Sarga 37

Verse 1

महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा ।अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत् ॥१॥

မဟာမတ္တ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ အကျင့်အနိမ့်အမြင့်ကို သိကျွမ်းသော ရာမသည် ထိုအခါ ဒဿရထအား ယဉ်ကျေးနိမ့်ချသော စကားဖြင့် လျှောက်ထားပြောဆို하였다။

Verse 2

त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः ।किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः ॥२॥

အို မဟာရာဇာ၊ ကျွန်မသည် အပျော်အပါးတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီး အရာရာအပေါ် အလုံးစုံကင်းလွတ်ကာ တောတွင် တောထွက်အစာအဟာရဖြင့် အသက်မွေးရမည်ဆိုလျှင်၊ နောက်လိုက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် လိုက်ပါရန် အဘယ်အကြောင်းလိုအပ်ပါသနည်း။

Verse 3

यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः ।रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम् ॥३॥

အကောင်းဆုံးဆင်ကို လှူဒါန်းပြီးနောက်တောင် ခါးပတ်ပတ်ထားသော ကြိုးပေါ်ကို စိတ်ကပ်နေသေးလျှင်—အမြတ်ဆုံးဆင်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ပြီးသားသူအတွက် ထိုကြိုးကို ချစ်ခင်ကပ်လျက်နေခြင်းသည် အဘယ်အကျိုးရှိမည်နည်း။

Verse 4

तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते ।सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवाऽनयन्तु मे ॥४॥

အကျင့်သီလရှိသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးအရှင်၊ လောက၏အရှင်—ကျွန်ုပ်အတွက် စစ်တပ်လိုအပ်သလော? အရာအားလုံးကို ဘရတအား အပ်နှံခွင့်ပြုပါသည်; ကျွန်ုပ်အတွက် သစ်ခွံအဝတ်သာ ယူဆောင်လာပါစေ။

Verse 5

खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छतः ।चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम ॥५॥

ကျွန်ုပ်သည် တော၌ ဆယ့်လေးနှစ် နေထိုင်ရန် ထွက်ခွာသွားမည်ဖြစ်သဖြင့် သွားရာတွင် ထိုအရာနှစ်ခုကိုလည်း ယူဆောင်လာပါ—မြေတူးကိရိယာတစ်ခုနှင့် ခြင်းတစ်လုံး။

Verse 6

अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम् ।उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा ॥६॥

ထို့နောက် ကေကေယီသည် သစ်ခွံအဝတ်ကို ကိုယ်တိုင်ယူလာ၍ လူအစုအဝေးရှေ့တွင် မရှက်မကြောက်ဘဲ ရာဃဝအား “ဤအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ပါ” ဟု ဆို하였다။

Verse 7

स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्या प्रतिगृह्य ते ।सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह ॥७॥

လူတို့အနက် ကျားသတ္တဝါတော် ရာမသည် ကૈကေယီထံမှ သစ်ခွံအဝတ်ကို လက်ခံယူ၍၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဝတ်အစားကို ချွတ်ပယ်ကာ မုနိတို့၏ အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်하였다။

Verse 8

लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे ।तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः ॥८॥

လက္ခမဏလည်း ထိုနေရာတင်ပင် မင်္ဂလာရှိသော အဝတ်အစားကို စွန့်လွှတ်၍၊ ဖခင်၏ ရှေ့မှောက်တွင် တပသီ၏ အဝတ်အုပ်ကို ယူဆောင်ဝတ်ဆင်하였다။

Verse 9

अथाऽत्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी ।समीक्ष्य चीरं सन्त्रस्ता पृषती वागुरामिव ॥९॥

ထို့နောက် ပိုးထည်ဝတ်ဆင်နေဆဲ စီတာသည် မိမိဝတ်ရန် သစ်ခွံအဝတ်ကို မြင်၍ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်သွားသည်။ မုဆိုး၏ ထောင်ချောက်ကို တွေ့သော မိခင်သမင်ကဲ့သို့ပင်။

Verses 10-11

सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः ।कैकेयी कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा ॥१०॥अश्रुसम्पूर्ण नेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी ।गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥११॥

မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသော ဇာနကီသည် အလွန်စိတ်မကောင်းဖြစ်၍ အရှက်သဘောဖြင့် ခေါင်းငုံကာ ကေကေယီထံမှ ကုရှမြက်အခေါက်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ချီရဝတ်ကို လက်ခံယူ하였다။ မျက်လုံးများတွင် မျက်ရည်ပြည့်လျှံနေပြီး၊ ဓမ္မကိုသိ၍ တရားမှန်ကိုမြင်တတ်သော နန်းတော်မယ်သည် ဂန္ဓဗ္ဗမင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားသော မိမိ၏ သခင်တော်အား ဤသို့ လျှောက်တင်하였다။

Verse 12

कथं नु चीरं बध्नन्ति मुनयो वनवासिनः ।इति ह्यकुशला सीता सा मुमोह मुहुर्मुहुः ॥१२॥

ထိုအရာများတွင် မကျွမ်းကျင်သော စီတာသည် စိတ်ရှုပ်ထွေးကာ “တောတွင်နေသော မုနိတို့သည် သစ်ခွံအဝတ်ကို မည်သို့ ချည်နှောင်ကြသနည်း” ဟု မကြာခဏ မေးမြန်းလျက်၊ ထပ်ခါထပ်ခါ မောဟသွားခဲ့သည်။

Verse 13

कृत्वा कण्ठे च सा चीरमेकमादाय पाणिना ।तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा ॥१३॥

ဇနကမင်း၏ သမီး စီတာသည် အခေါက်ချီရဝတ်၏ အဆုံးတစ်ဖက်ကို လည်ပင်းပေါ်တင်၍ အဆုံးတစ်ဖက်ကို လက်ဖြင့်ကိုင်ထား하였다။ ထိုဝတ်စုံကို မကျွမ်းကျင်သဖြင့် နေရာတည်းတွင်ပင် အရှက်ရ၍ ဘာလုပ်ရမည်မသိသကဲ့သို့ ရပ်နေ하였다။

Verse 14

तस्यास्तत्क्षिप्रमागम्य रामो धर्मभृतां वरः ।चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम् ॥१४॥

ထိုအခါ ဓမ္မကိုထမ်းဆောင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ရာမသည် ချက်ချင်း နီးကပ်လာ၍ စီတာ၏ ပိုးဝတ်အပေါ်၌ အခေါက်ချီရဝတ်ကို မိမိလက်ဖြင့်ပင် ချည်ပတ်ပေး하였다။

Verse 15

रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम् ।अन्तःपुरगता नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम् ॥१५॥

နန်းတွင်းအမျိုးသမီးတို့သည် ရာမမင်းကြီးက စီတာမယ်တော်အား အမြတ်တန်သော သစ်ခွံဝတ်စုံကို ချည်နှောင်ပေးနေသည်ကို မြင်ကြသောအခါ မျက်စိမှ ပေါက်ဖွားသော မျက်ရည်တို့ကို လွှတ်ချလိုက်ကြသည်။

Verse 16

ऊचुश्च परमायस्ता रामं ज्वलिततेजसम् ।वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी ॥१६॥

အလွန်စိတ်နာကျင်ကြ၍ မီးလောင်သကဲ့သို့ တေဇောဓာတ်တောက်ပသော ရာမမင်းကြီးအား “ချစ်လှစွာသော သားရေ၊ စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သော စီတာမယ်တော်ကို ဤသို့ပင် တောဝင်နေထိုင်ရန် မအမိန့်ပေးထားပါ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 17

पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम् ।तावद्दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो ॥१७॥

အရှင်ဘုရား၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာ၍ လူသူကင်းသော တောသို့ ထွက်ခွာမည့်အခါ၊ ကျွန်မတို့အတွက် သူမကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် အကျိုးရှိစေပါစေ—အနည်းဆုံး ထိုအချိန်အထိ သူမ၏ ရှိနေခြင်းကို ချီးမြှင့်ပေးတော်မူပါ။

Verse 18

लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक ।नेयमर्हति कल्याणी वस्तुं तापसवद्वने ॥१८॥

ချစ်လှစွာသော သားရေ၊ လက္ခမဏ်ကို အဖော်အဖြစ်ယူ၍ တောသို့ သွားပါလော့။ သို့သော် မင်္ဂလာရှိသော စီတာမယ်တော်သည် တပသီကဲ့သို့ တောထဲတွင် နေထိုင်ရန် မသင့်တော်ပါ။

Verse 19

कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी ।धर्मनित्यस्स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि ॥१९॥

သားရေ၊ ကျွန်မတို့၏ တောင်းပန်ချက်ကို ချီးမြှင့်ပါ—လှပသော စီတာမယ်တော်ကို ဒီမှာပဲ နေစေပါ။ သင်သည် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သူဖြစ်၍ ယခုအခါ ကိုယ့်အကျိုးအတွက် နောက်ကျန်နေလိုခြင်း မရှိပါ။

Verse 20

तासामेवंविधा वाच शृण्वन् दशरथात्मजः ।बबन्धैव तदा चीरं सीतया तुल्यशीलया ॥२०॥

ထိုသူတို့၏ အပြောအဆိုမျိုးကို ကြားနေရသော်လည်း ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမသည် ထိုခဏ၌ပင် မိမိနှင့် သီလအကျင့်တူညီသော သီတာမယ်တော်အား သစ်ခွံဝတ်ရုံကို ချည်ပေးတော်မူ၏။

Verse 21

चीरे गृहीते तु तया समीक्ष्य नृपतेर्गुरुः ।निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥२१॥

သီတာမယ်တော်က သစ်ခွံဝတ်ရုံကို ယူထားသည်ကို မြင်သော် ရာဇာ၏ ဂုရုကြီး ဝသိဋ္ဌသည် သီတာမယ်တော်ကို တားဆီးကာ ကေကေယီအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။

Verse 22

अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि ।वञ्चयित्वा च राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसे ॥२२॥

အို ကေကေယီ၊ ဉာဏ်မကောင်းသူ၊ မျိုးရိုးအပေါ် အညစ်အကြေးဖြစ်သူရေ—သင်သည် အလွန်အကျွံ လွန်ကဲသွားပြီ။ ရာဇာကို လှည့်ဖြားပြီးနောက်လည်း သင်သည် ဓမ္မ၏ စံနှုန်းအတွင်း မတည်မနေပါ။

Verse 23

न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते ।अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम् ॥२३॥

အို ကေကေယီ၊ သီလအကျင့်ကောင်းမရှိသူရေ—ဒေဝီ သီတာမယ်တော်သည် တောသို့ မသွားသင့်ပါ။ ထိုအစား သီတာမယ်တော်သည် ရာမအတွက် သတ်မှတ်ထားသော မူလ ရာဇပလ္လင်အာසနပေါ်၌ ထိုင်တော်မူလိမ့်မည်။

Verse 24

आत्मा हि दारास्सर्वेषां दारसङ्ग्रहवर्तिनाम् ।आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम् ॥२४॥

အိမ်ထောင်သက်တမ်းဖြင့် ဓမ္မကို လိုက်နာသူတို့အတွက် မယားသည် အမှန်တကယ် မိမိ၏ ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်၏။ ဤမယ်တော်သည် ရာမ၏ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သဖြင့် မြေပြင်လောကကို ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်တော်မူလိမ့်မည်။

Verse 25

अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण सङ्गता ।वयमप्यनुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति ॥२५॥

ဝိဒေဟီ (စီတာ) သည် သီရိရာမနှင့်အတူ တောသို့ ထွက်ခွာလျှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့လည်း နောက်တော်လိုက်မည်၊ ဤမြို့တော်တစ်မြို့လုံးပါ လိုက်ပါသွားမည်။

Verse 26

अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः ।सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम् ॥२६॥

ရာဃဝသည် မဟေသီနှင့်အတူ နေထိုင်ရာအရပ်သို့ အတွင်းနန်းတော်တံခါးစောင့်များလည်း မိသားစုနှင့်တကွ သွားကြမည်။ ထို့ပြင် သူ၏ဘုန်းတန်ခိုးကို အားထား၍ ရပ်တည်သော တိုင်းပြည်နှင့် ဤမြို့တော်လည်း အမှုထမ်းအပေါင်းနှင့် ပစ္စည်းအလုံးစုံပါ တကွတည်း လိုက်ပါသွားမည်။

Verse 27

भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः ।वने वसन्तं काकुत्स्थ मनुवत्स्यति पूर्वजम् ॥२७॥

ထို့ပြင် ဘရတသည် သတ္တရုဃ္ဏနှင့်အတူ သစ်ခွံဝတ်စုံဝတ်ကာ တောနေသူကဲ့သို့ လှည့်လည်နေထိုင်ပြီး၊ တော၌နေထိုင်သော ကာကုတ္သ္ထဝంశသား အစ်ကိုကြီးကို နောက်တော်လိုက်မည်။

Verse 28

तत श्शून्यां गतजनां वसुधां पादपै स्सह ।त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता ॥२८॥

ထို့နောက် ဤမြေပြင်သည် လူသူကင်းမဲ့၍ ဗလာဖြစ်ကာ သစ်ပင်များသာ ကျန်ရစ်လိမ့်မည်။ ပြည်သူတို့အကျိုးကို ဖျက်ဆီးလိုသော မကောင်းသောအကျင့်ဖြင့် သင်တစ်ယောက်တည်းသာ ထိုမြေကို အုပ်စိုးနေလိမ့်မည်။

Verse 29

न हि तद्भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः ।तद्वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति ॥२९॥

ရာမသည် မင်းမဖြစ်သော တိုင်းပြည်သည် အမှန်တကယ် အာဏာနိုင်ငံမဟုတ်။ ရာမက နေထိုင်ရာ တောအုပ်ပင်လျှင် အာဏာနိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲလိမ့်မည်။

Verse 30

न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमर्हति ।त्वयि वा पुत्रवद्वस्तुं यदि जातो महीपतेः ॥३०॥

ဘရတသည် မင်းကြီး၏ သားတော်အမှန်ဖြစ်လျှင် ဖခင်မပေးအပ်သေးသော မြေပြင်ကို အုပ်စိုးရန် မထိုက်တန်၊ ထို့ပြင် မင်းကြီးအနား၌ သားတော်ကဲ့သို့ နေရန်လည်း မသင့်တော်ပါ၊ အရှင်မင်းကြီး။

Verse 31

यद्यपि त्वं क्षितितलाद्गगनं चोत्पतिष्यसि ।पितृर्वंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति ॥३१॥

သင်သည် မြေပြင်မှ ကောင်းကင်သို့ပင် ခုန်တက်နိုင်သော်လည်း၊ အဖဘက် မျိုးရိုး၏ အကျင့်အထုံးကို သိမြင်သော ဘရတသည် ထိုသို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် မပြုလုပ်နိုင်ပါ။

Verse 32

तत्त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम् ।लोके हि स न विद्येत यो न राममनुव्रतः ॥३२॥

သားကိုသာ လိုလားတပ်မက်သော လောဘကြောင့် သင်သည် ကိုယ့်သားအတွက် မနှစ်သက်ဖွယ်၊ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော အမှုကို ပြုခဲ့သည်။ အကြောင်းမူကား ဤလောက၌ ရာမကို မလိုက်နာသူ မရှိသကဲ့သို့ပင်။

Verse 33

द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयी पशुव्यालमृगद्विजान् ।गच्छतस्सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान् ॥३३॥

ယနေ့တင်ပင် ကေကေယီ၊ ရာမ ထွက်ခွာသွားစဉ် နွားတိရစ္ဆာန်များ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ သမင်များ၊ ငှက်များ—အထိမက သစ်ပင်များတောင်—သူ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ လိုက်ပါသွားကြသည်ကို သင်မြင်ရလိမ့်မည်။

Verse 34

अथोत्तमान्याभरणानि देवि देहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम् ।न चीरमस्याः प्रविधीयतेति न्यवारयत्तद्वसनं वसिष्टः ॥३४॥

ထို့နောက် ဝသိဋ္ဌက “အရှင်မိဖုရား၊ သစ်ခေါက်ဝတ်စုံကို ဖယ်ရှား၍ သင်၏ သမီးမက်အတွက် အမြတ်ဆုံး အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ပေးပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “ဤသူမအတွက် သစ်ခေါက်ဝတ်စုံ မသတ်မှတ်ထား” ဟုဆိုကာ ဝသိဋ္ဌက ထိုဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်မည်ကို တားဆီးတော်မူ၏။

Verse 35

एकस्य रामस्य वने निवास स्त्वया वृतःकेकयराजपुत्री ।विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या वसत्वरण्ये सह राघवेण ॥३५॥

ကေကယ မင်းသမီး၊ သင်သည် ရာမတစ်ပါးတည်းအတွက်သာ တောနေထိုင်ခြင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အမြဲတမ်း အလှဆင်တတ်သော စီတာသည် ရာဃဝနှင့်အတူ တောအတွင်း နေထိုင်ပါစေ၊ သို့ရာတွင် အလှအပဖြင့် တင့်တယ်စွာ နေထိုင်ပါစေ။

Verse 36

यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्च सुसंवृता गच्छतु राजपुत्री ।वस्त्रैश्च सर्वैस्सहितैर्विधानै र्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने ॥३६॥

မင်းသမီးသည် အကောင်းဆုံးယာဉ်များနှင့် အမှုထမ်းများက ဝိုင်းရံကာ ထွက်ခွာစေပါ၊ အဝတ်အစားနှင့် လိုအပ်သမျှပစ္စည်းအစုံလည်း ပါစေ။ သင်က အပေးအယူပရသဒ်(ဗရ) ကို တောင်းခံသည့်အခါ စီတာကို ထိုတောင်းဆိုမှုထဲ မထည့်ခဲ့ပါ။

Verse 37

तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्ये गुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे ।नैव स्म सीता विनिवृत्तभावा प्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा ॥३७॥

ဗြဟ္မဏအထက်မြတ်သူ—မင်း၏ဂုရု ဝသိဋ္ဌ၊ အာနုဘော်မတူညီသူ—ဤသို့ ပြောဆိုနေစဉ်တိုင်အောင် စီတာသည် မိမိဆုံးဖြတ်ချက်မှ မလှည့်မပြန်ခဲ့။ ချစ်မြတ်နိုးသော ခင်ပွန်းကိုသာ လိုက်ပါ၍ အမှုထမ်းဆောင်လိုသည့် ဆန္ဒတစ်ခုတည်းရှိခဲ့သည်။