Rig Veda 3.7.2: Mandala 3, Sukta 7, Mantra 2

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)

Devata: Agni (in the seat of Ṛta), with strong cow/horse imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

दिवक्षसो धेनवो वृष्णो अश्वा देवीरा तस्थौ मधुमद्वहन्तीः । ऋतस्य त्वा सदसि क्षेमयन्तं पर्येका चरति वर्तनिं गौः ॥

Transliteration

divákṣaso dhenávo vṛ́ṣṇo áśvā devī́r ā́ tasthau mádhumad váhantīḥ | ṛtásya tvā sádasi kṣémayantam páry ékā carati vartaníṃ gáuḥ ||

Translation

The divine milk-cows of heaven, the stallion’s horses, stand ready bearing sweetness. In the seat of Ṛta you are the maker of safety and peace; around you the one Cow moves along the track—circling as the ray of knowledge that follows the true course.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)

• क्षसः: of the expanse/space (of the sky)
• क्षसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: क्षस् (प्रातिपदिक)

• धेनवः: cows, milch-cows
• धेनवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull (the strong one)
• वृष्णः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• देवीः: divine
• देवीः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• तस्थौ: has stood / took position
• तस्थौ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• मधुमत्: sweetly, with honey/sweetness
• मधुमत्: कर्म/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: मधु + मतुप् (प्रातिपदिक)

• वहन्तीः: bearing, carrying
• वहन्तीः: कर्तृ (धेनवः/देवीः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वह् (धातु) → वर्तमान कृदन्त

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/rite)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सदसि: in the seat/assembly (sacrificial session)
• सदसि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदस् (प्रातिपदिक)

• क्षेमयन्तम्: bringing welfare, making secure
• क्षेमयन्तम्: कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: क्षेमय् (नामधातु/धातु) → वर्तमान कृदन्त

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• एका: one, single
• एका: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• चरति: moves, goes
• चरति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• वर्तनिम्: path, track, course
• वर्तनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्तनि (प्रातिपदिक)

• गौः: the cow (also: ray/light in Vedic usage)
• गौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)