Adhyaya 40: Ritual Procedure for the Kūrma Dvādaśī Observance
Kūrma-dvādaśī-vrata-vidhiḥ
Ritual-Manual
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ဒုర్వာသာ၏ အမိန့်တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဝရတ (vrata) စည်းကမ်းကို ဖော်ပြပြီး ပုရှျမాస၌ ဇနာရ္ဒန/နာရာယဏ၏ ကူရ္မ (Kūrma) ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဦးတည်ပူဇော်ရန် ဆိုထားသည်။ သုက္လပက္ခ ဒွါဒသီကို အဓိက တိထိဟု သတ်မှတ်ကာ ဧကာဒသီနေ့မှ စင်ကల్ప (saṅkalpa) ခံယူခြင်း၊ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းနှင့် အစပြုအခမ်းအနားများ ပြုလုပ်ပြီး၊ ညအချိန်တွင် မန္တရဖြင့် အင်္ဂါ/နေရာအလိုက် ပူဇော်ခြင်း (ပာဒ၊ ကဋိ၊ ဥဒရ၊ ဥရဟ်၊ ကဏ္ဌ၊ ဘုဇာ၊ ရှိရස්) ကို အစဉ်လိုက် ပြုရန် ညွှန်ကြားသည်။ ထို့ပြင် ပန်းနှင့် အာဟာရ နైవေဒျ အပ်နှံခြင်း၊ ကလသ (kalaśa) တင်သွင်းတည်ဆောက်ခြင်း၊ မန္ဒရ သင်္ကေတပါ ကူရ္မ ပူဇော်ပစ္စည်းကို ပြင်ဆင်ကာ ပြည့်လျှံသော အိုးပေါ်တင်၍ ဒါနပြုရန် ဆိုသည်။ အဆုံးတွင် အကျိုးဖော်ပြချက်အဖြစ် စုဆောင်းပာပ ပျောက်ကင်းခြင်း၊ သံသာရမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ဟရိ၏ ရှေးဟောင်း လောကသို့ ရောက်ခြင်းနှင့် သတ္တယ-ဓမ္မ (satya-dharma) ကို ခိုင်မာစေခြင်းကို ဆိုကာ၊ ဓမ္မကျင့်ဝတ်ကြောင့် ပృထဝီ၏ တည်ငြိမ်မှုနှင့် လောကစည်းကမ်းကို ထောက်ပံ့သည်ဟု ဖော်ညွှန်းထားသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 40
Verse 1
दुर्वासा उवाच । तथैव पौषमासे तु अमृतं मथितं सुरैः । तत्र कूर्मो भवेद्देवः स्वयमेव जनार्दनः ॥ ४०.१ ॥
ဒုర్వာသာ မိန့်တော်မူသည်– ထိုနည်းတူ ပေါဿလတွင် နတ်တို့က ပင်လယ်ကို မွှေ၍ အမృతကို ထုတ်ယူခဲ့ကြ၏။ ထိုအခါ ယနာရ္ဒန သခင်တော်ကိုယ်တိုင် ကူර්မ (လိပ်) ရုပ်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 2
तस्येयं तिथिरुद्दिष्टा हरेर्वै कूर्मरूपिणः । पुष्यमासस्य या शुद्धा द्वादशी शुक्लपक्षतः ॥ ४०.२ ॥
ဤသည်မှာ ဟရိ၏ ကူර්မရုပ်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော တိထိဖြစ်သည်– ပုရှျလ၏ သန့်ရှင်းသော ရွှင်လင်းဖက် (သုက္လပက္ခ) ဒွာဒသီ တိထိ။
Verse 3
तस्यां प्रागेव संकल्प्य प्राग्वत् स्नान्नादिकाः क्रियाः । निर्वर्त्याराधयेद् रात्र्यामेकादश्यां जनार्दनम् । पृथङ्मन्त्रैर्मुनिश्रेष्ठ देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४०.३ ॥
ထိုနေ့၌ အရင်ဆုံး သင်္ကల్ప ပြုလုပ်ပြီး ယခင်ကဲ့သို့ ရေချိုးခြင်း စသည့် ထုံးတမ်းအကျင့်များကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် ဧကာဒသီ ညတွင်—အို မုနိအမြတ်—နတ်တို့၏နတ် ယနာရ္ဒနကို မန္တရားအသီးသီးဖြင့် ပူဇော်ရမည်။
Verse 4
ॐकूर्माय पादौ प्रथमं प्रपूज्य नारायणेत्य् हरेः कटिं च । संकर्षणायेत्युदरं विशोकेत्युरोभवायेत्य् तथैव कण्ठम् । सुबाहवेतेव भुजौ शिरश्च नमो विशालाय रथाङ्गसारम् ॥ ४०.४ ॥
အရင်ဆုံး «အိုံ ကူර්မာယ» ဟူသော မန္တရားဖြင့် ခြေတော်တို့ကို ပူဇော်ပြီး၊ ထို့နောက် «နာရာယဏ» ဟူ၍ ဟရိ၏ ခါးကို ပူဇော်ရမည်။ «သင်္ကರ್ಷဏ» ကို ဝမ်းဗိုက်၌၊ «ဝိသောက» ကို ရင်ဘတ်၌၊ «ဥရောဘဝ» ကို လည်ချောင်း၌ သတ်မှတ်ရမည်။ ထို့ပြင် «သုဗာဟု» ဟူ၍ လက်မောင်းနှစ်ဖက်နှင့် ခေါင်းကို ပူဇော်ရမည်။ ရထာင်္ဂ (စက္ကရ) အနှစ်သာရရှိသော အလွန်ကျယ်ဝန်းတော်မူသူအား နမော။
Verse 5
स्वनाममन्त्रेण सुगन्धपुष्पैर् नानानिवेद्यैर्विविधैः फलैश्च | अभ्यर्च्य देवं कलशं तदग्रे संस्थाप्य माल्यैः सितकण्ठदाम || ४०.५ ||
နတ်၏ကိုယ်ပိုင်နာမမန်တရဖြင့် အနံ့မွှေးပန်းများ၊ အစားအစာပူဇော်ပွဲအမျိုးမျိုးနှင့် သစ်သီးမျိုးစုံတို့ဖြင့် ဘုရားကို ပူဇော်ပြီးနောက်၊ အရှေ့တွင် ကလရှ (ရေအိုး) ကို တင်ထားကာ ပန်းကုံးများနှင့် လည်ပင်းဖြူသဏ္ဌာန် အလှဆင်ကြိုးဖြင့် တန်ဆာဆင်ရမည်။
Verse 6
तं रत्नगर्भं तु पुरेव कृत्वा स्वशक्तितो हेममयं तु देवम् । समन्दरं कूर्मरूपेण कृत्वा संस्थाप्य ताम्रे घृतपूर्णपात्रे । पूर्णघटस्योपरि संनिवेश्य श्वो ब्राह्मणायैवमेवं तु दद्यात् ॥ ४०.६ ॥
အရင်ဦးစွာ «ရတနဂರ್ಭ» (ရတနာဖြည့်အလှူ) ကို ပြင်ဆင်၍၊ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်သော နတ်ရုပ်ကိုလည်း ပြင်ဆင်ကာ၊ သမုဒ္ဒရာကို ကူးမရုပ် (လိပ်ရုပ်) အဖြစ် ပုံဖော်၍၊ ဂျီ (ghee) ဖြည့်ထားသော ကြေးအိုးထဲတွင် တင်ထားရမည်။ ထိုအရာကို ရေပြည့်ကလရှအပေါ်၌ တင်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဗြာဟ္မဏာတစ်ဦးအား ဤနည်းအတိုင်း ပေးလှူရမည်။
Verse 7
श्वो ब्राह्मणान् भोज्य सदक्षिणांश्च यथाशक्त्या प्रीणयेद् देवदेवम् । नारायणं कूर्मरूपेण पश्चाद् तथा स्वयं भुञ्जीत सभृत्यवर्गः ॥ ४०.७ ॥
နောက်တစ်နေ့တွင် ဗြာဟ္မဏာများကို အစာကျွေးကာ၊ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် ဒက္ခိဏာ (ဂုဏ်ပြုအလှူ) ကိုလည်း ပေး၍ နတ်တို့၏နတ်တော်ကို ပျော်ရွှင်စေသင့်သည်။ ထို့နောက် နာရာယဏကို ကူးမရုပ် (လိပ်ရုပ်) အဖြစ် စိတ်တွင်တည်ကာ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း အမှုထမ်းများနှင့် အိမ်ထောင်စုနှင့်အတူ စားသောက်ရမည်။
Verse 8
एवं कृते विप्र समस्तपापं विनश्यते नात्र कुर्याद्विचारम् । संसारचक्रं तु विहाय शुद्धं प्राप्नोति लोकं च हरेः पुराणम् । प्रयान्ति पापानि विनाशमाशु श्रीमांस्तथा जायते सत्यधर्मः ॥ ४०.८ ॥
ဤအမှုကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင်၊ ဗြာဟ္မဏာရေ၊ အပြစ်အားလုံး ပျက်စီးသွားသည်—ဤအပေါ် စဉ်းစားသံသယ မပြုရ။ သံသရာစက်ဝိုင်းကို စွန့်လွှတ်၍ သန့်ရှင်းသူသည် ဟရိ၏ ရှေးဟောင်းလောကကို ရောက်ရှိသည်။ အပြစ်များသည် လျင်မြန်စွာ ပျက်ကွယ်ပြီး၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာ ရရှိလာကာ၊ အမှန်တရားအခြေပြုသော ဓမ္မလည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 9
अनेकजन्मान्तरसंचितानि नश्यन्ति पापानि नरस्य भक्त्या । प्रागुक्तरूपं तु फलं भवेत नारायणस्तुष्टिमायाति सद्यः ॥ ४०.९ ॥
လူ၏ ဘက္တိ (bhakti) သဒ္ဓါဖြင့် မွေးဖွားမှုများစွာအတွင်း စုဆောင်းလာသော အပြစ်များ ပျက်စီးသွားသည်။ အရင်က ဖော်ပြခဲ့သော အကျိုးရလဒ်သည် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်မည်၊ နာရာယဏလည်း ချက်ချင်း စိတ်ကျေနပ်တော်မူသည်။
Frequently Asked Questions
The text frames disciplined observance (vrata), regulated giving (dāna), and truthful conduct (satya-dharma) as mechanisms for moral purification (pāpa-kṣaya) and release from cyclic existence (saṃsāra-cakra). In an ecological-ethical reading consistent with Varāha–Pṛthivī themes, the chapter links personal restraint and reciprocity (feeding brāhmaṇas, ritual order) to sustaining dharmic balance that stabilizes terrestrial life.
The observance is assigned to Puṣya māsa on the śukla-pakṣa dvādaśī (identified as the tithi of Hari in Kūrma form). Worship is initiated with saṅkalpa and preliminaries and performed at night on ekādaśī (ekādaśyāṃ rātryām), followed by gifting on the next day.
Environmental balance is not described through explicit landscape management; instead, the chapter advances a dharma-centered model in which ritual discipline, purification, and generosity reduce harmful moral residues (pāpa) and promote satya-dharma. Within the Varāha Purāṇa’s Earth-centered interpretive horizon, such conduct can be mapped as an early ethical ecology: human self-regulation and social redistribution are presented as prerequisites for stable worldly order affecting Pṛthivī.
Durvāsā is the named sage-speaker in the provided passage. No royal genealogies, administrative lineages, or dynastic references appear in these verses; the other named figures are divine epithets (Janārdana, Nārāyaṇa, Saṃkarṣaṇa) and the mythic Mandara motif.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.