
मदालसोपाख्यानम् — अलर्कनामकरणं (Madālasopākhyānam — Alarkanāmakaraṇam)
Madalasa's Teaching II
ဤအဓ್ಯಾಯ၌ မဒာလသာ မိခင်သည် သားကို «အလရက» ဟု အမည်ပေးကာ၊ လောကကို စွန့်လွှတ်လိုသည့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို သာသနာတရားဖြင့် ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပေးသည်။ ထို့နောက် က్షတ္တရိယဓမ္မ—ပြည်သူကို ကာကွယ်ခြင်း၊ တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရာဇဝတ္တရားကို ထမ်းဆောင်ခြင်း—သို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने पञ्चविंशोऽध्यायः । षड्विंशोऽध्यायः । जड उवाच वर्धमानं सुतं सा तु राजपत्नी दिने दिने । तमुल्लापादिना बोधमनयन्निर्ममात्मकम् ॥
ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၏ မဒာလသာ အပိုင်း၌ အခန်း ၂၅ ပြီးဆုံး၏။ အခန်း ၂၆ စတင်၏။ ဂဍာက ပြောသည်—နေ့စဉ်နေ့တိုင်း သားတော် ကြီးထွားလာသလို မိဖုရားသည် သီချင်းလှုပ်ရှားသံ (လူလာဘိုင်) စသည်တို့ဖြင့် နားလည်မှုကို ပေးကာ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်မကပ်သော သဘောထားဖြစ်စေ하였다။
Verse 2
यथायथं बलं लेभे यथा लेभे मतिं पितुः । तथा तथात्मबोधञ्च सोऽवापन्मातृभाषितैः ॥
သူသည် တဖြည်းဖြည်း အားကောင်းလာပြီး ဖခင်၏ မျိုးရိုးအလျောက် မျှော်လင့်သည့် နားလည်မှုကို ရရှိလာသကဲ့သို့ မိခင်၏ စကားတော်ကြောင့်လည်း ကိုယ်တိုင်သိမြင်မှု (အတ္တဇ్ఞာန) ကို ရရှိ하였다။
Verse 3
इत्थं तया स तनयो जन्मप्रभृति बोधितः । चकार न मतिं प्राज्ञो गार्हस्थ्यं प्रति निर्ममः ॥
မွေးကတည်းက မိခင်က ဤသို့ သင်ကြားပေးထားသဖြင့် ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ကင်းသော ဉာဏ်ပညာရှိ သားတော်သည် ဂೃಹస్థဘဝ (အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝ) ပေါ်သို့ စိတ်မတင်ခဲ့။
Verse 4
द्वितीयोऽस्याः सुतो जज्ञे तस्य नामाकरोत्पिता । सुबाहुरयमित्युक्ते सा जाहास मदालसा ॥
ထို့နောက် သူမထံ၌ ဒုတိယသားတော် မွေးဖွားလာ၏။ ဖခင်က အမည်ပေးရာ၊ “ဤသူသည် သုဗာဟု (Subāhu) ဖြစ်သည်” ဟု ခေါ်ဆိုသည့်အခါ မဒာလသာသည် ရယ်မော하였다။
Verse 5
तमप्येवं यथापूर्वं बालमुल्लापनादिना । प्राह बाल्यात् स च प्राप तथा बोधं माहामतिः ॥
သူ့ကိုလည်း ယခင်ကဲ့သို့ ကလေးဘဝမှစ၍ လူလာဘိုင်နှင့် အလားတူသော စကားများဖြင့် မိခင်က ပြောကြားသင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုသူသည် စိတ်ဓာတ်ကြီးမားသူဖြစ်၍ ထိုတူညီသော နားလည်မှုကို ရရှိ하였다။
Verse 6
तृतीयं तनयं जातं स राजा शत्रुमर्दनम् । यदाह तेन सा सुभ्रूर्जहासातिचिरं पुनः ॥
သားတော်တတိယမြောက် မွေးဖွားလာသောအခါ မင်းကြီးသည် သူ့ကို «Śatrumardana» (ရန်သူဖျက်ဆီးသူ) ဟု အမည်ပေး하였다။ ထိုသို့ မိန့်ကြားသည့်အခါ မျက်ခုံးလှသော မိဖုရားသည် ထပ်မံ အချိန်ကြာကြာ ရယ်လေ၏။
Verse 7
तथैव सोऽपि तन्वङ्ग्या बालत्वादवबोधितः । क्रियाश्चकार निष्कामो न किञ्चिदुपकारकम् ॥
ထိုကလေးလည်း ထိုနည်းတူပင်—ကလေးဘဝကတည်းက ကိုယ်လက်သွယ်လျသော မိခင်၏ သင်ကြားမှုကို ခံယူ၍—လိုချင်တပ်မက်မှုမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်ကာ အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် အသာရမှုကို ရည်ရွယ်သည့် အလုပ်တစ်စုံတစ်ရာမျှ မပြုလေ၏။
Verse 8
चतुर्थस्य सुतस्याथ चिकीर्षुर्नाम भूमिपः । ददर्श तां शुभाचारामीषद्धासां मदालसाम् । तामाह राजा हसतीं किञ्चित् कौतूहलान्वितः ॥
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် စတုတ္ထသားတော်အား အမည်ပေးလို၍ အကျင့်သီလကောင်းသော မဒာလာသာကို အနည်းငယ် ပြုံးနေသည်ကို မြင်၏။ မင်းကြီးသည် စိတ်ဝင်စား၍ သူမ ရယ်နေစဉ် စကားမေးလေ၏။
Verse 9
राजोवाच क्रियमाणेऽसकृन्नाम्नि कथ्यतां हास्यकारणम् । विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः ॥
မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်—«အမည်ပေးသည့်အခါတိုင်း သင်သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ရယ်နေသည်။ သင်ရယ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို ငါ့အား ပြောပါ။ (ငါသည်) ဗိကရန္တ၊ သုဘာဟု နှင့် အခြားတစ်ယောက်ကို Śatrumardana ဟု အမည်ပေးထားသည်» ဟု။
Verse 10
शोभनानीति नामानि मया मन्ये कृतानि वै । योग्यानि क्षत्रबन्धूनां शौर्याटोपयुतानि च ॥
«ငါပေးထားသော အမည်များသည် အမှန်တကယ် ကောင်းမွန်သည်ဟု ငါယူဆ၏—က்ஷတ္တရိယ မျိုးဆက်တို့နှင့် သင့်တော်ပြီး ရဲရင့်မှု၏ ဂုဏ်ရောင်ဖြင့် ပြည့်စုံလျက်ရှိသည်» ဟု။
Verse 11
असन्त्येतानि चेद्भद्रे ! यदि ते मनसि स्थितम् । तदस्य क्रियतां नाम चतुर्थस्य सुतस्य मे ॥
အို မင်္ဂလာရှိသော မိခင်မ၊ သင်၏စိတ်တွင် ဤအမည်များသည် မသင့်တော်ဟု ထင်လျှင်၊ ငါ၏ စတုတ္ထသားအတွက် သင်ကိုယ်တိုင် အမည်တစ်ခု ချမှတ်ပေးပါ။
Verse 12
मदालसोवाच मयाज्ञा भवतः कार्याः महाराज ! यथात्थ माम् । तथा नाम करिष्यामि चतुर्थस्य सुतस्य ते ॥
မဒာလသာက ပြောသည်—“အို မဟာဘုရင်၊ သင်ပြောသကဲ့သို့ သင်၏အမိန့်ကို ငါက ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ စတုတ္ထသားအား ငါ အမည်ပေးမည်။”
Verse 13
अलर्क इति धर्मज्ञः ख्यातिं लोके प्रयास्यति । कनीयानेष ते पुत्रो मतिमांश्च भविष्यति ॥
“(သူ့ကို) အလရ္က ဟု ခေါ်ရမည်။ သူသည် ဓမ္မကို သိမြင်သူ ဖြစ်မည်၊ လောကတွင် ကျော်ကြားမှုကို ရရှိမည်။ သင်၏ ဤသားသည် အငယ်ဆုံးဖြစ်ပြီး ဉာဏ်ပညာရှိမည်။”
Verse 14
तच्छ्रुत्वा नाम पुत्रस्य कृतं मात्रा महीपतिः । अलर्क इत्यसंबद्धं प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥
မိခင်က ပေးသော သား၏အမည်ကို ကြားသော် ဘုရင်သည် “အလရ္က” ဟူသောအမည်ကို မဆက်စပ်သလို ထူးဆန်းသည်ဟု တွေးကာ ရယ်ပြီးနောက် အောက်ပါအတိုင်း ပြောလေ၏။
Verse 15
राजोवाच भवत्या यदिदं नाम मत्पुत्रस्य कृतं शुभे । किमीदृशमसंबद्धमर्थः कोऽस्य मदालसे ॥
ဘုရင်က ပြောသည်—“အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ သင်က ငါ့သားအား ပေးသော ဤအမည်သည် အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ မညီမညာ ထူးဆန်းသနည်း။ မဒာလသာ၊ ၎င်း၏ အဓိပ္ပါယ်သည် အဘယ်နည်း။”
Verse 16
मदालसोवाच कल्पनेयं महाराज ! कृता सा व्यावहारिको / त्वत्कृतानां तथा नाम्नां शृणु भूप ! निरर्थताम्
မာဒါလသာက မိန့်ကြားသည်– «အို မဟာဘုရင်၊ ဤအရာသည် လူလောက၏ အလေ့အထသာ စိတ်ကူးဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အို အုပ်ချုပ်ရှင်၊ သင်က ပေးထားသော အမည်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်မရှိမှုကို နားထောင်လော့»။
Verse 17
वदन्ति पुरुषाः प्राज्ञा व्यापिनं पुरुषं यतः / क्रान्तिश्च गतिरुद्दिष्टा देशाद्देशान्तरं तु या
«ပညာရှိတို့သည် ပုရုရှ (အတ္တ/ပုဂ္ဂိုလ်) ကို ‘ဗျာပီ’ (အနှံ့အပြားဖြန့်ကျက်သူ) ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ‘ကရန္တိ’ သည် လှုပ်ရှားမှု၊ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သွားခြင်းဟု ဆိုကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်»။
Verse 18
सर्वगो न प्रयातीति व्यापी देहेश्वरो यतः / ततो विक्रान्तसंज्ञेयं मता मम निरर्थिका
«ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ အနှံ့အပြားဖြန့်ကျက်သော အရှင်သည် ဘယ်နေရာမှ မသွားသဖြင့် ‘ဗိကရန္တ’ (ခြေလှမ်းကြီးသူ/လှုပ်ရှားသူ) ဟူသော အမည်သည် ကျွန်မအမြင်အရ အဓိပ္ပါယ်မရှိပါ»။
Verse 19
सुबाहुरिति या संज्ञा कृतान्यस्य सुतस्य ते / निरर्था साप्यमूर्तत्वात् पुरुषस्य महीपते
«အို ဘုရင်၊ သင်က သားတစ်ဦးအတွက် ပေးထားသော ‘သုဗာဟု’ ဟူသော အမည်လည်း အဓိပ္ပါယ်မရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ပုရုရှ (အတ္တ) သည် ရုပ်သဏ္ဌာန်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်»။
Verse 20
पुत्रस्य यद् कृतं नाम तृतीयस्यारिमर्दनः / मन्ये तदप्यसंबद्धं शृणु चाप्यत्र कारणम्
«သင်က တတိယသားအတွက် ပေးထားသော ‘အရိမရ္ဒန’ ဟူသော အမည်ကိုလည်း ကျွန်မ မသင့်လျော်ဟု ယူဆသည်။ ဤအကြောင်းရင်းကိုလည်း နားထောင်လော့»။
Verse 21
एक एव शरीरेषु सर्वेषु पुरुषो यदा / तदास्य राजन् ! कः शत्रुः को वा मित्रमिहेष्यते
«ကိုယ်ခန္ဓာအားလုံးအတွင်း၌ တစ်ဦးတည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တော်တည်းတည်း ရှိနေသော်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုသူ၏ ရန်သူဟူ၍ မည်သူရှိမည်နည်း၊ ဤနေရာ၌ မိတ်ဆွေဟူ၍ မည်သူကို ရှာဖွေရမည်နည်း?»
Verse 22
भूतैर्भूतानि मृद्यन्ते अमूर्तो मृद्यते कथम् / क्रोधादीनां पृथग्भावात् कल्पनेयं निरर्थिका
«သတ္တဝါတို့သည် သတ္တဝါတို့ကြောင့် ဖိနှိပ်ပျက်စီးကြရ၏; ရုပ်မဲ့သောအရာကို မည်သို့ ဖိနှိပ်ပျက်စီးနိုင်မည်နည်း။ ဒေါသနှင့် အလားတူသောအရာတို့သည် ခွဲခြားနိုင်သော အခြေအနေများအဖြစ် ရှိနေသဖြင့်၊ ဤသည်မှာ စိတ်ကူးယဉ်သာ ဖြစ်၍ အမှန်တကယ် အဓိပ္ပါယ်မရှိ»
Verse 23
यदि संव्यवहारार्थमसन्नाम प्रकल्प्यते / नाम्नि कस्मादलर्काख्ये नैरर्थ्यं भवतो मतम्
«လောကရေးရာ ဆက်ဆံမှုအတွက် မမှန်ကန်သော အမည်တစ်ခုကို တီထွင်ထားလျှင်၊ ‘အလရ္က’ ဟူသော အမည်အမှု၌ သင်သည် အဘယ်ကြောင့် ‘အဓိပ္ပါယ်မရှိခြင်း’ ဟု မယူဆသနည်း?»
Verse 24
जड उवाच एवमुक्तस्तया साधु महीष्या स महीपतिः / तथे त्याह महाबुद्धिर्दयितां तथ्यवादिनीम्
ဇဋ (Jaḍa) က ပြောသည်— ထိုမြတ်နိုးဖွယ် မဟာမယ်တော်၏ စကားဖြင့် ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသော မြေကြီး၏ မင်းကြီးသည် ဉာဏ်ကြီးမား၍၊ အမှန်တရားကို ပြောသော ချစ်မြတ်နိုးရသူမိဖုရားအား— «အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်စေ» ဟု ဆို하였다။
Verse 25
तञ्चापि सा सुतं सुभ्रूर्यथा पूर्वसुतांस्तथा / प्रोवाच बोधजननं तामुवाच स पार्थिवः
ထို့နောက် မျက်ခုံးလှပသော မိဖုရားသည် ယခင်သားတော်များကို သင်ကြားခဲ့သကဲ့သို့၊ ဉာဏ်ပညာကို နိုးထစေသော စကားများဖြင့် ထိုသားတော်ကိုလည်း သင်ကြားပေး하였다; ထို့အပေါ် မင်းကြီးသည် မိဖုရားအား ပြန်လည် မိန့်ကြား하였다။
Verse 26
करोषि किमिदं मूढे ! ममाभावाय सन्ततेः । दुष्टावबोधदानेन यथापूर्वं सुतेषु मे ॥
«အမိုက်မားသူရေ၊ မင်းဘာလုပ်နေတာလဲ—ငါ့မျိုးရိုးကို ပျက်သုဉ်းစေချင်သလား။ အရင်က ငါ့သားတွေကို ပြောခဲ့သလိုပဲ၊ ဤကဲ့သို့ လွဲမှားသော အမိန့်ညွှန်ကြားချက်ကို ပေးနေခြင်းကြောင့်!»
Verse 27
यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि ग्राह्यं वचो मम । तदेनं तनयं मार्गे प्रवृत्तेः सन्नियोजय ॥
«ငါ့ကို နှစ်သက်စေချင်လျှင်၊ ငါ့စကားကို လက်ခံမည်ဆိုလျှင်—ဤသားကို လောကီတာဝန်ကို တက်ကြွစွာ ဆောင်ရွက်သည့် လမ်းကြောင်း (pravṛtti) ပေါ်တွင် ခိုင်မာစွာ တင်ထားလော့»
Verse 28
कर्ममार्गः समुच्छेदं नैवं देवि ! गमिष्यति । पितृपिण्डनिवृत्तिश्च नैवं साध्वि ! भविष्यति ॥
«အို ဒေဝီ၊ သတ်မှတ်ထားသော ကర్మလမ်းကြောင်းကို ဤသို့ မဖြတ်တောက်သင့်ပါ။ အို သီလရှိသူ၊ ဤနည်းဖြင့် ဘိုးဘွားများအတွက် ဆန်လုံးပူဇော်ခြင်း (piṇḍa) လည်း မဆုံးရှုံးသင့်ပါ—မရပ်တန့်ရပါ»
Verse 29
पितरो देवलोकस्थास्तथा तिर्यक्त्वमागताः । तद्वन्मनुष्यतां याता भूतवर्गे च संस्थिताः ॥
«ဘိုးဘွားများသည် နတ်လောက၌ နေထိုင်နိုင်သည်။ ထို့အတူ တိရစ္ဆာန်အဖြစ်သို့လည်း ရောက်နိုင်သည်။ ထို့နည်းတူ လူအဖြစ်ကိုလည်း ရရှိနိုင်သကဲ့သို့၊ သတ္တဝါအမျိုးအစားများ (bhūtas) အတွင်း၌လည်း တည်နေရာယူနိုင်သည်»
Verse 30
सपुण्यानसपुण्यांश्च क्षुत्क्षामान् तृट्परिप्लुतान् । पिण्डोदकप्रदानेन नरः कर्मण्यवस्थितः ॥
«ကောင်းမှုရှိသည်ဖြစ်စေ မရှိသည်ဖြစ်စေ၊ ဆာလောင်၍ အားနည်းနေသည်ဖြစ်စေ ရေငတ်၍ ဒုက္ခရောက်သည်ဖြစ်စေ—ဆန်လုံး (piṇḍa) နှင့် ရေကို ပေးလှူခြင်းအားဖြင့်၊ ဓမ္မ၌ တည်သူသည် သူတို့ကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်၏»
Verse 31
सदाप्यायते सुभ्रु ! तद्वद्देवातिथोऽनपि । देवैर्मनुष्यैः पितृभिः प्रेतैर्भूतैः सगुह्यकैः ॥
အို မျက်ခုံးလှသောသူမ၊ ထိုနည်းတူပင် နတ်တို့နှင့် ဧည့်သည်တို့လည်း အစဉ်အမြဲ အာဟာရဖြည့်တင်းခံရသည်—နတ်များ၊ လူများ၊ ပိတೃဘိုးဘွားများ၊ ပရေတများ၊ ဘူတများနှင့် ဂုဟျကများကပင် ထောက်ပံ့ကြသည်။
Verse 32
वयोभिः कृमिकीडैश्च नर एवोपजीव्यते । तस्मात् तन्वङ्गि ! पुत्रं यत्कार्यं क्षत्रयोनिभिः ॥
လူသည် ကိုယ်တိုင်ပင် ငှက်တို့နှင့် သန်ကောင်၊ ပိုးမွှားတို့၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အသက်ရှင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် အို ကိုယ်လက်သွယ်လျသောသူမ၊ က္ṣatriya မျိုးရိုးဖြစ်သူတို့အတွက် သားတစ်ယောက်နှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်သင့်သမျှကို လုပ်လော့။
Verse 33
ऐहिकामुष्मिकफलं तत् सम्यक् प्रतिपादय ॥
ထိုအရာကို မှန်ကန်စွာ တည်ထောင်လော့—လောကီဖလနှင့် လောကုတ္တရာဖလ နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းစေရန်။
Verse 34
जड उवाच तेनैवमुक्ता सा भर्त्रा वरनारी मदालसा । अलर्कं नाम तनयमुवाचोल्लापवादिनी ॥
Jaḍa က ပြောသည်—သူမ၏ ခင်ပွန်းက ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့် စကားနူးညံ့စွာ ပြောတတ်သော အထူးကောင်းမြတ်သည့် မဒာလသာ သည် အလရက ဟူသော အမည်ရှိ သားတော်အား ပြောဆို하였다။
Verse 35
पुत्र वर्धस्व मद्भर्तुर्मनो नन्दय कर्मभिः । मित्राणामुपकाराय दुर्हृदां नाशनाय च ॥
သားရေ၊ ကြီးပွားချမ်းသာလော့; သင်၏ လုပ်ရပ်များဖြင့် ဖခင်၏ နှလုံးကို ပျော်ရွှင်စေပါ—မိတ်ဆွေတို့ကို အကျိုးပြုရန်နှင့် ရန်လိုစိတ်ရှိသော ရန်သူတို့ကိုလည်း ချေမှုန်းရန်။
Verse 36
धन्योऽसि रे यो वसुधामशत्रुरेकश्चिरं पालयितासि पुत्र । तत्पालनादस्तु सुखोपभोगो धर्मात्फलं प्राप्स्यसि चामरत्वम् ॥
သင်သည် မြေပြင်၌ ရန်မရှိသူဖြစ်၍ ကောင်းချီးခံရ၏။ သားရေ၊ သင်သည် ကမ္ဘာမြေကို ရှည်လျားစွာ ကာကွယ်မည်။ ထိုကာကွယ်မှုကြောင့် စည်းစိမ်တိုးပွားစေကာ၊ ဓမ္မမှ ထို၏အကျိုးကို ရယူ၍ နတ်တို့အကြား အမတဖြစ်ခြင်းတိုင် ရောက်မည်။
Verse 37
धरामरान् पर्वसु तर्पयेथाः समीहितं बन्धुषु पूरयेथाः । हितं परस्मै हृदि चिन्तयेथाः मनः परस्त्रीषु निवर्तयेथाः ॥
ပူဇော်သက္ကာအခါသမယတို့၌ နတ်တို့နှင့် ဘိုးဘွားတို့ကို စိတ်ကျေနပ်စေပါ။ ဆွေမျိုးတို့၏ တရားသင့်သော ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပါ။ စိတ်အတွင်း၌ အခြားသူတို့အကျိုးရှိရာကို ရည်ရွယ်ပါ။ အခြားသူ၏ ဇနီးအပေါ် စိတ်ကို ဆုတ်ခွာထားပါ။
Verse 38
यज्ञौरनेकैर्विबुधानजस्त्रमर्थैर्द्विजान् प्रीणय संश्रितांश्च । स्त्रियश्च कामैरतुलैश्चिराय युद्धैश्चारींस्तोṣयितासि वीर ॥
ယဇ်ပူဇော်မှုများစွာဖြင့် နတ်တို့ကို အစဉ်အမြဲ ကျေနပ်စေပါ။ ဥစ္စာဖြင့် နှစ်ကြိမ်မွေးသူများ (ဗြာဟ္မဏ) နှင့် သင်အပေါ် မူတည်သူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေပါ။ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော သာယာမှုများဖြင့် သင်၏ ဇနီးတို့ကို ရေရှည် ကျေနပ်စေပါ။ သူရဲကောင်းရေ၊ စစ်ပွဲဖြင့် သင်၏ ရန်သူတို့ကိုလည်း ကျေနပ်စေပါ (တရားသင့်သော တိုက်ပွဲ၌ ရင်ဆိုင်ခြင်း)။
Verse 39
बालो मनो नन्दय बान्धवानां गुरोस्तथाज्ञाकरनैः कुमारः । स्त्रीणां युवा सत्कुलभूषणानां वृद्धो वने वत्स ! वनॆचराणाम् ॥
ကလေးဘဝ၌ ဆွေမျိုးတို့၏ နှလုံးကို ပျော်ရွှင်စေပါ။ လူငယ်ဘဝ၌ ကျောင်းသားအဖြစ် ဆရာ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာပါ။ လူရွယ်အဖြစ် မြင့်မြတ်သော မိသားစုတို့၏ သင့်တော်သော အလှဆင်တန်ဆာဖြစ်ပါ (မိန်းမတို့အတွက်လည်း သင့်တော်သော အဖော်ဖြစ်ပါ)။ အသက်ကြီးလာသော် သားရေ၊ တောနေသူတို့နှင့်အတူ တော၌ နေထိုင်ပါ။
Verse 40
राज्यं कुर्वन् सुहृदो नन्दयेथाः साधून् रक्षंस्तात ! यज्ञैर्यजेथाः । दुष्टान्निघ्रन् वैरिणश्चाजिमध्ये गोविप्रार्थे वत्स ! मृत्युं व्रजेथाः ॥
နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်စီမံရာ၌ မိတ်ဆွေတို့ကို ပျော်ရွှင်စေပါ။ တရားသူတော်တို့ကို ကာကွယ်လျက်၊ ချစ်သောသားရေ၊ ယဇ်ပူဇော်မှုများကို ဆောင်ရွက်ပါ။ မကောင်းသူတို့ကို ချေမှုန်း၍ စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ရန်သူတို့ကို ရင်ဆိုင်ပါ—နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့အကျိုးအတွက် ဖြစ်လျှင် သားရေ၊ သေခြင်းတိုင်အောင် သွားပါ။
The chapter tests the tension between metaphysical insight and social duty: Madālasa argues that names like “Vikrānta” or “Śatrumardana” are ultimately empty when the Self is formless and one in all beings, while the king insists that kṣatriya action, lineage-continuity, and ritual obligations must still be upheld.
This Adhyāya does not develop a Manvantara sequence or Manu-lineage; it remains within the Madālasa domestic-royal exemplum, using a courtly setting to explore dharma, karma, and the limits of conventional designation.
It is outside the Devi Māhātmya section (Adhyāyas 81–93). Its relevance is ethical-philosophical rather than shaktic: it models how spiritual instruction can be recalibrated to varṇa-dharma—here, reshaping Madālasa’s teaching into a kṣatriya-oriented program for Alarka.