Adhyaya 96

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्मिन्गते भूपे ह्यजापाले रसातलम् । तत्पुत्रश्चाभवद्राजा मंत्रिभिस्तु पुरस्कृतः

စူတက ပြောသည်—ဤသို့ ထိုဘုရင် အဇာပါလ သည် ရသာတလ (Rasātala) သို့ ဆင်းသွားသောအခါ၊ သူ၏သားသည် မန္တရိများ၏ အကူအညီနှင့် အထောက်အပံ့ဖြင့် ဘုရင်ဖြစ်လာ하였다။

Verse 2

यो नित्यमगमत्स्वर्गे वासवं रमते सदा । शनैश्चरो जितो येन रोहिणीं परिभेदयन्

သူသည် နိစ္စတမ်း ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားရောက်၍ ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) ကို အမြဲပျော်ရွှင်စေ၏။ ရိုဟိဏီကို နှိပ်စက်နေစဉ်တောင် စနိဿစရ (စနေဂြိုဟ်) ကို သူက အနိုင်ယူ၍ ထိန်းချုပ်ခဲ့၏။

Verse 3

गृहे यस्य स्वयं विष्णुर्भूत्वा चैव चतुर्विधः । रावणस्य विनाशार्थं जन्म चक्रे प्रहर्षितः

သူ၏အိမ်၌ ဗိဿဏုကိုယ်တိုင်သည် လေးမျိုးသဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းကာ ရာဝဏကို ဖျက်ဆီးရန် အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ မွေးဖွားခဲ့၏။

Verse 4

तेनागत्यात्र सत्क्षेत्रे तोषितो मधुसूदनः । प्रासादं शोभनं कृत्वा ततश्चैव प्रतिष्ठितः

သူသည် ဤသန့်ရှင်းသော စတ္က்ஷೇತ್ರသို့ လာရောက်သဖြင့် မဓုသူဒန (ဗိဿဏု) သည် ကျေနပ်ပီတိဖြစ်၏။ ထို့နောက် လှပသော ဘုရားကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ပြီး အရှင်ကို ထိုနေရာ၌ တရားဝင် တည်ထောင်ပူဇော်ခဲ့၏။

Verse 5

तस्यापि विश्रुता वापी स्वयं तेन विनिर्मिता । राजवापीति लोकेऽस्मिन्विख्यातिं परमां गता

သူကိုယ်တိုင် နာမည်ကြီးသော ရေကန်/အဆင့်ရေတွင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့၏။ ဤလောက၌ ၎င်းသည် “ရာဇဝာပီ” ဟူသော အမည်ဖြင့် အလွန်ကျော်ကြားလာ၏။

Verse 6

तस्यां यः कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते पञ्चमीदिने । प्रेतपक्षे विशेषेण स नरः स्यात्सतां प्रियः

ထိုနေရာ၌ လပြည့်လကွယ်၏ ပဉ္စမနေ့တွင်—အထူးသဖြင့် ပရေတပက္ခ (သေဆုံးသူများအတွက် ကာလ) အတွင်း—ရှရာဒ္ဓကို ပြုလုပ်သူသည် သုတေသနကောင်းသူတို့၏ ချစ်ခင်လေးစားခြင်းကို ရရှိမည်။

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कथं तेन जितः सौरी रोहिणीशकटं च यत् । भिंदानस्तोषितस्तेन कथं नारायणो वद

ရသေ့တို့က ဆိုကြသည်– သူသည် စောရီ (ရှနိ) ကို မည်သို့ အနိုင်ယူခဲ့သနည်း၊ «ရိုဟိဏီ လှည်း» (Rohiṇīśakaṭa) ကို မည်သို့ ခွဲဖောက်ခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် နာရာယဏ (Nārāyaṇa) သည် သူ့ကြောင့် မည်သို့ ပီတိဖြစ်တော်မူသနည်း။ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြပါ။

Verse 8

।सूत उवाच । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे स्वधर्मेण वसुन्धराम् । अतिसौख्यान्वितो लोकः सर्वदैव व्यजायत

စူတက ဆိုသည်– ထိုဓမ္မကိုသိမြင်သော မင်းသည် မိမိ၏ တရားသဘောအတိုင်း မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်သောအခါ လူထုသည် အမြဲတမ်း ကြီးမားသော ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုနှင့်အတူ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လေ၏။

Verse 9

बहुक्षीरप्रदा गावः सस्यानि गुणवंति च । कामवर्षी च पर्जन्यो यथर्त्तुफलिता द्रुमाः

နွားများသည် နို့ကို အလွန်များစွာ ပေးလှူကြ၏။ စိုက်ပျိုးသီးနှံများသည် အရည်အသွေးကောင်းမွန်ကြ၏။ မိုးသည် လိုသလို ကျလာ၏။ သစ်ပင်များသည် ရာသီတော်မီ အချိန်တန်သီးပွင့်လေ၏။

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य दैवज्ञैस्तस्य भूपतेः । कथितं रोहिणीभेदं रविपुत्रः करिष्यति

ထို့နောက် အချိန်တစ်ခါတွင် ကြယ်ဗေဒပညာရှင်တို့က ထိုဘုရင်အား ပြောကြားသည်– ရဝိ၏သား (ရှနိ) သည် «ရိုဟိဏီ-ဘေဒ» ဟူသော ရိုဟိဏီ၌ ခွဲဖောက်ခြင်း (အမင်္ဂလာလက္ခဏာ) ကို ဖြစ်စေမည်ဟု။

Verse 11

तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति । अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी । यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम्

ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် ကြောက်မက်ဖွယ် အစာရှားပါးမှု ဖြစ်ပေါ်မည်။ မိုးမရွာခြင်းကြောင့် ရက်စက်သော မိုးခေါင်ခြင်းသည် ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုကြောင့် မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံး ဒုက္ခရောက်ကာ လူသားတို့ ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်။

Verse 12

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स राजा कुपितोऽभ्यगात् । शनैश्चरं समुद्दिश्य विमानमधिरुह्य च

သူတို့၏စကားကို ကြားသော် မင်းသည် ဒေါသထွက်၍ ထွက်ခွာသွား၏။ Śanaiścara ကို စိတ်တည်ကာ ကောင်းကင်ဗိမာန် (vimāna) ကိုလည်း တက်စီး하였다။

Verse 13

तस्य तुष्टेन संदत्तं विमानं कामगं पुरा । शक्रेण तत्र संतिष्ठञ्छनैश्चरमुपाद्रवत्

အရင်က Śakra အင်ဒြာသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၍ ဆန္ဒအတိုင်းသွားနိုင်သော vimāna ကို ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထို vimāna ပေါ်တွင် ရပ်ကာ Śanaiścara ကို တိုက်ခိုက်လေ၏။

Verse 14

ततः सूर्यपथं मुक्त्वा ततश्चंद्रस्य पार्थिवः । नक्षत्रसरणिं प्राप्य सज्यं कृत्वा महद्धनुः

ထို့နောက် မင်းသည် နေရောင်လမ်းကို စွန့်၍ လမင်းလမ်းကိုလည်း ကျော်လွန်ကာ ကြယ်စုတို့၏ လမ်းကြောင်းသို့ ရောက်၏။ ထို့ပြင် ကြီးမားသော လေးကို ကြိုးတင်၍ အသင့်နေ၏။

Verse 15

तत्र बाणं समारोप्य शनैश्चरमुपाद्रवत् । प्रोवाच पुरतः स्थित्वा सूर्यपुत्रमधोमुखम्

ထိုနေရာ၌ မင်းသည် မြားကို တင်ကာ Śanaiścara ထံသို့ အလျင်အမြန် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၏။ သူ၏ရှေ့တွင် ရပ်ကာ မျက်နှာချထားသော နေမင်းသားကို စကားဆိုလေ၏။

Verse 16

त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर । मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम्

“ယခုချက်ချင်း Rohiṇī လမ်းကြောင်းကို စွန့်လွှတ်လော့၊ Śanaiścara။ ငါ၏အမိန့်ကို မနာခံလျှင် ငါသည် သင့်ကို ယမမင်း၏ နေရာသို့ ပို့မည်” ဟု ဆို၏။

Verse 17

एतेन निशिताग्रेग शरेणा नतपर्वणा । दिव्यास्त्रमंत्रयुक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ဤမြှားသည် ထိပ်ချွန်၍ အဆစ်အမြစ်ကောင်းစွာချိတ်ဆက်ထားပြီး၊ ဒေဝအာယုဓမန်တရများဖြင့် အင်အားပေးထားသဖြင့်၊ ဤအရာသည် အမှန်တရားဟု ငါကြေညာ၏။

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तादृग्रौद्रतमं महत् । मन्दो विस्मयमापन्नस्ततश्चेदमभाषत

ထိုစကားများကို ကြားသော်—အလွန်ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကြီးမားလှသော—မန်ဒ (ရှနိုင်းရှ္စရ) သည် အံ့ဩသွားပြီးနောက် ဤသို့ ပြောလေ၏။

Verse 19

कस्त्वं ब्रूहि महाभाग मम मार्गं रुणत्सि यः । अगम्यं केनचिल्लोके सर्वैरपि सुरासुरैः

«သင်သည် မည်သူနည်း။ မဟာဘဂါ၊ ငါ့လမ်းကြောင်းကို တားဆီးသူရေ၊ ပြောပါ။ ဤလောက၌ ထိုလမ်းသည် ဒေဝနှင့် အဆုရ အားလုံးပင် မရောက်နိုင်သော အဂမ့်ဖြစ်၏»။

Verse 20

राजोवाच । अहं दशरथो नाम सूर्यवंशोद्भवो नृपः । अजस्य तनयः प्राप्तः कामं वारयितुं क्रुधा

ဘုရင်က ပြောသည်—«ငါသည် ဒဿရထဟု အမည်ရသော၊ နေမင်းမျိုးဆက်မှ ပေါက်ဖွားသည့် မင်းဖြစ်၏။ အဇ၏ သားဖြစ်ပြီး၊ သင်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တားဆီးရန် အမျက်ဖြင့် ဤသို့ ရောက်လာ၏»။

Verse 21

मंद उवाच । न त्वया सह संबंधः कश्चिदस्ति महीपते । मम यत्त्वं प्रकोपाढ्यो मन्मार्गं हंतुमिच्छसि

မန်ဒက ပြောသည်—«မြေရှင်ဘုရင်ရေ၊ သင်နှင့် ငါအကြား ဆက်နွယ်မှု မရှိပါ။ ထိုသို့ဖြစ်လျက် သင်သည် အမျက်ပြင်းထန်ကာ ငါ့လမ်းကြောင်းကို ဖျက်ဆီးလိုသည်မှာ အဘယ်ကြောင့်နည်း»။

Verse 22

राजोवाच । रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि । सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम्

မင်းကြီးက ပြောသည်။ «ရိုဟိဏီမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လှည်းကို သင်အမှန်တကယ် ခွဲဖျက်လိမ့်မည်။ ဤစကားကို ငါ၏ နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာရှင်တို့က ယခုတင် ငါ့အား ကြေညာခဲ့သည်»။

Verse 23

तस्मिन्मन्द त्वया भिन्ने न वर्षति शतक्रतुः । एतद्वदति दैवज्ञा ज्योतिःशास्त्रविचक्षणाः

«အို မန္ဒ၊ ထိုလှည်းကို သင် ခွဲဖျက်လျှင် သတကရတု (အိန္ဒြာ) သည် မိုးမရွာစေတော့။ ဤသို့ကို နက္ခတ်ဗေဒနှင့် နိမိတ်အတတ်၌ ကျွမ်းကျင်သော ဗေဒင်ပညာရှင်တို့က ဆိုကြသည်»။

Verse 24

जाते वृष्टिनिरोधेऽथ जायंतेऽन्नानि न क्षितौ । अन्नाभावात्क्षयं यांति ततो भूभितले जनाः

မိုးရွာခြင်း တားဆီးခံရသော် မြေပြင်ပေါ်၌ စပါးသီးနှံ မပေါက်ဖွားတော့။ အစာအဟာရ မရှိသဖြင့် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ လူတို့သည် အားနည်းယုတ်လျော့ကာ ပျက်စီးသေဆုံးကြသည်။

Verse 25

जनोच्छेदे ततो जाते अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । न भवंति धरा पृष्ठे ततः स्यादेव संक्षयः

လူတို့ ပျက်စီးဆုံးရှုံးသွားသောအခါ အဂ္နိဋ္ဌောမ စသည့် ယဇ္ဉကရိယာများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ မဖြစ်တော့။ ထို့ကြောင့်ပင် ပိုမိုသော ပျက်စီးမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 26

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် အို နေမင်းမှ မွေးဖွားသူ၊ ရိုဟိဏီသို့ သွားလိုသော သင်၏လမ်းကို တားဆီးထားသည်။ ဤသည်မှာ ငါပြောသော အမှန်တရားပင် ဖြစ်သည်။

Verse 27

शनिरुवाच । गच्छ पुत्र निजं गेहं ममापि त्वं च रोचसे । तुष्टोऽहं तव वीर्येण न त्वन्येन महीपते

ရှနိက ပြော၏ — «သားရေ၊ မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွားလော့။ သင်သည် ငါ့အတွက်တောင် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်၏။ အို မင်းကြီး၊ သင်၏ သတ္တိဗီရိယကြောင့်သာ ငါ ကျေနပ်၏၊ အခြားအရာကြောင့် မဟုတ်»။

Verse 28

न केनचित्कृतं कर्म यदेतद्भवता कृतम् । न करिष्यति चैवान्यो देवो वा मानवोऽथ वा

သင်ပြုခဲ့သကဲ့သို့သော ကုသိုလ်ကံကို မည်သူမျှ မပြုဖူး။ ထို့ပြင် အခြားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်—နတ်ဖြစ်စေ လူဖြစ်စေ—ဘယ်တော့မှ မပြုနိုင်တော့။

Verse 29

नाहं पश्यामि भूपाल कथंचिदपि तूर्ध्वतः । यतो दृष्टिविनिर्दग्धं भस्मसाज्जायतेऽखिलम्

အို မင်းကြီး၊ ငါသည် အပေါ်ဘက်သို့ မည်သို့မျှ မကြည့်။ ငါ့အမြင်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းသွားသော အရာအားလုံးသည် အကုန်လုံး ပြာဖြစ်သွားလေသည်။

Verse 30

जातमात्रेण बालेन मया पादौ निरीक्षितौ । तातस्य सहसा दग्धौ ततोऽहं वारितोंऽबया

ငါသည် ကလေးအဖြစ် မွေးဖွားခါစတွင် ဖခင်၏ ခြေထောက်တို့ကို ကြည့်မိ၏။ ချက်ချင်းပင် ဖခင်၏ ခြေထောက်တို့ လောင်ကျွမ်းသွား၍ ထို့နောက် မိခင်က ငါ့ကို တားဆီးလေ၏။

Verse 31

न त्वया पुत्र द्रष्टव्यं किंचिदेव कथंचन । प्रमाणं यदि ते धर्मो मातृवाक्यसमुद्भवः

«သားရေ၊ မည်သည့်အရာကိုမျှ မည်သို့မျှ မကြည့်ရ။ သင်အတွက် ဓမ္မသည် မိခင်၏ စကားမှ ပေါ်ထွန်းသော အာဏာဖြစ်လျှင်»။

Verse 32

तस्मात्त्वया महत्कर्म कृतमीदृक्सुदुष्करम् । प्रजानां पार्थिवश्रेष्ठ त्यक्त्वा दूराद्भयं मम

ထို့ကြောင့် သင်သည် အလွန်ခက်ခဲသော မဟာကာရိယကို ပြီးမြောက်စေခဲ့၏၊ အို မင်းတို့အထက်မြတ်သူ၊ ပြည်သူတို့အကျိုးအတွက် ငါ့ကိုကြောက်ရွံ့ခြင်းကို အဝေးသို့ ပယ်ချခဲ့၏။

Verse 33

तस्मा त्तव कृते नाहं भेदयिष्यामि रोहिणीम् । कथंचिदपि भूपाल युगांतररशतेष्वपि

ထို့ကြောင့် သင်၏အကျိုးအတွက်၊ အို မင်းကြီး၊ ငါသည် ရောဟိဏီကို မနှိပ်စက်တော့မည်မဟုတ်၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ယုဂအနန္တရာဇာတစ်သိန်းပေါင်းများစွာတိုင်အောင်ပင်။

Verse 34

वरं वरय चास्माकं तस्मादद्य भविष्यति । हृतत्स्थितं दुर्लभं भूप सर्वेषामिह देहिनाम्

«ငါထံမှ ဆုတောင်းတစ်ပါးကို ရွေးချယ်လော့; ထို့ကြောင့် ယနေ့ပင် ပေးအပ်မည်။ အို မင်းကြီး၊ ဤလောက၌ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွက် စိတ်ကို တည်ငြိမ်မလှုပ်ရှားအောင် ထိန်းထားခြင်းသည် အလွန်ရှားပါး၏»။

Verse 35

राजोवाच । तव यो वासरे प्राप्ते तैलाभ्यंगं करोति वै । तस्याऽन्यदिवसं यावत्पीडा कार्या न च त्वया

မင်းကြီးက ဆို၏ — «သင်၏နေ့ရောက်သောအခါ ဆီလိမ်းနှိပ် (အဘျင်္ဂ) ကို တကယ်တမ်း ပြုလုပ်သူအား၊ နောက်တစ်နေ့အထိ သင်သည် ဒုက္ခမပေးရ»။

Verse 36

तिलदानं करोत्येवं लोहदानं च यस्तव । करोति दिवसे शक्त्या यावद्वर्षं त्वया हि सः

«ထို့အတူ သင်၏နေ့၌ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း နှမ်းလှူဒါန်းခြင်းနှင့် သံလှူဒါန်းခြင်းကို ပြုသူသည်၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ထိုသို့ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျှင်၊ သူကို သင်က အမှန်တကယ် ကာကွယ်ရမည်»။

Verse 37

रक्षणीयः सुकृच्छ्रेषु संकटेषु सदैव हि । त्वयि गोचरपीडायां संस्थिते चार्कसंभव

ပြင်းထန်သောဒုက္ခခက်ခဲမှုများနှင့် အန္တရာယ်ကျပ်တည်းမှုများတွင် သူကို အမြဲကာကွယ်ရမည်။ အထူးသဖြင့် သင်သည် ဂိုချာအနာတရ (ဂြိုဟ်လှည့်သွားရာ) ကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်စေသော အခြေအနေ၌ တည်ရှိနေသော်လည်း၊ အို နေရောင်၏သားတော်။

Verse 38

यः कुर्याच्छांतिकं सम्यक्तिलहोमं च भक्तितः । वासरे तव संप्राप्ते समिद्भिश्च तथाऽक्षतैः

သင်၏နေ့ရက်ရောက်လာသောအခါ၊ မည်သူမဆို ဘာဝနာဖြင့် သင့်တော်စွာ ရှာန္တိက (ငြိမ်းချမ်းရေး) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်၍ နှမ်းဟိုးမ (tilahoma) ကို သဒ္ဓါဖြင့် ဆောင်ရွက်ကာ၊ သန့်ရှင်းသော မီးထိုးတုတ်များနှင့် မကွဲမပျက် ဆန် (အက္ခတ) ကိုလည်း ပူဇော်လျှင်—

Verse 39

तस्य सार्धानि वर्षाणि सप्त कार्या प्रयत्नतः । त्वया रक्षा महाभाग वरं चेन्मम यच्छसि

ထိုသူအတွက် သင်သည် ကြိုးစားအားထုတ်၍ ခုနစ်နှစ်ခွဲတိုင်အောင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရမည်၊ အို မဟာဘဂ္ဂ (အမြတ်မြတ်သောသူ)၊ သင်က ငါ့အား ဤအပေးအယူ (ဗရ) ကို အမှန်တကယ် ပေးမည်ဆိုလျှင်။

Verse 40

सूत उवाच । एवमित्येव संप्रोच्य विरराम ततः परम् । शनैश्चरो महीपालवचनाद्द्विजसत्तमाः

စူတက ပြောသည်—“‘အဲဒီလိုပဲ’ ဟုသာ ပြောပြီးနောက် ထို့နောက်ပိုင်းတွင် တိတ်ဆိတ်သွား၏။ အို ဒွိဇသတ္တမ (ဗြာဟ္မဏအမြတ်ဆုံး) တို့၊ ရှနိရှ္စရ (Śanaiścara) သည် မင်း၏စကားအတိုင်း ပြုလေ၏။”

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं सुविस्तरात् । भवद्भिः सूर्यपुत्रस्य राज्ञा दशरथेन हि । संवादं रोहिणीभेदे सञ्जातं समुपस्थिते

သင်တို့ မေးမြန်းခဲ့သမျှကို ငါသည် အပြည့်အစုံ အသေးစိတ် ပြောပြပြီးပြီ။ နေရောင်၏သား (Śanaiścara) နှင့် ဒဿရထ မင်းကြီးတို့၏ ဆွေးနွေးစကားဝိုင်းသည် ‘ရောဟိဏီဘေဒ’ ဖြစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကိုပင် ဖြစ်၏။

Verse 42

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्यो विशेषतः । शनैश्चरकृता पीडा तस्य नाशं प्रगच्छति

ဤဂါထာကို နေ့စဉ်ရွတ်ဖတ်သူ၊ သို့မဟုတ် အထူးသဖြင့် နားထောင်သူ၏ ရှနိ(Śanaiścara)ကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခဝေဒနာသည် ပျက်ကွယ်သွားမည်။