကမ္ဘာနှင့် မြေပြင်၏ ညီမျှမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် သဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 67
Verse 1
भद्राश्व उवाच । भगवन् सितकृष्णे द्वे भिन्ने जगति केशवान् । स्त्रियौ बभूवतुः के द्वे सितकृष्णा च का शुभा ॥ ६७.१ ॥
ဘဒြာရှ္ဝက မေးလေ၏—«အို ဘုရားရှင်၊ လောက၌ ကေရှဝနှင့် ဆက်နွယ်သော စီတာနှင့် ကృష్ణာ ဟူသော နှစ်ဦးကွဲပြားကြသည်ဟု ဆိုပါ၏။ ထိုမိန်းမနှစ်ဦးသည် မည်သူနည်း။ ထို့ပြင် ‘စီတာ-ကృష్ణာ’ ဟု ခေါ်သော မင်္ဂလာရှိသူမသည် မည်သူနည်း»
Verse 2
कश्चासौ पुरुषो ब्रह्मन् य एकः सप्तधा भवेत् । कोऽसौ द्वादशधा विप्र द्विदेहः षट्शिराः शुभः ॥ ६७.२ ॥
«အို ဘြာဟ္မဏ၊ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ခုနစ်မျိုးဖြစ်လာနိုင်သော ထိုပုရုಷသည် မည်သူနည်း။ ထို့ပြင် အို ပညာရှိ ဒွိဇ၊ တစ်တည်းသော အတ္ထိတရားသည် ဒွါဒသမျိုးဖြစ်လာ၍ ကိုယ်နှစ်ကိုယ်၊ ခေါင်းခြောက်ခေါင်းရှိသော မင်္ဂလာတရားသည် မည်သူနည်း»
Verse 3
दाम्पत्यं च द्विजश्रेष्ठ कृतसूर्योदयादनम् । कस्मादेतज्जगदिदं विततं द्विजसत्तम ॥ ६७.३ ॥
«ထို့ပြင် အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ လင်မယားဘဝနှင့် နေထွက်ချိန်တွင် ပြုလုပ်သော အခမ်းအနားတို့အပါအဝင်၊ ဤလောကကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ ကျယ်ပြန့်ပျံ့နှံ့နေသနည်း၊ အို ဒွိဇစတ္တမ»
Verse 4
अगस्त्य उवाच । सितकृष्णे स्त्रियौ ये ते ते भगिन्यौ प्रकीर्तिते । सत्यासत्ये द्विवर्णा च नारी रात्रिरुदाहृता ॥ ६७.४ ॥
အဂஸ္တျ မိန့်တော်မူသည်– “အဖြူနှင့် အမည်း ဟူသော မိန်းမနှစ်ဦးသည် အစ်မညီမများဟု ကြေညာထားသည်။ အမှန်နှင့် အမှား၊ အရောင်နှစ်ရောင်ပါသော ‘ည’ ဟူသော မိန်းမကို ထိုသို့ ဖော်ပြထားသည်။”
Verse 5
यः पुमान् सप्तधा जात एको भूत्वा नरेश्वर । स समुद्रस्तु विज्ञेयः सप्तधैकॊ व्यवस्थितः ॥ ६७.५ ॥
လူတို့၏အရှင်တော်၊ တစ်ဦးတည်းသော ပုရုෂသည် ခုနစ်မျိုးပုံစံဖြင့် မွေးဖွားလာသော်လည်း တစ်ဦးတည်းအဖြစ်တည်၏။ ထိုသူကို ‘သမုဒ္ဒရာ’ ဟု သိမှတ်ရမည်၊ တစ်ခုတည်းဖြစ်သော်လည်း ခုနစ်မျိုးအနေဖြင့် တည်နေသည်။
Verse 6
योऽसौ द्वादशधा राजन् द्विदेहः षट्शिराः प्रभुः । संवत्सरः स विज्ञेयः शरीरे द्वे गती स्मृते । ऋतवः षट् च वक्त्राणि एष संवत्सरः स्मृतः ॥ ६७.६ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဒွါဒသမျိုးဖြစ်၍ ကိုယ်နှစ်ကိုယ်ရှိကာ ခေါင်းခြောက်ခေါင်းရှိသော အာဏာရှင်သဘောတရားကို ‘နှစ်’ (သံဝတ္စရ) ဟု သိမှတ်ရမည်။ ၎င်း၏ကိုယ်တွင် လမ်းကြောင်းနှစ်ခုကို မှတ်သားထားကြပြီး၊ ရာသီခြောက်ပါးကို ၎င်း၏မျက်နှာခြောက်ခုဟု ဆိုကြသည်—ဤသို့ပင် ‘နှစ်’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 7
दाम्पत्यं तदहोरात्रं सूर्याचन्द्रमसौ ततः । ततो जगत्समुत्तस्थौ देवस्यास्य नृपोत्तम ॥ ६७.७ ॥
ထိုမှ စုံတွဲသဘော (လင်မယားပေါင်းစည်းမှု) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုမှ နေ့နှင့်ည ပေါ်လာ၏။ ထို့နောက် နေမင်းနှင့် လမင်း ပေါ်လာ၏။ ထို့နောက် ဤဘုရား၏ အပိုင်အဆိုင်အဖြစ် ကမ္ဘာလောက ပေါ်ထွန်းလာသည်၊ အို မင်းတို့ထဲက အမြတ်ဆုံး။
Verse 8
स विष्णुः परमो देवो विज्ञेयो नृपसत्तम । न च वेदक्रियाहीनः पश्यते परमेश्वरम् ॥ ६७.८ ॥
အို မင်းတို့ထဲက အမြတ်ဆုံး၊ ထို ဗိဿဏုသည် အမြင့်ဆုံးသော ဘုရားတော်ဟု သိမှတ်ရမည်။ ဝေဒကရိယာ (ဝေဒပူဇာနှင့် အကျင့်အထုံး) မရှိသူသည် အမြင့်ဆုံးသော အရှင်ကို မမြင်နိုင်။
Verse 9
॥ इति वराहपुराणे भगवच्छास्त्रे सप्तषष्ठितमोऽध्यायः ॥ ६७ ॥
ဤသို့ဖြင့် ဘုရားရှင်နှင့်ဆိုင်သော သာသနာကျမ်း «ဝရာဟပုရာဏ» အတွင်း အခန်း ၆၇ သည် ပြီးဆုံး၏။
Verse 10
|| ဤသို့ဖြင့် ဝရာဟပုရာဏ၊ ဘဂဝန်၏ သာသနာကျမ်း၌ အခန်း ၆၇ ပြီးဆုံး၏ ||
Frequently Asked Questions
The text frames cosmic order as intelligible through disciplined practice: it states that perceiving the supreme principle (identified with Viṣṇu) is not accessible to one who is deficient in Vedic rites (veda-kriyā). In a neutral scholarly reading, this functions as a norm of maintaining order—personal and societal—by aligning conduct with established ritual-temporal frameworks.
The chapter emphasizes ahorātra (day–night) and the saṃvatsara (year) structured as dvādaśadhā (twelvefold). It explicitly names the six seasons (ṛtavaḥ ṣaṭ) as integral to the year’s structure. No specific lunar tithis are mentioned in this passage.
Environmental balance is implied through the ordering of nature by time: the ocean is conceptualized as sevenfold (a way of classifying ecological space), while the year is defined through cyclical divisions and seasons. By linking world-emergence and stability to regulated cycles (sun–moon, day–night, seasons), the text can be read as presenting an early model of terrestrial stewardship grounded in respecting and maintaining temporal-ecological rhythms.
The chapter names Bhadrāśva (a royal interlocutor) and Agastya (a prominent sage figure) as the immediate participants in the explanatory exchange. No extended dynastic genealogy is provided within the cited verses.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.