Sukta 67
Sukta 6.67
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.67 Mitra-Varuṇa hymn)
Mitra-Varuṇa
Triṣṭubh (standard for many 6th maṇḍala hymns; probable here)
ဤဂါထာသည် မိတ္တရနှင့် ဝရုဏတို့ကို ရတ (သမာစ/စကြဝဠာဆိုင်ရာစည်း秩序) ၏ အကြီးမြတ်ဆုံး ထိန်းသိမ်းသူများအဖြစ် ချီးမွမ်းထားပြီး ၎င်းတို့သည် လူများကို "နှင်ကြိုးကဲ့သို့" စုစည်းထားကာ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ အချိန်ကာလနှင့် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးတို့၏ တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဤဂါထာသည် ၎င်းတို့၏ မလွဲမသေ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု၊ စည်းကမ်းရှိသော အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ဘဝတိုက်ပွဲတွင် ထင်ပေါ်သော စွမ်းအားများ၏ အောင်မြင်သော ရှေ့ဆက်သွားမှုတို့အတွက် ဆုတောင်းချက်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းသည် လူမှုရေး စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ မှန်ကန်သော အုပ်ချုပ်မှုနှင့် သမာစနှင့်အညီ အတွင်းစိတ်ဓာတ် တည်ငြိမ်မှုအတွက် ဆုတောင်းချက်ဖြစ်သည်။
Mantras
Mantra 1
विश्वेषां वः सतां ज्येष्ठतमा गीर्भिर्मित्रावरुणा वावृधध्यै । सं या रश्मेव यमतुर्यमिष्ठा द्वा जनाँ असमा बाहुभिः स्वैः ॥
မိတ္တရနှင့် ဝရုဏ၊ သတ္တဝါအားလုံးတို့တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော သင်တို့ကို၊ ကျွနုပ်တို့၏ စိတ်ကူးယဉ်စကားလုံးများဖြင့် ကြီးပွါးစေရန် ဆုတောင်းပါ၏။ သင်နှစ်ပါးသည် တူညီမှုမရှိသူများဖြစ်ကာ၊ သင်တို့၏ ကိုယ်ပိုင် တော်တော်လက်များဖြင့် လူများကို ကြိုးတစ်ခုကဲ့သို့ စုစည်းကာ ဆက်ကပ်ထားပါ၏။
Mantra 2
इयं मद्वां प्र स्तृणीते मनीषोप प्रिया नमसा बर्हिरच्छ । यन्तं नो मित्रावरुणावधृष्टं छर्दिर्यद्वां वरूथ्यं सुदानू ॥
ကျွနုပ်တို့၏ စိတ်ကူးယဉ်အတွေးသည် ရိုသေကိုင်းညွတ်မှုဖြင့် ချစ်ခင်ဖွယ် ယဇ်ပလ္လင်ကို ဖြန့်ကျက်ပါ၏၊ သင်တို့ နီးကပ်လာရန်အတွက်။ မိတ္တရနှင့် ဝရုဏ၊ မတိုက်ခိုက်ခံရဘဲ ကျွနုပ်တို့ဆီသို့ လာပါ။ သင်တို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အုပ်မြဲသည် ကောင်းကျိုးပေးသူများအတွက် ကျွနုပ်တို့၏ အဖုံးအကာနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှု ဖြစ်ပါစေသတည်း။
Mantra 3
आ यातं मित्रावरुणा सुशस्त्युप प्रिया नमसा हूयमाना । सं यावप्नःस्थो अपसेव जनाञ्छ्रुधीयतश्चिद्यतथो महित्वा ॥
မိတ္တရနှင့် ဝရုဏ၊ ကောင်းသော ချီးကျူးမှုဆီသို့ လာပါ၊ ချစ်ခင်ဖွယ်ရာသို့ ရိုသေကိုင်းညွတ်မှုဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ထားသည်။ အမှုတော်များ၏ ပြည့်စုံမှု၌ ရပ်တည်နေသော သင်တို့သည် ထိရောက်သော လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် လူများကို ပူးပေါင်းပါ။ သင်တို့၏ ကြီးမြတ်မှုကြောင့် အောက်မှ ခေါ်ဝေါ်သူများကိုပင် နားထောင်ပါ၏။
Mantra 4
अश्वा न या वाजिना पूतबन्धू ऋता यद्गर्भमदितिर्भरध्यै । प्र या महि महान्ता जायमाना घोरा मर्ताय रिपवे नि दीधः ॥
လျင်မြန်သော မြင်းများကဲ့သို့၊ သင်နှစ်ပါးသည်, သင်တို့၏ ဆက်ဆံမှု၌ စင်ကြယ်သူများ, အဒိတိသည် ရတ၏ သန္ဓေသားကို ဖော်ထုတ်ရန် သယ်ဆောင်သည့်အခါ။ သင်တို့၏ မွေးဖွားမှု၌ ကြီးမားကျယ်ပြောသူများဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ သင်တို့သည် ရန်သူဖြစ်သော သောကြောင့်သားအတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်လာပါ၏။ သင်တို့သည် သူ့ကို နှိပ်ကွပ်ပါ၏။
Mantra 5
विश्वे यद्वां मंहना मन्दमानाः क्षत्रं देवासो अदधुः सजोषाः । परि यद्भूथो रोदसी चिदुर्वी सन्ति स्पशो अदब्धासो अमूराः ॥
နတ်များအားလုံးတို့သည် သင်တို့၏ ကြီးမြတ်မှု၌ ပျော်ရွှင်ကာ၊ အတူတကွ သင်တို့၏ အချုပ်အခြားအာဏာကို တည်ထောင်ခဲ့သည့်အခါ၊ ထိုအခါ, သင်တို့သည် ကျယ်ပြောသော လောကနှစ်ခုလုံးကို ပတ်ရံထားသော်လည်း, သင်တို့၏ စောင့်ကြည့်သူများ ရှိနေပါ၏၊ လိမ်လည်မခံရသူများနှင့် မတုန်မလှုပ် ရပ်တည်သူများဖြစ်ကာ၊ စည်းကမ်းကို စောင့်ရှောက်သူများ ဖြစ်ကြ၏။
Mantra 6
ता हि क्षत्रं धारयेथे अनु द्यून्दृंहेथे सानुमुपमादिव द्योः । दृळ्हो नक्षत्र उत विश्वदेवो भूमिमातान्द्यां धासिनायोः ॥
သင်နှစ်ပါးသည် အချုပ်အခြားအာဏာကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားပြီး နေ့ရက်များကို ခိုင်မာစေပါ၏။ ကောင်းကင်၏ အတိုင်းအတာကဲ့သို့ ထိပ်ဆုံးကို ခိုင်မာစေပါ၏။ ခိုင်မာသော ကြယ်နှင့် နတ်အားလုံးသည် သင်တို့၏ တည်ဆောက်သော အစွမ်းအားဖြင့် မြေကြီးနှင့် ကောင်းကင်ကို ထမ်းဆောင်ထားပါ၏။
Mantra 7
ता विग्रं धैथे जठरं पृणध्या आ यत्सद्म सभृतयः पृणन्ति । न मृष्यन्ते युवतयोऽवाता वि यत्पयो विश्वजिन्वा भरन्ते ॥
စုစည်းထားသူများသည် နေအိမ်ကို ဖြည့်ဆည်းသည့်အခါ၊ သင်နှစ်ပါးသည် ပြည့်စုံမှုအတွက် ကျယ်ပြောသော ဝမ်းဗိုက်ကို ဖြည့်ဆည်းပါ၏။ လူငယ်မိန်းမပျိုများသည် လေဖြင့် မထိခိုက်ရသူများဖြစ်ကာ၊ အားလုံးကို အာဟာရပေးသော နို့ရည်ကို ဖြန့်ဝေသည့်အခါ မအောင်မမြောက်ဘဲ ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Mantra 8
ता जिह्वया सदमेदं सुमेधा आ यद्वां सत्यो अरतिॠते भूत् । तद्वां महित्वं घृतान्नावस्तु युवं दाशुषे वि चयिष्टमंहः ॥
အမှန်တရားစကားလုံးနှင့်တကွ၊ အသိဉာဏ်ရှိသူများအဖြစ်၊ ဤအရာကို သင်တို့ထံသို့ အမြဲတမ်းဆောင်ယူပါသည်။ မမှန်ကန်သော အမှားအယောင်တို့သည် ဓမ္မတရားမှ ကင်းဝေးသောအခါတွင် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ သင်တို့နှစ်ပါးတို့၏ ကြီးမြတ်ခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ကြည်လင်သော အဟာရဖြစ်ပါစေသတည်း။ ပေးသူအတွက် ဝေဒနာဆင်းရဲကို ခွဲခြားဖယ်ရှားပေးပါ။
Mantra 9
प्र यद्वां मित्रावरुणा स्पूर्धन्प्रिया धाम युवधिता मिनन्ति । न ये देवास ओहसा न मर्ता अयज्ञसाचो अप्यो न पुत्राः ॥
မိတရနှင့်ဝရုဏနတ်မင်းနှစ်ပါး၊ သင်တို့၏ ချစ်ခင်လောက်သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနေရာများသည် မြင့်မြတ်သော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် လှုပ်ရှားသောအခါ၊ နတ်များဖြစ်စေ လူသားများဖြစ်စေ မည်သူမျှ လျှော့ပေါက်စေနိုင်ပါ။ ယဇ်ပူဇော်မှုမရှိဘဲ သွားလာသူများသည် သင်တို့ထံသို့ မရောက်နိုင်ပါ၊ ခပ်သိမ်းသောနေရာကို မသိသော သားများကဲ့သို့ဖြစ်သည်။
Mantra 10
वि यद्वाचं कीस्तासो भरन्ते शंसन्ति के चिन्निविदो मनानाः । आद्वां ब्रवाम सत्यान्युक्था नकिर्देवेभिर्यतथो महित्वा ॥
ဂါယကများသည် နှုတ်ကပတ်တော်ကို ပျံ့နှံ့စေသောအခါ၊ စိတ်ရှိသူအချို့သည် ပရိသတ်များကို ကြွေးကြော်ကြသည်။ ထိုအခါ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်တို့အား မှန်ကန်သောစကားများကို ပြောကြားပါသည်။ နတ်များအနက် သင်တို့၏ ကြီးမြတ်ခြင်းကို မည်သူမျှ မရရှိနိုင်ပါ။
Mantra 11
अवोरित्था वां छर्दिषो अभिष्टौ युवोर्मित्रावरुणावस्कृधोयु । अनु यद्गावः स्फुरानृजिप्यं धृष्णुं यद्रणे वृषणं युनजन् ॥
ဤသို့ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်တို့၏ ကာကွယ်မှုနှင့် အမိုးအကာကို တောင်းခံပါသည်၊ မိတရနှင့်ဝရုဏနတ်မင်းနှစ်ပါး၊ အကူအညီ၌ မလွတ်သောသူများအဖြစ်။ အလင်းရောင်ခြည်များသည် ဖြောင့်တန်းစွာ သွားသော ရဲရင့်သည့်အားကို တိုက်ပွဲ၌ ယှဉ်တွဲသောအခါ။
Inside Sukta 67
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by lauding Mitra and Varuṇa as the most eminent among the truthful and asks that praise increase their power, emphasizing their role in holding peoples together like a guiding rein.
- Development
It expands their sovereignty: they uphold kṣatra, strengthen the days, and establish the firm measures of heaven, stabilizing earth and sky through their ordering power.
- Climax
A vivid assertion of cosmic steadiness and divine support—star-like firmness and universal sustaining—presents them as the unshakable regulators of the world-order.
- Where it settles
It concludes with a direct plea for shelter and unfailing protection, linking divine guidance with the forward yoking of luminous forces toward victory in life’s struggle.
The deity: Mitra-Varuṇa
- In the VedaPaired Ādityas who rule by ṛta: Mitra embodies concord, contract, and harmonizing friendship, while Varuṇa embodies vastness, moral vigilance, and binding law. Together they are praised as “eldest among the truthful,” strong-armed rulers who gather peoples and steady the worlds.
- Cosmic functionThey maintain cosmic and social order: safeguarding oaths, right relationships, kingship (kṣatra), the regularity of days, and the stability of heaven and earth.
- Inner significanceMitra-Varuṇa represent the inner discipline of truthfulness and ethical clarity: Mitra as the power of harmonious relation and trustworthy speech; Varuṇa as conscience, self-restraint, and the binding force that corrects deviation from ṛta.
The seer
- Bharadvāja BārhaspatyaBharadvāja (Āṅgirasa) gotra; Bārhaspatya branch (connected with Bṛhaspati) · One of the principal family-seers of the Rig Veda’s 6th Maṇḍala, celebrated for hymns that join precise ritual praise with a strong vision of ṛta, protection, and sovereign order.
Famous verses
saṃ yā raśmeva yamatūḥ ("who hold together like a rein")
ता हि क्षत्रं धारयेथे अनु द्यून्दृंहेथे सानुमुपमादिव द्योः । दृळ्हो नक्षत्र उत विश्वदेवो भूमिमातान्द्यां धासिनायोः ॥chardiṣo abhiṣṭau ("for protection and shelter")
Attributes of the deity
- Upholders of ṛta (cosmic/moral order)
- Guardians of oaths, truth, and social cohesion
- Sovereign protectors (kṣatra) and stabilizers of time (days)
- All-seeing, vigilant, and unfailing in help
- Bind and guide beings “like a rein” toward right action
Also by this seer
- A large portion of Mandala 6 is attributed to the Bharadvāja family (Bharadvāja-gṛha).
- Hymns to major deities such as Agni, Indra, the Aśvins, Pūṣan, and the Ādityas occur under this family’s attribution in Mandala 6.
- Later Vedic and epic tradition associates Bharadvāja with Brahmanical learning and transmission of sacred lore (smṛti/itihāsa tradition), though this goes beyond the Rigvedic layer.
The rite, step by step
- Ācamana and saṅkalpa (statement of intent): seeking alignment with ṛta and protection.
- Agni kindling (agnipratiṣṭhā): establish the fire as witness to truth and vow.
- Recitation/chanting of the sukta with attention to paired invocations (Mitra–Varuṇa).
- Offerings into the fire during key praise-lines (e.g., on themes of kṣatra, ṛta, protection).
- Silent contemplation: reaffirm truthful speech, right conduct, and harmony in relationships.
- Concluding śānti/prārthanā: request shelter (chardiṣ) and unfailing aid.
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma libation where applicable (in soma context)
- Simple oblations such as milk/curds or barley preparations (regional śrauta/smārta adaptations)
Frequently Asked Questions
They are paired Āditya deities who protect truth (ṛta). Mitra supports harmony and agreements, while Varuṇa safeguards moral law and restraint; together they govern and protect.
It means they guide and hold society together the way a rein controls and directs a horse—keeping people aligned with order, cooperation, and right conduct.
Protection and stable order: the hymn asks Mitra-Varuṇa to uphold right rule, keep life’s rhythms steady, and give shelter and unfailing help amid struggles.
Ask anything about Sukta 67 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
