Adhyaya 20

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि कथ्यते पुनः । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

ဣရှွရ မိန့်တော်မူသည်—ယခုတဖန် ဒိုင်တျများ၏ အဝတားပေါ်ထွန်းမှု အစဉ်အလာကို ပြန်လည်ဖော်ပြမည်။ ဘုရင် ဟိရဏ္ယကသိပု သည် အရ္ဗုဒ တစ်ခုမျှသော နှစ်ကာလ တိုင်အောင် အုပ်စိုးခဲ့၏။

Verse 2

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

ထို့အတူ နှစ်တစ်သိန်း၊ ထို့ပြင် ခုနှစ်ဆယ်နှစ်ထောင်၊ ထို့နောက် ရှစ်ဆယ်ထောင်နှစ်တိုင်အောင်လည်း သူသည် လောကသုံးပါး၏ အရှင်ဖြစ်ခဲ့၏။

Verse 3

सौत्येऽहन्यतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके

ကশ্যပ၏ အશ્વမေဓ ယဇ్ఞ၌ အတိရာတြ အခမ်းအနားအတွင်း၊ ဆော်တျယ နေ့၌—

Verse 4

उपक्षिप्ता सनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम् । निषसाद स गर्तो ऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः

ဟောတု (ယဇ్ఞပုရောဟိတ်) အတွက် ရွှေရောင် ထိုင်ခုံတစ်လုံးကို တင်ထားသောအခါ၊ ထို့နောက် ဟိရဏ္ယကသိပု သည် ဤနေရာရှိ ချိုင့်အတွင်း၌ ထိုင်ချလိုက်၏။

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम् । दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा

သူသည် အလွန်ခက်ခဲသော တပဿာကို နှစ်တစ်သိန်းတိုင်အောင် ကျင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရှေးကာလ၌ ဒိတီ (Diti) ၏ ဝမ်းအတွင်း၌ နှစ်တစ်သောင်းတိုင်အောင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးသည်။

Verse 6

हिणयकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरातनः । राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते

ဒೈတျများက ဟိရဏ္ယကသိပု (Hiraṇyakaśipu) အကြောင်း ရှေးဟောင်း သ္လောကတစ်ပုဒ်ကို သီဆိုကြသည်။ «ဘုရင် ဟိရဏ္ယကသိပု သည် မည်သည့်ဦးတည်ရာကို မျက်စိချီကြည့်သနည်း…»

Verse 7

पर्याये तस्य राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः

သူ၏နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ဘုရင် ဘလိ (Bali) သည် ထပ်မံ၍ တစ်ကုဋေ (crore) နှစ်တိုင်အောင် အုပ်စိုးသူဖြစ်လာ하였다။

Verse 8

षष्टिं चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च । बले राज्याधिकारस्तु याव त्कालं बभूव ह

ဘလိ၏ အုပ်စိုးခွင့်အာဏာသည် ခြောက်သောင်းနှင့် နိယုတ သုံးဆယ် (niyuta) အထိ တည်တံ့ခဲ့သည်—အမှန်တကယ် ထိုမျှကြာရှည်စွာ သူ၏ အာဏာတော် မပျက်မယွင်း ရှိနေ하였다။

Verse 9

इंद्रादयस्ते विख्याता असुराञ्जघ्नुरोजसा

ထိုနာမည်ကျော်သူများ—အိန္ဒြ (Indra) နှင့် အခြားသူတို့—သည် မိမိတို့၏ အင်အားတန်ခိုးဖြင့် အဆုရများကို သတ်ဖြတ်နှိမ်နင်း하였다။

Verse 10

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमा सीद्दशयुगं किल । असपत्नं ततः सर्वमष्टादशयुगं पुनः

ဆိုကြသည်မှာ ဤအရာအားလုံးသည် ဒೈတျယတို့၏ အာဏာအောက်တွင် ယုဂ ဆယ်ကြာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အရာအားလုံးသည် ပြိုင်ဘက်မရှိဘဲ ယုဂ ဆယ့်ရှစ်ကြာ ပြန်လည်တည်ခဲ့သည်။

Verse 11

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेण तु पालितम् । त्रेतायुगे तु दशमे कार्त्तवीर्यो महाबलः

ဤသုံးလောကသည် စိတ်မရှုပ်မယှက်ဘဲ မဟာဣန္ဒြ (မဟိန္ဒြ) က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တ్రေတாယုဂ၏ ဒသမကာလတွင် အင်အားကြီး ကာတ္တဗီရျယ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 12

पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः । स सप्तरत्नवान्सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह

လူတို့၏ အရှင်သည် နှစ်ပေါင်း ရှစ်သောင်းငါးထောင် တိုင်တိုင် အုပ်စိုးခဲ့သည်။ သူသည် ရတနာ ခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝတိ (cakravartin) မဟာဧကရာဇာ ဖြစ်လာ하였다။

Verse 13

द्वीपेषु सप्तसु स वै खड्गी चर्मी शरासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चौरानपश्यत

ကျွန်းကြီး ခုနစ်ကျွန်းလုံးတွင် ထိုဘုရင်သည် ဓား၊ ကာကွယ်ချပ်နှင့် မြားလက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်၍ ရထားစီးကာ အနောက်လိုက်များနှင့်တကွ သွားလာ하였다။ ယောဂအာနုဘော်ကြောင့် ခိုးသူတို့ကိုတောင် မြင်နိုင်ခဲ့သည်။

Verse 14

प्रणष्टद्रव्यता यस्य स्मरणान्न भवेन्नृणाम् । चतुर्युगे त्वतिक्रांते मनौ ह्येकादशे प्रभौ

သူ၏နာမကို သတိရရုံဖြင့် လူတို့သည် ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျောက်ဆုံးခြင်း မဖြစ်ရ။ စတုရ်ယုဂ လွန်ကာ မနု အဆယ့်တစ်မြောက်ကာလ၌ ထိုအင်အားကြီးသူ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 15

अर्द्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रवर्तिते । मानवस्य नरिष्यंतो ह्यासीत्पुत्रो मदः किल

ဒွာပရယုဂသည် တစ်ဝက်ကျန်နေစဉ် စတင်လှုပ်ရှားလာသောအခါ မာနဝ၏သား နရိရှျန္တ—ဟုဆိုကြသည့် မဒ—ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 16

नवमस्तस्य दायादस्तृणबिंदुरिति स्मृतः । त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

သူ၏မျိုးဆက်အတွင်း ကိုးမြောက်အမွေဆက်ခံသူကို တೃဏဗိန္ဒု ဟု မှတ်သားကြသည်။ တ్రေတာယုဂ၏အစတွင် တတိယ (စက်ဝန်း) ၌ မင်းအဖြစ် ထင်ရှားလာ하였다။

Verse 17

तस्य कन्या त्विलविला रूपे णाप्रतिमाऽभवत् । पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्

သူ၌ အီလဝီလာ ဟူသော သမီးတစ်ဦးရှိ၍ အလှအပ၌ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုရာဇဋ္ဌိ ရှင်ရသီသည် ထိုကညာကို ပုလஸ္တျ သို့ မင်္ဂလာဖြင့် ပေးအပ်하였다။

Verse 18

ऋषिरैलविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । तस्य पत्न्यश्च तिस्रस्तु पौलस्त्यकुलमंडनाः

ထိုမိန်းကလေးမှ အိုင်လဝီလ ဟုလည်း ခေါ်သော ရသီ ဝိශ්ရဝါ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ပြင် သူ၌ ပုလஸ္တျ မျိုးရိုး၏ အလှဆင်အဖြစ် သုံးဦးသော ဇနီးများ ရှိ하였다။

Verse 19

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै वेदवर्णिनी । पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते

ဗృဟස්ပတိ၌ ဝေဒဝර්ဏိနီ ဟူသော မင်္ဂလာသမီးတစ်ဦး ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပုಷ္ပોત్కဋာ နှင့် ဝီကာ တို့လည်း မာလျဝတ်၏ သမီးနှစ်ဦး ဖြစ်ကြသည်။

Verse 20

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः । ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी

မာလိန်၏သမီး ကေကစီ—အို ဒေဝီ၊ သူမ၏သားသမီးတို့ကို နားထောင်ပါ—အရောင်အဆင်းမြတ်သောသူမသည် အကြီးဆုံးသား ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 21

अष्टदं हरिच्छ्मश्रुं शंकुकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिंगलं शुचिभूषणम्

သူသည် သွားရှစ်ချောင်းရှိ၍ အဝါညိုရောင် မုတ်ဆိတ်ရှိသည်။ ခရုခွံကဲ့သို့ နားရှိပြီး အနီရောင်သွေးသွေးဖြစ်သည်။ ခွေးခြေကဲ့သို့ ခြေထောက်နှင့် လက်တိုလည်းရှိကာ အဝါညိုရောင်ဖြစ်သော်လည်း သန့်ရှင်းသော အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 22

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा

ခြေသုံးချောင်းရှိ၍ ကိုယ်ထည်ကြီးမား၊ ခေါင်းထူထဲ၊ မေးရိုးအလွန်ခိုင်မာသည်။ ထိုကဲ့သို့သော သားကို မြင်သောအခါ၊ ထိုအချိန်၌ ရုပ်သဏ္ဌာန်မလှပဘဲ ပုံပျက်နေသည်ကို တွေ့ရ၍…

Verse 23

तदा दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोयं शरीरं वेरमुच्यते

ထိုအခါ သူ့ကို မြင်လျှင် သူမကိုယ်တိုင် “ဤသူသည် ကူဗေရ ဖြစ်သည်” ဟု ဆို하였다။ မုန်းတီးရွံရှာမှုအနက် “ကွိ-တိ” ဟူသော အသံကို သုံးကြပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာကိုလည်း “ဝေရ” ဟု ရွံရှာဖွယ်အရာအဖြစ် ခေါ်ကြသည်။

Verse 24

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्य्याऽभवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः

ကိုယ်ခန္ဓာ မလှပမပြည့်စုံခြင်းကြောင့် သူကို “ကူဗေရ” ဟူသော နာမဖြင့် အမှတ်အသားတင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဇနီးမှာ ဝೃદ્ધိ ဖြစ်ပြီး၊ သားမှာ နလကူဗရ ဖြစ်သည်။

Verse 25

कैकस्यजनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शंकुकर्णं दशग्रीवं पिगलं रक्तमूर्द्धजम्

ကိကသီသည် ရက္ခသတို့၏ အရှင် ရာဝဏကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ခရုသံကဲ့သို့ နားရှိ၍ လည်ပင်းဆယ်ပါး၊ အဝါညိုရောင်၊ ဆံပင်နီရောင်ဖြစ်၏။

Verse 26

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलम् । कालांजननिभं चैव दंष्ट्रिणं रक्तलोचनम्

ခြေများစွာ၊ လက်နှစ်ဆယ်၊ ကိုယ်ထည်ကြီးမား၍ အင်အားမဟာကြီး; ကာလအဉ္ဇနကဲ့သို့ မည်းနက်၊ အစွယ်ရှိ၍ မျက်လုံးနီရောင်ဖြစ်၏။

Verse 27

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण च बलेन च । निसर्गाद्दारुणः क्रूरो रावणाद्रावणः स्मृतः

ရက္ခသတို့၏ ကြမ်းတမ်းသော အောဇာဖြင့် ပြည့်စုံ၍ ရုပ်ရည်လှပမှုနှင့် အင်အားတို့လည်းရှိ၏။ သဘာဝအားဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ကြမ်းကြုတ်သဖြင့် “အခြားသူတို့ကို ငိုကြွေးစေသူ” ဟူသော ရာဝဏဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 28

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्स राजा पूर्वजन्मनि । चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः

အတိတ်ဘဝတစ်ဘဝတွင် သူသည် ဘုရင် ဟိရဏ္ယကသိပု ဖြစ်ခဲ့၏။ ဘုရင်အဖြစ် ယုဂလေးပါးအထိ အုပ်စိုးခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ယုဂဆယ်ပါးတိုင် ရက္ခသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့၏။

Verse 29

पंच कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः संख्याया प्रिये । नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्

ချစ်သူရေ၊ နှစ်ရေတွက်ချက်မှုကို ငါးကုဋိဟု ဆိုကြပြီး၊ ထို့အပြင် နိယုတ ခြောက်ဆယ့်တစ်ပါးဟုလည်း ရေတွက်ပညာရှင်တို့က ကြေညာကြ၏။

Verse 30

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः । देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

နှစ်ခြောက်သောင်းတိုင် ရာဝဏသည် ကြောက်မက်ဖွယ် နိုးကြားစောင့်ကြပ်လျက် နတ်တို့နှင့် ရှိတို့အား ကြောက်ရွံ့စေသော ကာလကို ဖြစ်စေ하였다။

Verse 31

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् । रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमेयिवान्

တရေတာယုဂ အကြိမ် ၂၄ တွင် တပသ၏ အကျိုးကုန်ခမ်းသဖြင့် ရာဝဏသည် ဒါသရထိ ရာမကို တွေ့ကာ မိမိအဖွဲ့အစည်းနှင့်တကွ ပျက်စီးသို့ ရောက်လေ၏။

Verse 32

योऽसौ देवि दशग्रीवः संबभूवारिमर्द्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः

အို ဒေဝီ၊ ထို ဒသဂ္ရီဝသည် ရန်သူဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်လာ၏။ သူသည် ရာဇရိရှီ ဒမဃောသ၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားကာ သတ္တိပေါင်းကြီးကြောင်းဖြင့် ကျော်ကြားလေ၏။

Verse 33

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा

ထို့ပြင် Śrutaśravā မှ Caidya သည် အမှန်တကယ် Śiśupāla ဖြစ်လာ၏။ ထိုနည်းတူ ရာဝဏ၊ ကုಂಭကර්ဏ နှင့် ကညာ Śūrpaṇakhā ကိုလည်း မွေးဖွားစေ하였다။

Verse 34

विभीषणं चतुर्थं च कैकस्यजनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा

ထို့ပြင် Kaikasī သည် စတုတ္ထသား Vibhīṣaṇa ကို မွေးဖွားစေ၏။ (ထို့အပြင်) Manohara၊ Prahasta၊ Mahāpārśva နှင့် Khara ကိုလည်း မွေးဖွားစေ하였다။

Verse 35

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः

ဤတို့သည် ပုဿပေါတ်ကဋာ၏ သားများဖြစ်ကြ၍ သမီး ကုမ္ဘီနသီ လည်းရှိ၏။ ထရီရှီရ၊ ဒူဿဏ နှင့် ရက္ခသ ဝိဒ္ယုဇိဟ္ဝ တို့လည်း ပါ၏။ ထို့ပြင် သမီးတစ်ဦး ရှျာမိကာ ဟူသောအမည်ဖြင့် ဝီကာ၏ မွေးဖွားမှုဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 36

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव । विभीषणो विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः

ဤသို့ ပေါုလස්တျ ရက္ခသ ကိုးပါးသည် ကြမ်းတမ်းသော ကံမှုများရှိကြ၏။ သို့ရာတွင် စိတ်ဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသော ဝိဘီရှဏ (Vibhīṣaṇa) ကို ဒသမအဖြစ် ကြေညာထားသည်။

Verse 37

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा

ပုလဟ၏ မျိုးဆက်တို့သည် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြ၍ အားလုံးသည် ကြမ်းတမ်း၍ အစွယ်ရှိသော သားရဲများဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဘူတ၊ ပိသာချ၊ မြွေများ၊ ဝက်တောနှင့် ဆင်များလည်း ပါ၏။

Verse 38

अनपत्यः क्रतुस्त्वस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंतरे । अत्रेः पत्न्यो दशैवासन्सुन्दर्यश्च पतिव्रताः

ဤ ဝိုင်ဝသွတ မန္ဝန္တရ၌ ကရတု (Kratu) သည် သားသမီးမရှိသူဟု မှတ်သားကြသည်။ အတြီ (Atri) ၏ ဇနီးများသည် ဆယ်ဦးရှိ၍ လှပကာ ပတိဗြတ (ပင်လယ်) သစ္စာရှိသူများဖြစ်ကြသည်။

Verse 39

भद्राश्वस्य घृताच्यंता जज्ञिरे दश चाप्सराः

ဘဒြာရှွ (Bhadrāśva) နှင့် ဃృతာချီ (Ghṛtācī) တို့မှ အပ္ဆရာ (apsarā) ဆယ်ပါး မွေးဖွားလာကြသည်။

Verse 40

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा । उर्णा पूर्णा च देवेशि या च गोपुच्छला स्मृता

ဘဒ္ဒရာ၊ ရှူဒ္ဒရာ၊ မဒ္ဒရာ၊ နလဒာ နှင့် ဇလဒာတို့၊ ထို့ပြင် ဥဏာ နှင့် ပူဏာတို့လည်း ရှိကြ၏၊ အို နတ်တို့၏ မယ်တော်—«ဂိုပုစ္ဆလာ» ဟု မှတ်မိကြသော သူမလည်း ဖြစ်၏။

Verse 41

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका । एतासां च महादेवि ख्यातो भर्त्ता प्रभाकरः

ထို့ပြင် ဒသမမြောက်သည် တာမရသာ ဟူသော အမည်ရှိ၍ «ရက္တကိုဋိကာ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ အို မဟာဒေဝီ၊ သူတို့အားလုံး၏ နာမည်ကျော် ခင်ပွန်းမှာ ပရဘ္ဟာကရ ဖြစ်၏။

Verse 42

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतितेस्मिन्दिवो महीम् । तमोऽभिभूते लोकेस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता

ဆွဗ္ဘာနုက နေကို ထိုးနှက်သဖြင့် နေမင်းသည် ကောင်းကင်မှ မြေပြင်သို့ ကျသွားသောအခါ၊ လောကသည် အမှောင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားရာတွင်၊ အလင်းရောင်ကို လှုပ်ရှားစေသူမှာ သူပင် ဖြစ်၏။

Verse 43

स्वस्ति तेस्त्विति चैवोक्तः पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः

နေမင်းသည် ဤနေရာသို့ ကျလာစဉ် «သင်၌ ကောင်းကျိုးရှိပါစေ» ဟူသော စကားကို ဆိုကြ၏။ ထို ဘြဟ္မရ္ရှိ၏ မိန့်ခွန်းကြောင့် အရှင်သည် မကျသွားခဲ့ပေ။

Verse 44

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामाम् सोमं पुत्रं यशस्विनम्

ထို့ကြောင့် မဟာရ္ရှိတို့က အရှင်ကို «ပရဘ္ဟာကရ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ဘဒ္ဒရာ၌ အရှင်သည် ယశသ်ပြည့်ဝသော သားတော် ဆိုမ ကို မွေးဖွားစေ၏။

Verse 45

त्विषिमान्धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वरस्तु सः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः

သော်မသည် တောက်ပလင်းလက်၍ ဓမ္မ၏သားတော်ဖြစ်ကာ အထူးမြတ်သော ဒေဝတစ်ပါးဖြစ်၏။ အေးမြသော ရောင်ခြည်ဖြင့် ကృတ္တိကာတို့အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာ၍ ညအခါ လှုပ်ရှားသွားလာ၏။

Verse 46

पिता सोमस्य वै देवि जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । तत्रात्रिः सर्वलोकेशं भृत्वा स्वे नयने स्थितः

အမှန်တကယ်ပင်၊ အို ဒေဝီ၊ သော်မ၏ဖခင်မှာ ကောင်းချီးခံ ရှင်အဋ္ရီ ရှင်ရသီဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ အဋ္ရီသည် လောကအားလုံး၏ အရှင်ကို ထမ်းဆောင်ကာ မိမိ၏ မျက်စိအတွင်း၌ တည်မြဲစေခဲ့၏။

Verse 47

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समा चरत् । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

လုပ်ရပ်၊ စိတ်နှင့် စကားဖြင့် သူသည် မင်္ဂလာသော အကျင့်ကိုသာ တည်ငြိမ်စွာ ကျင့်သုံး၏။ သစ်တုံး၊ နံရံ၊ ကျောက်တုံးကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် ဖြစ်ကာ လက်နှစ်ဖက်ကို အထက်သို့ မြှောက်၍ မဟာတောက်ပမှုဖြင့် ရပ်တည်၏။

Verse 48

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुंदरि

အို နတ်သမီးလှပသူ၊ သူသည် “စူဒုစ္တရ” ဟုခေါ်သော အလွန်ခက်ခဲလွန်ကဲသည့် မဟာတပဿကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ဒေဝနှစ် သုံးထောင်ကြာမြင့်ခဲ့၏။

Verse 49

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह । सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे

ထိုနေရာ၌ သူသည် ဗြဟ္မစရိယာကို ထိန်းသိမ်း၍ မျက်တောင်မခတ်ဘဲ သမာဓိ၌ ရပ်တည်နေစဉ်၊ မင်္ဂလာရှိသော မဟာဉာဏ်ကြောင့် သူ၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် သော်မဖြစ်ခြင်း၏ အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။

Verse 50

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः । नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः

ထို့နောက် စိုးမဖြင့် အတ္တဝိညာဉ် ပြည့်ဝသွားသော သူအတွက် စိုးမသည် အထက်သို့ တက်မြောက်လာ၏။ မျက်စိနှစ်ဖက်မှ စိုးမသည် ဆယ်စီးကြောင်းဖြင့် စီးဆင်းကာ အရပ်ဒిశာတို့ကို ထွန်းလင်းစေ၏။

Verse 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

ထိုကဲ့သို့ သန္ဓေတရားသဖွယ် အနှစ်သာရကို ဗြဟ္မာ (စီမံသူ) သဘောတရားအတိုင်း မြင်၍ အရပ်ဒသကို လက်ခံစေဟု ညွှန်ကြား၏။ သူတို့ စုပေါင်းကာ ထမ်းဆောင်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မထိန်းနိုင်ကြ။

Verse 52

स ताभ्यः सहसैवेह दिग्भ्यो गर्भश्च शाश्वतः पपात भावयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

ထို့နောက် ထာဝရ သန္ဓေသဖွယ် အနှစ်သာရသည် ဤနေရာ၌ အရပ်ဒిశာတို့ထံမှ ချက်ချင်း ကျသွား၏—အေးမြသော ရောင်ခြည်ရှိ စိုးမသည် လောကတို့ကို ပျိုးထောင်ကာ သတ္တဝါအားလုံး၏ ထောက်ပံ့သူဖြစ်၏။

Verse 53

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः । ततस्ताभ्यः स शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

ထိုအရပ်ဒిశာတို့၏ မိန်းမသဘောရုပ်များသည် ထိုသန္ဓေကို ထမ်းဆောင်ရန် မစွမ်းနိုင်တော့သည့်အခါ၊ အေးမြသော ရောင်ခြည်ရှိ စိုးမသည် သူတို့ထံမှ မြေပြင်သို့ ကျဆင်းသွား၏။

Verse 54

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

စိုးမ ကျသွားသည်ကို မြင်လျှင် လောကပိတামဟ ဗြဟ္မာသည် လောကအားလုံး၏ အကျိုးချမ်းသာကို လိုလားသဖြင့် စိုးမကို ရထားပေါ်သို့ တင်တော်မူ၏။

Verse 55

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुंदरि

ထိုအချိန်တည်းကပင်၊ ဒေဝီမယ်တော်—ကောင်းကင်သုရနတ်မလှပသူရေ—ဓမ္မအတွက် စစ္စာကို အဓိဋ္ဌာန်အဖြစ်ထား၍ ထိုရထားကို ချိတ်ဆက်ကာ အဖြူရောင်မြင်း တစ်ထောင်ဖြင့် ယိုးကပ်ခဲ့၏။

Verse 56

तस्मिन्निपतिते देवि पुत्रेत्रेः परमात्म नि । तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः

ထိုအခါ အတြိ၏ အမြင့်မြတ်သော အတ္တမရှိသူ သားတော်သည် ထိုသို့ ဆင်းသက်လာသောအခါ၊ ဒေဝီမယ်တော်ရေ၊ ရိုးရာတွင် ထင်ရှားသော ဗြဟ္မာ၏ စိတ်မွေး သားတော် ခုနစ်ပါးတို့သည် သီချင်းသံဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 57

तथैवांगिरसः सर्वे भृगोश्चैवात्मजास्तथा । ऋग्भिस्तु सामभिश्चैव तथैवांगिरसैरपि

ထိုနည်းတူ အင်္ဂိရသ ရှင်များအားလုံးနှင့် ဘೃဂု၏ သားတော်များလည်း၊ ရိဂ္ဝေဒ သီချင်းများ၊ စာမဝေဒ ဂီတသံများနှင့် အင်္ဂိရသ မန္တရများဖြင့်လည်းကောင်း ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 58

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः । आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भासयामास सर्वशः

ထိုတောက်ပသော ဆိုမသည် ချီးမွမ်းခံနေရစဉ်၊ သူ၏ တေဇောအလင်းရောင်သည် အမြဲတမ်း တိုးပွားလာကာ သုံးလောကကို အရပ်ရပ်သို့ ထွန်းလင်းစေ၏။

Verse 59

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वोतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

ထို့နောက် အလွန်တောက်ပသော ထိုသူသည် အထူးမြတ်ဆုံး ရထားဖြင့် သမုဒ္ဒရာဖြင့် ကန့်သတ်ထားသော မြေကြီးကို သုံးကြိမ် ခုနစ်ခါ (၂၁ ကြိမ်) ပတ်လည် လှည့်လည်ပူဇော်ခဲ့၏။

Verse 60

तस्य यच्चापि तत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । ओषध्यस्ताः समुत्पन्नास्ते जसाऽज्वलयन्पुनः

ထိုအရှင်၏ တေဇောဓာတ်အလင်းရောင်သည် မြေကြီးအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပျံ့နှံ့သွားရာမှ—ဆေးပင်အပင်များ ပေါက်ဖွားလာပြီး ထိုအလင်းရောင်ကြောင့်ပင် ပြန်လည်တောက်ပလင်းလက်လာ၏။

Verse 61

ताभिर्धिनोत्ययं लोकं प्रजाश्चैव चतुर्विधाः । ओषध्यः फलपाकांताः कणाः सप्तदश स्मृताः

ထိုအပင်ဆေးများကြောင့် ဤလောကကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရပြီး သတ္တဝါလေးမျိုးလည်း ထိုနည်းတူ အားထားရ၏။ အသီးအနှံရင့်မှည့်၍ ရိတ်သိမ်းချိန်ထိ ရောက်သော စိုက်ပျိုးအပင်များကို ‘စပါးသီးနှံ’ အမျိုး ၁၇ မျိုးဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 62

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः

ဆန်၊ မုယော၊ ဂျုံ၊ မီလက်နှံနှင့် နှမ်း—

Verse 63

प्रियंगुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः

ပရိယင်ဂု၊ ကိုဝိဒါရ၊ ကိုရဒူရှာ၊ စတီန; မတ်ပဲ (black gram)၊ ပဲစိမ်း (green gram)၊ မဆူရာ (lentil); နိဿပာဝာ နှင့် ကုလတ္ထ တို့လည်း—

Verse 64

आढक्यश्चणकाश्चैव कणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनां च ग्राम्याणां जातयः स्मृताः

ထို့ပြင် အာဍဟကီ နှင့် ချနက (chickpea) တို့လည်း ပါဝင်၍—ဤသို့ ‘စပါးသီးနှံ’ ကို အမျိုး ၁၇ မျိုးဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဤတို့သည်ပင် အပင်ဆေးများအနက် စိုက်ပျိုးသည့် အမျိုးအစားများဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 65

ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्या रण्याश्चतुर्द्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमास्त्वणवस्तिलाः

ယဇ္ဉအတွက် သုံးသော အော်သဓိတို့သည် စိုက်ပျိုးသည့်အမျိုးနှင့် တောရိုင်းအမျိုး ပေါင်း၍ ဆယ့်လေးမျိုးရှိသည်။ ထိုအထဲတွင် ဆန်၊ မုယော၊ ဂျုံ၊ မီလက်၊ နှမ်းတို့ ပါဝင်သည်။

Verse 66

प्रियंगुषष्ठा इत्येते सप्तमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

ပရိယင်ဂုကို ဆဋ္ဌမအဖြစ်ထိ ဤသို့ စာရင်းပြုထားပြီး၊ သတ္တမမှာ ကုလတ္ထ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရှျာမာက၊ နီဝါရ၊ ဇရ္တိလ နှင့် ဂဝေဓုက တို့ လာသည်။

Verse 67

ऊरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्यास्तथा ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

ဦရုဝိန္ဒာ၊ မရ္ကဋကာ နှင့် ဝေဏုယဝာ တို့သည် စိုက်ပျိုးအမျိုးနှင့် တောအမျိုးတို့နှင့်အတူ အော်သဓိ ဆယ့်လေးမျိုးဟု ဆိုကြသည်။

Verse 68

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादि कोटिशः । एतेषामधिपश्चन्द्रो धारयत्यखिलं जगत्

မြက်ပင်၊ ချုံပင်၊ လျားပင်၊ တက်လျားဝယ်လီ၊ တောအုပ်စုများ စသဖြင့် အနန္တကိန်းသော အပင်မျိုးစုံတို့အပေါ် အဓိပတိမှာ လ ဖြစ်၍၊ ထိုတို့အားဖြင့် လသည် လောကတစ်လုံးလုံးကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။

Verse 69

ज्योत्स्नाभिर्भगवान्सोमो जगतो हितकाम्यया । ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

ဘဂဝန် ဆိုမသည် လရောင်တောက်ပမှုတို့ဖြင့် လောကအကျိုးကို လိုလားကာ သတ္တဝါလောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်하였다။ ထို့ကြောင့် ဗြဟ္မာ—ဗြဟ္မဗိဒ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး—သည် သူ့အား အာဏာပိုင်ရာဇ္ဌာနကို ပေးအပ်하였다။

Verse 70

बीजौषधीनां विप्राणां मंत्राणां च वरानने । सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः

အို မျက်နှာလှသူရေ၊ သူသည် တေဇာတောက်ပသော မဟာဘုရင်အဖြစ် အဘိသိက္ခာခံရပြီး—ညကိုဖန်ဆင်းသူ (လ) အဖြစ်—မျိုးစေ့နှင့် ဆေးပင်များ၊ ဗြာဟ္မဏများနှင့် မန္တရများကိုပါ အုပ်စိုးရန် ဖြစ်၏။

Verse 71

त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भास्वतां वरः । तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिःपुष्टिः प्रभा वसुः

တောက်ပသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သူသည် မိမိ၏အလင်းရောင်ဖြင့် လောကသုံးပါးကို ပျော်ရွှင်စေ၍ ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။ စိနီနှင့် ကုဟူ၊ ထို့ပြင် ဒျုတိ၊ ပုဋ္ဌိ၊ ပရဘာ နှင့် ဝသုတို့သည် သူ့ကို ဆက်ကပ်အမှုထမ်းကြ၏။

Verse 72

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे । सप्तविंशतिरिंदोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः

ကီရ္တိ၊ ဓြတိ၊ လက္ခ္မီတို့နှင့် အခြားဒေဝီများပါဝင်သော ဒေဝီကိုးပါးသည် သူ့ကို ဆည်းကပ်အမှုထမ်းကြ၏။ ထို့ပြင် မဟာဝရတရှိသော ဒက္ခ၏ သမီး ၂၇ ပါးသည် အိန္ဒု (လ) နှင့် ဆက်နွယ်ပိုင်ဆိုင်ကြ၏။

Verse 73

ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः । स तत्प्राप्य मह्द्राज्यं सोमः सोमवतां वरः

ပရာစေတ၏ သား ဒက္ခသည် နက္ခတ္တရဟု ခေါ်ကြသောသူတို့ကို သူ့အား ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထိုမဟာအာဏာကို ရရှိပြီးနောက်၊ ဆိုမ (လ) သည် ဆိုမတော်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးအဖြစ် မိမိအုပ်စိုးရာတွင် ရွှင်လန်းတိုးတက်ခဲ့၏။

Verse 74

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

ထို့နောက် သူသည် ရာဇသူယ ယဇ္ဉကို ပြုလုပ်၍ ဒါနအဖြစ် တစ်သိန်းမျှ ပေးလှူခဲ့၏။ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭသည် ဥဒ္ဂာတೃ ပုရောဟိတ်အဖြစ် သီဆိုကာ၊ ဗြဟ္မာသည် ဗြဟ္မတော်အဖြစ် ရောက်ရှိပြီး အဓိပတိအဖြစ် ထိုင်ခဲ့၏။

Verse 75

सदस्यस्तस्य भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः । सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

ထိုယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ သခင်ဟရီ—နာရာယဏာဘုရားတော်ကိုယ်တိုင်—အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ကာ၊ စနတ်ကုမာရ ဦးဆောင်သော ရှေးဦး ဘြဟ္မရ္ရှိများက ဝန်းရံနေ하였다။

Verse 76

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकांस्तु वरानने । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै शुभे

မျက်နှာလှသော မိဖုရားရေ၊ ဆိုမဘုရားသည် ဒက္ခိဏာကို သုံးလောကကိုပင် ပေးသကဲ့သို့ ပေးအပ်၍၊ ထိုအထက်မြတ်ဆုံး ဘြဟ္မရ္ရှိများနှင့် ယဇ်အဖွဲ့ဝင်များအားလည်း ပေးတော်မူ၏၊ မင်္ဂလာရှိသူရေ။

Verse 77

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

အဝဘ္ဟෘထ (အဆုံးသတ် သန့်စင်ရေချိုး) သို့ ရောက်ပြီး စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ တည်ငြိမ်ကာ၊ နတ်များနှင့် ရှင်သန်သူ ဥစ္စာဉာဏ်ရှိ ရ္ရှိများအားလုံးက ပူဇော်ဂုဏ်ပြုကြသဖြင့်၊ ဘုရင်တို့၏ဘုရင်သည် အလွန်တောက်ပ၍ တစ်ဆယ်ဦးတည်ရာအရပ်တို့ကို မျိုးစုံနည်းဖြင့် ထွန်းလင်းစေ하였다။

Verse 78

तेन तत्प्राप दुष्प्राप्यमैश्वर्य्यमकृता त्मभिः । स एवं वर्त्तते चन्द्रश्चात्रेय इति विश्रुतः

ထိုကောင်းမှုကြောင့် စည်းကမ်းမရှိသူတို့အတွက် ရယူရန်ခက်ခဲသော အာဏာအုပ်စိုးမှုကို သူရရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် လသည် ထိုအခြေအနေ၌ တည်ရှိနေပြီး “ချာထ္ရေယ” ဟု အစဉ်အလာတွင် ကျော်ကြားသည်။