Sarga 65

Verses 1-2

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि ।वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम् ॥१॥सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः ।गायकाः स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक् ॥२॥

ထိုည ကုန်လွန်သွားပြီး နောက်တစ်နေ့ မနက်စောစောတွင် ဝန္ဒင်—ချီးမွမ်းသီဆိုသူများ—သည် မင်းကြီး၏ နန်းတော်သို့ လာရောက်စောင့်တည်ကြသည်။ အထူးပြုသင်ကြားထား၍ ပညာကြွယ်ဝကာ မင်္ဂလာစကားများ ပြောဆိုတတ်သော စူတနှင့် ချာရဏတို့၊ ထို့ပြင် စတုတိသီဆိုရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော သီချင်းဆိုသူများသည် တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး လာရောက်ကာ သီးသန့်သီးသန့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာနှုတ်ကပတ်များကို ရွတ်ဆိုကြသည်။

Verse 3

राजानं स्तुवतां तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम् ।प्रासादाऽभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दोह्यवर्तत ॥३॥

မင်းကြီးကို ချီးမွမ်းသူတို့၏ မြင့်မြတ်သံဖြင့် ထုတ်ဖော်သော အာသီသပေးကောင်းချီးများနှင့် ချီးမွမ်းသီချင်းသံကြီးတို့သည် နန်းတော်၏ ကျယ်ပြန့်သော အဆောင်အယောင်အနှံ့ ပျံ့နှံ့လှုပ်ရှားသွား하였다။

Verse 4

ततस्तु स्तुवतां तेषां सूतानां पाणिवादकाः ।अपदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन् ॥४॥

ထို့နောက် စူတာတို့ ချီးမွမ်းသီဆိုနေစဉ် လက်ခုပ်တီးသူတို့သည် အချိန်ကိုက် လက်ခုပ်တီးကာ မင်းကြီး၏ ထင်ရှားသော စွမ်းဆောင်မှုများကို ရွတ်ဆို၍ စည်းချက်ညီသံကို ထုတ်လွှင့်하였다။

Verse 5

तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः ।शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः ॥५॥

ထိုအသံကြောင့် နိုးထလာသော ငှက်တို့သည် တေးသံချိုမြိန်စွာ မြည်တမ်းကြလေ၏—အချို့သည် ကိုင်းခက်ပေါ်တွင် နေ၍ အချို့သည် လှောင်အိမ်အတွင်း၌ နေကြသော်လည်း—နန်းတော်အဝန်းအဝိုင်းတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့ကြားရ하였다။

Verse 6

व्याहृताः पुण्यशब्दाश्च वीणानां चापि निस्स्वनाः ।आशीर्गेयं च गाथानां पूरयामास वेश्म तत् ॥६॥

ပုဏ္ဏသံဖြင့် ရွတ်ဆိုသော သန့်ရှင်းမြတ်သော စကားသံများ၊ ဝီဏာ၏ တုန်လှုပ်ကောင်းကင်သံများနှင့် ဂါထာများ၏ အာသီသသီချင်းတို့သည် ထိုနန်းတော်ခန်းမကို အပြည့်အဝ ဖြည့်ဆည်းသွား하였다။

Verse 7

तत श्शुचिसमाचाराः पर्युपस्थानकोविदाः ।स्त्रीवर्ष धरभूयिष्ठा उपतस्थुर्यथापुरम् ॥७॥

ထို့နောက် ထုံးတမ်းအစဉ်အလာအတိုင်း သန့်ရှင်းစည်းကမ်းကို လိုက်နာ၍ နန်းတော်ဝန်ထမ်းရေး၌ ကျွမ်းကျင်သော အမှုထမ်းတို့သည် စုဝေးလာကြပြီး၊ မိန်းမများအများအပြားနှင့် နန်းတော်အမတ် (eunuch) များလည်း ပါဝင်ကာ စောင့်ရှောက်ပြုစုရန် တန်းစီလာ하였다။

Verse 8

हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः ।आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि ॥८॥

ရေချိုးပူဇော်ပွဲ၏ စည်းကမ်းနည်းလမ်းကို သိကျွမ်းသူတို့သည် အချိန်တော်တန်အခါနှင့် ထုံးတမ်းအတိုင်း၊ အဝါရောင် စန္ဒကူးလိမ်းရည်နှင့် ရောစပ်ထားသော ရေကို ရွှေခွက်အိုးများဖြင့် သယ်ဆောင်လာကြ၏။

Verse 9

मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान्युपस्करान् ।उपनिन्युस्तथाप्यन्याः कुमारीबहुलाः स्त्रियः ॥९॥

အခြားသော မိန်းမများ—အများစုမှာ အပျိုမများဖြစ်ကြပြီး—မင်္ဂလာဖြစ်စေသော လိမ်းသုတ်ပစ္စည်းများ၊ သောက်သုံးရန် သာယာသော အရည်များနှင့် ရေချိုးပူဇော်ပွဲကို ပြည့်စုံစေရန် လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာများကိုလည်း ယူဆောင်လာကြ၏။

Verse 10

सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम् ।सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम् ॥१०॥

မင်းကြီးအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော အရာအားလုံးသည် လက္ခဏာအင်္ဂါရပ်များ ပြည့်စုံကာ ထုံးတမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပူဇော်ထားပြီး၊ အားလုံးလုံးက ကောင်းမြတ်သောဂုဏ်သတ္တိနှင့် မင်္ဂလာလက္ခဏာတို့ ပြည့်ဝသဖြင့် ဆက်ကပ်ရန် အလွန်သင့်တော်လှ၏။

Verse 11

तत स्सूर्योदयं यावत्सर्वं परिसमुत्सुकम् ।तस्थावनुपसम्प्राप्तं किंस्विदित्युपशङ्कितम् ॥११॥

ထို့နောက် အမှုထမ်းအပေါင်းတို့သည် အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားစွာ နေထွက်ချိန်တိုင်အောင် စောင့်ဆိုင်းနေကြ၏။ သို့ရာတွင် မင်းကြီး မပေါ်ထွက်လာသေးသဖြင့် မကောင်းသောအရာတစ်ခု ဖြစ်ပွားသလားဟု သံသယဝင်လာကြ၏။

Verse 12

अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः ।ताः स्त्रियस्तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन् ॥१२॥

ထို့နောက် ကိုသလမင်းကြီး၏ အိပ်ခန်းသို့ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်နိုင်သော မိန်းမများသည် နီးကပ်လာ၍ မိမိတို့၏ သခင်မင်းကြီးကို နိုးထစေကြ၏။

Verse 13

तथाप्युचितवृत्ता स्ता विनयेन नयेन च ।नह्यस्य शयनं स्पृष्ट्वा किञ्चिदप्युपलेभिरे ॥१३॥

သို့သော်လည်း ထိုမိန်းမများသည် သင့်လျော်သော အကျင့်အကြံဖြင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကာ နာခံမှုနှင့်အတူ အိပ်ရာကို ထိတွေ့ကြသော်လည်း မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မတွေ့ရ။

Verse 14

ताः स्त्रियस्स्वप्नशीलज्ञाश्चेष्टासञ्चलनादिषु ।ता वेपथुपरीताश्च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः ।प्रतिस्रोतस्तृणाग्राणां सदृशं सञ्चकाशिरे ॥१४॥

အိပ်စက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများကို လှုပ်ရှားမှုနှင့် အခြားအမူအရာများမှ ခွဲခြားသိမြင်တတ်သော ထိုမိန်းမများသည် ပြင်းထန်စွာ တုန်လှုပ်ကာ မင်းကြီး၏ အသက်ရှင်မှုကို စိုးရိမ်ကြ၏—ရေစီးကို ဆန့်ကျင်နေသော မြက်တံဖျားများကဲ့သို့ လှုပ်ယမ်းနေကြ၏။

Verse 15

अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम् ।यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः ॥१५॥

ထို့နောက် သံသယမကင်းသေးသော မိန်းမများသည် မင်းကြီးကို နီးကပ်စွာ ကြည့်ရှုသောအခါ မကောင်းသောအန္တရာယ်ဟု ထင်မြင်ကြောက်ရွံ့ခဲ့သမျှသည် အတည်ပြုသေချာမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွား၏။

Verse 16

कौसल्या च सुमत्रच पुत्रशोकपराजिते ।प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते ॥१६॥

ကောသလျာနှင့် စုမိတ္တရာတို့သည် သားတော်တို့အပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းကြောင့် အနိုင်ယူခံရကာ အိပ်ပျော်နက်ရှိုင်း၍ မနိုးကြတော့သည်—ကာလ၊ မရဏကဲ့သို့ ဖမ်းဆီးထားသကဲ့သို့။

Verse 17

निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता ।न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता ॥१७॥

ကောသလျာသည် အလင်းရောင်မဲ့၍ ဖြူဖျော့လာကာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းထဲ နစ်မြုပ်သဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာလည်း အားနည်းသွား၍ မတောက်ပတော့—အမှောင်ဖုံးလွှမ်းထားသော ကြယ်တစ်လုံးကဲ့သို့။

Verse 18

कौसल्याऽनन्तरं राज्ञस्सुमित्रा तदन्तनरम् ।न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना ॥१८॥

မင်းကြီး၏ဘေး၌ စုမိတ္တရာ လဲလျောင်းနေပြီး ထို့နောက်တွင် ကောသလျာရှိသည်။ ထိုမဟာဒေဝီ၏ မျက်နှာသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ မျက်ရည်များကြောင့် စိုစွတ်၍ ငိုယိုကျဆင်းနေသဖြင့် ယခင်ကဲ့သို့ တောက်ပမှု မရှိတော့။

Verse 19

ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तं नृपम् ।सुप्तमेवोद्गतप्राणमन्तःपुरमदृश्यत ॥१९॥

အတွင်းနန်းတော်မှ မိန်းမများသည် သုဘဒေဝီနှစ်ပါး ထိုသို့အိပ်ပျော်နေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းကြီးကိုလည်း အိပ်နေသကဲ့သို့ပင်—သို့သော် အသက်ရှူသံသည် ထွက်ခွာသွားပြီး—မြင်ကြသဖြင့် အိပ်ရာထဲ၌ပင် ကွယ်လွန်သွားကြောင်း သိမြင်ကြသည်။

Verse 20

ततः प्रचुक्रुशुर्दीना स्सस्वरं ता वराङ्गनाः ।करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः ॥२०॥

ထို့နောက် အမြတ်နွယ်ဝင် မိန်းမတို့သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ အသံမြင့်မြင့် ငိုကြွေးကြသည်။ တောအတွင်း၌ အုပ်စုခေါင်းဆောင် ဆင်ထီးကို နေရာမှ ထုတ်ပယ်ခံရသကဲ့သို့ ဆင်မများ ငိုကြွေးသံနှင့်တူ၏။

Verse 21

तासामाक्रन्दशब्देन सहसोद्धतचेतने ।कौसल्या च सुमित्रा च त्यक्त निद्रे बभूवतुः ॥२१॥

သူတို့၏ ငိုကြွေးသံကြောင့် ရုတ်တရက် စိတ်လှုပ်ရှားသွားကာ ကောသလျာနှင့် စုမိတ္ရာတို့သည် ချက်ချင်း သတိပြန်လာ၍ အိပ်ငိုက်ခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ နိုးထကြသည်။

Verse 22

कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम् ।हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले ॥२२॥

ကောသလျာနှင့် စုမိတ္ရာတို့သည် မင်းကြီးကို မြင်၍ ထိတွေ့ပြီးနောက် “အို အရှင်နာထ!” ဟု အော်ဟစ်ကာ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျကြသည်။

Verse 23

सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले ।न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनाच्च्युता ॥२३॥

ကောသလျာသည် ကောသလမင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် လူးလိမ့်ကာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေ၏။ ဖုန်မှုန့်ကပ်လျက် သူမ၏ တောက်ပမှု မကျန်တော့ဘဲ ကောင်းကင်မှ ကျသွားသော ကြယ်တစ်လုံးကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။

Verse 24

नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्यां पतितां भुवि ।अपश्यंस्ताः स्त्रियः सर्वा हतां नागवधूमिव ॥२४॥

အေးငြိမ်သဘောဂုဏ်ရှိသော မင်းကြီးသည် မလှုပ်မယှက် လဲလျောင်းနေချိန်၌ ကောသလျာသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျနေရာ၊ မိန်းမအားလုံးက သူမကို သတ်ထိုး၍ လဲကျသွားသော ဆင်မတစ်ကောင်ကဲ့သို့ မြင်ကြသည်။

Verse 25

ततस्सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः ।रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः ॥२५॥

ထို့နောက် ကေကေယီကို ဦးဆောင်သော မင်းကြီး၏ မိဖုရားအပေါင်းတို့သည် ဝမ်းနည်းခြင်းမီးလောင်ကာ ငိုကြွေးလျက် သတိလစ်၍ မြေပေါ်သို့ လဲကျသွားကြ၏။

Verse 26

ताभिस्स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः ।येन स्फीतीकृतं भूयस्तद्गृहं समनादयत् ॥२६॥

သူတို့၏ ငိုကြွေးသံနောက်တော်တော်ကြီးသော အသံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာ၍ ပိုမိုကြီးထွားကာ နန်းတော်တစ်လျှောက် ထပ်ခါထပ်ခါ ဂုဏ်သံတုန်လှုပ်စေ하였다။

Verses 27-28

तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम् ।सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम् ॥२७॥सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम् ।बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः ॥२८॥

မင်းကြီး ကွယ်လွန်သည့်အခါ နန်းတော်သည် ချက်ချင်း ပျော်ရွှင်မှုအားလုံး ဆုံးရှုံးသွား၍—စိုးရိမ်ကြောက်လန့်သူများဖြင့် ကျပ်တည်းကာ နေရာတိုင်းတွင် ဆူညံသော ငိုကြွေးသံများ ပျံ့နှံ့ပြီး ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နာကျင်နေသော ဆွေမျိုးများဖြင့် ပြည့်လျှံလျက်—အလွန်အမင်း အနာတရနှင့် ပျက်စီးသည့်ပုံရိပ်ကို ထင်ဟပ်စေ하였다။

Verse 29

अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं सम्परिवार्य पत्नयः ।भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत् ॥२९॥

မင်းများအနက် ဂုဏ်သိက္ခာကြီးသော “မင်းနွားထီး” သဖွယ် မင်းကြီးသည် ကွယ်လွန်သွားပြီဟု သိမြင်ကြသောအခါ မိဖုရားတို့သည် ဝိုင်းရံလာကြ၏။ အလွန်ဝမ်းနည်းကြေကွဲကာ ကရုဏာသံဖြင့် ငိုကြွေးလျက် လက်နှစ်ဖက်ကို မြှောက်ပြီး အကာအကွယ်မဲ့သူကဲ့သို့ ငိုယိုညည်းတွားကြ၏။