Prakarana 10

Verse 184 (चौपाई)

उठे लखनु प्रभु सोवत जानी। कहि सचिवहि सोवन मृदु बानी।। कछुक दूर सजि बान सरासन। जागन लगे बैठि बीरासन।। गुँह बोलाइ पाहरू प्रतीती। ठावँ ठाँव राखे अति प्रीती।। आपु लखन पहिं बैठेउ जाई। कटि भाथी सर चाप चढ़ाई।। सोवत प्रभुहि निहारि निषादू। भयउ प्रेम बस ह्दयँ बिषादू।। तनु पुलकित जलु लोचन बहई। बचन सप्रेम लखन सन कहई।। भूपति भवन सुभायँ सुहावा। सुरपति सदनु न पटतर पावा।। मनिमय रचित चारु चौबारे। जनु रतिपति निज हाथ सँवारे।।

မြတ်စွာဘုရား အိပ်ပျော်နေသည်ကို သိ၍ လက္ခဏာသည် ထခဲ့သည်။ အမတ်ကြီးအား နူးညံ့သော စကားဖြင့် အိပ်ရန် ပြောခဲ့သည်။ လေးနှင့် မြားတောက်ကို ယူဆောင်၍ အနည်းငယ် ဝေးသောနေရာတွင် ထိုင်လျက် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဂုဟသည် ယုံကြည်ရသော လှေသမားကို ခေါ်၍ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် နေရာအမျိုးမျိုးတွင် နေစေခဲ့သည်။ လက္ခဏာကိုယ်တိုင် အနီးတွင် သွားထိုင်ခဲ့သည်။ မြားတောက်ကို ခါးတွင် ဆွဲ၍ လေးကို တင်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရား အိပ်ပျော်နေသည်ကို ကြည့်ရှုသော နိသာဒသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် နှိပ်စက်ခံခဲ့ရသည်။ နှလုံးသားသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ခန္ဓာကိုယ်သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် တုန်လှုပ်ခဲ့သည်။ မျက်စိများမှ မျက်ရည်များ စီးကျခဲ့သည်။ လက္ခဏာအား ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် စကားပြောခဲ့သည်။ မင်းကြီး၏ နန်းတော်သည် သဘာဝအားဖြင့် လှပသည်။ နတ်မင်းကြီး၏ နန်းတော်ပင်လျှင် မတူညီနိုင်ပေ။ ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှပသော မျက်နှာကြက်များသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အရှင်သခင်ကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 185 (दोहा/सोरठा)

सुचि सुबिचित्र सुभोगमय सुमन सुगंध सुबास। पलँग मंजु मनिदीप जहँ सब बिधि सकल सुपास।।90।।

စင်ကြယ်သော၊ အလွန်လှပသော၊ ချမ်းသာမှုများဖြင့် ပြည့်စုံသော၊ မွှေးကောင်းသော ပန်းများဖြင့် ဆင်ယင်ထားသော၊ လှပသော အိပ်ရာ၊ ဆန်းကြယ်သော မီးထွန်းရုပ်များဖြင့် အားလုံးသည် အပြည့်အဝ ပြည့်စုံလှပေသည်။

Verse 186 (चौपाई)

बिबिध बसन उपधान तुराई। छीर फेन मृदु बिसद सुहाई।। तहँ सिय रामु सयन निसि करहीं। निज छबि रति मनोज मदु हरहीं।। ते सिय रामु साथरीं सोए। श्रमित बसन बिनु जाहिं न जोए।। मातु पिता परिजन पुरबासी। सखा सुसील दास अरु दासी।। जोगवहिं जिन्हहि प्रान की नाई। महि सोवत तेइ राम गोसाईं।। पिता जनक जग बिदित प्रभाऊ। ससुर सुरेस सखा रघुराऊ।। रामचंदु पति सो बैदेही। सोवत महि बिधि बाम न केही।। सिय रघुबीर कि कानन जोगू। करम प्रधान सत्य कह लोगू।।

အမျိုးမျိုးသော အဝတ်အစားများနှင့် ခေါင်းအုံးများကို စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ နို့ဖြူရေကဲ့သို့ ဖြူစင်သောအမှုန်များ၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ဖြူဖွေးသောကြောင့် လှပလှပေသည်။ ထိုနေရာတွင် သီတာနှင့် ရာမမင်းသားတို့သည် ညဉ့်အချိန်ကို အနားယူကာ ကုန်လွန်စေခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ အလှအပဖြင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနတ်မင်း၏ မူးမူးယစ်ယစ်ကိုပင် ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သီတာနှင့် ရာမမင်းသားတို့သည် တစ်ခုတည်းသော အိပ်ရာပေါ်တွင် အိပ်စက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ အဝတ်အစားများမှာ ရှုပ်ထွေးယိုယွင်းနေသော်လည်း ပြောင်းလဲရန် မရှာဖွေကြချေ။ မိခင်၊ ဖခင်၊ ဆွေမျိုးဉာတိများ၊ မြို့တော်သားများ၊ မိတ်ဆွေများ၊ သီလရှိသူများ၊ အမှုလုပ်သူများနှင့် အမှုထမ်းမိန်းမများ။ မိမိတို့၏ အသက်ကဲ့သို့ပင် ချစ်ခင်လေးစားရသူများကို ထိုမြေပေါ်တွင် ရာမမင်းသား အိပ်စက်စေခဲ့သည်။ သူမ၏ ဖခင်မှာ ဇနကမင်းဖြစ်၍ လောကတွင် တန်ခိုးအာဏာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ သူမ၏ ယောက္ခမမှာ နတ်များ၏ မင်းဖြစ်၍ သူမ၏ မိတ်ဆွေမှာ ရဃုမင်းဆက်၏ အရှင်ဖြစ်သည်။ ရာမစန္ဒရမင်းသားသည် ဝိဒေဟတိုင်းသမီး၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် မြေပေါ်တွင် အိပ်စက်နေစဉ် သူမနှင့် တူညီသူ မရှိခဲ့ချေ။ သီတာနှင့် ရဃုမင်းဆက်၏ သူရဲကောင်းတို့သည် တောအုပ်သို့ သင့်လျော်သလော၊ လူတို့က ဤသို့ ဆိုကြသည် - ကံသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်၊ ဤသည်မှာ မှန်ကန်သော စကားဖြစ်သည်။

Verse 187 (दोहा/सोरठा)

कैकयनंदिनि मंदमति कठिन कुटिलपनु कीन्ह। जेहीं रघुनंदन जानकिहि सुख अवसर दुखु दीन्ह।।91।।

ကိကေယီမိဖုရား၏ အသိဉာဏ်နည်းသော သမီးတော်သည် ပြင်းထန်၍ ကျိုးကြောင်းဆိုးသော လှည့်ဖြားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအရာဖြင့် ရဃုမင်းဆက်၏ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဇနကမင်းသမီးတို့၏ ပျော်ရွှင်သော အခိုက်အတန့်တွင်ပင် ဝေဒနာကို ပေးလိုက်ခဲ့သည်။

Verse 188 (चौपाई)

भइ दिनकर कुल बिटप कुठारी। कुमति कीन्ह सब बिस्व दुखारी।। भयउ बिषादु निषादहि भारी। राम सीय महि सयन निहारी।। बोले लखन मधुर मृदु बानी। ग्यान बिराग भगति रस सानी।। काहु न कोउ सुख दुख कर दाता। निज कृत करम भोग सबु भ्राता।। जोग बियोग भोग भल मंदा। हित अनहित मध्यम भ्रम फंदा।। जनमु मरनु जहँ लगि जग जालू। संपती बिपति करमु अरु कालू।। धरनि धामु धनु पुर परिवारू। सरगु नरकु जहँ लगि ब्यवहारू।। देखिअ सुनिअ गुनिअ मन माहीं। मोह मूल परमारथु नाहीं।।

သူမသည် နေမင်းမင်းဆက်၏ သစ်ပင်ကြီးကို ခုတ်လှဲသော ပုဆိနးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မကောင်းသော အကြံပေးချက်ကြောင့် လောကတစ်ခုလုံး ဝေဒနာခံစားခဲ့ရသည်။ နိသာဒလူမျိုးတွင် ကြီးမားသော ဝမ်းနည်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သူသည် ရာမမင်းသားနှင့် သီတာတို့ကို မြေပေါ်တွင် အိပ်စက်နေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ လက္ခဏမင်းသားသည် ချိုသာသိမ်မွေ့သော စကားလုံးများဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုစကားသည် အသိဉာဏ်၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းနှင့် ဘက္ကတိရသတို့နှင့် ယှဉ်တွဲနေပါသည်။ မည်သူမျှ အခြားသူတစ်ဦးအား ပျော်ရွှင်မှု သို့မဟုတ် ဝေဒနာကို ပေးသူမဟုတ်ပါ။ အစ်ကိုငယ်၊ သင်သည် သင့်ကိုယ်ပိုင် ကံ၏ အကျိုးဆက်ကို သင်ယူရမည်။ ပေါင်းဆုံခြင်း၊ ခွဲခွာခြင်း၊ ခံစားခြင်း၊ ကောင်းခြင်းနှင့် မကောင်းခြင်းတို့သည် မောဟ၏ ကျော့ကွင်းများဖြစ်ကြသည်။ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းတို့သည် လောက၏ ကျော့ကွင်း ရှိသမျှကာလပတ်လုံး ရှိနေသည်။ ကောင်းကျိုးဆိုးကျိုးတို့သည် ကံနှင့် ကာလတို့ဖြစ်ကြသည်။ မြေကြီး၊ အိမ်၊ စည်းစိမ်၊ မြို့နှင့် မိသားစုတို့သည် လောကီရေးရာများ ရှိသမျှကာလပတ်လုံး ရှိနေသည်။ မြင်တွေ့သမျှ၊ ကြားသမျှ၊ စိတ်ထဲတွင် တွေးခေါ်သမျှတို့တွင် မောဟ၏ အမြစ်တွင် အမြတ်ဆုံး ကောင်းမှုမရှိပါ။

Verse 189 (दोहा/सोरठा)

सपनें होइ भिखारि नृप रंकु नाकपति होइ। जागें लाभु न हानि कछु तिमि प्रपंच जियँ जोइ।।92।।

အိပ်မက်ထဲတွင် မင်းတစ်ပါးသည် သူခိုးဖြစ်သွားနိုင်သည်။ သူခိုးတစ်ဦးသည် မင်းဖြစ်သွားနိုင်သည်။ နိုးထသောအခါတွင် အမြတ်မရှိ၊ ဆုံးရှုံးမှုလည်း မရှိပါ။ ဤသို့ပင် ဤလောက၏ မဟုတ်မမှန်မှုသည် စိတ်ဝိညာဉ်ကို ချည်နှောင်ထားသည်။

Verse 190 (चौपाई)

अस बिचारि नहिं कीजअ रोसू। काहुहि बादि न देइअ दोसू।। मोह निसाँ सबु सोवनिहारा। देखिअ सपन अनेक प्रकारा।। एहिं जग जामिनि जागहिं जोगी। परमारथी प्रपंच बियोगी।। जानिअ तबहिं जीव जग जागा। जब जब बिषय बिलास बिरागा।। होइ बिबेकु मोह भ्रम भागा। तब रघुनाथ चरन अनुरागा।। सखा परम परमारथु एहू। मन क्रम बचन राम पद नेहू।। राम ब्रह्म परमारथ रूपा। अबिगत अलख अनादि अनूपा।। सकल बिकार रहित गतभेदा। कहि नित नेति निरूपहिं बेदा।

ဤသို့ တွေးခေါ်၍ အမျက်ဒေါသမဖြစ်ရ၊ မည်သူ့ကိုမျှ အကြောင်းမဲ့ အပြစ်မတပ်ရ။ မောသည့်ညဉ့်တွင် လူအားလုံးသည် အိပ်ပျော်နေကြသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် အမျိုးမျိုးသော အိပ်မက်များကို မြင်မက်နေကြသည်။ ဤလောကတွင် ယောဂီများသာလျှင် နိုးထနေကြသည်။ အမြတ်ဆုံး သစ္စာကို ရှာဖွေသူများသည် လောကီ၏ မဟုတ်မမှန်မှုမှ ကင်းလွတ်နေကြသည်။ စိတ်ဝိညာဉ်သည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှုများမှ နှုတ်ထွက်သောအခါမှသာ လောကတွင် နိုးထနေသည်ဟု သိရမည်။ ဝိဝေကဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ မောသ၏ လွှမ်းမိုးမှု ပြေးသွားသည်။ ထိုအခါတွင် ရဃုမင်းဆက်၏ အရှင်၏ ခြေတော်များကို ချစ်ခြင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အဆွေခင်ပွန်း၊ ဤသည်မှာ အမြတ်ဆုံး ကောင်းမှုဖြစ်သည် - စိတ်၊ ကိုယ်နှင့် နှုတ်ဖြင့် ရာမ၏ ခြေတော်များကို ချစ်ခြင်း။ ရာမသည် အမြတ်ဆုံး သစ္စာဖြစ်သည်၊ အမြတ်ဆုံး ကောင်းမှု၏ ပုံစံဖြစ်သည်။ မမြင်နိုင်သော၊ မပေါ်လွင်သော၊ အစမရှိသော၊ တူညီသူမရှိသော ဖြစ်သည်။ သူသည် အညစ်အကြေးအားလုံးမှ ကင်းစင်သည်၊ ခွဲခြားမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်နေသည်။ ဝေဒကျမ်းများသည် သူ့ကို 'ဤသည်မဟုတ်၊ ဤသည်လည်း မဟုတ်' ဟု အမြဲတမ်း ဖော်ပြကြသည်။

Verse 191 (दोहा/सोरठा)

भगत भूमि भूसुर सुरभि सुर हित लागि कृपाल। करत चरित धरि मनुज तनु सुनत मिटहि जग जाल।।93।।

အသနားခံသော အရှင်၊ ဘက္ကတများ၊ မြေကြီး၊ နတ်များနှင့် နွားများ၏ ကောင်းကျိုးအတွက် သင်သည် လူသားကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်ယူ၍ သင့်၏ ထူးခြားသော ပြဇာတ်ကို ကပြတော်မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို ကြားသိသောအခါ လောက၏ ကျော့ကွင်းများ ပျက်ဆီးသွားကြသည်။

Verse 192 (चौपाई)

सखा समुझि अस परिहरि मोहु। सिय रघुबीर चरन रत होहू।। कहत राम गुन भा भिनुसारा। जागे जग मंगल सुखदारा।। सकल सोच करि राम नहावा। सुचि सुजान बट छीर मगावा।। अनुज सहित सिर जटा बनाए। देखि सुमंत्र नयन जल छाए।। हृदयँ दाहु अति बदन मलीना। कह कर जोरि बचन अति दीना।। नाथ कहेउ अस कोसलनाथा। लै रथु जाहु राम कें साथा।। बनु देखाइ सुरसरि अन्हवाई। आनेहु फेरि बेगि दोउ भाई।। लखनु रामु सिय आनेहु फेरी। संसय सकल सँकोच निबेरी।।

အဆွေခင်ပွန်း၊ ဤသို့ နားလည်၍ မောသကို စွန့်ပစ်ပြီး သီတာနှင့် ရဃုမင်းဆက်၏ သူရဲကောင်း၏ ခြေတော်များကို ကိုးကွယ်ကာ ကျိုးနွံပါ။ ရာမ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ပြောကြားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ညဉ့်သန်းခေါ်သည်။ လောကသည် နိုးထလာ၍ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ချမ်းသာမှုကို ဆောင်ကျဉ်းလာသည်။ စိုးရိမ်မှုအားလုံးကို ပယ်ဖျောက်ကာ ရာမသည် ရေချိုးသန့်စင်တော်မူသည်။ ပညာရှိသော သုမန္တရသည် ညောင်ပင်ကြီးကို နို့ရည်ဖြင့် ရေပေးသွင်းစေခဲ့သည်။ ညီငယ်နှင့်အတူ သူ၏ ဆံပင်များကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ဤကို မြင်တွေ့သောအခါ သုမန္တရ၏ မျက်လုံးများတွင် မျက်ရည်များ ဝဲယောင်းလာခဲ့သည်။ သူ၏ နှလုံးသားသည် ပူလောင်မှုဖြင့် ညှိုးနွမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ မျက်နှာသည် ဖြူဖတ်ဖတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်နှစ်ဖက်ကို ယှဉ်၍ အလွန် နှိမ့်ချသော စကားလုံးများဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ အရှင်မင်းမြတ်ဟု သူက ဤသို့ လျှောက်ထားခဲ့သည် - ကောသလတိုင်း၏ အရှင်မင်းမြတ်၊ ရထားကို ယူဆောင်၍ ရာမမင်းသားနှင့်အတူ သွားပါ။ သူ့အား တောအုပ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းခြေများကို ပြသပါ။ ထို့နောက် နောက်ပြန်မှားမကင်း ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးကို ပြန်ခေါ်ဆောင်လာပါ။ လက္ခဏ၊ ရာမနှင့် သီတာတို့ကို ပြန်ခေါ်ဆောင်လာပါ။ သံသယအားလုံးကို ဖြေရှင်း၍ တွန့်ဆုတ်မှုအားလုံးကို ပယ်ဖျောက်ပါ။

Verse 193 (दोहा/सोरठा)

नृप अस कहेउ गोसाईं जस कहइ करौं बलि सोइ। करि बिनती पायन्ह परेउ दीन्ह बाल जिमि रोइ।।94।।

မင်းကြီးသည် ဤသို့ မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည် - အရှင်မင်းမြတ်၊ သင်မိန့်ကြားသမျှ ထိုအရာကိုပင် ကျွနုပ် ဆောင်ရွက်ပါမည်။ သူသည် ဆုတောင်းပြု၍ သူ၏ ခြေတော်များတွင် ကျိုးနွံခဲ့သည်။ ကလေးငယ်ကဲ့သို့ပင် ငိုကြွေးခဲ့သည်။

Verse 194 (चौपाई)

तात कृपा करि कीजिअ सोई। जातें अवध अनाथ न होई।। मंत्रहि राम उठाइ प्रबोधा। तात धरम मतु तुम्ह सबु सोधा।। सिबि दधीचि हरिचंद नरेसा। सहे धरम हित कोटि कलेसा।। रंतिदेव बलि भूप सुजाना। धरमु धरेउ सहि संकट नाना।। धरमु न दूसर सत्य समाना। आगम निगम पुरान बखाना।। मैं सोइ धरमु सुलभ करि पावा। तजें तिहूँ पुर अपजसु छावा।। संभावित कहुँ अपजस लाहू। मरन कोटि सम दारुन दाहू।। तुम्ह सन तात बहुत का कहऊँ। दिएँ उतरु फिरि पातकु लहऊँ।।

ဖခင်၊ ထိုကရုဏာကို ပြသတော်မူပါ။ ထိုကရုဏာဖြင့် အယေဓျမြို့တော်သည် မိဘမဲ့မဖြစ်ရပါစေသတည်း။ ဤစကားများဖြင့် ရာမမင်းသားကို နိုးထစေခဲ့ပြီးနောက် မင်းကြီးက ဤသို့ မိန့်ကြားခဲ့သည် - ဖခင်၊ သင်သည် ဓမ္မ၏ တာဝန်များအားလုံးကို စစ်ဆေးပြီးပါပြီ။ သိဗိမင်း၊ ဒဓီခီပုဏ္ဏား၊ ဟရိစန္ဒရမင်းတို့သည် ဓမ္မအတွက် သန်းပေါင်းများစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ကြသည်။ ရန္တိဒေဝမင်း၊ ဗလိမင်း၊ ပညာရှိသော မင်းတို့သည် ဓမ္မကို စောင့်ထိန်း၍ အမျိုးမျိုးသော ဒုက္ခဆင်းရဲများကို ခံခဲ့ကြသည်။ သစ္စာနှင့် တူညီသော ဓမ္မအခြားမရှိပါ။ ဤသည်ကို ကျမ်းဂန်များ၊ ဝေဒကျမ်းများနှင့် ပုရာဏကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ ကျွနုပ်သည် ထိုဓမ္မကို လွယ်ကူစွာ ရရှိခဲ့ပါပြီ။ ကျွနုပ် စွန့်လွှတ်ပါက အကျည်းတန်မှုသည် လောကသုံးပါးကို အမိုးအကာ ပြုလိမ့်မည်။ ဂုဏ်သတင်းကြီးသူတစ်ဦးအတွက် အကျည်းတန်မှုသည် သေခြင်းထက်ပင် ဆိုးရွားသည်။ ထိုအရာသည် သန်းပေါင်းများစွာ ပို၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဝေဒနာဖြစ်သည်။ ဖခင်၊ သင့်အား မည်သို့ ဆက်လက်ပြောကြားရမည်နည်း။ သင့်အဆိုပြုချက်ကို လက်ခံပါက ကျွနုပ်သည် အပြစ်ကို ခံရပါမည်။

Verse 195 (दोहा/सोरठा)

पितु पद गहि कहि कोटि नति बिनय करब कर जोरि। चिंता कवनिहु बात कै तात करिअ जनि मोरि।।95।।

ကျွနုပ်၏ ဖခင်၏ ခြေတော်များကို ဆုပ်ကိုင်၍ သန်းပေါင်းများစွာသော ရိုသေချီးမွန်းမှုများကို ပြုလုပ်ပြီး လက်နှစ်ဖက်ကို ယှဉ်၍ ဆုတောင်းပြုပါသည်။ ဖခင်၊ မည်သည့်အရာကိုမျှ စိုးရိမ်ပူပန်မနေပါနှင့်။ ကျွနုပ်ကို ဆင်းရဲဒုက္ခ မပေးပါနှင့်။

Verse 196 (चौपाई)

तुम्ह पुनि पितु सम अति हित मोरें। बिनती करउँ तात कर जोरें।। सब बिधि सोइ करतब्य तुम्हारें। दुख न पाव पितु सोच हमारें।। सुनि रघुनाथ सचिव संबादू। भयउ सपरिजन बिकल निषादू।। पुनि कछु लखन कही कटु बानी। प्रभु बरजे बड़ अनुचित जानी।। सकुचि राम निज सपथ देवाई। लखन सँदेसु कहिअ जनि जाई।। कह सुमंत्रु पुनि भूप सँदेसू। सहि न सकिहि सिय बिपिन कलेसू।। जेहि बिधि अवध आव फिरि सीया। सोइ रघुबरहि तुम्हहि करनीया।। नतरु निपट अवलंब बिहीना। मैं न जिअब जिमि जल बिनु मीना।।

သင်သည် ငါ၏ဖခင်နှင့်တူပြီး ငါ၏ကောင်းကျိုးကို အလွန်ဆောင်ရွက်တော်မူသူ ဖြစ်ပါသည်။ ဖခင်အား လက်နှစ်ဖက်ထပ်၍ တောင်းပန်ပါ၏။ သင်၏တာဝန်အရ အားလုံးကို ဆောင်ရွက်ပါ။ ငါ၏ဖခင်သည် စိုးရိမ်မှုကို မခံစားရပါစေနှင့်။ ရာဂုဟုနာထဘုရားနှင့် မတ်တပ်အမှုကြားသောအခါ နိသာဒလူမျိုးသည် ဆွေမျိုးများနှင့်တကွ စိတ်ပျက်သွားပါ၏။ ထိုအခါ လက္ခဏသည် ကြမ်းတမ်းသောစကားများ ပြောဆိုပါ၏။ ဘုရားသခင်သည် ၎င်းကို မသင့်တင့်ဟု ယူဆ၍ တားမြစ်တော်မူပါ၏။ ရာမဘုရားသည် ရှက်ရွံ့၍ ကျိန်ဆိုစေပါ၏။ လက္ခဏ၊ သင်ကိုယ်တိုင် မသွားပဲ မက်ဆေ့ချက်ကို ပို့ပါ။ သုမန္တရသည် ဘုရင့်ထံသို့ ထပ်မံပြောပါ၏။ သီတာသည် တော၏ဝေဒနာကို မခံနိုင်ပါ။ သီတာသည် အယောဓျာသို့ မည်သို့ပြန်လာမည်ဆိုသည်ကို ရာဂုဟုဗရဘုရားသည် ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ သို့မဟုတ် ငါသည် အလုံးစုံ အမှီအခိုကင်းမည်။ ငါသည် ရေမရှိသော ငါးကဲ့သို့ မနေနိုင်ပါ။

Verse 197 (दोहा/सोरठा)

मइकें ससरें सकल सुख जबहिं जहाँ मनु मान।। तँह तब रहिहि सुखेन सिय जब लगि बिपति बिहान।।96।।

ငါ၏မိခင်အိမ်နှင့် ယောက္ခမအိမ်တို့တွင် ငါ၏စိတ်နှလုံးကျေနပ်ရာ အရပ်တိုင်း၌ ချမ်းသာသုခအားလုံး ရှိပါ၏။ ထိုအခါ ထိုနေရာတွင် သီတာသည် ဤဘေးအန္တရာယ် ကုန်ဆုံးသည်အထိ ချမ်းသာစွာ နေပါမည်။

Verse 198 (चौपाई)

बिनती भूप कीन्ह जेहि भाँती। आरति प्रीति न सो कहि जाती।। पितु सँदेसु सुनि कृपानिधाना। सियहि दीन्ह सिख कोटि बिधाना।। सासु ससुर गुर प्रिय परिवारू। फिरतु त सब कर मिटै खभारू।। सुनि पति बचन कहति बैदेही। सुनहु प्रानपति परम सनेही।। प्रभु करुनामय परम बिबेकी। तनु तजि रहति छाँह किमि छेंकी।। प्रभा जाइ कहँ भानु बिहाई। कहँ चंद्रिका चंदु तजि जाई।। पतिहि प्रेममय बिनय सुनाई। कहति सचिव सन गिरा सुहाई।। तुम्ह पितु ससुर सरिस हितकारी। उतरु देउँ फिरि अनुचित भारी।।

ဘုရင်သည် မိမိ၏ဆန္ဒကို ပြောကြားပုံမှာ သူ၏ဝေဒနာနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ဖော်ပြ၍ မပြောနိုင်ပါ။ ဖခင်၏မက်ဆေ့ချက်ကို ကြားသိသောအခါ ကရုဏာ၏သမုဒ္ဒရာဖြစ်တော်မူသော ဘုရားသခင်သည် သီတာအား နည်းပေါင်းများစွာဖြင့် ညွှန်ကြားတော်မူပါ၏။ သင်ပြန်လာပါက မိခင်၊ ယောက္ခမ၊ ဖခင်၊ ဆရာနှင့် ချစ်ခင်သောဆွေမျိုးများ၏ စိုးရိမ်မှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားပါမည်။ ခင်ပွန်းသည်၏စကားကို ကြားသိသော ဝိဒေဟမင်းသမီးက အသက်ရှင်သူများ၏အရှင်၊ အလွန်ချစ်ခင်တော်မူသော ဘုရားသခင်၊ နားထောင်ပါ။ ဘုရားသခင်သည် ကရုဏာနှင့် ပြည့်စုံပြီး အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဉာဏ်ပညာရှိပါ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်ပြီးနောက် အရိပ်သည် မည်သို့တည်ရှိနိုင်ပါမည်နည်း။ နေသည် ထွက်ခွာသွားသောအခါ ရောင်ခြည်သည် မည်သို့သွားပါသနည်း။ လသည် ထွက်ခွာသွားသောအခါ လရောင်သည် မည်သို့သွားပါသနည်း။ သူမသည် ခင်ပွန်းသည်အား ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် တောင်းပန်စကားများ ပြောကြားပါ၏။ မတ်တပ်အား ကောင်းမွန်သောစကားဖြင့် ပြောကြားပါ၏။ သင်သည် ငါ၏ဖခင်နှင့် ယောက္ခမကဲ့သို့ ကောင်းကျိုးဆောင်ရွက်သူ ဖြစ်ပါ၏။ ငါသည် မသင့်တင့်သော်လည်း အဖြေပေးပါမည်။

Verse 199 (दोहा/सोरठा)

आरति बस सनमुख भइउँ बिलगु न मानब तात। आरजसुत पद कमल बिनु बादि जहाँ लगि नात।।97।।

ဝေဒနာဖြင့်နှိပ်စက်ခံရပြီး သင့်ရှေ့မှောက်သို့ ရောက်ရှိလာပါ၏။ ဖခင်၊ ငါကို မငြင်းပယ်ပါနှင့်။ ဒသရထ၏သားတော်၏ ကြာပန်းပွင့်ခြေတော်မရှိပါက ငါသည် နောက်ဆုံးအသက်တိုင်အောင် မရှင်သန်နိုင်ပါ။

Verse 200 (चौपाई)

पितु बैभव बिलास मैं डीठा। नृप मनि मुकुट मिलित पद पीठा।। सुखनिधान अस पितु गृह मोरें। पिय बिहीन मन भाव न भोरें।। ससुर चक्कवइ कोसलराऊ। भुवन चारिदस प्रगट प्रभाऊ।। आगें होइ जेहि सुरपति लेई। अरध सिंघासन आसनु देई।। ससुरु एतादृस अवध निवासू। प्रिय परिवारु मातु सम सासू।। बिनु रघुपति पद पदुम परागा। मोहि केउ सपनेहुँ सुखद न लागा।। अगम पंथ बनभूमि पहारा। करि केहरि सर सरित अपारा।। कोल किरात कुरंग बिहंगा। मोहि सब सुखद प्रानपति संगा।।

ငါသည် ငါ၏ဖခင်၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ထင်ရှားမှုကို မြင်ခဲ့ပါ၏။ ရတနာနှင့် ပုလဲတို့ဖြင့် ဆွဲဆောင်ထားသော ပလ္လင်ပေါ်တွင် သူ၏ခြေထောက်များ တင်ထားပါ၏။ ဤသို့ ငါ၏ဖခင်အိမ်သည် ချမ်းသာသုခ၏ ဘဏ္ဍာတိုက်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပါ၏။ သို့သော် ငါ၏ချစ်သူမရှိပါက ငါ၏စိတ်နှလုံးသည် မကျေနပ်နိုင်ပါ။ ငါ၏ယောက္ခမသည် ကောသလဘုရင်ဖြစ်ပြီး သူ၏ကျော်ကြားမှုသည် လောကီစကြဝဠာဆယ့်လေးခုလုံးတွင် ထင်ရှားပါ၏။ နတ်များ၏အရှင်သည် ယခင်က သူ့ကို ဦးဆောင်၍ ပလ္လင်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပေါ်တွင် ထိုင်စေပါ၏။ ဤသို့ ငါ၏ယောက္ခမသည် အယောဓျာတွင် နေထိုင်ပြီး ချစ်ခင်သောမိသားစုနှင့် ငါ၏မိခင်ကဲ့သို့သော ယောက္ခမမိန်းမ ရှိပါ၏။ ရာဂုပတိဘုရား၏ ကြာပန်းပွင့်ခြေတော်၏ ဝတ်ရည်မရှိပါက အိပ်မက်ထဲတွင်ပင် ငါ့အား ပျော်ရွှင်မှုမပေးသောအရာ မရှိပါ။ တောသို့သွားသောလမ်းသည် ဖြတ်သန်း၍ မရနိုင်ပါ။ တောင်များ၊ ဆင်များ၊ ခြင်္သေ့များ၊ ရေကန်များနှင့် ကျယ်ပြန့်သောမြစ်များ ရှိပါ၏။ ကောလ၊ ကိရာတ၊ သမင်နှင့် ငှက်များသည် အသက်ရှင်သူများ၏အရှင်နှင့်အတူ ရှိသောအခါ ငါ့အား ပျော်ရွှင်မှုပေးပါ၏။

Verse 201 (दोहा/सोरठा)

सासु ससुर सन मोरि हुँति बिनय करबि परि पायँ।। मोर सोचु जनि करिअ कछु मैं बन सुखी सुभायँ।।98।।

ငါသည် ငါ၏ယောက္ခမမိခင်နှင့် ယောက္ခမဖခင်တို့ထံတွင် နှိမ့်ချ၍ တောင်းပန်ပါမည်။ ငါ့အတွက် စိုးရိမ်မှု မပြုပါနှင့်။ ငါသည် သဘာဝအလျောက် တောတွင် ပျော်ရွှင်စွာ နေပါမည်။

Verse 202 (चौपाई)

प्राननाथ प्रिय देवर साथा। बीर धुरीन धरें धनु भाथा।। नहिं मग श्रमु भ्रमु दुख मन मोरें। मोहि लगि सोचु करिअ जनि भोरें।। सुनि सुमंत्रु सिय सीतलि बानी। भयउ बिकल जनु फनि मनि हानी।। नयन सूझ नहिं सुनइ न काना। कहि न सकइ कछु अति अकुलाना।। राम प्रबोधु कीन्ह बहु भाँति। तदपि होति नहिं सीतलि छाती।। जतन अनेक साथ हित कीन्हे। उचित उतर रघुनंदन दीन्हे।। मेटि जाइ नहिं राम रजाई। कठिन करम गति कछु न बसाई।। राम लखन सिय पद सिरु नाई। फिरेउ बनिक जिमि मूर गवाँई।।

ငါ၏အသက်ရှင်သူများ၏အရှင်၊ ငါ၏ချစ်ခင်သော ယောက္ခမညီအစ်ကိုသည် ငါ၏အဖော်ဖြစ်ပြီး လက်ထဲတွင် လေးကို ကိုင်ဆောင်သော ရဲရင့်သည့် သူရဲကောင်း ဖြစ်ပါ၏။ ထိုလမ်းတွင် ပင်ပန်းမှု၊ လှည့်လည်မှု၊ ဝေဒနာတို့ မရှိပါ။ ငါ့အတွက် စိုးရိမ်မှု အနည်းငယ်မျှ မပြုပါနှင့်။ သီတာ၏ သက်သာသောစကားကို ကြားသိသော သုမန္တရသည် မြွေရတနာဆုံးရှုံးသူကဲ့သို့ စိတ်ပျက်သွားပါ၏။ သူ၏မျက်လုံးများသည် မမြင်နိုင်ပါ၊ နားများသည် မကြားနိုင်ပါ၊ လုံးဝနှိပ်စက်ခံရသောကြောင့် မည်သည့်စကားမျှ မပြောနိုင်ပါ။ သူသည် ရာမဘုရားအား နည်းလမ်းများစွာဖြင့် နှစ်သိမ့်ရန် ကြိုးစားပါ၏။ သို့သော် သူ၏စိတ်နှလုံးသည် သက်သာမှု မရရှိပါ။ သူသည် ကြိုးစားမှုများစွာ ပြုလုပ်ပြီး ကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ်ပေးပါ၏။ ရာဂုနန္ဒနဘုရင်သားသည် သင့်တင့်သော အဖြေပေးပါ၏။ သို့သော် ရာမဘုရား၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မပြောင်းလဲနိုင်ပါ။ သူ၏လမ်းကြောင်းသည် ခက်ခဲပြီး မပြောင်းလဲနိုင်ပါ။ ရာမ၊ လက္ခဏနှင့် သီတာတို့သည် သူ၏ခြေထောက်များတွင် ဦးခေါင်းငုံ့၍ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏။ သူသည် မိမိ၏မြို့ကို ဆုံးရှုံးသော ကုန်သည်ကဲ့သို့ ပြန်လှည့်သွားပါ၏။

Verse 203 (दोहा/सोरठा)

-रथ हाँकेउ हय राम तन हेरि हेरि हिहिनाहिं। देखि निषाद बिषादबस धुनहिं सीस पछिताहिं।।99।।

ရာမဘုရားသည် ရထားကို မောင်းနှင်ပြီး ငိုကြွေးနေသော သုမန္တရကို ထပ်ခါထပ်ခါ ကြည့်ရှုပါ၏။ ဝေဒနာဖြင့်နှိပ်စက်ခံရသော နိသာဒကို မြင်သောအခါ သူတို့သည် နောင်တရ၍ မိမိတို့၏ဦးခေါင်းများကို ရိုက်ပါ၏။