Sukta 72
Sukta 1.72
Parāśara Śāktya
Agni
Triṣṭubh
ဤဂါထာသည် အgniနတ်မင်းကို အမြဲတမ်း ဆောင်ရွက်နေသော နတ်ဆရာကြီးအဖြစ် ချီးကျူးထားပြီး ထိုနတ်မင်းသည် ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသော လုပ်ငန်းများကို လက်ခံထားကာ ချမှတ်ပေးပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သေမျှတရား၏ အရှင်သခင် ဖြစ်လာပါသည်။ ဤဂါထာတွင် လောကဓာတ်ဆိုင်ရာ ပုံရိပ်များဖြစ်သည့် ဝှက်ထားသော လျှို့ဝှက်ချက်များ၊ နတ်ပြည်၏ "မျက်လုံးနှစ်ခု" ဖန်တီးခြင်းနှင့် မြစ်များကို လွှတ်လပ်စေခြင်းတို့ကို ယဇ်ပူဇော်မှုဆိုင်ရာ နတ်ဗေဒင်ပညာတွင် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားပြီး အgniနတ်မင်းသည် အမရာ (သေမျှတရား) ကို စောင့်ရှောက်ပြီး ယဇ်ပူဇော်သူ၏ တိုးတက်မှု၊ တည်ငြိမ်မှုနှင့် ရှေ့ဆက်သွားမည့် ခရီးကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။
Mantras
Mantra 1
नि काव्या वेधसः शश्वतस्कर्हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । अग्निर्भुवद्रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ॥
ထာဝရတည်ရှိသော ဖန်တီးမှုပြုသူသည် ဉာဏ်ပညာဖြင့် ပြုလုပ်သော လက်ရာများကို ချထားလေသည်။ လူသားတို့အတွက် အကူအညီပေးသော စွမ်းအားများစွာတို့ကို လက်ထဲတွင် ဆုပ်ကိုင်ထားလျက်၊ အဂ္ဂိနိနတ်ဘုရားသည် ကြွယ်ဝမှုများ၏ အရှင်ဖြစ်လာပြီး၊ ငါတို့အတွင်း၌ ထာဝရမပျက်သန့်ရှင်းသော အရာများအားလုံးကို အဆက်မပြတ် ဖန်တီးလေသည်။
Mantra 2
अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥
ဤနေရာတွင် ရှာဖွေလျက်၊ လှည့်ပတ်ပြီး ဖုံးကွယ်ထားသော နွားငယ်ကို မတွေ့ရှိနိုင်သော မှားယွင်းမှုမရှိသော ထာဝရနတ်ဘုရားအားလုံးတို့သည် ရှာဖွေကြသည်။ အလုပ်ကြိုးစားသော လူငယ်များ၊ လမ်းကြောင်းရှာဖွေသူများ၊ အတွေးအခေါ်ကို ဆုပ်ကိုင်ထားသူများသည် အဂ္ဂိနိနတ်ဘုရား၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အလှပဆုံးနေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။
Mantra 3
तिस्रो यदग्ने शरदस्त्वामिच्छुचिं घृतेन शुचयः सपर्यान् । नामानि चिद्दधिरे यज्ञियान्यसूदयन्त तन्वः सुजाताः ॥
ဆောင်းရာသီသုံးရာသီတိုင်အောင်၊ အဂ္ဂိနိနတ်ဘုရား၊ စင်ကြယ်သောသူတို့သည် သင့်ကို - စင်ကြယ်သော သင့်ကို - ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး၊ ကြည်လင်သော ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် သင့်ကို ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ယဇ်ပူဇော်ပွဲနှင့် သက်ဆိုင်သော နာမည်များကိုပင် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ကောင်းစွာမွေးဖွားသော တောင့်တင်းခိုင်မာသည့် ကိုယ်ခန္ဓာများသည် လှုပ်ရှားတက်ကြွလာခဲ့ကြသည်။
Mantra 4
आ रोदसी बृहती वेविदानाः प्र रुद्रिया जभ्रिरे यज्ञियासः । विदन्मर्तो नेमधिता चिकित्वानग्निं पदे परमे तस्थिवांसम् ॥
အသိဉာဏ်ဖြင့် နိုးကြားလာသော ကျယ်ပြန့်သည့် လောကနှစ်ခုဆီသို့ ယဇ်ပူဇော်သူများသည် ရုဒြနတ်ဘုရား၏ စွမ်းအားကို ဆောင်ယူလာခဲ့ကြသည်။ အသိဉာဏ်ရှိသော လူသားသည် အတိုင်းအတာကို ခိုင်မာစွာ ချထားလျက်၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော နေရာတွင် ရပ်တည်နေသော အဂ္ဂိနိနတ်ဘုရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
Mantra 5
संजानाना उप सीदन्नभिज्ञु पत्नीवन्तो नमस्यं नमस्यन् । रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत स्वाः सखा सख्युर्निमिषि रक्षमाणाः ॥
တစ်စိတ်တစ်မူတည်းသော နားလည်မှုဖြင့် စုစည်းလျက်၊ အနီးကပ် အသိဉာဏ်ရှိသူ၏ နားခိုရာတွင် ထိုင်နေကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဇနီးမယားများကဲ့သို့သော စွမ်းအားများကို ပိုင်ဆိုင်လျက်၊ ကိုးကွယ်ထိုက်သော အရာကို ရိုသေကိုင်းညွှတ်ကြသည်။ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းပြီး အပြစ်မရှိသော သူတို့အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလျက်၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများကို မှန်ကန်သော ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည် - အတွင်းစိတ်၏ သတိပဋိပတ်တွင် သူငယ်ချင်းသည် သူငယ်ချင်းကို စောင့်ရှောက်လျက်။
Mantra 6
त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि ॥
သုံးကြိမ်ခုနစ်ပါးသော နက်နဲသောအရာများကို သင့်အတွင်း၌ ထားရှိသောအခါ၊ ယဇ်ပူဇော်သူများသည် အဆင့်ဆင့်ဖြင့် ၎င်းတို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအရာများဖြင့် သူတို့သည် တစ်စိတ်တစ်ဒိတ်တည်းဖြင့် အမရန်မြဲအရာကို စောင့်ရှောက်ကြသည်။ သင်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ တိုးတက်မှုအင်အားများ၊ ခိုင်မာသော အခြေခံများနှင့် ခရီးစဉ်တွင် ရွေ့လျားမှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါ။
Mantra 7
विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट् ॥
အဂ္ဂိမြတ်စွာဘုရား၊ လူသားတို့၏ နေအိမ်များ၏ အလုပ်လုပ်ပုံများကို သိရှိ၍၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အသက်ရှင်မှုအတွက် ကျယ်ပြန့်သော တံခါးများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု စီစဉ်ပေးထားသည်။ နတ်ဘုရားများထံသို့ ဦးတည်သော လမ်းကြောင်းများကို အတွင်း၌ သိရှိ၍၊ မပန်းတိုင်း ယဇ်ပူဇော်မှု၏ ဒုတိယအမှုဆောင် ဖြစ်လာသည်။
Mantra 8
स्वाध्यो दिव आ सप्त यह्वी रायो दुरो व्यृतज्ञा अजानन् । विदद्गव्यं सरमा दृळ्हमूर्वं येना नु कं मानुषी भोजते विट् ॥
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော ကောင်းကင်ဘုံမှ ခုနစ်ပါးသော တော်သောသူများသည် သူတို့ယူဆောင်လာသော သမ္မာတရားဖြင့် ပြည့်စုံမှု၏ တံခါးများကို သိရှိ၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။ သာရမာသည် အလင်း၏ ခိုင်မာသော ဝိုင်းခြံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအရာဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် အသက်မွေးမှုကို ခံစားရသည်။
Mantra 9
आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः ॥
အမရန်မြဲမှုအတွက် လမ်းကြောင်းကို ပုံဖော်၍ မြင့်မြတ်သော ဖြစ်တည်မှုများအားလုံးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော သူတို့သည် မိမိတို့၏ ကျယ်ပြန့်မှုဖြင့် မြေကြီးသည် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိခဲ့သည်။ မိခင် အဒိတိသည် မိမိ၏ သားသမီးများနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့အတွင်းရှိ လောကများကို ထိန်းသိမ်းပြုစုမွေးမြူခဲ့သည်။
Mantra 10
अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन् ॥
နတ်ဘုရားများသည် ကောင်းကင်၏ မျက်စိနှစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သောအခါ ဤသတ္တဝါ၌ ချစ်စဖွယ်ကောင်းသော ထွန်းလင်းမှုကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ မြစ်များသည် လွတ်မြောက်သကဲ့သို့ စီးဆင်းကြသည်။ အဂ္ဂိမြတ်စွာဘုရား၊ နီရဲသော ရေစီးကြောင်းများသည် အသိဉာဏ်ထဲသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။
Inside Sukta 72
How it unfolds
- Where it opens
Agni is invoked as the eternal former who “sets down” inspired works and bears human-helping powers in his hand.
- Development
The hymn moves from Agni’s lordship of riches to the revelation of concealed sacrificial/cosmic secrets—discovered by the yajñiyāsaḥ (fit for sacrifice) through ordered steps.
- Climax
The vision peaks in cosmogenesis: splendor is fixed, Heaven’s two eyes are made, and the life-currents (rivers) flow forth as if released—Agni as the knower and catalyst of manifestation.
- Where it settles
The hymn resolves in protection and right direction: Agni is asked to guard immortality and to preserve increase, foundations, and the onward journey of the worshipper.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the bright, red-gold fire-principle: priest (hotṛ), messenger, and knower of births, who carries offerings to the gods and kindles inspiration in the seers. He is portrayed as a formative power (vedhas) who fashions “immortal things,” hides and reveals mysteries, and establishes splendor and order.
- Cosmic functionMediator between heaven and earth; transformer of offerings into divine nourishment; illuminator who brings concealed powers into manifestation and sustains ṛta through sacrifice.
- Inner significanceThe awakened will and inner flame of consciousness that digests experience, turns aspiration into clarity, and protects the seeker’s vitality, stability, and progress on the path.
The seer
- Parāśara ŚāktyaŚāktya (descendant of Śakti; connected with the Parāśara line) · Remembered as a seer of Agni-hymns and as a representative of the Parāśara stream of Vedic vision, emphasizing Agni as the craftsman of inspired speech and the keeper of hidden sacrificial mysteries.
Famous verses
agnir bhuvad rayipatī rayīṇām
triḥ sapta yad guhyāni
अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन् ॥Attributes of the deity
- Hotṛ (sacrificial priest) and dūta (divine messenger)
- Rayipatī (lord of riches/abundance)
- Kavi (seer-poet) and vedhas (former/artisan)
- Protector of amṛta (immortality) and guardian of hidden truths
- Illuminator who releases and directs life-currents (symbolized as rivers)
Also by this seer
- Associated in tradition with the broader Parāśara/Śāktya seer line cited in later Vedic and Itihāsa-Purāṇa genealogies
- Linked by later reception to teachings on dharma and ritual order in the Parāśara tradition (smṛti and ancillary lore, though not Rigvedic authorship)
The rite, step by step
- Prepare the altar/āhavanīya fire-space and establish purity (ācamanam, quieting of speech and mind).
- Kindle or rekindle Agni with kindling sticks (samidh) and ghee, orienting intention to ṛta.
- Recite RV 1.72 verses as Agni-stuti, emphasizing Agni as kavi/vedhas and rayipatī.
- Make oblations while requesting protection of amṛta, cattle/strength (paśu), stable supports (sthātṛ), and safe movement (caratha).
- Conclude with a final offering and silent contemplation, imagining the “hidden secrets” becoming luminous within the fire and within the sacrificer.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (kindling sticks)
- Grain/oblations as available (havis)
- Optional soma-context offering (where applicable in the larger rite)
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the sacred fire who carries inspired power, grants abundance, and protects immortality (amṛta). The hymn also uses creation imagery—hidden secrets, Heaven’s “two eyes,” and flowing rivers—to show how Agni brings what is concealed into light.
It is a symbolic way of speaking about concealed sacrificial and cosmic powers placed within Agni. The hymn says the ritual-wise discover these mysteries “by the steps,” meaning through ordered practice, insight, and correct performance.
It can be recited during a simple fire offering or lamp worship to invoke clarity, protection, and steady progress. The key prayer is for Agni to guard vitality and increase, firm foundations, and safe movement on one’s life-journey.
Ask anything about Sukta 72 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
