Adhyaya 53: The Origin Account of Saptamūrti Svara and the Emergence of Saṃbhūti through Vibhūti

Verse 1

भद्राश्व उवाच । मत्प्रश्नविषये ब्रह्मन् कथेयं कथिता त्वया । तस्या विभूतिरभवत् कस्य केन कृतॆन ह ॥ ५३.१ ॥

ဘဒြာရှွာက ပြောသည်— «အို ဗြာဟ္မဏ၊ ကျွန်ုပ်၏ မေးခွန်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ဤအကြောင်းအရာကို သင် ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုအံ့ဖွယ်ထင်ရှားမှုသည် မည်သူ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း၊ ထို့ပြင် မည်သည့် ကုသိုလ်ကံ/လုပ်ရပ်ကြောင့်နည်း?»

Verse 2

अगस्त्य उवाच । आगतेयं कथा चित्रा सर्वस्य विषये स्थिता । त्वद्देहे मम देहे च सर्वजन्तुषु सा समा ॥ ५३.२ ॥

အဂஸ္တျက ပြောသည်— «အာဂတေယနှင့် ဆိုင်သော ဤအကြောင်းအရာသည် အံ့ဩဖွယ်ကောင်း၍ အရာအားလုံး၏ နယ်ပယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်ကာ တည်ရှိသည်။ သင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌လည်း၊ သတ္တဝါအားလုံး၌လည်း ထိုအရာသည် တူညီစွာ ရှိနေ၏»။

Verse 3

तस्यां सम्भूतिमिच्छन् यस्तस्योपायं स्वयं परम् । पशुपालात् समुत्पन्नो यश्चतुष्पाच्चतुर्मुखः ॥ ५३.३ ॥

သူမ (မြေမိခင်) အတွင်း၌ ထင်ရှားပေါ်ပေါက်ခြင်းကို လိုလား၍ ထိုထင်ရှားမှုအတွက် ကိုယ်တိုင်ပင် အမြင့်မြတ်ဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်လာသူ—နွားထိန်းမှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ခြေလေးချောင်းရှိသော်လည်း မျက်နှာလေးပါး ဖြစ်လာသူ။

Verse 4

स गुरुः स कथायास्तु तस्याश्चैव प्रवर्तकः । तस्य पुत्रः स्वरो नाम सप्तमूर्तिंरसौ स्मृतः ॥ ५३.४ ॥

သူသည် ဆရာတော်ဖြစ်၍ ထိုဓမ္မကထာကိုလည်း ပြန့်ပွားစေသူဖြစ်သည်။ သူ၏သားသည် «သွဝရ» ဟု အမည်ရပြီး «သပ္တမူရတိံရသ» ဟူ၍ မှတ်မိကြသည်။

Verse 5

तेन प्रोक्तं तु यत्किञ्चित् चतुर्णां साधनं नृप । ऋगर्थानां चतुर्भिस्ते तद्भक्त्याराध्यतां ययुः ॥ ५३.५ ॥

အို မင်းကြီး၊ သူက အရာလေးပါးအတွက် သင်ကြားခဲ့သော စာဓနာ (sādhana) မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ၊ ဣဂ်မန်တရား၏ အဓိပ္ပါယ်များကို အလေးထားသော ထိုလေးဦးသည် ဘက္တိဖြင့် ထိုတတ္တဝါ/ဒေဝတကို ပူဇော်ရန် ချီတက်သွားကြသည်။

Verse 6

चतुर्णां प्रथमो यस्तु चतुःशृङ्गसमास्थितः । वृषद्वितीयस्तत्प्रोक्तमार्गेणैव तृतीयकः । चतुर्थस्तत्प्रणीतस्तां पूज्य भक्त्या सुतं व्रजेत् ॥ ५३.६ ॥

လေးဦးအနက် ပထမဦးသည် စတုရှೃင်္ဂ (Catuḥśṛṅga) တွင် တည်ရှိသူဖြစ်သည်။ ဒုတိယဦးကို ဝೃષ (Vṛṣa) ဟု ခေါ်ကြသည်။ တတိယဦးသည် ကြေညာထားသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း ရောက်ရှိသူဖြစ်ပြီး၊ စတုတ္ထဦးသည် ထိုသင်ကြားချက်ဖြင့် ဦးဆောင်ခံရသူဖြစ်သည်။ သူမကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ပြီးနောက် (ဒေဝ) သားတော်ထံသို့ သွားရမည်။

Verse 7

सप्तमूर्त्तेष्टु चरितं शुश्रुवुः प्रथमं नृप । ब्रह्मचर्येण वर्त्तेत द्वितीयोऽस्य सनातनः ॥ ५३.७ ॥

အို မင်းကြီး၊ သူတို့သည် အရင်ဆုံး မူရတိ ခုနစ်ပါးအကြောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိကို နားထောင်ကြသည်။ ဤရှေးဟောင်းသင်ကြားချက်၏ ဒုတိယညွှန်ကြားချက်မှာ ဘြဟ္မစရိယ (brahmacarya) အတိုင်း စည်းကမ်းတကျ သန့်ရှင်းစွာ နေထိုင်ရမည်ဟူသည်။

Verse 8

ततो भृत्यादिभरणं वृषभारोहणं त्रिषु । वनवासश्च निर्दिष्ट आत्मस्थे वृषभे सति ॥ ५३.८ ॥

ထို့နောက် အမှုထမ်းတို့နှင့် အခြားသူများကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ခြင်းကို ဖော်ပြထားပြီး၊ သုံးပါးအနက် ဝृषဘ (နွားထီး) ကို စီးနင်းခြင်းလည်း ဆိုထားသည်။ ထို့ပြင် မိမိအတွင်း၌ တည်နေသော ဝृषဘ ရှိသည့်အခါ တောဝင်နေထိုင်ခြင်းကို ညွှန်ကြားထားသည်။

Verse 9

अहमस्मि वदत्यन्यश्चतुर्द्धा एकधा द्विधा । भेदभिन्नसहोत्पन्नास्तस्यापत्यानि जज्ञिरे ॥ ५३.९ ॥

«ငါသည် ဤအရာ» ဟု အခြားတစ်ဦးက ဆို၏—ထိုသို့ လေးမျိုး၊ တစ်မျိုး၊ နှစ်မျိုး အဖြစ်။ ထိုတစ်ဦးမှ ကွဲပြားမှုကြောင့် ခွဲခြားကာ တပြိုင်နက် ပေါ်ထွန်းသော သားသမီးတို့ မွေးဖွားလာကြ၏။

Verse 10

नित्यानित्यस्वरूपाणि दृष्ट्वा पूर्वं चतुर्मुखः । चिन्तयामास जनकं कथं पश्याम्यहं नृप ॥ ५३.१० ॥

နိစ္စနှင့် အနိစ္စ၏ သဘောသဏ္ဍာန်များကို အရင်က မြင်တွေ့ပြီးနောက် မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဘြဟ္မာသည် စဉ်းစားလေ၏—«အို မင်းကြီး၊ ငါသည် ဇနကကို မည်သို့ မြင်နိုင်မည်နည်း»။

Verse 11

मदीयस्य पितुर्ये हि गुणा आसन् महात्मनः । न ते सम्प्रति दृश्यन्ते स्वारापत्येषु केषुचित् ॥ ५३.११ ॥

အမှန်တကယ်ပင် ငါ့အဖေ မဟာသတ္တဝါ၏ ဂုဏ်သတ္တိများသည် ယခုအခါ သူ၏ ကိုယ်ပိုင် မျိုးဆက်အချို့တွင်ပင် မမြင်ရတော့ပါ။

Verse 12

पितुः पुत्रस्य यः पुत्रः स पितामहनामवान् । एवं श्रुतिः स्थिता चेयं स्वारापत्येषु नान्यथा ॥ ५३.१२ ॥

သား၏သားဖြစ်သောသူကို «ပိတာမဟ» (အဘိုး) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထိုသို့ သြတိ (śruti) အပေါ် အခြေခံသော စည်းကမ်းသည် မျိုးဆက်လိုင်းအတွက် ဤနေရာ၌ တည်မြဲပြီး အခြားမဟုတ်။

Verse 13

क्वापि संपत्स्यते भावो द्रष्टव्यश्चापि ते पिता । एवं नीतेऽपि किं कार्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५३.१३ ॥

«ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဘယ်နေရာမဆို အခြေအနေက ကောင်းလာနိုင်သည်; သင်၏အဖေကိုလည်း တွေ့မြင်ရမည်» ဟု။ ထိုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက်တောင် သူသည် «ဘာကို လုပ်ရမလဲ» ဟူသော အတွေးတွင် နစ်မြုပ်နေ၏။

Verse 14

तस्य चिन्तयतः शस्त्रं पितृकं पुरतो बभौ । तेन शस्त्रेण तं रोषान्ममन्थ स्वमन्तिके ॥ ५३.१४ ॥

သူ စဉ်းစားနေစဉ် အဘိုးဘွားတို့၏ အမွေအနှစ်လက်နက်တစ်စင်းသည် မျက်နှာရှေ့၌ ပေါ်လာ하였다။ ဒေါသထွက်၍ ထိုလက်နက်ဖြင့် အနီးကပ်ကာ ထိုးနှက်하였다။

Verse 15

तस्मिन् मथितमात्रे तु शिरस्तस्यापि दुर्ग्रहम् । नालिकेरफलाकारं चतुर्वक्त्रोऽन्वपश्यत ॥ ५३.१५ ॥

ထိုကဲ့သို့ မန်သနာ (ကွဲကွဲပြားပြား ချေမွ) ပြုလုပ်ပြီးချင်းပင်၊ ဖမ်းဆီးရခက်သော ၎င်း၏ခေါင်းကိုပါ မြင်တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် အုန်းသီးပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး မျက်နှာလေးပါးရှိသူက စူးစမ်းမြင်တော်မူ하였다။

Verse 16

तच्छावृतं प्रधानेन दशधा संवृतो बभौ । चतुष्पादेन शस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ॥ ५३.१६ ॥

ထိုအရာကို ပရဓာန (မူလပစ္စည်း) က ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် ဆယ်မျိုးဆယ်ထပ်ဖြင့် ပိတ်ကာထားသကဲ့သို့ ထင်ရှားလာ하였다။ ခြေလေးပါးရှိသော လက်နက်ဖြင့် လင်းတံကဲ့သို့ ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။

Verse 17

प्रकामं तिलसंच्छिन्नॆ तदमूलौ न मे बभौ । अहं त्वहं वदन्भूतं तमप्येवमथाच्छिनत् ॥ ५३.१७ ॥

လင်းစေ့အရွယ်အစားအထိ အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲဖြတ်ပြီးသော်လည်း ၎င်း၏အမြစ်ကို ငါမမြင်ရသေး။ ထို့နောက် “ငါသည် ငါပင်” ဟု ထပ်တလဲလဲ ဆိုနေသော ထိုသတ္တဝါသည် ထိုနည်းတူပင် ထပ်မံဖြတ်တောက်하였다။

Verse 18

तस्मिन् छिन्ने तदस्यांसे ह्रस्वमन्यमवेक्षत । अहं भूतादि वः पञ्च वदन्तं भूतिमन्तिकात् ॥ ५३.१८ ॥

ထိုအပိုင်းကို ဖြတ်တောက်ပြီးနောက်၊ ထိုနေရာတစ်ခုတည်းပေါ်တွင် အတိုအရွယ် အခြားရုပ်တစ်ရုပ်ကို သူမြင်하였다။ အနီး၌လည်း “ငါသည် သတ္တဝါတို့၏ အစပြုရာ” ဟု ကြေညာကာ ဓာတ်ငါးပါးကို ခေါ်ဆိုနေသူကို မြင်하였다။

Verse 19

तमप्येवमथो छित्त्वा पञ्चाशून्यममीक्षत । कृत्वावकाशं ते सर्वे जल्पन्त इदमन्तिकात् ॥ ५३.१९ ॥

ထို့နောက် ထိုသူကိုလည်း ထိုနည်းတူ ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ငါးဆယ်တို့၏ အစုအဝေးသည် လွတ်လပ်ဗလာဖြစ်နေသည်ကို မြင်ကြ၏။ နေရာလွတ် ပြုလုပ်ပြီးနောက် အားလုံးက အနီးမှ ဤစကားကို ပြောကြ၏။

Verse 20

तमप्यसङ्गशस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् । तस्मिँच्छिन्ने दशांशेन ह्रस्वमन्यमपश्यत ॥ ५३.२० ॥

ထိုသူကိုလည်း “အဆင်္ဂ” ဟုခေါ်သော လက်နက်ဖြင့် နှမ်းတံကို ဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြတ်တောက်၏။ ထိုသူ ဖြတ်ပြတ်သွားသောအခါ တစ်ဆယ်ပုံတစ်ပုံ လျော့နည်း၍ ပိုတိုသော အခြားတစ်ဦးကို မြင်၏။

Verse 21

पुरुषं रूपशस्त्रेण तं छित्त्वाऽन्यमपश्यत । तद्वद् ह्रस्वं सितं सौम्यं तमप्येवं तदाऽकरोत ॥ ५३.२१ ॥

ထိုပုရుషကို “ရုပ်” ဟူသော လက်နက်ဖြင့် ဖြတ်တောက်ပြီး အခြားတစ်ဦးကို မြင်၏။ ထိုနည်းတူပင် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ တိုပြီး ဖြူဝင်းသောသူကိုလည်း ထိုအချိန်၌ အတူတူ ပြုလုပ်၏။

Verse 22

एवं कृते शरीरं तु ददर्श स पुनः प्रभुः । स्वकीयमेवाकाश्यन्तः पितरं नृपसत्तम ॥ ५३.२२ ॥

ဤသို့ ပြုလုပ်ပြီးနောက် သခင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ထပ်မံမြင်၏။ ထို့ပြင် မိုးကောင်းကင်အတွင်း၌ပင် မိမိ၏ ဖခင်ကို မြင်၏—အို မင်းမြတ်တို့အနက် အကောင်းဆုံး။

Verse 23

त्रसरेणुसमं मूर्त्या अव्यक्तं सर्वजन्तुषु । समं दृष्ट्वा परं हर्षं उभे विसस्वरार्त्तवित् ॥ ५३.२३ ॥

ပန်းမှုန်တစ်မှုန်ကဲ့သို့ အလွန်သိမ်မွေ့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့်၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း တန်းတူတည်ရှိသော “အဗျက္တ” ကို မြင်ပြီးနောက်၊ အသံတုန်ယင်၍ ထွက်ပေါ်သော ဝေဒနာကို သိမြင်သော ဆွေးနွေးသူနှစ်ဦးစလုံးသည် အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ခံစားကြ၏။

Verse 24

एवंविधोऽसौ पुरुषः स्वरनाम महातपाः । मूर्त्तिस्तस्य प्रवृत्ताख्यं निवृत्ताख्यं शिरो महत् ॥ ५३.२४ ॥

ဤသို့သော ပုရုෂသည် «သွရ» ဟူသော နာမဖြင့် ခေါ်ကြပြီး မဟာတပသီ ဖြစ်၏။ သူ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို «ပရဝෘတ္တိ» ဟု ခေါ်၍ မဟာဦးခေါင်းကို «နိဝෘတ္တိ» ဟု ခေါ်သည်။

Verse 25

एतस्मादेव तस्याशु कथया राजसत्तम । संभूतिरभवद् राजन् विवृत्तिस्त्वेष एव तु ॥ ५३.२५ ॥

ဤသူ၏ အကြောင်းကို ဤသို့ ပြောဆိုသည့်အတိုင်းပင်၊ အို မင်းတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ ချက်ချင်းပင် ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာခြင်း (ဖြစ်ပေါ်မှု) တစ်ရပ် ဖြစ်လာ၏။ အို မင်းကြီး၊ ဤတစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်ရပ်များ၏ လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။

Verse 26

एषेतिहासः प्रथमः सर्वस्य जगतो भृशम् । य इमं वेत्ति तत्त्वेन साक्षात् कर्मपरो भवेत् ॥ ५३.२६ ॥

ဤအိတိဟာသ (သမိုင်းသဒ္ဒါ) သည် ကမ္ဘာလောက အားလုံးအတွက် အထူးသဖြင့် အဓိကဆုံး ဖြစ်၏။ ၎င်းကို တရားသဘောအတိုင်း အမှန်တကယ် သိမြင်သူသည် ကောင်းမွန်သော ကမ္မ (ကာရမ) ကို တိုက်ရိုက် အလေးထားသူ ဖြစ်လာမည်။